Raadsbesluit 2022-043A 7. Nota van Antwoord Actualisatie NvU Spron

Het gaat nog heel wat jaren duren voordat de eerste vaste oeververbinding voor langzaam verkeer (fiets en voetganger) en mogelijk openbaar vervoer er ligt. Na de inspraakronde en de beantwoording van alle reacties neemt de gemeenteraad begin 2022 een voorkeursbesluit. Pas als dat er is, kan er een projectorganisatie worden opgericht, op aanwijzing van het nieuwe college. Dat zal naar verwachting als eerste gebeuren voor de Oostbrug, omdat voor de Westbrug en de ondiepe tunnel eerst de Passenger Terminal Amsterdam (PTA) voor de cruiseschepen moet verhuizen. De projectorganisatie gaat vervolgens aan de slag. Dit gebeurt in nauw overleg

17

Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte Nota van antwoord publieke reacties en stadsdeeladviezen

11 januari 2022

met de buurt en de betrokken partijen. Vervolgens kost het ontwerpen en bouwen van een brug nog zeker 8 à 9 jaar. Niet eerder dan aan eind van dit decennium, kan de Oostbrug in gebruik worden genomen – als er de komende jaren voortvarend verder gewerkt wordt. Nadat de Oostbrug in voorbereiding is genomen, neemt de gemeente een besluit over de bouw van de Westbrug, in samenhang met een besluit over de PTA. De oplevering van de Westbrug zal na 2030 plaatsvinden. De voetgangerspassage kan veel minder diep (en dus veel goedkoper) worden aangelegd, als er geen zeecruiseschepen meer hoeven te passeren. Dat betekent dat de tunnel pas kan worden aangelegd als de PTA is verplaatst (net als de Westbrug). Daarom start de voorbereiding van de Voetgangerspassage CS pas nadat de besluiten over de bruggen zijn genomen. Als het zover is, gebeurt dit in samenhang met een besluit over de mogelijke aanleg van een extra metrostation ter hoogte van de Sixhaven. Dit betekent dat de Voetgangerspassage CS, net als de Westbrug, pas na 2030 wordt gerealiseerd.

Voorgestelde wijziging Geen.

Ingediend door 0153­7617, 0221­3885, 0223­8353, 0299­0555, 0418­3795, 0528­8038, 0569­1353, 0659­3315, 0694­5761, 0799­ 0200, 0815­0662, 1060­6370, 1212­0369, 1258­1323, 1299­1772, 1405­1253, 1454­4962, 1522­3458, 1523­1818, 1555­1305, 1568­2460, 1575­8531, 1592­4085, 1647­9709, 1788­1343, 2084­6744, 2096­9795, 2217­9413, 2366­ 6753, 2391­8626, 2411­9738, 2423­8680, 2434­2425, 2440­2358, 2447­2674, 2473­7836, 2565­4244, 2658­9292, 2672­1766, 2711­8187, 2717­7137, 2905­6023, 2952­3942, 2992­9602, 3008­1576, 3122­7508, 3141­8668, 3177­ 8063, 3199­3084, 3216­0355, 3621­3031, 3624­6336, 3822­7990, 3968­2441, 3993­6334, 4224­9163, 4344­5556, 4382­1697, 4506­8108, 4545­4022, 4554­1271, 4556­2469, 4617­6164, 4685­4836, 4871­3061, 4896­3541, 4898­ 7515, 4900­8589, 5032­4537, 5041­0718, 5103­4542, 5117­9891, 5120­9337, 5134­3424, 5141­5173, 5250­8822, 5288­6584, 5315­7361, 5326­6657, 5402­8158, 5516­2907, 5522­9206, 5551­8608, 5577­6763, 5632­7017, 5634­ 2019, 5768­0282, 5774­8470, 5774­9857, 5817­8915, 5829­6882, 5846­0667, 5863­5882, 5997­8378, 6017­5133, 6028­0913, 6059­8128, 6088­0553, 6159­2480, 6199­9075, 6276­2457, 6292­2752, 6611­3029, 6811­0626, 6859­ 0588, 6923­9799, 6930­8558, 6959­9349, 6961­2402, 7172­2431, 7244­8806, 7265­4887, 7298­6614, 7323­9701, 7333­3610, 7493­9824, 7513­7613, 7584­3145, 7777­4478, 7801­4209, 7994­9561, 8070­3927, 8144­1209, 8511­9826, 9363­2739,

9370­0757, 9490­2588, 9545­5999, 9575­8797, 9589­3819, 9693­2739, 9721­7940, 9788­7321, 9801­ 1952, 9848­4790, 9850­9933, 1102­8619, 1849­0211, 5379­4726

06. Standpunt partijen Samenvatting reacties Eén inspreker wil graag weten wat de standpunten zijn van de overige partijen: Provincie Noord­Holland, het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Rijkswaterstaat, de Vervoerregio Amsterdam, Port of Amsterdam en Centraal Nautisch Beheer .

Antwoord De Provincie Noord­Holland, het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Rijkswaterstaat, de Vervoerregio Amsterdam, Port of Amsterdam en Centraal Nautisch Beheer staan positief tegenover het voorgenomen voorkeursbesluit en de plannen zoals beschreven in de Nota van Uitgangspunten. Deze partijen zijn als partners betrokken geweest bij de totstandkoming van het advies van de commissie D’Hooghe en bij de uitwerking ervan, en in de afgelopen periode veelvuldig betrokken bij de inhoud. Zo is de OV­netwerkanalyse opgesteld in nauwe samenwerking met de Vervoerregio Amsterdam. Rijkswaterstaat en de Vervoerregio Amsterdam hebben geen formele reactie ingediend. Port of Amsterdam heeft aangegeven dat de nautische belangen goed zijn betrokken bij de plannen en vraagt met name aandacht voor het bedienings­ en het openingsregime van de bruggen. De Provincie Noord­Holland geeft aan zich te kunnen vinden in de verwerking van de adviezen van commissie D’Hooghe, en noemt enkele aandachtspunten voor het vervolg. De gemeente is tevreden over de samenwerking met alle partijen en zet dit graag op constructieve wijze voort bij de nadere uitwerking van de plannen.

18

Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte Nota van antwoord publieke reacties en stadsdeeladviezen

11 januari 2022

Voorgestelde wijziging Geen.

Ingediend door 3601­0986, 9894­6334

Bruggen 07. Leefomgeving bruggen Samenvatting reacties Omwonenden van de buurten waar de bruggen aan land komen maken zich zorgen over de verwachte drukte. De aansluiting van de bruggen op het land zal enorme hoeveelheden fietsers en OV met zich meebrengen. Hoe voorkom je dat de rustige buurten veranderen in een verkeersader met geluidsoverlast en gevaarlijke verkeerssituaties als gevolg? Wordt er rekening gehouden met parkeergarages die uitkomen op de ontsluitingsroutes? Er worden diverse aandachtspunten genoemd die de gemeente straks goed mee moet nemen bij het verder uitwerken van de potentiële toevoerroutes voor fiets en OV. Een specifieke groep omwonenden in West vraagt zich af of al het verkeer wel over de Haparandadam moet waar een aantal parkeergarages op uitkomt, is ontsluiting van de Westbrug via de Koivistokade niet een optie? Daar wonen geen mensen. Een aantal omwonenden van de Oostbrug wil weten hoe de ligplaatsen bij de Kompasdam zich verhouden tot het convenant uit 2016.

Antwoord Verkeersveiligheid van alle verkeersdeelnemers is een randvoorwaarde voor de gemeente. Met de komst van de nieuwe bruggen en tunnel veranderd ook de leefomgeving door toenemende drukte en mobiliteit van fietsers en mogelijk OV. Dit wordt merkbaar in de buurten waar de bruggen aan land komen, maar ook op de toevoerwegen van de achterliggende buurten. Zie ter illustratie de aandachtspuntenkaarten in paragraaf 3.6 en 4.7 van de Nota van Uitgangspunten. Op deze kaarten zijn alle, tot nu toe geïnventariseerde, aandachtspunten op de toevoerroutes naar de bruggen gemarkeerd. De inrichtingen van de straten worden in de volgende fase zeer nauwkeurig uitgewerkt. Belanghebbenden worden hierbij betrokken. Voor het op orde brengen van het fietsnetwerk vanwege toenemende drukte, kijkt de gemeente niet alleen naar de directe omgeving van de bruggen maar ook naar de impact op de verder weg gelegen gebieden. De aansluiting van fietsnetwerken op autowegen en openbaar vervoer krijgt hierbij de nodige aandacht. Waar nodig en mogelijk worden verkeersstromen van elkaar gescheiden. Ook voetgangers rondom beide bruggen krijgen voldoende ruimte. Voor het bepalen van de precieze zuidelijke aanlandlocatie van de Westbrug bestaan op dit moment nog verschillende mogelijkheden. Onderzoek hiernaar gebeurt in de volgende fase in samenwerking met programma Haven­Stad.

Ook de aansluitingen op het bestaande (en nieuwe) fiets­ en OV­netwerk wegen hierbij mee. Zie de verkenningskaart van de Westbrug in paragraaf 4.2 van de NvU. Belanghebbenden worden hier tegen die tijd bij betrokken. Aansluiting op de Koivistokade is één van de potentiële routes die in de volgende fase verder worden uitgewerkt. In de volgende fase willen wij met omwonenden van de Oostbrug en de nautische partijen in gesprek over de ligplaatsen bij de Kompasdam. Daar worden de afspraken uit het convenant uit 2016 bij betrokken.

