Raadsbesluit 2021-308 Vaststellen van de Referendumverordening Gemeente Amsterdam 2022

Besluitnummer 2021-308

Gemeente X Amsterdam

Gemeenteraad

x

Raadsbesluit Jaar

2021

Vergaderdatum

22 en 23 december 2021

Agendapunt

4

Voordrachtnummer

VN2021-033125 Onderwerp

Vaststellen van de Referendumverordening Gemeente Amsterdam 2022 De gemeenteraad van Amsterdam besluit

gezien de voordracht van burgemeester en wethouders van 26 oktober 2021; mede gezien de aangenomen amendementen: 859 van de leden Grooten, Biemond en Vroege inzake wijzigen artikel 1 sub f en sub g en artikel 2 lid 2 sub a, titel hoofdstuk 3 en de toelichting; 874 van de leden Grooten, Vroege en Biemond inzake wijzigen artikel 26, derde, vierde, vijfde en zesde lid en toelichting; 88o van het lid Nanninga inzake geen campagne door gemeentelijk apparaat; 858 van de leden Grooten, Vroege en Biemond inzake toevoegen van artikel 24a over de toepasbaarheid van artikelen uit de Kieswet; gelet op artikel 147 en artikel 1.6o van de Gemeentewet; 1.

de Referendumverordening Gemeente Amsterdam 2022 vast te stellen en deze per 1 februari 2022 in werking te laten treden. hoofddoel van de nieuwe referendumverordening is burgers meer directe invloed te geven op publieke besluiten die genomen moeten worden in Amsterdam. Nevendoelen daarbij zijn: a. zeggenschap voor iedereen vergroten; b. burgerschap en betrokkenheid versterken; c. debat en dialoog in de stad tussen burgers en politici stimuleren; d. zorgen voor inclusiviteit; daarnaast zijn in de verordening reacties en adviezen verwerkt van: e. de referendumcommissie f. de stadsdelen en insprekers, met bijbehorende nota van beantwoording en zijn besluiten toegevoegd over g. het beleggen van de ondersteuning bij de griffie, na overleg met het presidium; h. inwerkingtreding op 3. februari 2022; ad a. het vergroten van de zeggenschap krijgt vorm door: • een instrument dat Brie soorten referenda mogelijk maakt: over (voorgenomen) college- en raadsbesluiten (correctief referendum), over eigen voorstellen (volksinitiatief) en een combinatie daartussen (burgers komen met alternatief voor een voorgenomen college- of raadsbesluit; • meer besluiten worden referendabel. De beperking tot besluiten in de zin van de

Besluitnummer 2022-308

X Gemeente X Amsterdam

Gemeenteraad

X Raadsbesluit

•

Algemene wet bestuursrecht (Awb) vervalt en er worden referenda mogelijk over collegebesluiten die voor wensen en bedenkingen aan de raad worden voorgelegd; een deel van de uitzonderingen wordt geschrapt. Dit betekent bijvoorbeeld dat referenda mogelijk worden bij: o het instellen en opheffen van stadsdelen, o het voornemen tot besluiten met zwaarwegende belangen, o het voornemen tot besluiten met een spoedeisend karakter, o de opschortende werking wordt uitgebreid en is in beginsel bij alle drie de soorten referenda aan de orde: het raadsbesluit wordt opgeschort totdat op het referendumverzoek is beslist of het referendum plaatsgevonden heeft. Er is alleen een uitzondering voor spoedeisende besluiten;

ad b. het versterken van de burgerschap en betrokkenheid krijgt vorm door: • een verlaging van de hoeveelheid ondersteuningen voor een inleidend verzoek en definitief verzoek naar respectievelijk i.000 en io.000 ondersteuningsverklaringen en het verlengen van de termijn voor het inzamelen van 1.o.000 handtekeningen van zes tot tien weken; • dat er geen opkomst- of uitkomstdrempels meer zijn; • de manier van inzamelen van handtekeningen blijft zoals die nu is, met vrije inzameling op papier en aanvullend online via de website, zonder dat DigiD vereist is, dit om het zo laagdrempelig mogelijk te laten. Ad c. het stimuleren van debat en dialoog in de stad tussen burgers en politici krijgt vorm door: • als de raad met een voorstel komt, kunnen burgers een referendum starten, maar ook een alternatief voorstel doen. Als burgers met een eigen voorstel komen (via volksinitiatief), kan de raad met een alternatief voorstel komen; • de verordening biedt ruimte aan initiatiefnemers en om met de gemeente te overleggen en samen tot een oplossing te komen. Voorstel is om het overleg plaats te laten vinden tussen de initiatiefnemers en (vertegenwoordigers van) de raad; Ad d.

het zorgen voor inclusiviteit krijgt vorm door: • in het kader van de implementatie wordt onderzocht of het mogelijk is om het stemmen te vergemakkelijken en dus niet alleen stemmen via een stembureau, maar ook online of per brief mogelijk te maken; • mogelijk te maken dat specifiek binnen een bepaald gebied kan worden gestemd (stadsdeelreferenda); Ad e. de adviezen van de referendumcommissie zijn als volgt verwerkt: • het schrappen van het artikel over zelfbinding: er is geen aparte bepaling meer over het moment dat raadsleden in de gelegenheid worden gesteld om vooraf aan te geven hoe zij met de uitslag van het referendum zullen omgaan; • de referendumcommissie is niet verantwoordelijk voor de inhoudelijke redactie van de te publiceren referendumkrant, maar houdt toezicht op de redactie; • het geven van een plek van stadsdeeladviescommissie(s) bij de advisering aan de raad over de vraag of het referendum een aangelegenheid is voor een of meerdere stadsdelen;

