Raadsbesluit 2021-265A Nota van Beantwoording Tijdelijke Pontverbinding Zeeburgereiland

Nota van Beantwoording Inspraakreacties op de Variantenstudie tijdelijke pontverbinding Zeeburgereiland – Oostelijk Havengebied Versie definitief Ingenieursbureau gemeente Amsterdam Projectteam Tijdelijke pontverbinding Juni 2021

Inhoud Inleiding

3

Leeswijzer

3

4. Beantwoording per criterium

10 10 10 11 12 16 17 19 20

1. Projectbeschrijving tijdelijke pontverbinding

4

1.1 Aanleiding en doel van het project

4

2. Inspraak en communicatie

6

4.1 Wijze van beantwoording 4.2 Vervoerswaarde 4.3 Nautische effecten 4.4 Verkeersveiligheid 4.5 Sociale veiligheid en comfort 4.6 Bestaande omgeving 4.7 Kosten en risico’s 4.8 Algemeen (overige inspraakreacties)

2.1 Aanpak 2.2 Communicatiemiddelen

6 7

5. Wijziging naar aanleiding van inspraak

24

3. Inspraakreacties

8

5.1 Aanpassingen op de Variantenstudie 5.2 Meenemen in uitvoering

24 33

3.1 Aanpak inspraakreacties 3.2 Aantal en herkomst 3.3 Belangengroepen

8 8 9

6. Reactie op advies stadsdeel Oost (SdO)

40

| juni 2021 |

2

Inleiding en leeswijzer Voor u ligt de Nota van Beantwoording (NvB) met daarin de inspraakreacties op de ‘Variantenstudie tijdelijke pontverbinding Zeeburgereiland – Oostelijk Havengebied’ en de beantwoording op de inspraakreacties. Het project ‘tijde­ lijke pontverbinding Zeeburgereiland – Oostelijk Havengebied’ betreft de aanleg van een fietsverbinding tussen het Zeeburgereiland en het Oostelijk Havengebied door middel van een pont. Het doel van de tijdelijke pontverbin­ ding is het verbeteren van de fietsbereikbaarheid van het Zeeburgereiland. Het is een tijdelijke oplossing voor zeven jaar, die op relatief korte termijn in gebruik kan worden genomen. In de Variantenstudie – met als titel ‘Variantenstudie tijdelijke pontverbinding Zeeburgereiland – Oostelijk Havengebied; Onderzoek naar de geschiktheid van varianten voor een tijdelijke pontverbinding tussen Zeeburgereiland en het Oostelijk Havengebied door middel van een multi criteria analyse’ – is onder­ zocht wat de voorkeursroute is voor de tijdelijke pontverbinding. Op 6 oktober 2020 heeft het college van burgemeester en wethouders (B&W) de concept Variantenstudie vrijgegeven voor inspraak. Van 9 oktober 2020 t/m 20 novem­ ber 2020 konden bewoners en belanghebbenden hun inspraakreactie geven op de Variantenstudie. Tijdens de inspraakperiode hebben 358 indieners een reactie gegeven.

Indieners bestaan uit individuele belanghebbenden, belan­ genorganisaties, organisaties en bedrijven. In deze Nota van Beantwoording zijn de inspraakreacties per criterium geordend en beantwoord.

Leeswijzer Deze Nota van Beantwoording bevat de beantwoording van de inspraakreacties op de ‘Variantenstudie tijdelijke pontverbinding’. Voor de volledige project­ omschrijving en onderbouwing de variantenafweging wordt verwezen naar de Variantenstudie.

• In hoofdstuk 1 worden de aanleiding, projectdoelstelling en uitgangspunten van de tijdelijke pontverbinding beknopt toegelicht. • In hoofdstuk 2 wordt opzet van de inspraak en de aanpak van communicatie behandeld. • In hoofdstuk 3 wordt vervolgens omschreven op welke manier de inspraakreacties zijn behandeld en beantwoord. • In hoofdstuk 4 worden per criterium – Vervoerswaarde, Nautische effecten, Verkeersveiligheid, Sociale veiligheid en comfort gebruikers, Bestaande omgeving en Kosten en risico’s – de belangrijkste en meest ontvangen inspraakreacties behandeld en beantwoord. Deze criteria komen overeen met de criteria waarop de verschillende varianten voor de tijdelijke pontver­ binding zijn beoordeeld. Het criterium ‘Algemeen’ is hieraan toegevoegd. Dit criterium bevat de inspraakreacties die niet te verdelen zijn onder de zes criteria. Het betreft onder andere inspraakreacties over alternatieve opties, de opzet van de Variantenstudie, het plan- en inspraakproces en raakvlakken met adviescommissie D’Hooghe en andere projecten en beleidsvelden. • Ten slotte is in hoofdstuk 5 aangegeven welke inspraakreacties tot wijzigingen aan de Variantenstudie en het project tijdelijke pontverbinding hebben geleid. Het projectteam heeft een groot aantal inspraakreacties ontvangen en deze zorgvuldig geanalyseerd.