Voorgestelde wijziging De gevolgen voor de aanlandingsgebieden zijn duidelijk toegelicht in de Nota. Hierbij hebben we aangegeven dat de definitieve inpassing in de volgende fase verder wordt onderzocht. Mogelijke aandachtspunten vanuit de inspraak zijn benoemd en op een kaart in beeld gebracht. We geven aan dat er in de volgende fase een participatieplan wordt opgesteld en dat belanghebbenden betrokken worden bij de definitieve keuzes voor de inpassingen binnen de verkenningsgebieden.

Ingediend door 0012­5423, 0100­5161, 0153­7617, 0220­4231, 0319­8184, 0323­8262, 0404­4355, 0602­7845, 0607­8229, 0613­ 1403, 0636­1843, 0663­3641, 0676­9875, 0677­5056, 0679­9931, 0763­7981, 0900­8697, 0906­6255, 0911­6155, 1072­9440, 1167­2222, 1255 ­0982, 1592­4085, 1608­7805, 1752­8354, 1774­9547, 1947­9590, 2030­6643, 2087­

19

Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte Nota van antwoord publieke reacties en stadsdeeladviezen

11 januari 2022

5900, 2201­1795, 2236­2400, 2236­5383, 2272­2091, 2310­4119, 2312­6796, 2323­7920, 2351­4292, 2453­7409, 2514­4157, 2657­7491, 2685­6847, 2695­3605, 2705­8331, 2717­4236, 2797­1033, 2836­8210, 2912­5657, 2915­ 0231, 2948­0247, 2949­9466, 2980­5874, 3098­8731, 3133­0183, 3217­6408, 3224­9847, 3349­6820, 3394­1071, 3622­0858, 3634­0420, 3750­2677, 3790­7837, 3812­8812, 3890­0764, 3966­2481, 4115­8834, 4224­9163, 4232­ 7772, 4331­8165, 4402­3214, 4536­6256, 4639­3896, 4806­0636, 4810­3666, 4820­7524, 4871­3061, 4920­0823, 4949­6790, 4978­3823, 5021­4783, 5041­0718, 5126­7357, 5169­7970, 5255­9597, 5273­7362, 5440­5791, 5453­ 2456, 5544­1413, 5592­5101, 5629­0790, 5657­7649, 5670­3043, 5740­8630, 5765­4762, 5824­2371, 5858­7596, 6014­8735, 6021­6414, 6082­8895, 6141­5109, 6144­6406, 6181­5258, 6200­3413, 6239­1147, 6242­8104, 6302­ 0780, 6332­0810, 6625­2324, 6632­9029, 6687­9825, 6720­0324, 6800­0867, 6847­1160, 6901­8393, 6917­9097, 6961­2402, 6970­6126, 7010­0939, 7030­7425, 7143­0982, 7172­2431, 7279­9318, 7304­9074, 7331­3550, 7331­3706, 7474­6516, 7509­4188, 7512­1932, 7563­7758, 7593­6545, 7601­0442, 7637­8729, 7643­8372, 7712­6756, 7715­8642, 7720­5010, 7801­4209, 7894­4500, 7948­9746, 7968­3202, 8045­8865, 8110­8509, 8125­9285, 8137­8790, 8143­ 1754, 8144­1209, 8298­7647, 8362­6738, 8470­1563, 8577­7536, 8639­6755, 8669­0303, 8674­9518, 8675­2330, 8726­6567, 8755­0321,

8812­6042, 8820­3747, 8854­8757, 9283­9201, 9294­1486, 9345­0249, 9469­2320, 9476­ 4768, 9519­8831, 9620­7328, 9800­9436, 9807­2805, 9874­3419, 9882­4557, 9891­2234, 9891­2551, 9894­6334, 9918­0978, 9921­3575, 9942­4607, 9954­2357, 9999­0001, 4844­6229

08. Inpassing en architectuur van de bruggen Samenvatting reacties Amsterdammers zijn gehecht aan het zicht op het open water. Een aantal insprekers maakt zich zorgen dat de bruggen de skyline verpesten, vindt bruggen niet passen bij Amsterdam, of in de buurt. Anderen vragen zich af hoe we ervoor kunnen ervoor zorgen dat de bruggen mooi worden (mooier dan de Erasmusbrug), iconisch, om trots op te zijn?

Antwoord Met de komst van de bruggen verandert het zicht van het open IJ, daar waar de bruggen gepland zijn. De skyline van Amsterdam verandert. Dit is spannend, en maakt – juist op deze centrale en iconische locaties in Amsterdam – dat de architectuur van de bruggen enorm van belang is. De IJ­oeververbindingen markeren een belangrijke stap in de (stedenbouwkundige) ontwikkeling van Amsterdam. De bruggen zullen logischerwijs onderdeel gaan uitmaken van de openbare ruimte van de stad. Niet alleen functioneel hebben de verbindingen betekenis, maar ook als beleving; de oeververbindingen zullen de stad anders doen aanvoelen voor haar inwoners, bezoekers en passanten. Zowel op het water als op het land. De architectonische uitstraling en kwaliteit van de verbindingen is van groot belang. Nadat de gemeenteraad de locaties van de bruggen definitief goedkeurt, starten we met de uitwerking. Aspecten als beeldkwaliteit en kwalitatief goede ruimtelijke inpassing zijn hier onderdeel van. Het inpassen van een brug is een integraal ontwerpvraagstuk. Technische en constructieve uitgangspunten, inpassing in de stad en de buurten, aandacht voor een landschappelijke en nautische inpassing; het speelt allemaal een belangrijke rol. Tijdens de ontwerpfase wordt hiertoe een beeldkwaliteitskader opgesteld. Ook komt er een stevig supervisieteam.

Speciale aandacht verdient de ruimte onder en rondom de brugaanlandingen en de invulling van deze plekken. We streven naar bruggen waarop alle gebruikers straks trots kunnen zijn: zij die eroverheen rijden of wandelen, en zij die eronderdoor varen.

Voorgestelde wijziging Geen.

Ingediend door 0026­4041, 0047­1386, 0259­8007, 0495­0014, 0663­3641, 1050­5845, 1192­2282, 1322­2093, 1611­7647, 1656­ 0489, 1814­3771, 1959­6347, 2157­8347, 2312­6796, 2315­9448, 2332­5150, 2460­3512, 2593­6454, 2647­2646, 2855­7103, 2865­6977, 2909­1329, 2915­0231, 2927­4395, 2975­4383, 3038­7092, 3074­9395, 3124­1792, 3244­ 4980, 3245­8540, 3361­0352, 3616­2694, 3626­9482, 3649­7559, 3822­7990, 3831­1717, 3890­6950, 3968­2441, 4008­7019, 4081­5048, 4138­7292, 4396­4699, 4402­3214, 4893­3184, 4945­8938, 4950­8729, 5522­9206, 5525­ 4881, 5768­4845, 5913­5321, 5967­1997, 6021­6414, 6104­0304, 6144­6406, 6162­7084, 6625­2324, 6825­9600, 6831­9945, 6917­9097, 7117­9269, 7145­9851, 7311­5506, 7318­5235, 7381­3862, 7509­4188, 7512­1932, 7601­0442, 7979­3022, 8199­0966, 8421­0138, 8537­8251, 8681­4067, 8726­6567, 8758­0060, 8761­0636, 8812­6042, 8869­

20

Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte Nota van antwoord publieke reacties en stadsdeeladviezen

11 januari 2022

3661, 8981­5939, 9296­2095, 9476­4768, 9547­8481, 9993­1170, 9999­0001, 9068­0667

09. Waarom de keuze voor een brug of tunnel Samenvatting reacties Er zijn insprekers die liever tunnels zouden zien dan bruggen, en vice versa. Waarom is er gekozen voor bruggen en niet voor tunnels? En waarom voor een tunnel bij het Centraal Station en niet voor een brug?

Antwoord De discussie over bruggen of tunnels is door de Commissie D’Hooghe beslecht. Zij hebben de afweging voor een brug of tunnel uitgebreid onderzocht en toegelicht. Zowel de gemeente als de partners in het proces (Provincie Noord­Holland, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Rijkswaterstaat, Centraal Nautisch Beheer, Vervoerregio Amsterdam) hebben de conclusies van het rapport onderschreven. De commissie heeft ten aanzien van bruggen en tunnels regels voor besluitvorming opgenomen voor de keuze voor een nieuwe oeververbinding. In deze ‘beslisboom’ staan vijf criteria waaraan moet worden voldaan om de keuze voor een brug over een belangrijke en drukke vaarweg te rechtvaardigen. Het gaat daarbij om: 1. De verbinding moet een hoge vervoerswaarde hebben (er moet veel verkeer overheen kunnen). 2. Het moet gaan om een uitzonderlijke situatie met betrekking tot nationale welvaartscreatie (de verbinding moet economisch van belang zijn). 3. De nautische veiligheid moet conform de richtlijnen zijn gewaarborgd (scheepvaart moet vlot en veilig kunnen passeren). 4. Er zijn positieve bijvangsten op land en op het water (denk aan nautische voorzieningen zoals ligplaatsen of de toevoeging van een park). 5. De aanlandingen moeten ruimtelijk inpasbaar zijn en kunnen worden verbonden met belangrijke fietsstraten.

