Raadsbesluit 2021-267A Nota van Uitgangspunten Herinrichting Noordelijk deel Van Woustraat
Tekst van het document
Definitief Versie 8
7 juli 2021
Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
Opdrachtgever Diana van Loenen V&OR Contactpersoon Marcel Bouman Ingenieursbureau Opsteller
Goedgekeurd en vrijgegeven
Marcel Bouman
Diana van Loenen
Paraaf
Datum
Gemeente Amsterdam
Versie 8 7 juli 2021
Nota van Uitgangspunten Herinichting noordelijk deel Van Woustraat
Pagina 2 van 57
Versiebeheer Versie
Auteur
Reden versiewijziging
Datum
1
Marcel Bouman
Ombouwen naar nieuw format V&OR
Maart 2020
2
Marcel Bouman
Opmerkingen na interne review verwerkt
Juni 2020
3
Marcel Bouman
Reactie GVB exploitatie, WVA en
21 oktober 2020
projectgroep verwerkt 4
Marcel Bouman
Adviezen CVC verwerkt
23 december 2020
5
Marcel Bouman
Adviezen V&OR verwerkt
28 januari 2021
6
Marcel Bouman
Tekst Autoluw aangepast
24 februari 2021
7
Marcel Bouman
Tekstuele aanpassing na staf 22 maart
23 maart 2021
2021 8
Marcel Bouman
Tekstuele aanpassing na inspraak
07 juli 2021
9
Marcel Bouman
Toevoeging tekstuele wijzigingen
5 oktober 2021
paragraaf 1.2
Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinichting noordelijk deel Van Woustraat
Versie 8 7 juli 2021 Pagina 3 van 57
Inhoud 0
Samenvatting
5
1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8
Aanleiding Aanleiding Vooraf Projectgebied Probleemstelling Doel herinrichting Omgevingsprojecten Samenvatting relevante beleidskaders Wensen uit de omgeving
8 8 9 10 11 15 15 17 22
2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6
Ontwerpverkenning Prioritering Ontwerp Gevolgen van de knip Bevoorrading Luchtkwaliteit Geluid
23 23 23 26 31 32 32
3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7
Interne en externe participatie Werkgroep verkeerslichten Amsterdam Centrale verkeersveiligheidscommissie Vervoerregio Amsterdam Metro en Tram GVB vervoer Verkeer en Openbare Ruimte – Kennis en Kaders Participatiemomenten
33 33 33 34 35 35 37 37
4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5
Uitgangspunten Ruimtelijke kwaliteit Verkeer en gebruikers Groenvoorzieningen Ondergrond MVP tram
40 40 41 43 43 43
5
Inspraak en afstemming
44
6 Kosten, risico’s en onderhoud 6.1 Kosten 6.2 Risico’s
45 45 45
Gemeente Amsterdam Nota van Uitgangspunten Herinichting noordelijk deel Van Woustraat
Versie 8 7 juli 2021 Pagina 4 van 57
6.3 Onderhoud
45
7 7.1 7.2 7.3 7.4
46 46 46 47 47
Vervolgproces Proces tot en met definitief ontwerp Besluitvorming bij definitief ontwerp Planning Contractvorm
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 5 van 57
0 Samenvatting De Van Woustraat noord is een voldragen stadsstraat. Een winkelstraat met veel verschillende verkeersfuncties. De Van Woustraat is Plusnet Voetganger en Plusnet Fiets. Dit betekent dat voetgangers en fietsers veilige en comfortabele ruimte dienen te krijgen. De Van Woustraat is daarnaast Hoofdnet OV Tram. Toegankelijk openbaar vervoer voor iedereen is een belangrijke doelstelling van de Gemeente Amsterdam en de Vervoerregio. Daarnaast is de Van Woustraat op dit moment een drukke doorgaande route voor autoverkeer. Dit doorgaande autoverkeer hoort hier niet thuis volgens het beleid van de Gemeente Amsterdam. De Van Woustraat kent achterstallig onderhoud en is verkeersonveilig voor met name de voetgangers en fietsers.
Fietsers hebben geen eigen plek in de straat, er is geen fietsstrook of fietspad aanwezig. Fietsers rijden ingeklemd tussen de trambaan en rijdende en geparkeerde voertuigen. Inhalen is vaak alleen mogelijk door uit te wijken naar de trambaan. Dit levert vaak gevaarlijke situaties op; De straat is slecht oversteekbaar. Er zijn zebrapaden aanwezig maar door het vele verkeer dat met hoge snelheid rijdt, de slecht overzichtbare straat en de lange oversteek zonder veilige steunpunten, is oversteken moeilijk en onveilig. Voor een winkelstraat zijn de voetpaden relatief smal en vaak slecht toegankelijk door de vele obstakels; De Van Woustraat noord is een Redroute in de optiek van de Werkgroep Blackspots Amsterdam. Er gebeuren relatief veel ongelukken met letsel.
Integrale aanpak Agenda Amsterdam Autoluw Omdat Amsterdam blijft groeien, neemt de druk op de openbare ruimte toe. Om de stad leefbaar en bereikbaar te houden, zijn maatregelen nodig om meer ruimte te creëren voor voetgangers, fietsers en openbaar vervoer. De Agenda Amsterdam Autoluw (2020) is erop gericht om deze ruimte te creëren. De auto is en blijft een vitaal onderdeel van de stedelijke mobiliteit, bijvoorbeeld als vervoersmiddel voor logistiek transport, voor mindervaliden en voor gezinnen. Maar rijden en parkeren in de stad gaat er de komende jaren wezenlijk anders uitzien. Amsterdam maakt ruimte door geleidelijk minder plek voor de auto te reserveren. Meer dan 75 procent van het autoverkeer in de Van Woustraat noord heeft geen directe bestemming in het gebied. Deze auto’s gebruiken straat als doorgaande route om van en naar het centrum te rijden. In het Beleidskader Verkeersnetten is vastgelegd dat doorgaand verkeer thuis hoort op de daarvoor bestemde wegen, de Hoofd- en Plus netten. Daarom gaan we ervoor zorgen dat er geen doorgaand autoverkeer meer mogelijk is in de Van Woustraat noord. We noemen dit de knip en betreft een doorrijverbod voor autoverkeer.
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 6 van 57
Toegankelijk Openbaar Vervoer Amsterdam staat voor toegankelijk openbaar vervoer voor iedereen, maar de perrons van tramhalte Ceintuurbaan voldoen niet aan de eisen. Deze zijn te smal en hebben geen gelijkvloerse instap. De tramhalte Stadhouderskade wordt vaak gebruikt door reizigers met bestemming Van Woustraat en of de Albert Cuypmarkt. Men moet dan de drukke Stadhouderskade oversteken. Dit kunnen we verbeteren door de halte te verplaatsen naar de Van Woustraat ter hoogte van de Albert Cuypmarkt. De halte Ceintuurbaan blijft; de perrons daarvan gaan we wel beter toegankelijk maken. Door het weren van de doorgaande auto zal overigens ook de tram beter door kunnen rijden dan nu het geval is. Doorstroming Stadhouderskade De ruimte die vrijkomt, door afsluiting van de Van Woustraat tot aan de kruising Stadhouderskade maakt het mogelijk om een tweede rijstrook in oostelijke richting op de Stadhouderskade aan te leggen. Met de afsluiting van de Hemonystraat en aanpassing van enkele kruispuntregelingen zal de verkeersafhandeling over de gehele Stadhouderskade verbeteren. Omdat het doorgaande verkeer uit de Van Woustraat straks via de hoofdroutes zal rijden, moeten die routes meer verkeer verwerken. Deze toename valt binnen de gestelde normen voor verkeersafwikkeling, kruispuntcapaciteiten, luchtkwaliteit en geluid.