Besluitnummer 2021-308

X Gemeente X Amsterdam

Gemeenteraad

X Raadsbesluit •

•

•

dat de antwoordmogelijkheden bij het referendum over een alternatief burgervoorstel en bij referendum over alternatief raadsvoorstel zijn: "Bent u voor plan A, plan B of geen van beide"; aan de hand van het tweede advies is de verordening aangepast op de volgende (deels technische) punten: o in de relevante artikelen is 'de voorzitter van..' toegevoegd aan 'de raad'., hiermee zijn deze artikelen in overeenstemming met artikel 6, lid 3 waar al wel over de voorzitter van de raad gesproken wordt; o definitie van 'referendum alternatief raadsvoorstel' in artikel 1, lid i is gewijzigd in 'volksraadpleging waarbij een keuze wordt voorgelegd tussen het ontwerp raads- of collegebesluit en het alternatief burgervoorstel, als bedoeld onder h'; o 'college' in artikel 11, lid 5 is gewijzigd in 'voorzitter van de raad'; o in artikel 13, lid 3 is 'presidium' vervangen door safvaardiging'; o in artikel 6, lid 3 en artikel 11 lid 5 is '2 dagen' vervangen door '7 dagen'; o in artikel 25 is een derde lid toegevoegd ten aanzien van het vaststellen van de uitslag; o in de toelichting bij artikel 2 is een aanvullende toelichting over burgemeestersbevoegdheden opgenomen; in de raadsinformatiebrief van 15 november 2021 (bijlage 2o) is ingegaan op de tweede ronde (d.d. 8 november) aan adviezen van de referendumcommissie (bijlage ig);

ad f de inspraakreacties en adviezen van stadsdelen zijn als volgt verwerkt: • dat de stadsdeelcommissies positie krijgen bij het adviseren of een referendum voor de gehele stad of een deel van de stad (een of meerdere stadsdelen van toepassing is); • dat er meer uitleg in de algemene toelichting op de verordening komt waarom stadsdeelbesluiten in formele zin niet referendabel zijn; • dat we de voorgestelde hoeveelheid ondersteuningsverklaringen bij stadsdeelreferenda aanpassen om deze meer in lijn te brengen met het percentage van het aantal inwoners bij stadsbrede referenda. Respectievelijk voor stadsdelen met minder dan ioo.000 inwoners op 3.000 ondersteuningsverklaringen (in plaats van 5.000), voor staddelen tussen de loo.000 en 2300.000 inwoners 5.000 ondersteuningsverklaringen (in plaats van 7.500) en voor (gecombineerde) stadsdelen met meer dan 300.000 inwoners blijft het 10.000 ondersteuningsverklaringen; • dat geen stemrecht voor 16-jarigen bij het referendum wordt ingevoerd; • dat van de referendumkrant een audiovisuele 'variant' wordt gemaakt en breed verspreid, om bij te dragen aan laagdrempelige communicatie; ad g.

het beleggen van de ondersteuning bij de griffie, na overleg met het presidium • Na overleg met de griffie en presidium is besloten om het Referendumbureau (de ambtelijke ondersteuning en begeleiding van het proces rond de initiatiefnemers en de referendumcommissie) te plaatsen onder de verantwoordelijkheid van de raad.De griffie en het presidium hebben aangegeven dat het hen een goede zaak lijkt als het Referendumbureau onder de raad valt; ad h. inwerkingtreding op 1 februari 2022 • de nieuwe referendumverordening treedt niet per direct, maar op 1 februari 2022 in werking, zodat er tijd is om het referendumbureau te organiseren en een

Besluitnummer 2021-308

X Gemeente X Amsterdam

X

Gemeenteraad

Raadsbesluit overgangsregeling op te stellen voor het Burgerinitiatief, dat buiten de scope van de nieuwe verordening valt, maar wel behouden dient te blijven; 2.

kennis te nemen van het voorstel tot afdoening van de moties die zijn ingediend bij de behandeling van de hoofdpunten op 22 april • motie 233 over het maximaal hanteren van de voorhangprocedure: wordt afgedaan met de constatering dat het college dit beschouwt als onderdeel van de verplichting die het college heeft conform artikel 169 lid 4 van de Gemeentewet om "....indien de raad daarom verzoekt of indien de uitoefening ingrijpende gevolgen kan hebben voor de gemeente (...) In dat geval neemt het college geen besluit dan nadat de raad in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen."; • motie 246 over stadsdeelreferenda: wordt afgedaan door aan te geven op welke (beperkte) wijze stadsdeelbesluiten referendabel zijn, op welke overige wijze besluiten en vraagstukken met betrekking tot een specifiek stadsdeel referendabel kunnen zijn en op welke wijze stadsdeelcommissies hierover worden geInformeerd. • motie 256 over evaluatie van de verordening wordt afgedaan conform voorstel van de indiener: een nulmeting en een evaluatie na 3 jaar zijn opgenomen in de verordening; • motie 245' over evaluatie na een jaar: verzoekt het presidium om na het eerste referendum een evaluatie te doen.

Het college geeft aan dat zij budget zal vrijmaken indien het presidium dit wenst en geeft de suggestie deze evaluatie vooral op de praktische verbeterpunten te richten, vanwege de evaluatie na drie jaar die ook zal plaatsvinden; • de moties worden afgedaan via een aparte raadsinformatiebrief, zie bijlage 2.

Aldus besloten door de gemeenteraad voornoemd in zijn vergadering op 23 december 2021. De voorzitter

Femke Halsema