De commissie geeft aan dat wanneer al aan deze criteria wordt voldaan, bruggen de beste optie zijn. Bovendien biedt een brug meerwaarde ten opzichte van een tunnel op gebied van sociale veiligheid, de culturele waarde van een verbinding (zoals de beleving), en de continuïteit van het openbaar domein (een brug zie je liggen, een brug kan een verblijfplek zijn). Op basis hiervan adviseert de commissie een West­ en Oostbrug. Achter Centraal Station is een brug nautisch niet mogelijk. Het IJ is smal op dit punt en ligt bovendien in een bocht. De zichtlijnen voor schepen zijn hierdoor onvoldoende voor een brug. Daarom is een brugvariant op deze locatie niet verder onderzocht. Overigens zou hier ook onvoldoende ruimte zijn om een brug in te passen vanwege de hellingen en de gestelde randvoorwaarden voor doorfietsbaarheid.

Voorgestelde wijziging In de NvU is een tekstkader toegevoegd waarin nader wordt toegelicht waarom gekozen is voor bruggen in de plaats van tunnels (paragraaf 1.3 NvU).

Ingediend door 0026­4041, 0182­6204, 0259­8007, 0528­6183, 0531­6695, 0597­4453, 0620­4043, 0636­2862, 0679­9931, 0724­ 9429, 0981­4465, 1115­2728, 1322­2093, 1329­6373, 1370­7930, 1493­3957, 1611­7647, 1703­8486, 1765­3309, 1974­3620, 2072­3867, 2157­8347, 2301­3609, 2306­3103, 2312­6796, 2315­9448, 2647­2646, 2685­6847, 2739­ 1693, 2751­7311, 2814­8240, 2865­6977, 2909­1329, 2966­1803, 3030­3167, 3044­5525, 3074­9395, 3083­0016, 3462­6536, 3578­1041, 3612­8650, 3725­2524, 3743­0583, 3799­1729, 3822­7990, 3890­6950, 3907­9586, 3924­ 4951, 3945­9020, 3966­2481, 3978­9936, 4081­5048, 4209­0192, 4334­6366, 4452­6407, 4526­0155, 4592­6370, 4756­2331, 4763­5913, 4764­6701, 4909­9918, 4950­8729, 5034­4122, 5080­1992, 5273­7362, 5497­7010, 5740­ 9615, 5773­8262, 5858­7596, 5887­0042, 5893­4153, 6160­5440, 6162­7084, 6199­9075, 6543­0388, 6554­4846, 6785­6052, 6800­0867, 6825­9600, 6831­9945, 6857­4957, 6876­8789, 6917­9097, 6926­8876, 7194­5127, 7251­ 7710, 7318­5235, 7323­9743, 7329­5062, 7344­8758, 7474­6516, 7541­5987, 7601­0442, 7637­8729, 7656­2490, 7712­ 6756, 7713­4427, 7736­1667, 7754­4477, 7853­0444, 7898­3523, 7953­0642, 8250­4913, 8263­8257, 8736­3417, 8981­5939, 9068­0667, 9116­7829, 9159­7550, 9187­7206, 9288­8623, 9294­1486, 9363­2739, 9547­8481, 9556­ 6992, 9775­8905, 9838­3796, 9839­3023, 9924­7422, 9993­1170, 9999­0001, 9298­0945, 7801­4209

21

Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte Nota van antwoord publieke reacties en stadsdeeladviezen

11 januari 2022

10. Locatie bruggen Samenvatting reacties Een vraag gerelateerd aan de huidige structuur van de stad is waarom de bruggen zover uit het centrum liggen? Hier komt toch niemand, mensen worden zo verplicht om om te fietsen. De pont in Oost is nu al nooit vol.

Antwoord Bruggen op de flanken van de stad passen bij de meerkernige ontwikkeling van de stad; een stad en regio met meer stedelijke centra (Omgevingsvisie Amsterdam 2050). Met de bruggen ontstaan meer doorgaande routes voor fiets en OV op de flanken van de stad. Hierdoor spreiden we de drukte en kunnen we de groei van de stad opvangen. Aan de oost­ en de westkant van de stad vindt de komende decennia ook veel gebiedsontwikkeling plaats met veel nieuwe woningen en arbeidsplaatsen. Een goed voorbeeld hiervan is Haven­Stad aan de noordwest kant van Amsterdam met 70.000 woningen en 58.000 arbeidsplaatsen. Door deze gebiedsontwikkelingen vindt er veel groei plaats aan de randen van de binnenstad en in Noord. Met als gevolg ook veel meer verkeersbewegingen tussen beide oevers. Als de twee bruggen en de voetgangerspassage gereed zijn verwachten we dat meer dan 130.000 reizigers hiervan gebruikmaken. Het Oostveer vaart op dit moment drie keer per uur. Zo’n 1.250 mensen maken er per dag gebruik van. De studie naar de vervoerswaarde wijst echter uit dat de Oostbrug een aantrekkelijke verbinding is voor fietsers. Aantrekkelijker dan het huidige Oostveer. Belangrijke redenen hiervoor zijn dat fietsers met een brug niet hoeven te wachten op de pont en dat de fietsrit over de brug sneller gaat dan de reis met de pont, zelfs als de pont vaker zou varen.

Op dit moment steken de meeste pontgebruikers het IJ over achter het Centraal Station. Veel reizigers komen echter vanuit verschillende richtingen in Noord, en hoeven ook niet in het centrum te zijn. Voor deze mensen zijn verbindingen op de flanken een goede optie. Daarnaast blijven de veren achter Centraal Station varen, ook na realisatie van de bruggen. Doel van de Sprong over het IJ is om een robuust en toekomstvast netwerk te realiseren en zo de oversteek over de hele linie, voor alle gebruikers, te verbeteren. Dus ook achter het Centraal Station. Met de bruggen op de flanken zal het DNA van de stad veranderen. Waar we nu geneigd zijn om voor het merendeel van de reizen tussen beide oevers altijd via het Centraal Station te gaan, zal dit in de toekomst voor een aanzienlijk deel van de reizen veranderen. Op deze manier wordt Noord beter betrokken en verbonden met de rest van de stad.

Voorgestelde wijziging Geen.

Ingediend door 4449­7706, 0142­8461, 0153­2212, 0201­0181, 0305­5319, 0309­0056, 0323­8262, 0458­3499, 0531­6695, 0607­ 8229, 0679­9931, 0712­0542, 0724­9429, 1255­0982, 1370­7930, 2118­5818, 2453­7409, 2493­6745, 2547­4137, 2565­4244, 2711­8187, 2757­0065, 3141­8668, 3231­6129, 3310­1123, 3462­6536, 3601­0986, 3662­5907, 3676­ 2993, 3725­2524, 3943­1093, 4118­6109, 4128­7753, 4523­7047, 4780­2568, 4791­9906, 4871­3061, 4948­8494, 5057­5565, 5117­9891, 5156­1697, 5195­6438, 5255­9597, 5326­6657, 5551­8608, 5740­9615, 5774­8470, 5829­ 6882, 6048­2125, 6241­9461, 6352­9531, 6368­7186, 6501­0658, 6616­7694, 6625­2324, 6720­0324, 6783­4866, 6859­0588, 6917­9097, 7233­1074, 7512­1932, 7513­7613, 7517­9672, 7563­7758, 7593­6545, 7601­0442, 7632­9001, 7637­8729, 7643­8372, 7656­2490, 7728­5738, 7801­4209, 7839­8613, 7875­2041, 7968­3202, 7979­6727, 8137­8790, 8144­1209, 8319­4029, 8429­3083, 8470­2844, 8571­3899, 8669­0303, 8674­9518, 8708­7952, 8801­8863, 8813­ 9792, 8884­6041, 8934­7409, 9122­8431, 9367­4689, 9399­1787, 9565­8274, 9671­6922, 9823­0000, 9892­0591, 5020­0646

22

Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte Nota van antwoord publieke reacties en stadsdeeladviezen

11 januari 2022

11. Inrichting, veiligheid bruggen Samenvatting reacties Een veel terugkerende reactie betreft de inrichting en veiligheid van de bruggen. Hoe zorg je ervoor dat je de brug prettig kunt oversteken per fiets, waarom zijn bruggen zo hoog, hoe steil zijn ze? Worden de bruggen goed verlicht? Hoe houd je rekening met alle weersomstandigheden? Hoe zorg je voor veiligheid op de bruggen? Komen er fietspaden en aparte stroken voor openbaar vervoer? Zijn de bruggen toegankelijk voor hulpverlening? Brandweer, politie, ambulance? Ook als er geen OV overheen komt? Worden de bruggen toegankelijkheid voor mindervaliden?

Antwoord Het ontwerp van de bruggen houdt rekening met het gebruik door verschillende verkeersdeelnemers. Voetganger, fietsers en eventueel openbaar vervoer (OV). Ter bevordering van het fietscomfort hebben de hellingbanen een stijgingspercentage van gemiddeld maximaal 2,7%. De hellingbaan bestaat uit hellende delen met ertussen twee vlakstanden van 25 meter lang. Een vergelijkbare hellingbaan is die van de Nesciobrug aan noordzijde, naar de Diemerdijk toe. Die is ongeveer 2,3%. Aan de zuidzijde is die steiler: 3,2%. Een andere vergelijkbare hellingpercentage is die van de Jan Schaefferbrug aan de zijde van Java­eiland met een hellingspercentage van 2,25%, aan de zuidzijde (zijde Piet Heinkade) is de helling 3%. De hellingpercentages zijn in lijn met de nationaal geldende richtlijnen van CROW. CROW is een Nederlandse stichting en kennisinstituut voor infrastructuur, openbare ruimte, verkeer en vervoer, en werk en veiligheid. Goede voorzieningen voor voetgangers en mensen met een beperking zijn hierbij een voorwaarde. Voor voetgangers en mensen met een beperking bekijken we hoe zij zo hoog mogelijk op de brug kunnen komen via trappen en ruime liften. De brug zal veel wind vangen: het IJ ligt in de westelijke windstromen. Onderdeel van een vervolgstudie is varianten te onderzoeken waarbij de gebruikers van de brug beschut worden tegen deze windstromen.