De maatregelen die we kunnen treffen door de knip zorgen er voor dat de Stadhouderskade, de Amsteldijk en de Ceintuurbaan gaan voldoen aan de verkeersprognoses van 2030 (bijlage 7). Inrichting van de straat De straat transformeert van een chaotische verkeersstraat naar een straat waarin het prettig verblijven is, op menselijke maat. De auto verdwijnt niet helemaal want voor de ontsluiting van de naastliggende buurten en bevoorrading van de Van Woustraat blijft de straat een rol vervullen. De auto en de tram krijgen de minimaal benodigde veilige ruimte. De voetpaden worden zo breed mogelijk en zoveel mogelijk obstakelvrij aangelegd. De fietsstroken worden tenminste 2.00 meter breed aan beide kanten van de weg. Een nog bredere fietsstrook gaat ten koste van de vrije doorloopruimte op de voetpaden Om voetgangers en fietsers zo veel mogelijk veilige ruimte te bieden, wordt het auto parkeren in de Van Woustraat noord opgeheven. Er worden wel enkele laad- en losvakken gerealiseerd. Het aantal en de locatie van deze vakken wordt mede afgestemd op de behoefte van de ondernemers. Op een beperkt aantal locaties worden in overleg met de ondernemers fietsvakken aangelegd. Verkeer in de buurt In de huidige situatie bestaan meerdere sluiproutes voor de auto.
Door naast de knip in de Van Woustraat noord ook de aansluiting tussen de Hemonystraat en de Stadhouderskade af te sluiten voor autoverkeer vervallen deze sluiproutes. Voor doorgaand verkeer is een route door de buurt niet aantrekkelijk. Bevoorrading Bevoorradingsverkeer dat de Van Woustraat inrijdt, dient er ook weer vlot en veilig uit te kunnen rijden. Keren met vrachtwagens dient voorkomen te worden. Dit is onveilig. Vrachtwagens gebruiken de route via de Hemonylaan en de Hemonystraat richting de Stadhouderskade.Tegelijk
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 7 van 57
wordt deze route afgesloten voor het overige autoverkeer om sluipverkeer tegen te gaan. Op welke wijze we dit vormgeven, wordt nader uitgewerkt in het definitief ontwerp. Met een nieuwe inrichting wil gemeente Amsterdam van de Van Woustraat noord een veilige, bereikbare, toekomstbestendige en aantrekkelijke stadsstraat maken. Deze Nota van Uitgangspunten (NvU) beschrijft zowel de kaders voor het ontwerp van de herinrichting van de Van Woustraat tussen de Stadhouderskade en Ceintuurbaan als de noodzakelijke maatregelen om de straat en de buurten bereikbaar te houden. Het definitief ontwerp wordt na vaststelling van deze NvU opgesteld.
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 8 van 57
1 Aanleiding 1.1 Aanleiding De Van Woustraat is verkeersonveilig. Het is aangewezen als een ‘Red Route’ door de Werkgroep Black Spots. Op dit moment hebben fietsers te weinig ruimte in de straat. In combinatie met het vele autoverkeer leidt dit regelmatig tot ongevallen.
Afbeelding 1: Redroute Van Woustraat noord
De straat kent achterstallig onderhoud. De bestratingsmaterialen zijn versleten. Metro en Tram vervangt volgens haar meerjaren vervangingsprogramma (MVP) een deel van de tramsporen. Eind 2019 heeft al een noodreparatie plaatsgevonden op het meest noodzakelijk deel van de vervanging. Het overige deel wordt meegenomen in de herinrichting. Het betreft het gedeelte spoor tussen Westeinde en de Govert Flinckstraat (aangegeven op onderstaande tekening).
Afbeelding 2: Opgave MVP assets vervanging Metro en Tram
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 9 van 57
Waternet heeft eerder aangegeven een deel van haar riolering te moeten vervangen in het kader van groot onderhoud. De exacte opgave van dat werk volgt in de ontwerpfase.
1.2 Vooraf In 2015 is voor de herinrichting van de Van Woustraat noord een Nota van Uitgangspunten vastgesteld. Sindsdien zijn meerdere uitgangspunten gewijzigd. Zo is er sprake van nieuw beleid, onder andere het Beleidskader Verkeersnetten alsmede de Puccinimethode. In 2017 is besloten om voor de Van Woustraat noord uit te gaan van een autovrije knip. Deze knip is onderdeel g van de integrale aanpak Agenda Amsterdam Autoluw. Eind 2020 is het verkeerkundige onderzoek naar de effecten en mogelijkheden van ’deze knip afgerond. Het nieuwe beleid en het besluit tot het invoeren van een knip op het doorgaande autoverkeer heeft er toe geleid dat een nieuwe Nota van Uitgangspunten noodzakelijk is. De concept nota van uitgangspunten heeft in het voorjaar van 2021 ter inzage gelegen. De binnengekomen zienswijzen hebben niet geleid tot wijzigingen in de uitgangspunten. Naar aanleiding van de binnengekomen zienswijzen is op een aantal punten besloten belanghebbenden te betrekken in de ontwerpfase. De concept nota van uitgangspunten is gewijzigd op het onderdeel “terrassenplan” omdat hier een feitelijke onjuistheid was vermeld: Pagina 23 Voor dit deel van de Van Woustraat is een terassenplan vastgesteld. Er zijn in principe geen terassen toegestaan in de Van Woustraat.
Enkele bestaande terrassen (van voor het vastgestelde terassenplan) zijn nog aanwezig maar daarvoor geldt dat er geen nieuwe vergunningen worden uitgegeven. Gewijzig in: Voor dit deel van de Van Woustraat is een terassenplan vastgesteld. Er zijn in principe geen terassen toegestaan in de Van Woustraat. Bestaande terrassen met vergunning blijven gehandhaafd maar er worden geen nieuwe vergunningen uitgegeven. Pagina 42 Conform het vastgestelde terrassenplan worden nieuwe terrassen niet vergund. De op dit moment uitgegeven vergunningen voor terrassen worden na aflopen van de looptijd niet verlengd. Gewijzigd in: Conform het vastgestelde terrassenplan worden nieuwe terrassen niet vergund. De op dit moment uitgegeven vergunningen voor terrassen worden gehandhaafd.
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 10 van 57
1.3 Projectgebied De Van Woustraat noord is een stadsstraat in de Oude (19e -eeuwse) Pijp in stadsdeel Zuid. Het is een relatief smalle en drukke straat met winkels, horeca en veel verkeersfuncties. De Van Woustraat is een belangrijke noord/zuid fietsroute. De straat is uitgevoerd in asfalt. In het midden van de straat ligt een trambaan die wordt gedeeld met de auto. Er is geen fietspad of fietsstrook. Tegen de trottoirs liggen autoparkeerstroken die buiten de (school) spitstijden gebruikt kunnen worden. De trottoirs zijn voor een winkelstraat smal. In de Van Woustraat begint de Albert Cuypmarkt (oostelijke ingang). Door de Van Woustraat rijden tramlijn 4 en nachtbus 84 van het GVB. Het projectgebied betreft het noordelijke deel van de Van Woustraat, vanaf de Ceintuurbaan tot de Stadhouderskade. De totale lengte is circa 350 meter en de straat is circa 20 meter breed van gevel tot gevel. Als gevolg van de maatregelen die nodig zijn in de Van Woustraat noord is het projectgebied uitgebreid met de Hemonystraat ten noorden van de Govert Flinckstraat en met een deel van de Ceintuurbaan ten westen van de Amsteldijk. De Van Woustraat maakt in het gemeentelijke en regionale verkeersbeleid onderdeel uit van de Plusnetten Voetganger en Fiets, het Hoofdnet OV tram en het regionale fietsnetwerk.
Afbeelding 3: Functiekaart en projectgrenzen
In de Van Woustraat noord treffen we naast woningen voornamelijk detailhandel en horeca aan.
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 11 van 57
1.4 Probleemstelling De Van Woustraat noord is verkeersonveilig. De straat kent een maximale snelheid van 30 km per uur maar is niet als 30 km/u straat ingericht. Voor weggebruikers levert dit problemen op. Een van de belangrijkste principes van een duurzaam veilige straat is dat de functie en het snelheidsregime te herkennen zijn aan de inrichting. Door het materiaalgebruik, de onoverzichtelijke markeringen en geen of onduidelijke scheiding van de verkeersmodaliteiten oogt de straat chaotisch en onoverzichtelijk. Voor fietsers is er onvoldoende ruimte. Ze komen regelmatig in de verdrukking tussen het rijdende gemotoriseerde verkeer en de geparkeerde auto’s en vrachtwagens.
