Raadsbesluit 2021-287A Ontwikkelstrategie de Oeverlanden

Voor toevoeging van grootschalige sportvelden ten behoeve van verenigingssporten is in De Oeverlanden letterlijk geen ruimte, de ingepaste sportfaciliteiten richten zich op (beach-)volleybal, tafeltennis en basketbal en dan bij voorkeur op plekken in de drukkere zones van De Oeverlanden, zoals op de Riekerkaap. Daarnaast zijn er twee zoeklocaties aan de rand van De Oeverlanden gedefinieerd waar ruimte wordt gezocht voor kleinere velden voor georganiseerde sport zoals tennis, basketbal of volleybal. Deze zoeklocaties zijn in beeld naast ook de bestaande sportparken zoals sportpark Sloten waar in eerste instantie ruimte wordt gezocht voor georganiseerde (veld)sport.

Natuurspeeltuin Oisterwijk, visitbrabant.nl, 2020

56

Memorial forest Ypres Belgie, J. Milpas, 2018

In De Oeverlanden is veel ruimte voor informele sportbeoefening en spontane (sport-)ontmoetingen. Bijvoorbeeld door open ruimtes te creëren waar gevoetbald, gebootcampt of gefrisbeed kan worden, viaducten die uitnodigen om bokslessen, skaten, klimmuur of andere

Ontwikkelstrategie Ontwikkelstrategie Landschapspark Landschapspark De Oeverlanden De Oeverlanden

urban sports te organiseren en paden die maken dat je een rondje wilt gaan hardlopen of wandelen. Toevoegen van (sport-)routes en plekken om te sporten en te recreëren stimuleert niet alleen bewegen, het levert tevens een bijdrage aan het vergroten van de sociale veiligheid. De aanwezige veldjes op de bestaande tuinparken kunnen breder worden ingezet voor (sport-)activiteiten. Door letterlijk ruimte te blijven bieden en ook uitnodigend te zijn voor mensen van buiten het tuinpark om bijvoorbeeld yoga en bootcamp te kunnen doen. Ook de Schinkelhoek is een intensiever te gebruiken zone, met aan het water ruimte voor watergebonden activiteiten. Op die plek ligt bij voorkeur ook de nieuwe botenhelling. De twee aanwezige jachthavens in het Landschapspark zijn belangrijke plekken voor de zeilers en andere watersportliefhebbers, op de Riekerkaap is daarnaast ook nog steeds de mogelijkheid om te surfen.

Schelokovsky Hutor Forest Park Rusland, D. Chetyre, 2018

Krkonose tree top trail Tsjechië, stezkakrkonose.cz, 2018

Skatepark onder A8 Zaandam, NL architects, 2006

Lido Verbano Italië, Lido.it, 2019

7.5 Kunst en cultuur

De aanwezigheid van kunstenaarscomplex Nieuw en Meer op de landtong en de nabijheid van de Rijkshemelvaart bepalen voor een deel de identiteit van dit deel van De Oeverlanden. Actieve programmering op het voorterrein in het nieuw te bouwen paviljoen maar vooral ook dwars door De Oeverlanden heen maken kunst in de toekomst zichtbaarder voor alle Amsterdammers en zijn tegelijkertijd verbindend doordat de losse zones van De Oeverlanden aan elkaar worden geregen als een culturele kralenketting. Kunstenaars leveren de komende jaren een belangrijke bijdrage om De Oeverlanden en verbindende routes naar de stad beleefbaar en veilig te maken maar vooral ook door identiteit toe te voegen. Bezoekers weten door de aanwezigheid van de specifieke kunstuitingen dat ze in De Oeverlanden zijn en ook in welke zone. Kunstenaars van Nieuw en Meer programmeren samen met andere groepen (jonge) kunstenaars uit de stad en specifiek uit Nieuw West nieuwe culturele activiteiten. Ideeën voor de programmering zijn culturele zondagen in samenwerking met bewoners uit de buurt, luisterwandelingen, kleine, intieme voorstellingen die de programmering van theaters in de stad versterken, en workshops waar ook jongeren van bijvoorbeeld de Matrixx uit Nieuw Sloten een belangrijke rol kunnen vervullen in de organisatie en uitvoering.

De realisatie van een paviljoen op het voorterrein van Nieuw en Meer en het openstellen van dat terrein voor publiek zijn belangrijke eerste stappen. Het paviljoen functioneert als ankerpunt voor de culturele uitingen in het gebied, er worden presentaties en debatten georganiseerd en ook het verhaal van het historisch erfgoed van de Stelling van Amsterdam wordt hier verteld. Op een creatieve, innovatieve maar vooral een authentieke bij De Oeverlanden passende wijze. De kunstuitingen lopen als een kralenketting door het hele gebied en rijgt het verhaal van de verschillende deelgebieden op unieke wijze aan elkaar. Daarnaast biedt de ontwikkelstrategie de mogelijkheid om, in afstemming met het programma Vrije Ruimte, kansen te verzilveren voor meer verbinding met bestaande en nieuwe vrijplaatsen voor creativiteit, kunst en ontmoeting.

Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

57

8. BEHEER EN ONDERHOUD

Schotse Hooglander in de Oeverlanden, E. van Eis, 2019

8.1 Inleiding

Om in de toekomst de ambities van de ontwikkelstrategie waar te kunnen maken en de kwaliteit van het gebied ook in de toekomst te kunnen waarborgen is, naast een structurele beheerorganisatie en meer capaciteit en budget, ook een actueel beeld over het onderhoud en beheer van De Oeverlanden nodig. Dit hoofdstuk gaat in op die huidige situatie, de wijze waarop het beheer en onderhoud op dit moment is georganiseerd en wat de randvoorwaarden en ambities voor de toekomst zijn. Hoofdstuk 9 gaat in op handhaving en toezicht en heeft dezelfde opbouw als dit hoofdstuk.