Vanwege de grote omvang aan inspraakreacties is ervoor gekozen om inspraakreacties gestructureerd en gebundeld te beant­ woorden. In bijlage A zijn per criterium de gebundelde inspraakreacties te vinden met daarbij een inhoudelijke reactie. In bijlage B kunt u kennis nemen van het onderzoek naar de haalbaarheid van het alternatieve voorstel ‘Water­ route Spoorwegbassin’, ingediend door belangengroepen in het Oostelijk Havengebied. In bijlage C kunt u het formeel advies van stadsdeel Oost vinden.

| juni 2021 |

3

Projectbeschrijving tijdelijke pontverbinding

1

1.1 Aanleiding en doel van het project De stad leeft, blijft groeien en verandert. Ook op Zeeburgereiland komen er meer bewoners, gebruikers en instellingen zoals scholen bij. Het Oostelijk Havengebied verandert daarom langzamerhand van een oostelijke naar een meer centrale wijk in Amsterdam. Het fietsverkeer van en naar Zeeburgereiland neemt de komende jaren toe. De gemeente stimuleert dit ook. Voor nieuwe woongebieden is het belangrijk dat er tijdig goede fietsverbindingen zijn, zodat bewoners niet of minder in de verleiding komen om de auto te nemen of tram 26 te pakken, die nu al aan de grenzen van zijn capaciteit zit. Uit verkeersprognoses van de gemeente blijkt ook dat er nu al behoefte is aan betere fietsverbindingen en meer mogelijk­ heden om van en naar de binnenstad te reizen. Figuur 1: varianten tijdelijke pontverbinding Om de komende jaren in de behoefte aan nieuwe en betere fietsverbindingen te voorzien en het Zeeburgereiland beter met de stad te verbinden en anders­ om, is een tijdelijke pontverbinding tussen Zeeburgereiland en het Oostelijk Havengebied onderzocht. De tijdelijke pont is een oplossing voor 7 jaar, die op relatief korte termijn beschikbaar kan zijn. Met de tijdelijke pontveer verbinden we bestaand en nieuw oostelijk Amsterdam met elkaar. Dat doen we voor Amsterdammers die hier al jaren, net, of straks wonen, werken, studeren en recreëren.

De adviescommissie Oeververbindingen Rijkswateren Amsterdam (commissie D’Hooghe) heeft in juni 2020 het eindadvies ‘Genereus Verbonden’: een concept-inrichtingsplan voor het IJ in Amsterdam als robuust en toekomstvast waterkruispunt opgeleverd. Het college van B&W heeft aangegeven dat zij het eindadvies van de commissie D’Hooghe als leidraad gaat gebruiken voor verdere planvorming. De commissie adviseert om twee bruggen aan te leggen, één aan de oostkant (tussen de Johan van Hasseltweg en het Azartplein) en één aan de westkant

(tussen de NDSM-werf en de Haparandadam). Daarnaast adviseert de commis­ sie om een voetgangerspassage vanaf het Centraal Station naar Noord aan te leggen. Voor de verbindingen over het Amsterdam Rijnkanaal adviseert de commissie om de Amsterdamsebrug op te waarderen, zodat deze geschikt wordt voor grotere stromen fietsers en openbaar vervoer, en een definitieve pontverbinding tussen de Sluisbuurt en Sporenburg (zoekgebied). Het advies van de commissie D’Hooghe wijzigt niets aan de opgave voor de tijdelijke pont. Deze is en blijft tijdelijk voor de periode van 7 jaar. In de loop van deze periode neemt het bestuur een besluit over definitieve oplossingen voor de bereikbaarheid van Zeeburgereiland. Voor de tijdelijke pontverbinding is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd. Daaruit volgden twee aanlandlocaties op Zeeburgereiland en zes aanland­ locaties in het Oostelijk Havengebied (zie Figuur 1: varianten tijdelijke pontver­ binding). Vervolgens is in de Variantenstudie onderzocht wat de beste route is. In de Variantenstudie is een kwantitatieve en kwalitatieve vergelijking gemaakt | juni 2021 |