Afbeelding 4: Zeer beperkte ruimte voor fietsers zorgt voor verdrukking
Er wordt regelmatig te hard gereden door gemotoriseerd verkeer. Op deze drukke weg leidt dat vaak tot gevaarlijke situaties. De Van Woustraat noord is aangewezen als een Redroute door de Werkgroep Blackspots Amsterdam. Van een Redroute is sprake als er meer dan dertig slachtofferongevallen voorkomen in drie opeenvolgende jaren per km wegvak. Naast de verkeersonveiligheid is de straat ook onaantrekkelijk voor voetgangers en winkelend publiek. De trottoirs zijn smal en staan regelmatig vol met obstakels. Door het vele verkeer en de lange oversteek is de straat niet prettig oversteekbaar.
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 12 van 57
Afbeelding 5: Zeer beperkte ruimte voor voetgangers
Motie Op 9 november 2017 heeft de gemeenteraad amendement BI (bijlage 1) aangenomen en op 30 november 2017 motie AB (bijlage 2). De opdracht van de raad is om het noordelijke deel van de Van Woustraat autoluw te maken. Alleen verkeer met bestemming in de Van Woustraat en de aansluitende zijstraten wordt toegestaan. Hierna te noemen: ‘de knip’. De doelstelling van het amendement en de motie is om met de knip maximale ruimte te maken voor voetgangers en fietsers. Openbaar vervoer De haltes op het traject Van Woustraat voldoen niet aan de eisen voor toegankelijk openbaar vervoer. De haltes zijn niet geschikt voor rolstoelgebruikers of personen met een kinderwagen. Ook voor mensen met een visuele beperking of mensen die slecht ter been zijn, zijn de haltes niet geschikt. De haltes voldoen onder andere niet aan de eisen voor de instaphoogte en er is onvoldoende ruimte op de halte om te manoeuvreren met een rolstoel of kinderwagen. Daarnaast is de looproute naar de tramhalte niet voorzien van een zebrapad, wat leidt tot onveilige oversteeksituaties. Tramspoor Een deel van het spoor, het gedeelte ten noorden van de Govert Flinckstraat, is aan vervanging toe conform het meerjaren vervangingsprogramma (MVP) van Metro en Tram. Metro en Tram heeft hiervoor een opgave gedaan (bijlage 3). Nachtbus Op de route Van Woustraat – Rijnstraat rijdt nachtbus N84.
De beide sporen, stad uit en stad in, liggen te dicht op elkaar. Zodoende voldoet het tracé niet aan de minimale breedtematen voor de
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 13 van 57
passage van een bus. In het geval dat een bus en tram elkaar tegenkomen is er onvoldoende ruimte om elkaar te passeren.
Afbeelding 6: Slecht toegankelijke tramhalte, onvoldoende breed en hoog
Auto Op dit moment rijden er ongeveer 8.600 motorvoertuigen per dag door de Van Woustraat. Slechts 25 procent daarvan is verkeer dat een bestemming heeft in de omgeving van de Van Woustraat. De Van Woustraat behoort niet tot het Hoofd- of Plusnet auto en heeft daarmee niet de functie om dit doorgaande autoverkeer te faciliteren. Auto parkeren Op dit moment zijn er 57 langsparkeervakken en 3 laad- en losvakken in de Van Woustraat noord (beide zijden bij elkaar opgeteld). Overdag geldt voor deze plekken een 10 cents tarief met een maximale parkeerduur van 1 uur. ‘s Avonds na 19.00 uur zijn het parkeerplaatsen tegen een normaal tarief van € 6,00 per uur. Tijdens de spits, tussen 07.30 en 09.00 uur en tussen 16.00 en 19.00 uur, mag er niet geparkeerd of gestopt worden in verband met de hoge fietsintensiteit op deze route. Het drukste parkeermoment is in het weekend, dan parkeren de meeste mensen in deze buurt. 80 procent of meer van de parkeerders in de Van Woustraat zijn bezoekers. Vergunninghouders kunnen ’s avonds ook gebruik maken van de parkeerplaatsen. Omdat de voertuigen vóór 07.30 uur de parkeerplek moeten verlaten, wordt er in de praktijk weinig gebruik van gemaakt. Laden en lossen Op dit moment zijn er 3 laad- en losvakken aanwezig. Hierop gelden venstertijden voor bevoorrading van maandag tot en met zaterdag tussen 09.00 en 13.00 uur.
De Van Woustraat kent vele aflevermomenten vanwege de kleine panden. Winkeliers hebben niet voldoende ruimte om in één keer grote hoeveelheden op te slaan. Bevoorrading vindt daarom vaak verspreid over de dag plaats en op meerdere momenten. Ook post- en pakketdiensten
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 14 van 57
komen verspreid over de dag. Er wordt regelmatig dubbel geparkeerd wat zorgt voor onveilige situaties voor met name fietsers. Ruimere venstertijden zijn daarom gewenst. Verkeercirculatie Van Woustraat en omgeving
Afbeelding 7: Huidige rijrichtingen auto
Materialen De tram / rijbaan is geasfalteerd. Deze verharding is versleten en al langere tijd toe aan vervanging. Asfaltverharding past in principe niet bij een 30 km per uur straat inrichting. Voor de trottoirs zijn verschillende bestratingsmaterialen door elkaar gebruikt, die eveneens aan vervanging toe zijn.
Afbeelding 8: Achterstallig onderhoud
Groen De Van Woustraat noord is onderdeel van de Hoofdgroenstructuur. Er zijn echter geen bomen aanwezig. Er zijn ook geen andere groenvoorzieningen. Riolering Het riool in de straat is voor een groot deel toe aan renovatie. Door Waternet is eerder een opgave gedaan van het te vervangen riool. De onderhoudsopgave wordt aangepast aan de nieuwe uitgangspunten van het project. De bodemkwaliteit is onderzocht.
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 15 van 57
Verlichting De verlichting in de Van Woustraat noord is enkele jaren geleden vervangen. Er hangen moderne led-units. Er is geen sprake van een onderhoudsopgave.
1.5 Doel herinrichting Het doel van het project is om van de Van Woustraat noord een veilige en voor iedereen goed te bereiken stadsstraat te maken waarin het prettig wonen, winkelen en verblijven is. Dit doen we door het uitvoeren van groot onderhoud en het opnieuw inrichten van de straat. De nieuwe inrichting van de Van Woustraat noord zorgt voor:
het verbeteren van de verkeersveiligheid, met name voor fietsers. het verbeteren van het verblijfs- en economische klimaat. meer ruimte op de trottoirs. ruimte voor fietsers. het verbeteren van de bereikbaarheid met het openbaar vervoer. het verbeteren van de toegankelijkheid van het openbaar vervoer. een toekomstbestendige straat.
1.6 Omgevingsprojecten Herinrichting Van Woustraat zuid (Tolstraat – Josef Israelskade) Uitvoering nader te bepalen. Parkeergarage st. Willibrordus Uitvoering nader te bepalen. In november 2018 is besloten om de aanbesteding van de Willibrordusgarage aan te houden. Allereerst wordt er een nieuwe visie openbare ruimte opgesteld met daarin opgenomen een opheffingsplan van parkeerplaatsen op het maaiveld in De Pijp. Verbouwing De Nederlandse Bank De Nederlandse Bank is aan het verbouwen. Zo wordt de huidige toegang tot het gebouw verplaatst van het Westeinde naar het Oosteinde. Herinrichting Westeinde De scope van het project heeft een raakvlak met het project Herinrichting Westeinde. Het Westeinde sluit namelijk aan op de kruising Stadhouderskade- Van Woustraat. Het ontwerp van de Van Woustraat houdt er rekening mee dat wordt aangesloten op de huidige situatie Westeinde. Beide projecten zorgen voor afstemming van de ontwerpen.
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 16 van 57
Overige projecten In de nabije omgeving van de Van Woustraat noord zijn een aantal projecten in voorbereiding of uitvoering:
Renovatie Berlagebrug. Renovatie Piet Heintunnel. Herinrichting Ceintuurbaan (ROZ5/2e fietsring). Invoering Ondergrondse Afvalinzameling Systemen (OAIS), de Herinrichting Hobbemakade. Herinrichting Ferdinand Bolstraat Zuid (tussen Van Ostadestraat en Lutmastraat). Herinrichting Frans Halsbuurt. Project Binnenring (Sarphatistraat).