De veiligheid op de brug, en een goede toegang voor nood­ en hulpdiensten nemen wij hierin mee. Als er OV over de brug komt, dan kunnen in geval van een calamiteit de voertuigen van nood­ en hulpdiensten ook van de OV infrastructuur op de brug gebruik maken. Bij enkel een fietsbrug kunnen waarschijnlijk alleen de compactere voertuigen van de nood­ en hulpdiensten gebruikmaken van het fietspad op de brug. Ook sociale veiligheid is een belangrijk thema bij alle oeververbindingen. Hier zijn verschillende voorzieningen denkbaar. Cameratoezicht en goed toegepaste verlichting is per definitie noodzakelijk op bruggen en in tunnels. Verder is het belangrijk ruimtelijk goed overzicht te creëren. Geen blinde en/of scherpe hoeken en/of onoverzichtelijke blokkerende elementen in de ruimte. Dit maakt onderdeel uit van de verdere uitwerkingen in de ontwerpfase.

Voorgestelde wijziging Geen.

Ingediend door 8250­4913, 7137­8859, 0002­0546, 0047­1386, 0061­9247, 0100­5161, 0116­1824, 0201­0181, 0220­4231, 0259­ 8007, 0317­2202, 0372­0285, 0455­0789, 0455­3972, 0471­8749, 0531­6695, 0607­8229, 0620­4043, 0636­1843, 0659­3315, 0825­5350, 0832­1971, 0879­6080, 1048­3556, 1107­4867, 1167­2222, 1241 ­0506, 1367­3691, 1400­ 3619, 1419­6831, 1611­7647, 1851­6696, 1881­5136, 1911­3407, 1934­7260, 2009­3784, 2016­2770, 2084­6744, 2147­4900, 2154­7124, 2201­1795, 2360­7452, 2394­9704, 2453­7409, 2514­4157, 2527­7948, 2565­4749, 2600­ 4091, 2658­9292, 2695­3605, 2734­6540, 2751­7311, 2803­6085, 2855­7103, 2897­2941, 2915­0231, 3030­3167, 3079­7565, 3133­0183, 3164­3696, 3197­6762, 3200­0868, 3322­3829, 3364­3949, 3394­1071, 3426­9759, 3462­ 6536, 3486­7642, 3496­6583, 3531­1034, 3578­1041, 3598­3456, 3606­4337, 3626­9482, 3750­2677, 3755­8778, 3825­9281, 3966­2481, 3978­9936, 3999­3345, 4008­7019, 4105­7283, 4210­2243, 4331­8165, 4402­3214, 4454­ 7033, 4526­0155, 4756­2331, 4759­0701, 4810­3666, 4871­3061, 5041­0718, 5273­7362, 5401­8821, 5440­5791, 5558­6769, 5720­5847, 5740­8630, 5774­9857, 5824­2371, 5829­2072, 5848­4452, 5858­7596, 5913­4471, 5967­ 1997, 6021­6414, 6071­4623, 6078­6610, 6141­5109, 6146­9840, 6181­5258, 6279­0452, 6466­8762, 6501­0658, 6625­2324, 6687­9825, 6844­5132, 6857­4957, 7030­7425, 7093­4099, 7172­2431, 7194­5127, 7215­1460, 7233­ 1074, 7260­3323,

7279­9318, 7323­9743, 7329­5062, 7331­3706, 7344­8758, 7381­5177, 7474­6516, 7505­6122, 7512­ 1932, 7513­4676, 7513­7613, 7548­7791, 7576­4702, 7593­6545, 7632­4540, 7713­4427, 7715­8642, 7736­1667, 7801­ 4209, 7853­0444, 7875­2041, 8069­7337, 8076­5306, 8083­9261, 8125­9285, 8137­8790, 8185­2276, 8263­8257, 8319­4029, 8379­5082, 8432­3718, 8470­1563, 8548­9150, 8571­3899, 8577­7536, 8726­6567, 8736­3417, 8755­ 0321, 8758­0060, 8820­3747, 9010­5532, 9068­0667, 9116­7829, 9253­9311, 9296­2095, 9476­4768, 9575­8797, 9590­0420, 9838­3796, 9879­3099, 9890­7947, 9905­1143, 9954­2357, 9999­0011

23

Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte Nota van antwoord publieke reacties en stadsdeeladviezen

11 januari 2022

12. Fietsroutes Samenvatting reacties Wordt gekeken naar verbeteren van bestaande fietsroutes in aansluiting op de nieuwe brug? Fietsers zoeken altijd de kortste weg, fijnmazig spreiden is dus belangrijk, dus niet een ‘fietsring’. Dat is nadenken vanuit autogebruik.

Antwoord De grote aantallen te verwachten reizigers over beide bruggen (fiets en OV) moeten bij de verschillende locaties waar de bruggen aan land komen goed en verkeersveilig worden verwerkt. Hierbij willen we het karakter van deze buurten zoveel mogelijk handhaven. De potentiële toevoerroutes voor fiets en OV, en de aandachtspunten op deze routes, zijn in kaart gebracht (zie de kaarten in de NvU in paragraaf 3.2 en 4.2. Van belang hierbij is het sluiten van de fiets­ en OV­ring (de binnenring) op de noordoever, zoals ook de commissie D’Hooghe heeft geadviseerd. Dit is de route Johan van Hasseltweg – Mosplein – Papaverweg. Onderzoek met het verkeersmodel van de gemeente wijst uit dat, afhankelijk van de aanlandlocaties, ca. 50% of minder van de fietsers gebruik zal maken van de binnenring. Dit betekent dat wij naast debinnenring ook naar de fietsroutes in andere windrichtingen moeten kijken. In de volgende fase werken wij de verschillende routes van en naar de bruggen uit. Dit gebeurt in afstemming met de omwonenden en andere belanghebbenden. Fietsgedrag van Amsterdammers wordt hier nauwgezet bij betrokken. Ook onderzoeken wij in hoeverre fietsroutes moeten worden aangepast of toegevoegd om het extra verkeer van de bruggen goed en verkeersveilig te kunnen verwerken.

Pas na deze uitwerking en het wegen van alle belangen die hierbij komen kijken, kunnen we keuzes maken over de voorkeursroutes op beide oevers voor fiets en OV van/naar de twee bruggen. De belangrijkste opgave is te komen tot toevoerroutes die hiervoor het meest geschikt zijn. Ook van belang is het bepalen van de meest optimale en aantrekkelijke (fiets)inrichting, zodat de gebruikers ook echt worden uitgenodigd om van deze routes gebruik te maken. Dat betekent ook dat het gebruik van fietsroutes die veel minder geschikt zijn, wordt ontmoedigd, eventueel met fysieke ingrepen.

Voorgestelde wijziging We hebben nieuwe kaartjes opgenomen waarin de potentiële toevoerroutes voor fiets en OV staan. Dit geeft een beeld van de verwachte routes voor de fiets bij gebruik van een van beide bruggen. Hieruit blijkt dat er, naast de fietsbinnenring, meerdere routes gebruikt gaan worden. Deze routes moeten we hiervoor geschikt gaan maken. Daarnaast hebben we een tekstkader opgenomen waarin de binnenring nader wordt toegelicht (paragraaf 2.4.1).

Ingediend door 5592­5101, 0100­5161, 0153­7617, 0220­4231, 0323­8262, 0458­3499, 0636­1843, 1186­1190, 1592­4085, 1611­ 7647, 1814­3771, 1858­3209, 1881­5136, 2030­6643, 2281­6172, 2323­7920, 2434­2425, 2453­7409, 2489­5165, 2948­0247, 2955­3960, 3030­3167, 3098­8731, 3217­6408, 3462­6536, 3518­6210, 3606­4337, 3750­2677, 3999­ 3345, 4118­6109, 4224­9163, 4533­0038, 4710­4341, 4810­3666, 4871­3061, 4932­1138, 4950­8729, 5041­0718, 5126­7357, 5273­7362, 5740­9615, 5824­2371, 5917­7440, 6181­5258, 6242­8104, 6368­7186, 6382­0488, 6800­ 0867, 6961­2402, 7143­0982, 7172­2431, 7279­9318, 7298­6614, 7304­9074, 7331­3550, 7381­5177, 7509­4188, 7563­7758, 7593­6545, 7601­0442, 7632­9001, 7637­8729, 7643­8372, 7715­8642, 7720­5010, 7801­4209, 7839­8613, 7968­3202, 8110­8509, 8125­9285, 8143­1754, 8144­1209, 8298­7647, 8470­1563, 8577­7536, 8674­9518, 8755­ 0321, 8820­3747, 8854­8757, 9168­2019, 9214­4493, 9345­0249, 9399­1787, 9587­6782, 9620­7328, 9622­1569, 9807­2805, 9882­4557, 9954­2357, 9999­0001

24

Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte Nota van antwoord publieke reacties en stadsdeeladviezen

11 januari 2022

13. Geluidsoverlast bruggen Samenvatting reacties Een vraag vanuit omwonenden van de toekomstige bruggen betreft de geluidsoverlast van de bruggen zelf. Hoe voorkom je in het ontwerp van de brug geluidsoverlast voor omwonenden: fluitende wind, opening slagbomen, piepende tramrails en bonkende bussen? En betekenen stilliggende schepen voor de brug niet voor een grotere milieubelasting en geluidsoverlast voor omwonenden?