8.2 Huidige situatie beheer en onderhoud 4

Het beheer en onderhoud van de openbaar toegankelijke delen van De Oeverlanden valt onder de verantwoordelijkheid van de gemeente Amsterdam. Met de vernieuwde organisatie binnen de gemeente Amsterdam ligt de verantwoordelijkheid voor groot onderhoud (GO) en vervanging na afschrijving (VV) van die terreinen bij de directie Verkeer en Openbare Ruimte. Het dagelijks beheer en onderhoud (DO) ligt bij de directie Stadswerken. Stadswerken werkt aan het schoonhouden van de stad, verzorgen van het groen, onderhouden van alle wegen, stoepen, pleinen, tunnels, bruggen en kades. Stadswerken heeft acht afdelingen: • • • • • •

Schoon: Verantwoordelijk voor het schoonmaken en -houden van de openbare ruimte. Groen, Flora en Fauna: Verzorgt het groen in parken en wijken. Infra en Service: Voert dagelijks beheer uit aan wegen en is verantwoordelijk voor verkeersmaatregelen. Civiele constructies: Voert dagelijks beheer uit aan kademuren, bruggen, tunnels en sluizen. Gebied en Gebruik: Zorgt voor de koppeling met o.a. de stadsdelen voor het gebiedsgericht werken. Logistiek: Verantwoordelijk dat materiaal en materieel op het juiste moment en op de juiste plek beschikbaar is voor uitvoerende

4 Dit hoofdstuk gaat over het beheer en onderhoud van de openbaar toegankelijke delen binnen De Oeverlanden. Voor de terreinen die zijn ingericht voor een specifieke functie en/of gebruik zijn de huidige gebruikers verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud. Voor de sportparken draagt de directie Sport en Bos van de gemeente Amsterdam verantwoordelijkheid voor het beheer en onderhoud

• •

diensten. Operationele Ondersteuning: Ondersteunt de andere afdelingen van Stadswerken bij het realiseren van de dagelijkse resultaten in de openbare ruimte. Strategie, innovatie en kwaliteitsmanagement en directie- en bestuursadvisering: Vormt de staffunctie van de directie Stadswerken als geheel.

Vanuit de directie Stadswerken is de gebiedsbeheerder de oren en ogen in de woonwijken en parken. De gebiedsbeheerder is de schakel tussen de gemeente en de omgeving. In de openbare delen van Landschapspark De Oeverlanden worden in opdracht en onder toezicht van stadsdeel Nieuw-West een groot aantal beheertaken uitgevoerd door de vrijwilligers van de vereniging De Oeverlanden Blijven! Het beheerplan voor het gebied is hierin leidend. De zeer betrokken vrijwilligers beschikken over specifieke kennis op het gebied van natuurbeheer en een goede gebiedskennis wat voor de bescherming van bijzondere flora en fauna van grote betekenis is. Wat betreft de formele organisatie: alle gebieden en objecten in de buitenruimte zijn verdeeld en ondergebracht bij een zogenaamde ‘asset’: asset Groen, asset Verhardingen, asset Water, asset Civiele Constructies etc. Deze asset gaat over ‘zijn eigen spullen’ en is verantwoordelijk voor het op de juiste wijze en tijdig vormgeven van alle dagelijks beheer en onderhoud. Daarnaast zijn alle beheergebieden en -objecten in de buitenruimte centraal geregistreerd in het systeem GISIB. Vanuit GISIB worden vervolgens de beheercontracten voor aannemers en eigen dienst opgesteld en opgepakt. Op dit moment is het Landschapspark De Oeverlanden als geheel aangeduid in de beheercategorie bosplantsoen.

Dit is het meest extensieve beheer niveau, waarbij in de bospercelen de natuur zijn gang mag gaan. De inzet van mensen en middelen is hierop gebaseerd.

Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

59

8.3 Randvoorwaarden en ambities

Door de realisatie van de ambities vanuit de ontwikkelstrategie verandert het gebruik van het Landschapspark De Oeverlanden. In de gebieden waar het gebruik zal wijzigen en/of zal toenemen, dient het beheerkader en ook het beheerniveau (mede vanuit het veiligheid aspect) te worden aangepast. Dit heeft consequenties voor de inzet van mensen en materieel. In de gebieden die als rustig en luw worden aangeduid, kan het huidige beheerniveau mogelijk gehandhaafd blijven. Met de betrokken directies 5 wordt een nieuw beheerkader en actueel beheer- en werkplan Beheer en Onderhoud (B&O)6 voor het Landschapspark De Oeverlanden opgesteld. Daarin staat onder meer welke uitgangspunten gaan gelden voor het beheer en onderhoud binnen het nieuwe Landschapspark De Oeverlanden7 .

Ideeën om het beheer en onderhoud in de toekomst beter te kunnen borgen zijn: • De vereniging De Oeverlanden Blijven opdracht te geven om voor in ieder geval de komende twee jaar het onderhoud en beheer te blijven verrichten, in nauwe samenwerking met de directie Stadswerken en stadsdeel Nieuw West. • Het stedelijk agenderen van de wens om onderzoek te doen naar een (op termijn) mogelijke koppeling van het beheer in de Oeverlanden met de beheerorganisatie van het Amsterdamse Bos.

De bovenstaande punten worden gekoppeld aan een actuele beheerskostentoets. Deze toets wordt vervolgens vertaald naar de benodigde middelen voor beheer en onderhoud. Het benodigde budget en een eventuele ophoging daarvan moet binnen het ‘loket’ van Asset Groen zijn beslag krijgen. Daar zal ook de financiële verankering moeten plaatsvinden.