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 17 van 57
1.7 Samenvatting relevante beleidskaders Hieronder wordt een kort overzicht gegeven van landelijk en stedelijk beleid, richtlijnen, afspraken en visies ten aanzien van verkeer, mobiliteit en omgeving.
1.7.1
Integrale aanpak Agenda Amsterdam Autoluw
Omdat Amsterdam blijft groeien, neemt de druk op de openbare ruimte toe. Om de stad leefbaar en bereikbaar te houden, zijn maatregelen nodig om meer ruimte te creëren voor voetgangers, fietsers en openbaar vervoer. De Agenda Amsterdam Autoluw (2020) is erop gericht om deze ruimte te creëren. De auto is en blijft een vitaal onderdeel van de stedelijke mobiliteit, bijvoorbeeld als vervoersmiddel voor logistiek transport, voor mindervaliden en voor gezinnen. Maar rijden en parkeren in de stad gaat er de komende jaren wezenlijk anders uitzien. Amsterdam maakt ruimte door geleidelijk minder plek voor de auto te reserveren. Zo ook in de Van Woustraat. Op dit moment is de Van Woustraat een smalle stadsstraat met veel verkeers- en verblijfsfuncties. Om meer ruimte te creëren voor fietsers en voetgangers, zullen keuzes gemaakt moeten worden en prioriteiten worden gesteld om de beperkte ruimte toe te delen aan de verschillende verkeers- en verblijfsfuncties. Hierbij geldt dat als we op de ene route maatregelen treffen, dit effect heeft op de andere route. Daarom hebben we effecten van autoluwmaatregelen in de Van Woustraat niet alleen geanalyseerd voor de van Woustraat zelf, maar ook voor de gebieden en wegen eromheen.
In deze Nota van Uitgangspunten kijken we enerzijds voor de Van Woustraat zelf, en anderzijds voor alle straten in de omgeving bij elkaar, wat de meerwaarde is van deze autoluwmaatregelen en welke uitgangspunten daarbij nodig zijn. Belangrijke voorwaarden bij het nemen van de maatregelen zijn dat het verkeer blijft doorstromen en dat de wettelijke normen voor luchtkwaliteit en geluid niet worden overschreden. We willen dat het geheel van maatregelen in een gebied per saldo leidt tot minder auto’s om meer ruimte te creëren. In straten waar de verkeersintensiteit tijdelijk toeneemt door maatregelen op andere plekken, wordt onderzocht met welke aanvullende maatregelen de gevolgen van deze toename kunnen worden beperkt. Ook bij tijdelijke situaties mogen wettelijke normen niet worden overschreden. De voornaamste autoluw maatregel is het voorstel om een knip aan te brengen in de Van Woustraat. In paragraaf 2.2 wordt verder uitgelegd wat de gevolgen zijn van de knip en welke varianten zijn onderzocht.
1.7.2 Duurzaam Veilig of Duurzaam Veilig Verkeer Dit is een overheidsinitiatief met als doel de verkeersveiligheid te verbeteren. Het initiatief richt zich op het voorkomen van ongevallen en, waar dit niet mogelijk is, op het beperken van letsel. De Leidraad van de Centrale Verkeerscommissie Amsterdam is gebaseerd op de principes van Duurzaam Veilig Wegverkeer
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 18 van 57
Een uitgangspunt van duurzaam veilig inrichten is een uniforme inrichting van de gehele straat, gebaseerd op de verkeers- en gebruiksfunctiefunctie. Een uniforme inrichting draagt bij aan de herkenbaarheid van die functie. Gebruikers weten op deze manier wat ze kunnen verwachten. Dit verhoogt de verkeersveiligheid. Wat betekent dit voor de Van Woustraat: In het noordelijke deel geldt een maximale snelheid van 30 km per uur. De inrichting van de straat dient hiermee in overeenstemming te zijn.
1.7.3 Beleidskader Verkeersnetten Het verkeersbeleid van Amsterdam is vastgelegd in de Beleidsnota Stedelijke Infrastructuur, het Beleidskader Verkeersnetten, de Structuurvisie en in het Programakkoord.
Afbeelding 9: Verkeersnetten
De belangrijkste onderdelen van het verkeersbeleid voor de Van Woustraat zijn bevordering en prioriteit van het fietsgebruik, de prioriteit voor het openbaar vervoer, bevordering van de verkeersveiligheid, handhaafbaarheid en doorstroming van de Hoofd- en Plusnetten.
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 19 van 57
1.7.4 Leidraad Centrale Verkeerscommissie De Leidraad CVC is een uitwerking van het Beleidskader Verkeersnetten. In de Leidraad zijn de ontwerpeisen voor de plusnetten en hoofdnetten nader uitgewerkt. Daar waar mogelijk zijn deze eisen overgenomen van de landelijke richtlijnen, zoals Duurzaam Veilig Verkeer en de ASVV (aanbevelingen voor VerkeersVoorzieningen binnen de bebouwde kom). Specifiek voor de Amsterdamse situatie zijn een aantal richtlijnen aangepast. De leidraad is in februari 2020 gewijzigd. De Nota van Uitgangspunten wordt voorgelegd aan de Centrale Verkeerscommissie. Voorafgaand hieraan wordt de werking en veiligheid van de kruispunten specifiek beoordeeld door de WVA (Werkgroep Verkeerslichten Amsterdam).
1.7.5 Meerjarenprogramma Fiets Het Meerjarenprogramma Fiets is er onder andere op gericht de fietsers van de stad te faciliteren in veilige en goed berijdbare fietsroutes en fietsparkeervoorzieningen. De Van Woustraat is een stadsstraat en kent een aantal verbeterpunten. Het scheiden van fietsers en gemotoriseerd verkeer en handhaving op foutief geparkeerde fietsen in relatie tot voldoende fietsparkeerplekken zijn enkele voorbeelden daarvan.
1.7.6 Leidraad Voetgangersruimte Met deze leidraad wordt bepaald hoeveel voetgangersruimte er noodzakelijk is. In principe dient het aantal voetgangers in combinatie met de overige gebruiksdoelen (uitstallingen, geparkeerde fietsen e.d.) te leiden tot een benodigde breedte van het trottoir.
1.7.7 Visie Openbare Ruimte 2025 De Visie Openbare Ruimte geeft richtlijnen voor de ontwikkeling en het beheer van de openbare ruimte. In deze Visie ligt de nadruk op de verblijfsruimte, daar waar de mobiliteitsaanpak en de Uitvoeringsagenda Mobiliteit zich vooral richt op de verkeersfunctie.
1.7.8 Gebiedsplan 2020 De Pijp / Rivierenbuurt De herinrichting van het noordelijk deel van de Van Woustraat draagt bij aan een leefbare De Pijp. Door de ‘knip’ zal de verkeersdrukte in de straat sterk afnemen.
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
1.7.9
8 7 juli 2021 Pagina 20 van 57
Coalitieakkoord 2018-2022
In mei 2018 heeft de coalitie van GroenLinks/D66/PvdA/SP een akkoord bereikt. De daarin opgenomen ambities zijn verwoord in de uitvoeringsagenda 2019. Voor de herinrichting van de Van Woustraat noord zijn een aantal maatregelen van toepassing:
Uitvoeringsagenda Autoluw. o Verminderen van de footprint van de auto. Verscherping Meerjarenplan Fiets. Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050. Maatregelenpakket Emissievrije Mobiliteit 2019-2022. Stedelijke groenvisie.
1.7.10 Bomenbeleid (Hoofdbomenstructuur) Het bomenbeleid van de gemeente Amsterdam is erop gericht het fraaie en gevarieerde bomenbestand op peil te houden. De wijze waarop met bomen wordt omgegaan ligt vast in het beleidskader Puccinimethode.
De Van Woustraat noord heeft geen bomen, maar valt wel binnen de hoofdbomenstructuur. Er is in de straat onvoldoende ruimte voor bomen om te wortelen.
De mogelijkheid om bomen in de zijstraten bij te planten wordt nog onderzocht. (Er staan bomen staan in de zijstraten waarvan de boomkroon reikt tot in de Van Woustraat waardoor er toch sprake is van enig groen.)