Antwoord De bruggen worden een onderdeel van de publieke ruimte van de stad. Signalen bij slagbomen en mogelijk openbaar vervoer (tram, bus) produceren geluid. Dit geldt ook voor het mogelijke geluid van (stilliggende, wachtende) schepen. De ruimtes rondom de brugaanlandingen moeten zorgvuldig worden ontworpen. Dit gebeurt in samenspraak met de belanghebbenden in de directe omgeving. Daarnaast voeren wij in een volgende fase akoestische onderzoeken uit. Hierbij wordt onder meer de toename van de geluidbelasting op geluidgevoelige gebouwen als gevolg van het verkeer over de bruggen onderzocht. De aanvaardbaarheid van de geluidbelasting wordt vervolgens beoordeeld aan de hand van de wettelijke normen die daarvoor gelden.

Voorgestelde wijziging Geen.

Ingediend door 0153­7617, 0220­4231, 0679­9931, 1143­1334, 1752­8354, 2016­2770, 2323­7920, 2685­6847, 2915­0231, 5273­7362, 6144­6406, 6181­5258, 6961­2402, 7304­9074, 7331­3706, 7509­4188, 7512­1932, 7563­7758, 7601­0442, 7715­ 8642, 7801­4209, 8137­8790, 8199­0966, 8639­6755, 8669­0303, 8726­6567, 8755­0321, 9476­4768, 9519­8831, 9807­2805, 9999­0001

14. Openingsregime bruggen Samenvatting reacties Hoe vaak gaan de bruggen open? Hoe lang moeten we dan wachten?

Antwoord Bediening (wie er bedient), bedieningsregime (de openingstijden en wijze van aanmelden voor een opening van de brug) en bedieningscyclusduur (hoelang wegverkeer moet wachten voor een brugopening) zijn van belangrijke invloed op de afwikkeling van het verkeer op het water en op het land. Er zijn op dit moment nog geen afspraken gemaakt over de toekomstige bediening van de Oost­ en Westbrug. Het is dus nog niet bekend hoe vaak de bruggen opengaan. De commissie D’Hooghe heeft aangegeven het bedieningsregime van de Schellingwouderbrug als goede referentie te zien (deze brug gaat 3x per uur open). Dit is echter nog niet nader uitgezocht en komt aan de orde in de volgende fase. De keuzes ten aanzien van bediening hangen samen met het ontwerp van de brug, de wachtplaatsen (op het water) en de opstelruimte van fietsers en voetgangers. Zo is het voor de bruggen over het IJ uitgangspunt dat zij twee beweegbare gedeelten (‘kleppen’) hebben, wat een complicerende factor is voor de bediening. De gemeente maakt in de volgende fase afspraken met het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en Rijkswaterstaat over de bediening van de bruggen. Dit gebeurt op basis van onder andere doorstroming van weg­ en waterverkeer en veiligheid op water en land. Centraal Nautisch Beheer, Port of Amsterdam en andere belanghebbenden worden hier bij betrokken.

25

Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte Nota van antwoord publieke reacties en stadsdeeladviezen

11 januari 2022

Voorgestelde wijziging Er zijn nog geen nadere afspraken gemaakt over bediening. Dit gebeurt in de volgende fase, samen met het Ministerie van Infrastructuur & Waterstaat en Rijkswaterstaat. Dit hebben we beter aangegeven in de Nota

Ingediend door 0981­4465, 1421­6897, 2453­7409, 3531­1034, 3606­4337, 3974­0820, 4325­8838, 5896­3546, 5913­4471, 6466­ 8762, 7194­5127, 7514­3626, 7853­0444, 7898­3523, 7944­0618, 8144­1209, 9298­0945, 9476­4768

15. Bromfietsen Samenvatting reacties Een enkeling vraagt zich af of bromfietsers ook over de bruggen mogen.

Antwoord Op dit moment gaan we uit van het gebruik van de bruggen door fietsers (inclusief e­bikes) en bromfietsers (inclusief snorfietsen en speed pedelecs). Met de kennis van nu, betekent dit dat bromfietsen in de toekomst gebruik kunnen maken van de IJ­bruggen.

Voorgestelde wijziging We hebben duidelijker aangegeven voor wie de bruggen bedoeld zijn.

Ingediend door 0182­6204, 1858­0175, 2030­6643, 2127­0853, 2141­6272, 2201­1795, 2220­3754, 2704­2369, 5326­6657, 5516­ 6770, 5967­1997, 6125­9098, 6263­4011, 7143­0982, 7194­2313, 7345­2185, 7632­4540, 7801­4209, 8755­0321, 9226­5790, 9476­4768

16. Natuur en klimaat Samenvatting reacties Ook maken enkele insprekers die zich zorgen over de natuur met de komst van de bruggen. Zo is Kompaseiland op dit moment een paradijs voor vogels en zorgen bruggen en brugeilanden voor drukte en verstoring van de natuur. Gaat er niet teveel groen verloren in Noord?

Antwoord In het advies van de Commissie D’Hooghe wordt een duidelijke relatie gelegd tussen de grote investering in infrastructuur en de betekenis van groengebieden in de stad. Deze verhouden zich tot elkaar. Het inpassen van de oeververbindingen is niet alleen een infrastructurele opgave, maar ook een stedenbouwkundige en landschappelijke. Bij beide bruggen wordt onderzocht of het toevoegen van groen (in de vorm van een nieuw park bijvoorbeeld) gecombineerd en geïntegreerd kan worden met de (aanlanding van) de brug. De verbindingen stimuleren duurzame mobiliteit en halen vrachtauto’s van de weg. Bij alle projecten in Amsterdam wordt ecologisch onderzoek gedaan, bijvoorbeeld om te bezien hoe de oeververbindingen bij kunnen dragen aan natuur en stadsecologie. Tijdens d ontwerpfase van de inpassing onderzoeken we ook ecologische aspecten. Dit betreft effecten op flora­ en fauna (boven en onder water). Hierbij is het Kompaseiland een aandachtspunt. De bruggen zijn een uitgelezen plek om natuur in mee te nemen. Denk hierbij aan voorzieningen in, onder en op de brug. Ook zal verlichting zo ingezet worden, dat deze niet storend is voor mens en natuur. Ook dit werken we in de ontwerpfase nader uit.

26

Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte Nota van antwoord publieke reacties en stadsdeeladviezen

11 januari 2022

Voorgestelde wijziging Geen.

Ingediend door 0002­0546, 0153­7617, 0220­4231, 0520­6530, 0636­1843, 1166­0589, 1322­2093, 1370­7930, 2236­5383, 2315­ 9448, 2453­7409, 2803­6085, 3616­2694, 4224­9163, 5021­4783, 7509­4188, 7593­6545, 7715­8642, 8758­0060, 8812­6042, 8978­1219, 9214­4493

17. Geofysisch onderzoek Samenvatting reacties Is er onderzoek gedaan naar de draagkracht van de bodem op de plekken waar de bruggen komen?

Antwoord In de volgende fases worden per brug (of tunnel) de benodigde onderzoeken uitgezet naar diverse technische aspecten. Geofysisch onderzoek is daar onderdeel van.

Voorgestelde wijziging Geen.

Ingediend door 9156­6989

18. Bruggen zijn er alleen voor nieuwe noordelingen, oud‐noord heeft er niets aan Samenvatting reacties Een enkeling ziet de bruggen als een faciliteit voor de nieuwe noordelingen. Huidige bewoners zitten er volgens hen niet op te wachten. De rustige buurten gaan veranderen.

Antwoord Amsterdam­Noord groeit. Het aantal inwoners neemt de komende jaren toe van bijna 100.000 tot 150.000 inwoners. Noord zal hiermee veranderen. Veel van deze mensen willen zich straks verplaatsen, met fiets, auto of openbaar vervoer. Het toekomstig netwerk inclusief de oeververbindingen maakt onderdeel uit van dit mobiliteitssysteem. De gemeente maakt daarin geen onderscheid tussen ‘oude’ of ‘nieuwe’ Noorderlingen. Van belang hierbij is dat investeringen in infrastructuur van deze omvang niet alleen bedoeld zijn voor huidige, maar juist ook de toekomstige generaties.

Voorgestelde wijziging Geen.

Ingediend door 2977­1165, 9359­7474, 9623­0627

27

Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte Nota van antwoord publieke reacties en stadsdeeladviezen

11 januari 2022

19. Waarom geen auto's op de brug(gen)? Samenvatting reacties Enkele insprekers vragen zich af waarom er eigenlijk geen auto’s over de bruggen mogen.