5 Bij de start moet eerst worden bepaald voor welke gebieden het beheerkader wordt opgesteld. Als het gaat om de openbare gebieden dan zijn de directies Stadswerken en V&OR verantwoordelijk. Wat betreft sportpark Sloten dienen de afspraken te worden gemaakt met de directie Sport en Bos. 6 De resultaten van het doelsoortenonderzoek dat door Waardenburg is opgesteld vormt een belangrijke basis voor een actueel beheer- en werkplan. Ook de vertaling van de voorgestelde zonering naar gebieden waar het rustig blijft en gebieden waar meer drukte wordt verwacht, waar de padenstructuur gewijzigd gaat worden etc. worden meegenomen bij het bepalen van de nieuwe typering. 7 Toenemende drukte betekent ook meer afval en rommel in het gebied. Grotere ambities vragen daarom meer aandacht voor intensief schoonmaken. De frequentie hangt mede af van de weersomstandigheden en de periode in het jaar af. Ook dit is een onderdeel van het beheer- en werkplan B&O

60

Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

9. TOEZICHT, HANDHAVING, LEEFBAARHEID EN VEILIGHEID Botenhelling Riekerkaap, J. Voets, 2020

9.1 Huidige situatie

9.2 Randvoorwaarden en ambities

Veel van de bovenstaande punten spelen zich af in het centrum van Amsterdam en de omgeving daar direct omheen. Dat betekent dat de inzet vanuit de directie Toezicht en Handhaving zich de afgelopen jaren ook vooral op die gebieden heeft gericht. De consequentie hiervan is dat natuur- en recreatiegebieden buiten de ring, zoals De Oeverlanden, de afgelopen jaren enigszins onderbelicht zijn gebleven in aandacht, inzet en middelen.

Het toenemend aantal bezoekers van De Oeverlanden en zeker ook de toenemende drukte op het Nieuwe Meer vraagt om meer aandacht en ook inzet vanuit handhaving en toezicht. Dat geldt in de huidige situatie al, maar zeker in de toekomst. Hoe die rol voor handhaving en toezicht er uit kan komen te zien en wat die rol betekent voor de (toekomstige) inzet van capaciteit en middelen is een breder vraagstuk dan alleen voor De Oeverlanden. Het stedelijk agenderen hiervan is daarom een eerste en essentiële stap. Net als voor beheer en onderhoud is het van belang de ambities van de ontwikkelstrategie, vanuit het perspectief van leefbaarheid en veiligheid verder uit te werken en daarbij in te gaan op de manier waarop gewenst gedrag in De Oeverlanden gerealiseerd kan worden, de inzet van toezicht en handhaving daarbij, de wijze van organiseren en de (extra) kosten om dit te realiseren. Een actueel inzicht van het benodigde beheer- en handhavingsbudget (nu en op termijn) voor in dit geval De Oeverlanden en betrokkenheid van de verschillende directies en ook stadsdelen is hierbij wenselijk

Handhaving, leefbaarheid en veiligheid zijn de verantwoordelijkheid van de gemeente Amsterdam. De directie Toezicht, Handhaving Openbare Ruimte (THOR) bouwt dagelijks mee aan een leefbaarder en veiliger Amsterdam. Door de groeiende stad neemt de overlast en het aantal ergernissen toe en wordt de roep om handhaving steeds groter. THOR werkt nauw samen met de politie en andere externe partners aan de volgende opdrachten: • Terugdringen van overlast door onder andere hangjongeren, drugsen drankmisbruik, verkeerd aangeboden afval en ander oneigenlijk gebruik van de openbare ruimte; • Verbeteren van de objectieve en subjectieve veiligheid in de gebieden met cameratoezicht en de directe omgeving; • Controleren van vergunningen in de prostitutiebranche en het signaleren van misstanden zoals mensenhandel; • Vergroten van de objectieve- en subjectieve veiligheid in en rondom de openbare ruimte en het openbaar vervoer; • Wegslepen van hinderlijk en/of gevaarlijk geparkeerde voertuigen; • Terugdringen van overlast door taxichauffeurs op standplaatsen en de openbare weg.

62

Niet alle onder 9.1 genoemde activiteiten van Toezicht en Handhaving zijn voor de Oeverlanden relevant. De Oeverlanden zijn vooral gebaat bij een gespecialiseerde vorm van toezicht en handhaving, denk dan bijvoorbeeld aan boswachterij of de inzet van park conciërges. Daarnaast is de inzet tijdgebonden, vooral de drukke zomerperiode vraagt, zeker in de toekomst, meer aandacht dan de rustigere periodes in de herfst en winter. Geleerd wordt van het heden: de realisatie van bijvoorbeeld het Sloterstrand in Nieuw West is van toegevoegde waarde voor de beleving van het Sloterpark, maar het heeft ook laten zien dat er extra overlast en afvalproblemen is en kan ontstaan.

Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

DEEL B UITVOERINGSLEIDRAAD

10. DE OPBOUW

Oeverlanden, A. Martin, 2008

64

Met de ontwikkelstrategie is een stevige ambitie voor 2040 neergezet. Een ambitie die niet meteen morgen is gerealiseerd. De aard en ook de complexiteit van de ideeën uit de ontwikkelstrategie loopt namelijk sterk uiteen; sommige ideeën zijn relatief klein en kunnen snel worden uitgevoerd, andere zijn meer ingrijpend, vragen nadere afwegingen, onderzoek (onder andere op technische en soms ook maatschappelijke haalbaarheid) en een zorgvuldig ontwerp- en ontwikkelingsproces. Verschillende voorstellen vergen naast veel voorbereiding ook flinke investeringen of zijn (mede) afhankelijk van de fasering van gebiedsontwikkeling in de nabijheid van De Oeverlanden. Ondanks de verschillende onzekerheden is er toch voor gekozen ambitieus te zijn zodat duidelijk is wat de gewenste ontwikkelingsrichting voor De Oeverlanden is voor de komende jaren.