1.7.11 De Standaard voor het Amsterdamse straatbeeld: Beleidskader Puccinimethode Het inrichten van de openbare ruimte gebeurt in Amsterdam volgens de Puccinimethode. Hierin zijn de algemene uitgangspunten en afspraken vastgelegd voor de inrichting van de openbare ruimte in Amsterdam. De technische uitwerkingen van dit beleid staan in de handboeken Rood en Groen. Het coalitieakkoord benadrukt het belang van een duurzame stad. Straten moeten aangelegd worden om tientallen jaren goed te blijven. De materialen binnen de Puccinimethode hebben een lange technische levensduur, waardoor er op de lange termijn minder grondstoffen nodig zijn. Door toepassing van uniforme materialen is de stad ook beter en goedkoper te onderhouden. Het Handboek Rood is een uitwerking van de Puccinimethode en is vastgesteld in de gemeenteraad in september 2019. Het Handboek Rood geeft een bindend advies. Afwijken kan alleen mits akkoord van de Commissie Puccinimethode.
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 21 van 57
De Van Woustraat is een stadsstraat met tram die onderdeel uitmaakt van het plusnet fiets. In het Afwegingskader fietsstraten, fietspaden en fietsstroken (zie hior.amsterdam.nl) is beschreven hoe we om kunnen gaan met deze combinatie van functies. Dit afwegingskader is een nadere uitwerking van het Beleidskader Verkeersnetten en het Beleidskader Puccinimethode.
1.7.12 Verlichting Licht in de openbare ruimte draagt bij aan de verkeersveiligheid, sociale veiligheid, beleving en sfeer. Deze functies zijn locatiespecifiek. De pijler van het beleidskader is om licht op maat te realiseren, waarbij duurzaamheid (bijvoorbeeld LED-verlichting) en innovatiemogelijkheden meegenomen worden. De verdere uitwerking hiervan is te vinden in het Handboek Rood (Puccinimethode).
1.7.13 Klimaatbestendig en Duurzaam De Van Woustraat moet klimaatbestendig ingericht worden en voldoen aan de uitgangspunten van rainproof, hittestress en overig beleid op het gebied van duurzaamheid. Er zijn geen standaard maatregelen die horen bij deze beleidskaders. Om te bepalen welke maatregelen genomen kunnen worden in het ontwerp is een duurzame doelen workshop gehouden. Dit heeft de volgende consequenties voor de uitgangspunten: 1. In het Gemeentelijk Rioleringsplan Amsterdam (GRP) 2016 - 2021 staat als algemeen uitgangspunt voor regenwater: de ambitie van de gemeente is om 60 mm per uur te kunnen verwerken zonder dat er schade ontstaat aan huizen en vitale infrastructuur. 2. De mogelijkheid voor aanleg van geveltuintjes of gevelbegroeiing wordt onderzocht. 3. Materialen worden zo veel mogelijk ingekocht bij het Materiaalbureau Amsterdam. In hun aanbestedingen speelt duurzaamheid een belangrijke rol. 4. Er moet in de ondergrond naast de reguliere kabels en leidingen ruimte gereserveerd worden voor systeemdiensten zoals infiltratie en mogelijke leidingen ten behoeve van de energietransitie. 5. Er wordt voorrang gegeven aan schone manieren van vervoer: lopen, fiets en openbaar vervoer. Luchtkwaliteit Amsterdam neemt maatregelen zodat wordt voldaan aan de Europese normen. Onder andere door het actieplan Schone Lucht.
De Stadhouderskade is op dit moment één van de locaties die niet voldoet aan deze normen maar zal volgens de prognoses ook gaan voldoen in 2022. De effecten van de knip zijn meegenomen in het onderzoek van TNO (bijlage 4). Geluid Op basis van de verkeerskundige onderzoeken zijn de effecten voor geluid onderzocht. De rapportage hiervan is opgenomen in de memo van TNO (bijlage 4).
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 22 van 57
Hitte in de stad In een stad is het warmer dan in een buitengebied. De straten en gebouwen houden langer warmte vast. Groen en water zorgen d voor verkoeling. Onderstaande kaart van de TU Delft geeft schematisch het verschil in temperatuur weer tussen stedelijk gebied en de gebieden er omheen.
Afbeelding 10: Hittekaart Amsterdam
De steeds hogere temperaturen veroorzaken meerdere problemen zoals, toename van aircogebruik, uitdroging bij bomen, verminderde leefbaarheid. Amsterdam neemt maatregelen om de hittestress tegen te gaan.
1.8 Wensen uit de omgeving
Betere fietsveiligheid. Realisatie van meer fietsparkeerplekken. Toevoegen groen en planten van bomen in de Van Woustraat.
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 23 van 57
2 Ontwerpverkenning 2.1 Prioritering De Van Woustraat is een smalle stadsstraat met veel verkeers- en verblijfsfuncties. Daarom kan niet aan alle wensen en eisen voldaan worden. Een nieuwe inrichting van een straat is maatwerk. De prioritering gebeurt aan de hand van het Beleidskader Verkeersnetten. De Van Woustraat noord is:
Plusnet Voetganger. Plusnet Fietser. Hoofdnet Openbaar Vervoer Tram.
2.2 Ontwerp Plusnet Voetganger De benodigde vrije doorloopruimte wordt ontworpen aan de hand van het aantal passanten. In een stadsstraat is voldoende ruimte voor voetgangers noodzakelijk. De vrije doorloopruimte is de minimaal benodigde ruimte om te lopen. De totale breedte van het trottoir wordt bepaald door deze vrije doorloopruimte en de ruimte voor obstakels zoals laad- en losvakken, fietsparkeren, reclame en uitstallingen. De ontwerprichtlijnen zijn beschreven in de Leidraad CVC 2020 en in de Leidraad Voetgangersruimte 2018. Obstakels dienen zo veel mogelijk beperkt te worden. Voor dit deel van de Van Woustraat is een terassenplan vastgesteld. Er zijn in principe geen terassen toegestaan in de Van Woustraat. Bestaande terrassen met vergunning blijven gehandhaafd maar er worden geen nieuwe vergunningen uitgegeven. Op het drukste punt in de Van Woustraat, tussen de Albert Cuypmarkt en de Stadhouderskade, zijn voetgangerstellingen uitgevoerd. Het voetpad aan de westzijde is hierbij het drukst. Tijdens de drukste momenten (zaterdag tussen 14.00 en 16.00 uur en vrijdag tussen 16.00 en 18.00 uur) zijn maximaal 600 voetgangers per uur geteld. Dit zit op de grens van de laagste categorie (10 voetgangers per minuut in het drukste uur). De absoluut benodigde minimale vrije doorloopruimte conform de leidraad CVC is bij deze aantallen 1,80 meter.
Wenselijk is in dit geval 2,20 meter vrije doorloopruimte. Het voetpad is in de huidige situatie circa 2,80 meter breed. Door andere functies zoals geparkeerde fietsen blijft er nu vaak een vrije doorloopruimte over van circa 1,00 meter. De voetpaden krijgen de maximaal beschikbare ruimte Waar geen tramhalte is gesitueerd wordt het voetpad tenminste 4,30 meter breed. Ter hoogte van een laad- en losvak of obstakel zal de vrije doorloopruimte tenminste 2,00 meter zijn en voldoet
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 24 van 57
daarmee aan de minimale eis. Laad- en losvakken zijn niet permanent bezet. Obstakels worden verder zo veel als mogelijk voorkomen. Alleen ter hoogte van de tramhaltes zijn de trottoirs smaller, zo’n 2,50 meter breed. Een breder voetpad is op deze locaties niet mogelijk. OV-reizigers kunnen via de halte rechtstreeks naar de Albert Cuypmarkt lopen. Voetgangers hoeven niet langer de drukke Stadhouderskade over te steken. Plusnet Fiets De Van Woustraat noord maakt onderdeel uit van een drukke fietsroute (circa 9.000 fietsers per dag. Totaal beide richtingen). Fietsers dienen uiteraard veilig naast de trambaan te kunnen rijden. Volgens de richtlijnen van de CVC is de minimale breedte voor een fietsstrook 2,00 meter. In het Meerjarenplan Fiets wordt gestreefd naar fietspaden van 2,50 meter breedte. In de Van Woustraat noord komen fietsstroken van 2,00 meter. Een nog bredere strook zou ten koste gaan van de vrije doorloopruimte op de trottoirs. Tussen de fietsstrook en de buitenste spoorstaaf van de trambaan is nog een strook van circa 0,80 meter. Deze ruimte zal in de praktijk door fietsers worden gebruikt op momenten dat er geen tram of auto voorbij komt. Bij de kruisingen wordt voldoende opstelruimte voor fietsers gerealiseerd zodat veilig, vlot en comfortabel overgestoken kan worden. Deze opstelruimte is afgestemd op het verkeerkundig onderzoek.