Antwoord Het doel van het programma Sprong over het IJ is het verbeteren van de oversteek, voor fietsers, voetgangers en mogelijk voor OV. De commissie D'Hooghe heeft nadrukkelijk geadviseerd om OV te betrekken bij de aanleg van bruggen over het IJ (OV maakte in de vorige fase van Sprong over het IJ geen onderdeel uit van de scope). De huidige vier autoverbindingen over en onder het IJ (de Coentunnel, de IJtunnel, de Schellingwouderbrug en de Zeeburgertunnel) zijn op dit moment toereikend. Er is geen noodzaak is om de nieuwe bruggen ook geschikt te maken voor autoverkeer. Daarnaast is onlangs het beleid Autoluw vastgesteld waarmee er juist is gekozen de auto een minder prominente plek te geven (met name in de binnenstad). Autoverkeer over de nieuwe bruggen verhoudt zich niet tot dit beleid. Daarbij zou autoverkeer over de bruggen zorgen voor extra druk op de aanlandlocaties en dat is zeer ongewenst.

Voorgestelde wijziging Geen.

Ingediend door 1192­2282, 2990­0233, 3038­7092, 3248­9788, 5021­4783, 5101­1640, 5128­4009, 5967­1997, 6302­0780, 6428­ 6053, 6690­8074, 7720­5010, 7801­4209, 7894­4500, 8278­1049, 9136­0888, 9951­4185

20. Verbinding IJhaven door Brazilië Samenvatting reacties Enkele insprekers geven aan tegen de verbinding door de IJhaven te zijn, door winkelcentrum Brazilïe naar Czaar Peterstraat.

Antwoord De verbinding door de IJhaven maakte onderdeel uit van het advies van de commissie D’Hooghe. Deze extra verbinding was met name bedoeld als extra schakel om zo direct mogelijk aan te sluiten op de binnenring bij de Czaar Peterstraat via winkelcentrum Brazilië/Lloydhotel/Rietlanden. Nader verkeersonderzoek wijst uit dat veel fietsverkeer niet alleen naar de binnenring gaat, maar ook in andere richtingen. Hierdoor is de keuze om zwaar in te zetten op deze extra verbinding minder evident. Bovendien stuitte deze verbinding in de zomer van 2020 op veel bezwaar vanuit omwonenden en bedrijven. Men kon toen al informeel reageren op het advies van commissie D'Hooghe. Een route over de bestaande Verbindingsdam (die dan wel opnieuw moet worden ingericht) volstaat voorlopig. De extra verbinding door de IJhaven is hiermee nu geen uitgangspunt meer. Mocht in de toekomst blijken dat een extra schakel nodig is, dan kan deze alsnog worden overwogen.

Voorgestelde wijziging Geen.

Ingediend door 2453­7409, 4639­3896, 6014­8735, 6028­0913, 8137­8790, 8726­6567, 9413­3043, 9918­0978, 9986­6966

28

Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte Nota van antwoord publieke reacties en stadsdeeladviezen

11 januari 2022

Tunnel 21. Waarom geen fietsers in de tunnel? Samenvatting reacties De meeste gestelde vraag tijdens de inspraak is waarom er geen fietsers door de tunnel mogen? Amsterdam is immers een fietsstad, veruit de meeste mensen op de pont zijn fietsers. De voetgangers zijn veelal toeristen, daar maken we de tunnel toch niet voor? Insprekers zien het als een gemiste kans. Voor voetgangers levert een tunnel geen tijdwinst op, voor fietsers wel. Als je die tunnel toch aanlegt, maak hem dan ook direct geschikt voor fietsers. Scheelt miljoenen. En mag de fiets wel aan de hand mee? Is het idee van een IJklopper (een wokkel) om fietsers toe te laten tot de tunnel geen goed idee? Dat scheelt veel ruimte.

Antwoord Amsterdam is inderdaad een fietsstad. Het doel van de Sprong over het IJ is het verbeteren van de oversteek, nadrukkelijk ook voor fietsers. Voor Amsterdammers, forenzen, passanten en voor toeristen. Een fietstunnel achter het Centraal Station is hiervoor geen goede oplossing. De argumentatie hiervoor is tweeledig: beleidsmatig (wat voor stad willen we zijn en worden), en technisch (wat kan wel en wat kan niet). Beleidsmatig: De commissie D’Hooghe heeft geadviseerd om twee bruggen op de flanken en een voetgangerspassage achter het Centraal Station te realiseren. Dit advies sluit goed aan bij de visie van Amsterdam (zoals ook door de raad vastgesteld in de Omgevingsvisie Amsterdam 2050) om de stad te ontwikkelen tot een meerkernige stad; een stad en regio met meer stedelijke centra. Een vaste fietsverbinding achter het Centraal Station lijkt een voor de hand liggende keuze. Een fietstunnel op deze plek is een manier om meer fietsers via het centrum de oversteek te laten maken. Maar dit draagt niet bij aan het ontwikkelen van de langetermijnvisie om Amsterdam te ontwikkelen tot een meerkernige stad; een stad en regio met meer stedelijke centra. Hierbij willen we juist de drukte spreiden om zo de groei van de stad het hoofd te bieden.

Een fietstunnel achter het Centraal Station zal een aanzuigende werking hebben en de drukte juist in het centrum en specifiek achter het Centraal Station vergroten. De nieuwe voetgangerspassage is een aanvulling op de bestaande veren achter het Centraal Station. Fietsers kunnen, ook na de komst van de tunnel, nog steeds gebruik maken van deze centrale veren (zie 28. Blijft de pont varen?). Door een voetgangerspassage aan te leggen zorgt Amsterdam ervoor dat er voldoende ruimte blijft op veren voor fietsers, (brom)fietsers, Canta’s et cetera. Zo ontstaat een scheiding van verkeersstromen (voetgangers en de rest) wat de doorstroming voor alle gebruikers verbetert. Ook voor fietsers die gebruikmaken van de veren, zal de verbinding dus verbeteren. Technisch: Er is achter het Centraal Station onvoldoende ruimte om een fietstunnel goed en verkeersveilig in te passen in lijn met de richtlijnen voor tunnels zoals ook door de commissie D’Hooghe is geadviseerd (die gebaseerd zijn op landelijke CROW richtlijnen): 1. Niet hoeven afstappen, waardoor liften, roltrappen of rolpaden voor fietsers moeten worden vermeden. Dit in verband met het te verwachten hoge aantal gebruikers. 2. Oriëntatie: gebruikers moeten weten en kunnen zien waar ze zijn en in welke richting ze zich bewegen.

Bij wokkels maken diverse verkeersstromen in tegengestelde richting met verschillende snelheden gebruik van dezelfde wokkel. Dit maakt het gebruik van wokkels verkeersonveilig en daarmee zeer onwenselijk. Bovendien is een goede oriëntatie ook van belang voor het gevoel van veiligheid in de tunnel (sociale veiligheid). Wokkels en blinde hoeken dragen hier niet aan bij. Zie ook het antwoord op de vraag van Syb van Breda & Co Architect. 3. Hellingbanen mogen niet te steil zijn, namelijk een maximale helling van 2,7% met twee vlakstanden. Dit leidt tot een hellingbaan van circa 570 meter, wat zou leiden tot een tunnelopening ter hoogte van de Nieuwezijdse Kolk. Een goede, veilige en comfortabele tunnel waar fietsers doorheen kunnen fietsen, is dus niet wenselijk gezien de stad die we willen worden, en bovendien technisch niet inpasbaar gezien de krappe ruimte achter het Centraal Station. In de volgende fase wordt de (on)mogelijkheid onderzocht om fietsen aan de hand mee te kunnen nemen in de voetgangerspassage. Aandachtspunt hierbij is de (verkeers)veiligheid in relatie tot de stijgpunten naar de tunnel, waarbij er geen verstoring mag zijn met de voetgangersstromen. De voetgangers kunnen in de tunnel gebruik maken van een rolband (tapis roulant) en onderzocht moet worden of ook voetgangers met de fiets aan de hand hier op een veilige manier gebruik van kunnen maken.

Indien dat niet kan, zou naast deze rolband voldoende

29

Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte Nota van antwoord publieke reacties en stadsdeeladviezen

11 januari 2022

ruimte cq. breedte moeten zijn om voetgangers met de fiets aan de hand te kunnen faciliteren. Daarnaast speelt de vraag of met (fysieke) maatregelen kan worden voorkomen dat voetgangers met de fiets aan de hand toch in de tunnel gaan fietsen. Het belangrijkste aspect dat we gaan onderzoeken, is de waarborging van de (verkeers)veiligheid van met name de grote stromen voetgangers die van de tunnel gebruikmaken. Bij dit onderzoek worden onder andere verkeerskundigen, gedragsdeskundigen en ontwerpers betrokken.

Voorgestelde wijziging We hebben de keuze voor de voetgangerspassage achter CS verder toegelicht. Daarbij is duidelijk gemaakt waarom een vaste fietsverbinding vanuit beleidsmatig én ruimtelijk oogpunt niet veilig inpasbaar is. Ook is toegelicht dat de mogelijkheden om de fiets aan de hand mee te nemen in de volgende fase verder worden onderzocht.