•

Lange termijn. De ontwikkelstrategie beschrijft een groot aantal ambities en voorstellen die niet zonder meer zo maar te realiseren zijn. Dit zijn soms meer complexe voorstellen waar nog aanvullende (externe) middelen en/of samenwerkingspartners gezocht moeten worden en waarvoor nog onderzocht moet worden of de ideeën haalbaar zijn, technisch, financieel en/of maatschappelijk. Stap voor stap moet worden bepaald welke voorstellen haalbaar en realistisch worden geacht. Hierbij ligt een nauwe relatie met de fasering van de gebiedsontwikkeling in de omgeving van De Oeverlanden en met de beschikbare financiële middelen.

Om handen en voeten te geven aan de grote ambities gaat de ontwikkelstrategie uit van een gefaseerde vervolgaanpak: • Actieplan korte termijn. Sommige min of meer eenvoudige projecten kunnen de komende jaren worden voorbereid en waar mogelijk gerealiseerd. Dit zijn nieuwe voorstellen, maar soms ook initiatieven die al eerder zijn gestart of voortkomen uit wensen van bewoners of stakeholders. Daarnaast is het essentieel op korte termijn invulling te geven aan een actueel beheerkader, een financieel kader inclusief de mogelijkheden voor samenwerking en cofinanciering en moeten de ambities rondom toezicht en handhaving naar benodigde middelen en capaciteit worden vertaald. Voor dit Actieplan korte termijn wordt het in de begroting beschikbare budget van € 3,2 mln. ingezet.

Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

65

11. ACTIEPLAN KORTE TERMIJN

Welkomsbord aan de Anderlechtlaan, J. Voets, 2020

11.1 Beschikbaar budget

In totaal is er in bestaande budgetten ruim €3.2 mln gelabeld aan het project ontwikkelstrategie Oeverlanden: • Vanuit het Stedelijk Mobiliteitsfonds (SMF) is voor de komende 3 jaar bijna €2.2 mln. beschikbaar voor De Oeverlanden. • Het Meerjarenprogramma Fiets heeft in ieder geval twee keer €500.000,- beschikbaar voor het verbeteren van de fietsbereikbaarheid van/naar/in dit gebied (maatregel 15 bereikbaarheid gebieden en maatregel 19 ontbrekende schakels) (beschikbaar tot 2023). • Tenslotte is er €45.000,- naar het projectbudget voor De Oeverlanden overgedragen voor het vervangen en plaatsen van (nieuwe) speeltoestellen (beschikbaar tot 2023). De opbouw van het actieplan korte termijn is gebaseerd op de inzet en besteding van deze ruim €3,2 mln.. Als proceskosten is voor de periode 2021 t/m 2024 rekening gehouden met een bedrag van circa € 1,5 mln., te besteden aan procesmanagement, planvoorbereiding en participatie (inclusief een uitwerking van de geformuleerde randvoorwaarden over onderhoud, beheer, toezicht en samenwerkingsverbanden en financiering). Het resterende bedrag, bijna €1,8mln. wordt voorgesteld als uitvoeringsbudget (incl. voorbereiding en toezicht) voor de voorgestelde korte termijn maatregelen, waarbij het in sommige situaties gaat om de realisatie van de eerste quick wins. Naast de €3,2 mln.

die is gelabeld aan De Oeverlanden zijn er meerdere financiële dekkingsbronnen denkbaar waar de Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden de komende jaren mogelijk aanspraak op kan maken. Denk daarbij aan: • Het Stedelijk Huisvestingsplan Bovenwijkse Groenprojecten waar het project eind 2020 bij is aangemeld. • De Uitvoeringsstrategie van de Groenvisie die wordt vormgegeven als uitwerking van de vastgestelde Groenvisie. • Subsidiemogelijkheden van derden zoals van de provincie NoordHolland. Voor bijvoorbeeld het project Westeinderscheg is het mogelijk dit jaar en de komende 2 jaar projecten in te dienen die

•

•

bijdragen aan landschapsontwikkeling en het verbeteren van de (water)recreatieve mogelijkheden in het gebied. De Oeverlanden vormen de kop van de Westeinderscheg, waardoor een inhoudelijke koppeling van beide projecten sowieso aan de orde is. Tenslotte heeft de Vervoerregio Amsterdam aangegeven dat er voor een aantal specifieke projecten een bijdrage mogelijk is uit de Investeringsagenda Mobiliteit. Denk dan aan (mogelijke) bijdragen voor de realisatie van het zogenaamde snelfietspad en aan verbeteringen aan het Regionaal Netwerk Fiets zoals Jaagpad, Johan Huizingalaan, Christoffel Plantijdpad en de Anderlechtlaan. De bijdrage kan betrekking hebben op verbredingen van bestaande routes, herinrichtingen, een meer verkeersveilige inpassing, verlichting/sociale veiligheid en het verbeteren van de kwaliteit van de route (tegels naar asfalt). In het actieplan korte termijn staat aangegeven dat de bovenstaande financiële mogelijkheden verder worden verkend zodat duidelijk wordt welke randvoorwaarden vanuit die beschikbare budgetten worden gesteld en welke (lange termijn) projecten mogelijk in beeld zijn voor (co-)financiering. Indien extra budgetten beschikbaar komen, kunnen andere maatregelen uit de ontwikkelstrategie met partners nader worden uitgewerkt en worden voorbereid voor realisatie.

11.2 Projectvoorstellen 2021-2024 In deze paragraaf zijn globaal de voorstellen weergegeven die op korte termijn kunnen starten wat betreft planvoorbereiding, ontwerp en soms ook realisatie. Er is een onderscheid gemaakt naar drie thema’s: 1. Verbeteren biodiversiteit, natuurwaarden en waterkwaliteit. 2. Verbeteren routenetwerk en entrees. 3. Verbeteren ruimtelijke kwaliteit. Per thema is aangegeven welke voorstellen voor de korte termijn aan de orde zijn om uit twerken, soms nog te onderzoeken maar vooral ook een begin te maken met realisatie.

Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

67

1.Verbeteren biodiversiteit, natuurwaarden en waterkwaliteit

2. Verbeteren routenetwerk en entrees Maatregelen (indicatie bouwkosten): a. Fietsnetwerk: verbeteren routes en/of realiseren ontbrekende schakels (€700.000). b. Verbeteren route en beleving Jaagpad (€150.000). c. Verbeteren sociale veiligheid onderdoorgangen en/of routes door middel van kunst (€20.000). d. Continuering dienstregeling veerpont tussen Oeverlanden en Amsterdamse Bos in 2021 (€20.000).

Maatregelen (indicatie bouwkosten): a. 1000 dierwoningen: ringslanghopen; vleermuiskasten; insectenhotel; zandkuil voor graafwespen en –bijen; oeverzwaluwwand; ijsvogelwand (€ 75.000). b. Vogeleiland voor visdiefjes (€ 250.000). c. Plaatsen van 10 rifballen voor het verbeteren van de waterkwaliteit (€ 50.000).

Voor de bovenstaande maatregelen wordt een Nota van Uitgangspunten uitgewerkt waarin varianten worden onderzocht en afgewogen. Dit leidt in 2022 tot een voorkeursbesluit en na nader onderzoek en het definitieve ontwerp tot een uitvoeringsbesluit. De maatregelen kunnen in 2023 en 2024 gerealiseerd worden. In dit traject is samenwerking nodig met in ieder geval: V&OR, Stadswerken, stadsdeel Nieuw-West, VDOB!, tuinpark Ons Buiten en Hoogheemraadschap van Rijnland. Daarnaast investeert de gemeente Amsterdam voor een periode van 2 jaar in het onderzoekstraject Gevouwen oevers (€ 40.000), een project van Stichting Ambassade en Nieuw en Meer dat een bijdrage gaat leveren aan het verbeteren van de waterkwaliteit van het Nieuwe Meer en aan het vergroten van de biodiversiteit. Deze bijdrage vindt plaats in 2021 en 2022. Ook Hoogheemraadschap van Rijnland heeft gedurende drie jaar budget heeft vrijgemaakt om bij te dragen aan verder onderzoek.

68

Het realiseren van de ontbrekende schakels en het verbeteren van bestaande routes en onderdoorgangen in het (groene) fietsnetwerk worden in afstemming met de Vervoerregio Amsterdam en het Programma Fiets binnen de gemeente Amsterdam uitgewerkt. De omgeving van De Oeverlanden is aan het veranderen. Onder meer door de realisatie van de busverbinding HOV Westtangent tussen Amsterdam Sloterdijk en busstation Schiphol-Noord en de vervanging van de brug over de Ringvaart. Voor de ontwikkelstrategie ontstaat door de vervanging van de brug over de Ringvaart een kans om de Oude Haagseweg westzijde in te richten als autoluw gebied, omdat de brug na vervanging wordt afgesloten voor autoverkeer. Bij het benutten van deze kans wordt tegelijkertijd aansluiting gezocht met het project om een metropolitaan snelfietspad te realiseren tussen de Zuidas en Schiphol en is de ambitie om de route van Nieuw Sloten, via de Anderlechtlaan enerzijds en het Christoffel Plantijnpad anderzijds veiliger en prettiger te maken. In 2022 wordt gestart met het opstellen van een Nota van Uitgangspunten (NvU). De Oude Haagseweg, de Anderlechtlaan en globaal ook de route bij Christoffel Plantijnpad worden op hoofdlijnen verkeerskundig geanalyseerd.

Denk daarbij aan een onderzoek naar verkeersintensiteiten van de verschillende modaliteiten, een parkeeronderzoek (aantal benodigde plekken, mogelijke regimes) en kruispuntanalyses. Naast het Verkeersmodel Amsterdam (VMA) wordt informatie gebruikt die al bekend is vanuit de projecten Westtangent, Groene Schakels en de verkenning van het metropolitane fietspad tussen Zuidas en Schiphol. De informatie wordt gecombineerd met een landschappelijke en verkeerskundige ontwerpstudie tot schetsmatige varianten. Doel is met relatief kleine oplossingsrichtingen tot snelle verbetering van de (sociale) veiligheid op de routes te komen.

Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

3. Verbeteren ruimtelijke kwaliteit Samen met de samenwerkingspartners in het gebied en in gesprek met gebruikers komen we in 2022 tot een voorkeursvariant en de uitgangspunten voor het verdere ontwerpproces. Indien mogelijk worden de eerste kleine verbeteringen voor 2024 gerealiseerd.

Maatregelen (indicatie bouwkosten): a. Verbeteren inrichting en uitstraling van de westelijke strandjes en directe omgeving (€ 300.000). b. Starten van een pilot met gastheren/ gastvrouwen of park conciërge in zomer 2021 i.s.m. stadsdeel Nieuw West en Stadswerken (€ 25.000). c. Verduidelijken afbakening cruisegebied vooruitlopend op de resultaten van de ontwerpopgave (€100.000).