Hiermee komen we tegemoet aan het Meerjarenplan Fiets waarin wordt gestreefd naar een betere oversteekbaarheid van de Stadhouderskade. Hoofdnet Openbaar Vervoer Tram (Basisnet) Het tramspoor dient te voldoen aan de Ontwerpvoorschriften Vernieuwing en Nieuwbouw spoor (OVNS). Dit is onderdeel van het Integraal Programma van Eisen Operationeel Systeem Tram van de Gemeente Amsterdam. Voor de benodigde ruimte in de Van Woustraat noord betekent dit dat de trambaan tenminste 6,50 meter breed moet zijn, rekening houdend met het Profiel van Vrije Ruimte voor de tram (veilige zone) en het medegebruik door de auto. Dat wil zeggen dat er per rijrichting 3,25 meter beschikbaar is voor auto en tram. De breedte van de trambaan kan naar 6,30 meter worden gebracht wanneer het mogelijk is om de sporen verder uit elkaar te leggen. In principe vindt er geen spoorvervanging plaats tussen de Govert Flinckstraat en de Ceintuurbaan. In de ontwerpfase wordt bepaald of verlegging van het spoor mogelijk is. De 20 cm winst komt dan ten goede aan de fietsstroken. Tramhaltes dienen te voldoen aan de eisen voor toegankelijk openbaar vervoer en moeten toegankelijk zijn voor iedereen. De huidige halte Ceintuurbaan (perrons ten zuiden en ten noorden van de Ceintuurbaan) is onvoldoende breed en hoog.
Een halte dient 2,40 meter breed (minimaal 2,10 meter) te zijn en de hoogte ten opzichte van het spoor dient 24 cm te zijn. De zuidelijke halte Ceintuurbaan kan op de huidige locatie niet toegankelijk gemaakt worden vanwege de ligging in een bocht van het spoor en het ontbreken van fysieke ruimte voor verbreding.
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 25 van 57
Dankzij de lagere auto intensiteiten na de knip wordt het mogelijk om auto en fiets gezamenlijk achter de halte langs te laten rijden. De rijbaan wordt versmald om de tramhalten te kunnen verbreden. Om de tramhalte Albert Cuypstraat mogelijk te maken zal een gedeelte van de tramsporen aangepast worden. Tussen de Stadhouderskade en de Govert Flinckstraat worden de sporen stadin en stad-uit iets verder uit elkaar gelegd om voldoende ruimte te creëren tussen de perrons. De wijzigingen aan het spoor, het toevoegen van de halte Albert Cuypmarkt en eventuele wijzigingen aan het bovenleidingnet worden getoets aan de ontwerpvoorschriften. Auto Amsterdam kiest voor meer leefbare ruimte voor voetgangers en fietsers. In de Van Woustraat noord geldt een snelheidsregime van 30 km per uur. Er rijden op dit moment echter meer auto’s dan de daarvoor geldende norm. Het merendeel (>75 procent) van dit autoverkeer heeft geen bestemming in of nabij de Van Woustraat. Conform het Beleidskader Verkeersnetten dient doorgaand autoverkeer via de daarvoor bestemde hoofd- en plusnetten te rijden. De Van Woustraat is geen hoofd- of plusnet. Om de doorgaande auto ‘dwingend’ via de hoofdroutes te laten rijden, is een knip noodzakelijk. Hierdoor wordt ruimte gecreëerd voor voetganger, fietsers en OV. Een knip past in de beleidsdoelstellingen.
De knip is daarom ook opgenomen in de Agenda Amsterdam Autoluw (januari 2020). Door de knip neemt het autoverkeer in de Van Woustraat noord sterk af. Het aantal auto’s daalt volgens de prognoses van circa 8.600 motorvoertuigen naar circa. 1.300 motorvoertuigen per dag voor het referentiejaar 2030. Deze ingreep zorgt voor een prettiger leef- en verblijfsklimaat in de straat. De straat wordt veiliger, overzichtelijker en beter oversteekbaar. Deze ingreep heeft ook een positief effect op het aantal auto’s in de Van Woustraat zuid. Volgens de prognoses neemt het aantal motorvoertuigen daar af met ongeveer 50 procent. Er is onderzoek gedaan naar de optimale locatie van de knip in de Van Woustraat noord. Door de knip nabij de Stadhouderskade te realiseren komt er ruimte op de kruising Stadhouderskade – Van Woustraat. Dit is noodzakelijk om essentiële verbeteringen op de Stadhouderskade door te voeren. Geen autovrije Van Woustraat We hebben onderzocht of een volledig autovrije Van Woustraat noord mogelijk is. Dat is niet het geval. Bij een volledig autovrije Van Woustraat worden de woonstraten te zwaar belast. Afslaande auto’s uit de woonstraten verstoren daarbij ook de doorstroming op de Amsteldijk. De Stadhouderskade toekomstbestendig, doorstroming verbeterd De Stadhouderskade is druk, er staan regelmatig wachtrijen voor de kruising.
Stilstaande auto’s zijn slecht voor het milieu en voor de bereikbaarheid van de stad. De door de knip ontstane ruimte op de kruising maakt de aanleg van een gedeeltelijke tweede rijstrook in oostelijke richting mogelijk. Door deze en andere aanpassingen zal de capaciteit van kruising 526 (Van
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 26 van 57
Woustraat/Stadhouderskade) sterk toenemen. Hierdoor verbetert de doorstroming op de gehele Stadhouderskade. Nachtbus De huidige route door de Van Woustraat noord is niet geschikt voor de nachtbus. Ook na de herinrichting, als de haltes toegankelijk zijn gemaakt, is de route niet geschikt. Doordat toegankelijke tramhaltes een hoger perron krijgen is er minder ruimte om te manoeuvreren. Het risico van een aanrijding tussen bus en tram neemt daardoor toe. De route van nachtbus wordt aangepast en zal voortaan via Westeinde aanrijden zodat de bus in rechte lijn de halte Albert Cuyp passeert.
2.3 Gevolgen van de knip Wanneer de doorgaande auto uit de Van Woustraat wordt geweerd zal deze een andere route rijden. Het merendeel zal de route via de Amsteldijk en Stadhouderskade volgen. Het aantal motorvoertuigen neemt daardoor toe op deze wegen. Ook zal de Ceintuurbaan ten oosten van de Van Woustraat (aansluiting op Amsteldijk) meer motorvoertuigen te verwerken krijgen volgens de prognoses. Uit de modelberekeningen blijkt dat alle genoemde wegen deze toename kunnen verwerken. Naast de extra rijstrook op de Stadhouderskade zijn daarvoor wel een aantal aanpassingen aan de kruispuntregelingen nodig.
2.3.1
Maatregel Ceintuurbaan
De Ceintuurbaan ten oosten van de Van Woustraat wordt drukker. De toename van de intensiteit (+8 procent) blijft binnen de norm voor een gebiedsontsluitingsweg. Om de kruising Ceintuurbaan/ Amsteldijk (Kr529) regelbaar te houden moet het linksaf opstelvak op de aansluiting met de Amsteldijk verlengd worden. Deze maatregel is met beperkte ingrepen aan de Ceintuurbaan te realiseren. Deze maatregel wordt afgestemd met het project ‘KIM Ceintuurbaan – Amsteldijk’ dat verbeteringen aanbrengt bij de fietsoversteken op deze kruising.