Ingediend door 0000­1409, 0007­3096, 0016­0770, 0026­4041, 0038­6612, 0061­9247, 0063­8402, 0142­8461, 0143­8860, 0153­ 2212, 0182­6204, 0186­4504, 0201­0181, 0220­4231, 0223­8353, 0299­0555, 0299­8113, 0305­5319, 0309­0056, 0310­7143, 0323­8262, 0328­5958, 0364­9491, 0377­3673, 0450­8376, 0458­3499, 0460­0745, 0476­1483, 0480­ 9203, 0493­7388, 0511­7839, 0528­6183, 0528­8038, 0565­4142, 0580­2554, 0580­5587, 0586­8523, 0595­7344, 0607­8229, 0620­4043, 0655­8598, 0664­6700, 0708­2941, 0712­0542, 0724­9429, 0731­6165, 0751­6183, 0814­ 3531, 0840­9916, 0867­2001, 0879­6080, 0919­2355, 0981­4465, 0997­0518, 1050­5845, 1072­9440, 1106­3125, 1107­5103, 1109­3123, 1115­2728, 1119­2192, 1186­1190, 1238­8315, 1245­3118, 1275­7998, 1302­2687, 1320­4670, 1329­6373, 1381­8478, 1400­3619, 1405­1253, 1421­6897, 1439­5258, 1472­8109, 1492­5123, 1493­3957, 1568­ 2460, 1581­0160, 1611­7647, 1619­5971, 1654­9780, 1656­0489, 1665­5720, 1768­7731, 1774­9547, 1781­5173, 1849­0211, 1851­6696, 1858­3209, 1870­9800, 1911­3407, 1974­3620, 1981­6518, 2016­2770, 2030­6643, 2055­ 1699, 2058­2695, 2072­3867, 2084­3677, 2107­3440, 2114­8553, 2141­6272, 2147­9639, 2151­3122, 2154­1279, 2154­7124, 2217­9413, 2261­4818, 2266­6202, 2301­3609, 2330­2463, 2360­7452, 2386­0613, 2419­4185, 2420­ 2390, 2422­0569, 2434­2425, 2436­1696, 2437­2120, 2455­7895, 2473­7836, 2489­5165, 2493­6745, 2504­0033, 2522­8729,

2530­8671, 2537­5056, 2547­4137, 2565­4244, 2593­6454, 2630­5939, 2643­2264, 2655­8008, 2665­ 5405, 2699­6039, 2711­8187, 2720­1894, 2751­7311, 2757­0065, 2805­5814, 2820­4792, 2865­6977, 2909­1329, 2914­0895, 2915­4157, 2927­4395, 2941­8917, 2955­3960, 2962­5077, 2965­2072, 2966­1803, 2992­9602, 3001­ 4801, 3030­3167, 3047­6426, 3065­5964, 3079­7565, 3083­0016, 3109­9587, 3122­7508, 3131­2708, 3141­8668, 3148­8790, 3159­7720, 3165­2499, 3189­5268, 3199­3084, 3231­6129, 3244­4980, 3245­8540, 3283­1626, 3310­ 1123, 3311­5877, 3314­6321, 3317­0443, 3339­7052, 3359­1949, 3452­4640, 3462­6536, 3463­7855, 3486­7642, 3497­0771, 3498­9148, 3531­1034, 3544­2140, 3598­3456, 3600­1076, 3624­6336, 3626­9482, 3649­7559, 3654­ 8812, 3662­5907, 3672­7160, 3676­2993, 3716­7053, 3725­2524, 3729­4231, 3729­8203, 3743­0583, 3750­2677, 3820­1333, 3825­9281, 3924­4951, 3966­2481, 3968­2441, 3974­0820, 3978­9936, 3993­6334, 3999­3345, 4050­ 3740, 4060­0910, 4064­4138, 4066­7324, 4090­0594, 4099­4242, 4110­0859, 4128­7753, 4168­5395, 4209­0192, 4209­8417, 4210­2243, 4231­7117, 4237­9205, 4273­2616, 4358­4248, 4363­3848, 4404­4407, 4435­3216, 4450­ 2888, 4452­6407, 4514­0998, 4523­7047, 4533­0038, 4556­2469, 4597­0806, 4600­3098, 4619­4751, 4639­3896, 4653­3218, 4670­3275, 4677­0882, 4710­4341, 4728­0671, 4756­2331, 4780­2568, 4791­9906, 4893­3184, 4894­ 7471, 4932­1138, 4945­8938, 4948­8494,

4950­8729, 4958­9425, 4969­6580, 4971­5019, 4992­3916, 5008­0157, 5026­3161, 5057­5565, 5060­9165, 5062­0296, 5073­3688, 5099­0647, 5101­1640, 5146­1618, 5156­1697, 5158­ 4041, 5170­1912, 5186­3530, 5195­6438, 5198­1883, 5202­7207, 5202­8784, 5255­9597, 5267­4633, 5326­6657, 5330­2644, 5352­5046, 5372­2404, 5428­5403, 5429­0591, 5440­3879, 5444­2203, 5459­3526, 5465­8378, 5478­ 4323, 5497­7010, 5511­1944, 5516­2907, 5516­6770, 5558­6769, 5563­3178, 5613­2836, 5628­1970, 5637­1535, 5650­0225, 5698­3216, 5705­1833, 5711­4095, 5721­5286, 5740­9615, 5766­8752, 5774­8470, 5829­2072, 5837­ 1309, 5838­9944, 5846­0667, 5848­4452, 5887­0042, 5901­2562, 5913­5321, 5923­2451, 5952­5966, 5960­3283, 5969­4841, 5997­8378, 6011­5802, 6048­2125, 6059­8128, 6075­2291, 6082­8895, 6088­0553, 6108­7615, 6125­ 9098, 6144­5048, 6146­9840, 6153­8689, 6173­1469, 6213­3216, 6223­2014, 6229­2544, 6237­6393, 6241­9461, 6242­8104, 6263­4011, 6276­2457, 6302­0780, 6315­7556, 6352­9531, 6368­7186, 6382­0488, 6428­6053, 6430­ 1863, 6501­0658, 6543­0388, 6573­7752, 6616­7694, 6625­2324, 6676­9296, 6699­0856, 6735­7213, 6774­5338, 6783­4866, 6790­2811, 6800­0867, 6825­9600, 6829­0385, 6842­2661, 6864­8998, 6926­8876, 6956­3041, 6960­ 8522, 6961­2402, 6992­0024, 6992­7850, 6995­6768, 7030­4551, 7064­2486, 7116­9342, 7123­2770, 7143­0982, 7169­3241, 7194­2313, 7194­5127, 7228­6699, 7279­9318, 7300­1746,

7332­1687, 7342­0186, 7344­8758, 7345­2185, 7356­5573, 7358­0672, 7377­5607, 7381­3862, 7407­3429, 7411­5917, 7453­9380, 7474­6516, 7493­9824, 7505­6122, 7509­6380, 7514­3626, 7517­9672, 7534­6078, 7539­7062, 7541­5987, 7548­7791, 7559­9100, 7567­5185, 7576­4702, 7610­2492, 7611­7112, 7632­4540, 7632­9001, 7651­7212, 7754­4477, 7763­4397, 7774­8794, 7812­7213, 7833­4653, 7839­8613, 7853­0444, 7894­4500, 7898­3523, 7916­1950, 7961­7368, 7965­9075, 7979­6727, 7994­9561, 8038­ 6276, 8076­5306, 8095­0933, 8108­7375, 8126­7210, 8185­2276, 8191­8312, 8227­5675, 8227­6493, 8230­8650, 8238­4418, 8298­7647, 8319­4029, 8356­2184, 8373­8761, 8384­4253, 8414­4087, 8420­3546, 8429­3083, 8434­ 2339, 8435­3298, 8470­2844, 8477­6151, 8537­8251, 8556­0037, 8601­9186, 8610­0956, 8635­1839, 8681­4067, 8708­7952, 8726­6567, 8736­3417, 8749­4763, 8813­9792, 8832­3161, 8884­6041, 8893­2299, 8906­1422, 8949­

30

Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte Nota van antwoord publieke reacties en stadsdeeladviezen

11 januari 2022

4214, 8964­8050, 8966­3255, 8970­9327, 8978­1219, 8981­5939, 8990­5748, 9000­8922, 9058­0827, 9062­7097, 9068­0667, 9085­6146, 9100­2962, 9115­6644, 9116­7829, 9122­8431, 9159­7550, 9253­9311, 9273­1338, 9294­ 1486, 9298­0945, 9315­7513, 9324­6118, 9345­0249, 9367­4689, 9381­6442, 9393­2187, 9399­1787, 9427­6959, 9438­5275, 9476­4768, 9522­2540, 9545­9022, 9565­8274, 9578­4936, 9587­6782, 9589­3819, 9613­2049, 9622­ 1569, 9632­9864, 9644­7601, 9644­8232, 9651­8214, 9651­9026, 9660­7578, 9683­1416, 9709­3367, 9766­3721, 9805­2638, 9823­0000, 9838­3796, 9839­3023, 9866­1454, 9890­7947, 9892­0591, 9918­0978, 9924­7422, 9970­ 4466, 9979­2332, 9999­0011, 7637­8729, 4297­7571, 1036­4279

22. Sociale veiligheid en esthetiek tunnel Samenvatting reacties Sociale veiligheid en het ontwerp van de tunnel is ook een veelgenoemd onderwerp. Een tunnel voelt onveilig, helemaal ’s nachts. Komt hier 24 uur per dag bewaking? Tunnel is al gauw viezig, zorg ervoor dat deze tunnel schoon en licht is en blijft. Wordt er aandacht besteed aan de esthetiek van de tunnel? Zijn de hellingen veilig als je zo steil naar beneden moet? Komt er ventilatie in de tunnel?