Op korte termijn gaat het ook om de opwaardering van het Jaagpad. Het gaat hierbij (nog) niet om een grootschalige herinrichting. Het gaat met name om quick wins die de beleving van de route van het Jaagpad van de sluizen naar de Kaap een impuls geeft. Denk daarbij aan meer openheid en aandacht voor zichtlijnen, de plaatsing van bankjes om even te zitten en genieten van het uitzicht alsmede (klein) onderhoud aan de infrastructuur. Deze korte termijn maatregelen kunnen in 2022 gerealiseerd worden. In 2022 wordt voor het metropolitane fietspad tussen de Zuidas en Schiphol in samenwerking met de VRA eerst een Nota van Uitgangspunten opgesteld en wordt een aantal ontwerpen gemaakt op basis waarvan bestuurlijke besluitvorming plaatsvindt. Hierbij wordt gebruik gemaakt van het schetsontwerp dat al is getekend voor de concept ontwikkelstategie. Het verdere ontwerptraject voor het voorkeurstracé kan daarna starten, kleine snelle verbeteringen kunnen mogelijk al in 2023 gerealiseerd worden, de rest van de route volgt zodra de brug over de Schinkel beschikbaar is voor fietsverkeer en er aanvullende financiële middelen beschikbaar zijn. Dit project is een integrale ontwerpopgave waarin naast het fietspad ook de toegang richting Oeverlanden en natuurdoelen worden meegenomen. Ook wordt gebruik gemaakt van de resultaten van het parkeeronderzoek.

Voor het metropolitane fietspad worden ook de samenwerkingsmogelijkheden onderzocht met de provincie Noord-Holland, gemeente Haarlemmermeer, Schiphol en mogelijk ook met private partijen zoals BAM Infra en Gazelle die nu al betrokken zijn bij het Schiphol-deel van de snelfietsroute. In 2021 is (net als in de periode 2019-2020) de dienstregeling van de veerpont tussen Oeverlanden en Amsterdamse Bos vanuit het budget van Oeverlanden bekostigd. Voor de periode erna wordt naar een nieuwe invulling gezocht.

Het recreatiegebied bij de westelijke strandjes krijgt een upgrade. De verharding en de stenige uitstraling worden verminderd door een natuurlijk wandelpad te realiseren en de kwaliteit van de ligweides (gras) wordt verbeterd door verzachting van de harde onderlaag. Daarnaast wordt een deel van de speeltoestellen vervangen door meer natuurlijk spelen. In het ontwerp dat in 2022 wordt gemaakt is aandacht voor wensen van gebruikers zoals voor het mogelijk plaatsen van aanvullende voorzieningen zoals fietsnietjes, openbaar toilet, informatieborden, watertappunten en/of lockers. In de ontwikkelstrategie blijft het cruisegebied als mannen-ontmoetingsplek bestaan. Er start een ontwerpopgave om de opgaven rondom dit vraagstuk integraal te bekijken. Voor de korte termijn is het voor alle doelgroepen van belang dat een duidelijkere en herkenbare afbakening van de zone nodig is waar gecruised mag worden. Ook gaat het om maatregelen die helpen de vervuiling tegen te gaan. Begin 2022 starten de voorbereidingen voor tijdelijke maatregelen om hier het hoofd aan te bieden. Deze maatregelen zijn tijdelijk en lopen vooruit op de resultaten van de ontwerpopgave. Deze tijdelijke maatregelen kunnen, later in het proces, mogelijk moeten worden aangepast naar aanleiding van de resultaten van de ontwerpopgave rondom het cruisen.

Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

69

Voor bovenstaande maatregelen is een samenwerking nodig met in ieder geval V&OR, Stadswerken, Programma Klimaatadaptatie, Sport en Bos en stakeholders in het gebied waaronder COC Amsterdam Stichting Platform Keelbos en VDOB. Het heeft daarnaast de voorkeur om de voorstellen voor de omgeving van de strandjes in een breder participatietraject verder uit te werken alvorens tot realisatie wordt overgegaan. Het schets- en participatietraject leidt in 2022 tot een Nota van Uitgangspunten. Deze wordt in 2023 verder uitgewerkt in een ontwerp waarover een uitvoerings- en kredietbesluit wordt genomen. Uitvoering vindt dan plaats rond 2024. 11.3 Concretisering randvoorwaarden Naast het voorbereiden en soms ook al realiseren van concrete projecten op de korte termijn is er in het actieplan ook budget gereserveerd om te werken aan een invulling en vormgeving van de randvoorwaarden die verbonden zijn aan de ambities van de ontwikkelstrategie. Dan gaat het over het opstellen van het financiële kader en het op korte termijn creëren van de juiste (organisatorische en financiële) randvoorwaarden voor het op lange(re) termijn kunnen realiseren van de meer complexe voorstellen uit de ontwikkelstrategie. Het gaat ook over het bepalen van het kader voor beheer, onderhoud en veiligheid.

Financieel kader De grote ruimtelijke ambities voor De Oeverlanden vragen een ‘stevige’ inzet op brede samenwerking/ aanpak en het tijdig betrekken van de potentiele partners en middelen. Met name de realisatie van de complexere voorstellen voor de lange(re) termijn, zoals de nieuwe rieteilanden voor de oever van het Riekerbos of de aanleg van nieuwe stranden, vragen een brede samenwerking en integrale aanpak. Het tijdig in contact te treden met het rijk, provincie, waterschappen en marktpartijen om via het spoor van cofinanciering tot realisatie te komen is bijvoorbeeld een belangrijke eerste stap. Daarbij wordt ook gekeken naar Europese financieringsmogelijkheden. In dit kader is er ook afstemming met de collega’s die verantwoordelijk zijn voor de realisatie van de Groenvisie. De inzet is om onderdelen uit de ontwikkelstrategie (al dan niet als Bovenwijks groenproject) op te nemen als milestones in de Groenvisie-realisatie.