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 27 van 57
Afbeelding 11: Studie inpassen verlengd opstelvak Ceintuurbaan
2.3.2
Maatregel woonstraten
Eind 2019 is gedurende een periode van 14 dagen de verkeersintensiteit geteld bij alle zijstraten van de Van Woustraat noord. Op basis daarvan kan worden gesteld dat sprake is van relatief rustige woonstraten. Vanuit de bewoners zijn er wel klachten gemeld. Deze betreffen vooral:
Stremming (met soms ongewenst rijgedrag tot gevolg). Tegen de rijrichting inrijden. Onnodig rondjes rijden door zoekers van parkeergelegenheid. Te hard rijden.
De tellingen laten zien dat vooral de Govert Flinckstraat, de Hemonylaan en het meest westelijke deel van de 2e Jan Steenstraat wat drukker zijn ten opzichte van de andere straten. Dit kan verklaard worden doordat de straten ten westen van de Van Woustraat noord deels de achterliggende buurten ontsluiten. De route tussen de Van Woustraat en de Stadhouderskade via de Hemonylaan / Hemonystraat en de route tussen de Amsteldijk en de Stadhouderskade via de Govert Flinckstraat en de Hemonystraat worden waarschijnlijk gebruikt als sluiproute. Sluipverkeer Hoe het verkeer zich in de praktijk gaat gedragen is van veel factoren afhankelijk. Een belangrijk aspect hierbij is de aantrekkelijkheid van de route voor doorgaand autoverkeer. Als de straat een logisch alternatief biedt dan zal deze vaker worden gebruikt. Er is behoefte om te weten hoe het gemotoriseerd verkeer zich na de knip verplaatst. Door invoering van de knip op de Van Woustraat noord wordt de route via via de Hemonystraat aantrekkelijker voor doorgaand verkeer.
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 28 van 57
Afbeelding 12: Bestaande sluiproute via de Hemonylaan / Hemonystraat moet voorkomen worden
Maatregelen om verkeer tegen te gaan zijn daarom direct bij uitvoering van de knip Van Woustraat noodzakelijk. Een knip in de Hemonystraat is dan noodzakelijk. Knip Hemonystraat De fietsoversteek tussen de Hemonylaan en het Oosteinde is onveilig. De werkgroep Blackspots Amsterdam heeft deze oversteek onderzocht in verband met een dodelijk ongeval en enkele maatregelen voorgesteld voor verbetering van de veiligheid (bijlage 5). Uitgangspunt voor het project is het realiseren van een verkeersveilige kruising waarbij de doorstroming voor het verkeer van de Stadhouderskade gewaarborgd is en de Hemonystraat
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 29 van 57
wordt afgesloten voor autoverkeer van en naar de Stadhouderskade. Deze knip dient gelijktijdig met de knip in de Van Woustraat gerealiseerd te worden. Noodzakelijke maatregel verkeerscirculatie Omdat autoverkeer niet langer de mogelijkheid heeft om af of aan te rijden via de Stadhouderskade zal het autoverkeer de wijk moeten verlaten via een andere route. De gewenste route hiervoor is via de Van Woustraat en de Ceintuurbaan. Keerbewegingen in de Van Woustraat zijn onwenselijk vanwege de vele fietsers. Het gaat dan vooral om autoverkeer dat in de Van Woustraat doorrijdt tot de tramhalte Albert Cuypstraat en daarna de Van Woustraat wil verlaten. Er is een aanpassing nodig in de verkeercirculatie om zodoende autoverkeer de mogelijkheid te bieden weer af te rijden via de Van Woustraat. Een definitieve oplossing wordt uitgewerkt in de ontwerpfase.
Afbeelding 13: Omdraaien rijrichting Hemonystraat (rode pijl)
Ook hebben we onderzocht of er een mogelijkheid is om te keren. Maar keren in de Van Woustraat of Hemonylaan veroorzaakt onwenselijke en mogelijk gevaarlijke verkeersbewegingen. Overige maatregelen verkeercirculatie De overige twee oost-westverbindingen, de Govert Flinckstraat en de 2e Jan Steenstraat zijn minder aantrekkelijk voor doorgaand verkeer maar blijven een alternatief voor verkeer met een lokale bestemming (bewoners en bezoekers in achterliggende buurten). Bij een stremming van de Amsteldijk kan wel sluipverkeer verwacht worden. Onderzoek toont aan dat een route door de buurt gemiddeld ongeveer 40 seconden langer duurt dan de daarvoor bestemde route via de Amsteldijk en Ceintuurbaan.
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 30 van 57
Afbeelding 14: Routes door de buurt
De verwachting is dat het autoverkeer in de zijstraten niet toeneemt en mogelijk zelfs afneemt als gevolg van de knip Van Woustraat. Omdat niet met zekerheid gesteld kan worden hoe verkeer zich na de knip zal gedragen, zal de situatie na de knip worden gemonitord door middel van een nieuwe telling. Als dan blijkt dat het autoverkeer toch substantieel toeneemt, zijn er verschillende maatregelen te treffen om dit tegen te gaan. Deze maatregelen variëren van een relatief kleine impact tot ingrepen met een omvangrijke impact op de omgeving.
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 31 van 57
Kleine maatregelen met effect op de snelheid en het comfort van de route:
Aanleg van (meer) snelheid remmende drempels. Aanleg van verhoogde kruisvlakken of asverspringingen in de straat.
Ingrepen met een grotere impact hebben effect op de verkeerscirculatie. Hierbij kan gedacht worden aan:
(Gedeeltelijke) afsluiting. Veranderen van de rijrichting. Verplichte rijrichting op de Amsteldijk.
2.4 Bevoorrading Laad- en losvakken De bevoorrading van de Van Woustraat geschiedt zoveel mogelijk in de straat zelf. Fysieke ruimte in de zijstraten voor het creëren van laad- en losvakken is nauwelijks aanwezig. De woonstraten zijn relatief smal en hebben smalle trottoirs. Op de koppen van de zijstraten zijn veel fietsparkeervoorzieningen aanwezig vanwege de hoge fietsparkeerdruk in de buurt. Ook staan in de zijstraten bomen op de kop. In de Van Woustraat geldt in de huidige situatie een spitsstopverbod tussen 07.30 en 09.00 uur en 16.00 en 19.00 uur. Deze maatregel is ingevoerd om de verkeersveiligheid voor fietsers tijdens de ochtend- en avondspits te waarborgen.
Door het opheffen van het autoparkeren wordt de veiligheid voor fietsers sterk verbeterd en ontstaat er ruimte op de voetpaden. Om aan de behoefte te voldoen voor voldoende laad- en losruimte blijven de 3 bestaande laad- en losvakken behouden. Deze vakken zijn nodig om bevoorrading op een veilige locatie te faciliteren op het trottoir. De vakken zijn zo gesitueerd dat er voldoende ruimte overblijft voor voetgangers. De gebruikte transportmiddelen en de tijdstippen van bevoorrading hebben we getoetst bij de ondernemers. In de huidige situatie mag er van maandag tot en met zaterdag tussen 09.00 en 13.00uur gebruik gemaakt worden van de laad- en losvakken. In de praktijk vindt bevoorrading en bezorging gedurende de gehele dag plaats. Laad- en losvakken zijn niet permanent bezet. Daardoor is het mogelijk om deze vakken permanent (24uur per dag) voor bevoorrading in te zetten. Zo onstaat er een duidelijke situatie waarbij zo veel mogelijk wordt voorkomen dat zowel bevoorradingsverkeer als post- en pakketservices stil gaan staan op de drukke fietsroute. Bevoorradingsroute Verkeer dat de Van Woustraat inrijdt, dient er ook weer vlot en veilig uit te kunnen. Voor personenauto’s, busjes en kleine vrachtauto’s met bestemming in de straat of de buurt hebben de maatregelen een beperkt effect. Keerbewegingen dienen zo veel als mogelijk voorkomen te worden.
Keren met grote vrachtwagens is onveilig. Vrachtwagens dienen daarom de route via de Hemonylaan en de Hemonystraat richting de Stadhouderskade te gebruiken. Tegelijk wordt deze
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 32 van 57
route afgesloten voor het overige autoverkeer om sluipverkeer te voorkomen. Op welke wijze we dit vormgeven wordt nader uitgewerkt in het definitief ontwerp. Daarnaast heeft overleg plaats gevonden met programmateam logistiek over de mogelijkheden en onmogelijkheden ten aanzien van bevoorrading. Er zijn ondernemers die afhankelijk zijn van de inzet van grote vrachtwagens. Er is op dit moment nog geen beleid om ondernemers te verplichten dit op een andere manier te regelen.