Antwoord Sociale veiligheid is een belangrijk aandachtspunt voor de Voetgangserspassage CS. Er zijn verschillende manieren om de tunnel sociaal veiliger te maken. Voor het ontwerp is het belangrijk goed te kijken naar inrichting, ruime toegangen, eventueel daglichttoetreding bij de openingen en verlichting in de tunnel zelf. Ook moet een tunnel geen blinde en/of scherpe hoeken bevatten zodat er altijd visueel goed overzicht is over de ruimte. Eventueel toezicht, op de vloer en via camera’s, draagt ook bij aan sociale veiligheid en hoe de tunnel wordt ervaren. De esthetiek en het architectonische afwerkingsniveau dragen ook bij aan het gevoel van veiligheid. Dit geldt voor alle te ontwerpen elementen in de tunnel: toegangen, liften, rolpaden, vloeren, wanden en verlichting zijn onderdeel van de ontwerpopgave. Deze esthetische en architectonische eisen worden in een volgende fase vastgelegd in een beeldkwaliteitkader en programma van eisen. Een aan te stellen kwaliteitscommissie toetst vervolgens de ontwerpen. Het voorstel van de commissie D’Hooghe om commerciële functies (zoals winkels) in de tunnel op te nemen, om de commerciële haalbaarheid en sociale veiligheid te verhogen, moeten we kritisch onderzoeken.

Kwetsbare punten zijn de levensvatbaarheid van ondergronds commercieel vastgoed, concurrentie met soortgelijke voorzieningen in de stationsomgeving en beperkte bijdrage aan de sociale veiligheid door beperkte openingstijden. Ook de toevoer van producten naar deze ruimten is lastig. Mogelijk kunnen culturele programma’s interessant zijn in de voetgangerspassage. Hierin zou een relatie gelegd kunnen worden met de culturele voorzieningen in Noord. In een latere fase kunnen we dit onderzoeken.

Voorgestelde wijziging Geen.

Ingediend door 0047­1386, 0116­1824, 0158­8836, 0201­0181, 0220­4231, 0223­8353, 0323­8262, 0372­0285, 0455­3972, 0531­ 6695, 0565­4142, 0568­1327, 0636­1843, 0636­2862, 0659­3315, 0879­6080, 1048­3556, 1050­5845, 1107­4867, 1167­2222, 1255­9454, 1367­3691, 1370­7930, 1373­4836, 1400­3619, 1405­5457, 1575­8531, 1656­0489, 1714­0727, 1858­0175, 1881­5136, 1974­3620, 1981­6518, 2009­3784, 2084­6744, 2154­7124, 2198­1639, 2201­1795, 2235­ 1207, 2332­5150, 2394­9704, 2489­5165, 2514­4157, 2527­7948, 2530­8671, 2655­8008, 2658­9292, 2734­6540, 2855­7103, 2897­2941, 2915­0231, 3159­9540, 3197­6762, 3202­9966, 3230­2405, 3233­1779, 3269­1325, 3308­ 0849, 3324­0299, 3394­1071, 3426­9759, 3496­6583, 3497­0771, 3598­3456, 3601­0986, 3606­4337, 3703­2992, 3743­0583, 3755­8778, 3764­5142, 3781­3548, 3825­9281, 3952­0817, 4168­5395, 4198­8890, 4231­7117, 4273­2616, 4341­6386, 4396­4699, 4454­7033, 4759­0701, 4811­4973, 4827­0024, 5186­3530, 5255­9597, 5266­0844, 5353­ 4444, 5628­1970, 5702­1229, 5720­5847, 5896­3546, 5967­1997, 6144­6406, 6171­3155, 6279­0452, 6405­4544, 6430­1863, 6554­4846, 6606­3385, 6685­5106, 6691­2593, 6720­0324, 6779­0174, 6844­5132, 6859­0588, 6917­ 9097, 6945­0901, 6960­9319, 7030­7425, 7137­8859, 7215­1460, 7279­9318, 7323­9743, 7381­5177, 7395­0828, 7505­6122, 7610­2492, 7637­8729, 7713­4427, 7728­5738, 7853­0444, 7875­2041, 7916­1950, 7944­0618, 7977­3309,

31

Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte Nota van antwoord publieke reacties en stadsdeeladviezen

11 januari 2022

8083­9261, 8250­4913, 8319­4029, 8379­5082, 8432­3718, 8470­1563, 8535­3701, 8571­3899, 8577­7536, 8755­ 0321, 8758­0060, 8762­4077, 8820­3747, 9010­5532, 9060­2824, 9116­7829, 9207­2770, 9296­2095, 9476­4768, 9556­6992, 9590­0420, 9671­6922, 9701­9293, 9834­5519, 9879­3099, 9905­1143, 9999­0011

23. Fietsparkeerplekken in noordkant tunnel Samenvatting reacties Als de tunnel gezien kan worden als de noordelijke ingang van het Centraal Station, zo redeneert een aantal insprekers, komt er dan wel een grote fietsparkeerkelder bij de ingang in Noord, bij voorkeur waarmee je binnendoor toegang krijgt tot de tunnel?

Antwoord Aan de noordkant bij het Buiksloterwegveer is een tekort aan fietsparkeerplekken. In de volgende fase onderzoeken we hoe de fietsparkeercapaciteit hier verhoogd kan worden.

Voorgestelde wijziging Geen.

Ingediend door 0193­2562, 0350­0919, 0455­0789, 0565­4142, 0636­2862, 1781­5173, 2751­7311, 3725­2524, 6011­5802, 7279­9318

24. Toegankelijkheid tunnel Samenvatting reacties Ook zijn er zorgen of de tunnel niet veel te lang is voor voetgangers. Duurt het straks niet veel langer om als voetganger aan de overkant te komen? Komen er ook rolbanden á la Schiphol, roltrappen, trappen, liften? Hoe zorg je dat ook mensen met een fysieke beperking gebruik kunnen maken van de tunnel? Hoe je voorkomt dat fietsers toch in de tunnel gaan fietsen en voor onveilige situaties zorgen? Kun je de tunnel aansluiten op de metro bij CS?

Antwoord Om het niveauverschil tussen straatniveau en tunnelniveau te overbruggen, wordt gebruik gemaakt van roltrappen, liften en een apart trappenhuis. Alternatieven als een lange hellingbaan of een wokkel zijn hier gezien de nautische veiligheidszones niet inpasbaar. Het gehele ontwerp moet voldoen aan bouwbesluit en veiligheidsvoorschriften. Voor de Voetgangerspassage CS wordt nu uitgegaan van een brede loopzone in het midden van de tunnel en twee rolbaanzones aan de buitenzijde. Deze banen hebben een vrije breedte van 1.20 tot 1,40 meter (wordt in de ontwerpfase nader uitgewerkt en exact bepaald). De rolpaden (tapis roulant) hebben als doel de reis comfortabeler te maken, gezien de lengte van de tunnel (350 meter van oever tot oever). Ook zorgen ze ervoor de reistijd voor de voetganger wordt verkort. De reistijd is inclusief roltrappen en rolband is straks 3 tot 4 minuten. Fietsen door de tunnel verhoudt zich niet tot de breedte van de tunnel (ca. 10 meter) en de grote aantallen te verwachten voetgangers (30.000 – 40.000). Dit zou tot verkeersonveilige situaties kunnen leiden, wat moet worden voorkomen door voldoende handhaving (cameratoezicht en mogelijk ook fysiek). We hebben onderzocht of de Voetgangerspassage CS direct is te verbinden aan de Noord/Zuidlijn onder het Centraal Station. Dit blijkt technisch erg complex en brengt daarmee risico’s en kosten met zich mee.

Een verbinding bovengronds is overzichtelijk, ook in relatie met de loopstromen rondom het Centraal Station en de verbinding met het hoger gelegen busstation. Pas in de latere fase van ontwerp, doen we hiervoor nader

32

Gemeente Amsterdam Verkeer en Openbare Ruimte Nota van antwoord publieke reacties en stadsdeeladviezen

11 januari 2022

onderzoek en maken we een keuze over de inpassing en ontwerp van de tunnel.

Voorgestelde wijziging Geen.

Ingediend door 3109­9587, 0116­1824, 0223­8353, 0323­8262, 0350­0919, 0423­5364, 0460­0745, 0471­8749, 0515­1537, 0620­ 4043, 0636­2862, 0659­3315, 1048­3556, 1050­5845, 1400­3619, 1472­8109, 1934­7260, 2198­1639, 2530­8671, 2609­1735, 2740­7708, 2933­3678, 2955­3960, 3159­9540, 3164­3696, 3308­0849, 3598­3456, 3606­4337, 3624­ 6336, 3999­3345, 4064­4138, 4066­7324, 4670­3275, 4811­4973, 4928­5941, 4950­8729, 5156­1697, 5158­4041, 5185­2129, 5353­4444, 5372­2404, 5516­6770, 5558­6769, 5634­2019, 5721­5286, 6078­6610, 6199­9075, 7104­ 4708, 7137­8859, 7228­6699, 7395­0828, 7637­8729, 7775­3085, 7853­0444, 7944­0618, 8185­2276, 8238­4418, 8577­7536, 8921­6563, 9000­8922, 9053­6628, 9060­2824, 9622­1569, 9879­3099, 3322­3829

Scheepvaart 25. Doorgang scheepvaart Samenvatting reacties Enkele insprekers uiten hun zorgen over de scheepvaart. Er wordt volgens insprekers teveel of juist te weinig geluisterd naar de scheepvaart. Hoe zorgen wij ervoor dat de scheepvaart geen last heeft van de bruggen? Hoe hoog worden de bruggen eigenlijk? Hoe voorkom je dat wachtrijen van schepen voor de bruggen ongelukken veroorzaken? Wordt er rekening gehouden met de staandemastroute van zeilschepen? Liever een diepe tunnel, zodat scheepvaart doorgang kan vinden.