70

Voor het tijdig betrekken van potentiele samenwerkingspartners zijn twee parallelle sporen voorzien: 1. In beeld brengen/ consulteren potentiele ontwikkelingspartners, vaststellen welke ontwikkelingen van gezamenlijk belang zijn en waar cofinanciering/ -creatie aan de orde is (kan zijn). 2. In beeld brengen passende geldstromen en relevante (financierings-) programma’s. Om een gedegen financieel plan voor de lange termijn op te stellen is inhoudelijke en strategische kennis en inzet nodig in de komende projectfase. Van belang is om goed zicht te krijgen op alle potentiele middelenstromen (lijst van middelen/ beschikbare en potentiele budgetten), welke daarvan passend zijn en of/hoe die middeleninzet kan toevallen aan het Oeverlanden-programma. Hierbij is het handig een financieel expert/strateeg te betrekken (een expert op het gebied van financiële stromen). Inzet van specialistisch subsidieadviesbureau is ook denkbaar. Kader voor onderhoud, beheer en veiligheid De volgende stappen zouden gezet moeten worden zodat er op korte termijn meer duidelijkheid ontstaat over de benodigde inzet op onderhoud, beheer en veiligheid en de middelen en capaciteit die daar vervolgens voor gereserveerd zouden moeten worden: 1. Vaststellen uitgangspunten ten aanzien van beheer, onderhoud, toezicht en handhaving in relatie tot de ambities voor Landschapspark De Oeverlanden in 2040. 2.

Opstellen van een beheerkader en een actueel beheer- en werkplan (van toepassing op de verschillende assets van V&OR). 3. Vertalen van het beheerkader naar een structurele beheerorganisatie (incl. de inzet die vrijwilligers daarin bijdragen), die resulteert in een beheer- en middelenplan voor de korte termijn en voor 2040. 4. Vertalen van de uitgangspunten t.a.v. veiligheid en toezicht naar een actueel veiligheidsplan voor inzet en benodigde middelen. 5. Herijking van huidige beheer- en onderhoudsregiem incl. ook veiligheidssituatie gericht ook op toekomstig intensiever gebruik van De Oeverlanden. Daarbij wordt bezien in hoeverre huidige/ reguliere middelen van in ieder geval V&OR, maar mogelijk ook andere organisatieonderdelen binnen Amsterdam in de toekomst toereikend (kunnen) zijn of dat er extra middelen moeten worden gezocht.

Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

11.4 Advies projectorganisatie

De Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden is het afgelopen jaar, in opdracht van het College van B&W en onder leiding van de directie Ruimte en Duurzaamheid opgesteld. In hoofdstuk drie is beschreven dat de projectgroep Oeverlanden – Sloten co creatie met organisaties uit het gebied en met collega’s van de relevante omgevingsprojecten als belangrijk uitgangspunt in de werkwijze heeft gekozen. Deze organisaties en collega’s hebben de afgelopen maanden veel lokale en vooral ook gebied specifieke kennis ingebracht die van groot belang is geweest voor de inhoud van de ontwikkelstrategie. Gezegd moet worden dat de voorliggende ontwikkelstrategie er anders had uitgezien als er niet in co-creatie was samengewerkt met het kernteam en als de relevante omgevingsprojecten in deze fase niet zo nauw waren betrokken. De ingebrachte kennis en de enorme inzet van deze stakeholders en collega’s hebben de visie mede de huidige vorm gegeven. De voorstellen uit het actieplan korte termijn vormen de basis voor de stappen in de komende periode.

Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

71

DEEL C VISIE 2040 IN PROJECTBLADEN

In deel C is een totaaloverzicht opgenomen van alle ideeën die voort zijn gekomen uit het co creatie traject met het kernteam Oeverlanden Sloten en onderdeel uitmaken van de visie voor 2040. Zie daarvoor ook de ambitiekaart in hoofdstuk 6 en de voorstellen uit hoofdstuk 7. Er is voor gekozen deze ideeën en voorstellen, ondanks de onzekerheid over de beschikbare financiële middelen, allemaal op te nemen en te beschrijven in de ontwikkelstrategie zodat het gewenste eindbeeld 2040 als stip op de horizon zichtbaar is en als richting gevend kader voor toekomstige keuzes kan dienen. Ook wordt met het weergeven van alle ideeën uit de visie recht gedaan aan het co creatie traject met het kernteam.

•

•

Dit deel C beschrijft alle ideeën en voorstellen in samenhang. Tevens is aangegeven welke samenwerkingsmogelijkheden er zijn met potentiele (externe) partners. In de projectbladen staan ook de ideeën die nog onzeker zijn of mogelijk pas op lange(re) termijn gerealiseerd kunnen worden. Enerzijds omdat die ideeën complex zijn, nog moeten worden onderzocht op haalbaarheid en/of voorstellen betreffen waar nog partners en/of middelen gezocht moeten worden om de realisatie te kunnen vormgeven. Anderzijds omdat het voorstellen betreffen waarover nog geen (volledige) overeenstemming is bereikt met de verschillende interne en externe partners.

de voorstellen concreet en uitvoeringsgericht beschreven, maar waar nodig -bij voorstellen die meer onderzoek en procestijd vergen- is bewust alleen de ontwikkelingsrichting aangeven met bijhorende stappen en aansturing; Beschrijving van een mogelijk uitvoeringstraject: welke maatregelen zijn er voorzien, wat zijn de eerste acties inclusief de voorbereidingsinzet daarbij (ontwerp, onderzoek) en waar relevant een doorkijk naar de langere termijn; Globale eerste programmering met een fasering op korte termijn (2021-2024, aangeduid als I) of voor de langere termijn (na 2024, aangeduid als II).

In afbeelding 12 staan de voorstellen per projectblad geografisch weergegeven.