2.5 Luchtkwaliteit Op basis van de Verkeersmodel Amsterdam (VMA) - resultaten heeft TNO onderzoek gedaan naar de effecten van de knip. De uitkomsten hiervan zijn in een memo beschreven (bijlage 4). De berekeningen (TNO-prognoses) voor 2022 laten zien dat er op de rekenpunten gelegen op de Stadhouderskade, Amsteldijk en Van Woustraat geen overschrijding van de wettelijke grenswaarden wordt verwacht. Dit is in lijn met de trend van dalende concentratiewaarden van de afgelopen jaren. De voorgenomen autoknip op de Van Woustraat noord zorgt wel voor meer motorvoertuigen op de Stadhouderskade en Amsteldijk. Maar na de knip wordt geen overschrijding van de wettelijke grenswaarden verwacht bij uitvoering in 2022.
2.6 Geluid Als gevolg van de toename van het aantal motorvoertuigen wordt een geringe toename van geluid verwacht op de Stadhouderskade en Amsteldijk. Deze toename blijft overal lager dan 1 dB en is daarmee beperkt (bijlage 4).
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 33 van 57
3 Interne en externe participatie De voorkeursvariant is tot stand gekomen in overleg met verschillende belanghebbenden. Onderstaande adviezen zijn op deze concept Nota van Uitgangspunten gegeven.
3.1 Werkgroep verkeerslichten Amsterdam In de vergadering van 8 oktober 2020 is concept Nota van Uitgangspunten versie 1.1 besproken. De WVA is akkoord met de Nota van Uitgangspunten. De WVA is akkoord met de voorgestelde wijzigingen voor de kruispunten: 589 Verkeersregeling Museumbrug: aanpassing groentijden. 590 Verkeersregeling Hobbemakade: optimalisatie regeling. 529 Ceintuurbaan – Amsteldijk: verlenging opstelvak. 526 Stadhouderskade – Van Woustraat: 2e rijstrook in oostelijke richting. opheffen auto richtingen Van Woustraat (knip). aanpassing kruispuntregeling. 527 Stadhouderskade – Hemonystraat: opheffen autorichtingen Hemonystraat (knip). De WVA heeft nog opmerkingen op de kruispuntontwerpen. Deze worden in de volgende fase meegenomen in de verdere uitwerking en opnieuw behandeld in de WVA.
3.2 Centrale verkeersveiligheidscommissie Vooroverleg CVC Op 10 februari 2020 (en op 11 februari apart met de politie) heeft een vooroverleg plaatsgevonden met enkele leden van de Centrale Verkeerscommissie. Een vooroverleg CVC met politie, brandweer, Waternet, verkeerskundige V&OR, GVB, Clientenbelang en Fietsersbond aanwezig. Besproken zijn de varianten voor herinrichting Van Woustraat noord met behoud van de tramhalte Ceintuurbaan op de huidige locatie en de aanleg tramhalte Albert Cuypmarkt en de variant waarbij de halte Ceintuurbaan komt te vervallen en er meer noordelijk een nieuwe tramhalte wordt aangelegd (het ontwerp uit 2017). De voorkeur gaat uit naar de variant waarbij de tramhalte Ceintuurbaan behouden blijft op de huidige locatie en met aanleg van de tramhalte Albert Cuypmarkt. Ook al zal het perron stad-in van de tramhalte Ceintuurbaan niet voldoen aan de eisen voor toegankelijkheid, zal dit niet opwegen tegen het opheffen van de tramhaltes en het niet aanleggen van de tramhalte Albert Cuypmarkt.
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 34 van 57
De volgende aandachtspunten zijn meegegeven: De minimale breedte tussen de perrons van tramhalte Albert Cuypmarkt is net voldoende voor de nood- en hulpdiensten. Er is niet meer ruimte beschikbaar. Het perron stad-in van de tramhalte Ceintuurbaan is niet toegankelijk en kan ook niet toegankelijk gemaakt worden op de huidige locatie. Er wordt door het project een voorstel gedaan voor verbetering van de toegankelijkheid. De boodschap die wordt meegegeven is helder; laat zien dat een perron niet toegankelijk is en doe niet net alsof. Het project houdt hiermee rekening in het Definitief Ontwerp dat uiteraard wordt voorgelegd aan de CVC. Geef de route voor de fietsers zo veel mogelijk ruimte en voorrang. Binnen een 30 km/u per gebied zijn kruisingen in principe gelijkwaardig maar mag een voorrangsregeling worden toegepast. CVC vergadering 1234 van 10 november 2020 De CVC adviseert positief ten aanzien van de NvU en de keuze voor een knip. Door de knip is het mogelijk het profiel zodanig in te richten dat dit recht doet aan plusnet fiets en voetganger en hoofdnet OV. De CVC heeft veel opmerkingen gemaakt ten aanzien van de optimalisatie van het ontwerp. Onder andere wat betreft de toegankelijke haltes en het optimaliseren van de fietspadbreedtes op de smalste gedeeltes. De CVC adviseert goed naar deze punten te kijken en er rekening mee te houden in de uitwerking.
De ontsluiting voor laad- en losverkeer is een aandachtspunt en de CVC ziet graag een oplossing. Volgens het Beleidskader Verkeersnetten zou er asfalt in de fietsstrook moeten liggen en klinkers in de trambaan. De CVC is verheugd dat een werkgroep zich over deze kwestie buigt en de tegenstrijdigheid in de beleidsuitgangspunten gaat rechttrekken. De CVC heeft verder detailopmerkingen gemaakt en verzoekt het project deze mee te nemen in de verdere uitwerking van het ontwerp.
3.3 Vervoerregio Amsterdam Het project heeft als doel om de Van Woustraat noord te vernieuwen. Van Woustraat zuid wordt ook aangepakt de komende jaren. Doel van het project is o.a.: Aanpakken achterstallig onderhoud. Verbeteren verkeersveiligheid voor fietsers en voetgangers. Verbeteren oversteekbaarheid voor voetgangers (winkelend publiek). Verbreden trottoirs. Verbeteren bereikbaarheid van de buurt (Albert Cuypmarkt) door o.a. halte Stadhouderskade (Westeinde) te verplaatsen naar de Van Woustraat (Albert Cuypstraat). Sterk verminderen van doorgaand verkeer door de Van Woustraat ter hoogte van de Stadhouderskade te knippen voor doorgaand autoverkeer en verkeer te geleiden via de Hemonylaan. De inrichting van de Van Woustraat meer overeen te laten komen met het geldende snelheidsregime van 30 km/u.
Gemeente Amsterdam Concept Nota van Uitgangspunten Herinrichting noordelijk deel Van Woustraat
8 7 juli 2021 Pagina 35 van 57
De Vervoeregio onderschrijft in algemene zin de bovenstaande doelen. Het knippen van de Van Woustraat om doorgaand autoverkeer te verminderen wordt als positief gezien. Ten aanzien van de fietsstroken en het materiaalgebruik stelt de Vervoerregio zich als volgt op. De voorkeur gaat uit naar het gebruik van rood asfalt in de fietsstroken. Dit is het meest comfortabel voor de fietser en sluit aan bij de richtlijnen voor Plusnet Fiets. Een inrichting zoals in de Van Woustraat midden is wenselijk. Een variant waarbij de trambaan in asfalt is uitgevoerd en de fietsstroken in klinkers acht de Vervoerregio onwenselijk. Overigens is de Vervoerregio van mening dat de voorrangsituatie voor fietsers goed geregeld moet zijn bij alle zijstraten. Dit lijkt voor de Hemonylaan niet het geval te zijn. Ten aanzien van de Nachtbus het volgende. De Vervoerregio is het eens met de reactie van het GVB met betrekking tot Nachtbus N84. Tot slot inzake de toepassing van klinkers in de trambaan: bij keuze voor rode klinkers is het standpunt voor nu dat de extra realisatiekosten, beheer- en onderhoudskosten voor de wegbeheerder zijn.