Op het moment dat er meer duidelijkheid is over deze ideeën, over potentiele samenwerkingspartners en financieringsmogelijkheden kan in een actuele fasering en planning van alle lange termijn voorstellen uit de ontwikkelstrategie aan het bestuur een investeringsbudget worden aangevraagd en kan vervolgens worden gestart met de voorbereidingen om ook de meer complexe voorstellen te realiseren. De voorstellen die in belangrijke mate met elkaar samenhangen zijn steeds geclusterd. Het gaat daarbij om een clustering van netwerkelementen of een beschrijving van gebiedsgerichte (locatie specifieke) clustering. In totaal levert dit 20 projectbladen op (zie daarvoor de bijlagen in deel C). Ieder projectblad kent eenzelfde opbouw met: • Omschrijving van de diverse voorstellen/projecten: ambities/ opgaven/ streefbeeld (referentieprojecten). Waar mogelijk zijn

Afbeelding 12

Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

73

74

Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

74

75

Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

75

76

Ontwikkelstrategie Concept Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

76

77

Ontwikkelstrategie Concept Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

77

PROJECTBLAD AMBITIE / OPGAVE

MAATREGELEN/ 1e ACTIES

No. E Horeca Het beter positioneren van de horeca met een gepaste uitbreiding daarvan is op termijn gewenst. Bij het nieuwe centrumgebied is een openbaar toegankelijk terras voorzien met een mooi uitzicht over het Nieuwe Meer naar het Amsterdamse Bos. Daarnaast zijn er mogelijke locaties voor kleinschalige horeca (al dan niet als kiosk). Hierbij kan gedacht worden aan De Schinkelhoek (het gebied bij de sluisjes), bij de landtong, bij watersportvereniging Onklaar Anker en mogelijk ook (ondersteunende) horeca bij het natuurmilieu educatie centrum De Waterkant.. Horeca is een belangrijke factor om het gebied aantrekkelijk(er) te maken voor (nieuwe) bezoekers. Horeca kan met het gebied meegroeien, door vanuit kleine kiosks/containers in de toekomst mee te groeien naar wellicht grotere paviljoens. Voor het toevoegen van extra horeca is nog veel afstemming nodig met stakeholders en mogelijke exploitanten. Ook speelt de vergunningverlening hierbij een belangrijke rol. 1. Visie op ontwikkeling horeca (II), waar nodig herstructureren, bepalen voorkeurslocaties aanvullende horeca (II) 2. Ontwikkeling van horecalocaties (II) 3. Start exploitaties (II)

REFERENTIEBEELD

Impressies van mogelijke horeca

78

Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden 67

78

79

Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

79

80

Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

80

81

Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

81

82

Ontwikkelstrategie Concept Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

82

83

Ontwikkelstrategie Concept Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

83

84

Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

85

86

Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

86

Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden

87

Colofon Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden Aan deze Ontwikkelstrategie hebben meegewerkt: Projectgroep Oeverlanden - Sloten Ruimte en Duurzaamheid Ruimte en Duurzaamheid Sport en Bos V&OR Stadsdeel Nieuw West Ingenieursbureau Juridisch Bureau Communicatiebureau

Projectmanagement Stedenbouwkundig ontwerp en planologie Advisering sport (beleid, ontwikkeling, voorzieningen en infrastructuur) Advisering mobiliteit(sbeleid), infrastructuur en netwerken Advisering vanuit gebiedsteam De Aker Sloten Nieuw Sloten Advisering ecologie en realisatie Advisering jurisdische zaken Advisering inspraak en communicatie

Smartland, landscape architects

Externe advisering landschap en ecologie

Kernteam Nieuw en Meer Nieuw en Meer Tuinpark Ons Buiten Vereniging De Oeverlanden Blijven! Watersportvereniging Onklaar Anker

Literatuurlijst Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden Belangrijkste geraadpleegde literatuur • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Buck Consultants International (2020); MKBA light MIRT onderzoek ZWASH schaalsprong bereikbaarheid. Bureau Waardenburg (2021); Natuurwaardeonderzoek Noordelijke Oeverlanden te Amsterdam. Beoordeling potenties op basis van historische gegevens en actueel veldonderzoek in 2020. Co-creatietraject Nieuwe Meer (2020), Kansenkaart Nieuw Meer: Het Innovatiedistrict van Amsterdam (2020). Gemeente Amsterdam (2021), ontwerp Omgevingsvisie Amsterdam 2050. Een menselijke metropool. Gemeente Amsterdam (2020), Projectnota Schinkelkwartier. Van werkgebied tot stadswijk. Gemeente Amsterdam (2020), Groenvisie 2050. Een leefbare stad voor mens en dier. Gemeente Amsterdam (2020), Uitvoeringsstrategie Volkstuinenbeleid: Meer te doen voor meer Amsterdammers Gemeente Amsterdam (2020), Cultuurhistorische kwaliteiten oostelijk deel Sloterweg (M&A) Gemeente Amsterdam (2019), Nota van Uitganspunten Sport en Spel Gemeente Amsterdam (2019), Het Grote Groenonderzoek 2018 (OIS) Gemeente Amsterdam (2019), Buurtgroen steeds belangrijker voor de Amsterdammer. Duiding Grote Groenonderzoek 2018 (R&D) Gemeente Amsterdam (2018), De kroon op het Amsterdamse Bos, cultuurhistorische verkenning (M&A) Gemeente Amsterdam (2017), Principenota Verdi.

Gemeente Amsterdam (2013), Bestemmingsplan “Nieuwe Meer e.o.” Gemeente Amsterdam (stadsdeel Nieuw-West) (2012), Essay “Oeverlanden Nieuwe Meer” Gemeente Amsterdam (2011), Structuurvisie 2040: Economisch sterk en duurzaam. Gemeente Amsterdam (1929), Rapport van de Commissie voor het Boschplan Amsterdam. HAS Hogeschool Den Bosch (2021), eindpresentatie casus Amsterdam: Natuur- en recreatiegebied De Oeverlanden Amsterdam. Ontwikkelingsplan Groene As (1995), in samenwerking met provincie NH en diverse ministeries, gemeente Haarlemmermeer, Amstelveen, Aalsmeer, hoogheemraadschap en Amsterdam Thijsse, Jac. P. (1908), Parkenquestie II, III, en IV, In: Algemeen Handelsblad 1908. Vereniging Oeverland Blijven (1985), De Kroon op het Amsterdamse Bos. Een groen plan voor het Nieuwe Meer gebied. Vrije Universiteit Amsterdam (2020), Project Kunst en Cultuur in de Oeverlanden