4

1

tussen de mogelijke aanlandlocaties op uiteenlopende criteria, waaronder: Vervoerswaarde, Nautische veiligheid, Verkeersveiligheid, Effect op bestaande omgeving, Sociale veiligheid en comfort en Kosten en risico’s. Uit de varianten­ studie blijkt dat de variant Sluisbuurt – Kop Sporenburg de beste route is voor de tijdelijke pontverbinding. De variantenstudie heeft in het najaar van 2020 ter inzage gelegen en bewoners en belanghebbenden zijn in de gelegenheid gesteld om te reageren op de plannen. De aangepaste definitieve Varianten­ studie tijdelijke pontverbinding en de Nota van Beantwoording met inspraak­ reacties zijn begin mei ter overweging en besluitvorming voorgelegd aan het college van B&W en de gemeenteraad.

| juni 2021 |

5

Inspraak en communicatie 2.1 Aanpak In maart 2020 heeft het college van B&W ingestemd met onderzoek naar de haalbaarheid van een tijdelijke pontverbinding tussen Zeeburgereiland en het Oostelijk Havengebied. Daarna is het projectteam aan de slag gegaan met de Variantenstudie naar de beste route voor de tijdelijke pontverbinding. Voor het uitvoeren van de Variantenstudie is onder andere gesproken met de volgende externe partijen: • Basisschool de Achthoek • Belangengroep Geen pont op KNSM • Belangengroep Sporenburg geen Verkeersader • Belangengroep Fietscomité Oost • Bewoners van Oostelijk Havengebied (waaronder leden van diverse Verenigingen Van Eigenaren (VvE’s)) • Bewoners van Zeeburgereiland • Bunkerstations Fiwado en Slurink • Centraal Nautisch Beheer • ALASCA (voorheen Cartesius 2) • GVB – veren • GVB – exploitatie • Port of Amsterdam • Hogeschool InHolland • Klankbordgroep Vaste Fietsverbinding Oost • Marin • Provincie Noord-Holland • Rijkswaterstaat • Vertegenwoordigers van woonbootbewoners • Vervoerregio Amsterdam • Waternet • Wonam • Zeilschool Nautiek Om de omliggende buurten zo breed mogelijk te raadplegen is in mei 2020 een digitale buurtpeiling door de afdeling Onderzoek, Informatie en Statistiek

2 (OIS) uitgevoerd onder 21.307 adressen. In de digitale buurtpeiling is aan bewoners en belanghebbenden gevraagd wat zij belangrijk vinden bij de aanleg van een tijdelijke pontverbinding. Met de resultaten van de digitale buurtpeiling is de Variantenstudie tijdelijke pontverbinding aangevuld en aan­gescherpt. Ter informatie en ondersteuning voor de digitale buurtpeiling is er een korte informatieve film gemaakt over het doel van tijdelijke pontverbin­ ding en de aanpak van de Variantenstudie. Op 6 oktober 2020 heeft het college van B&W de concept Variantenstudie vrijgegeven voor inspraak. Van 9 oktober 2020 t/m 20 november 2020 zijn bewoners en belanghebbenden in de gelegenheid gesteld hun inspraakreactie te geven op de Variantenstudie. Voor, tijdens en na de inspraakperiode zijn de volgende activiteiten ondernomen om bewoners en belanghebbenden in de omgeving te informeren en betrekken: 1. Korte informatieve film: een tweede aanvullende korte informatieve film over het resultaat van Variantenstudie; 2. Bewonersbrief: een tweede bewonersbrief (huis-aan-huis) met informatie over het resultaat van de Variantenstudie en nadere toelichting over de inspraak, verspreidingsgebied van ruim 21.000 adressen; 3.

Digitale informatiebijeenkomst (zie figuur 2): een brede digitale informatie­ bijeenkomst waarin projectteamleden een mondelinge toelichting hebben gegeven over de Variantenstudie en bewoners en belanghebbenden in de gelegenheid zijn gesteld om vragen te stellen aan de projectteamleden; 4. Digitale spreekuren: bewoners en belanghebbenden zijn in de gelegenheid gesteld om verder in gesprek te gaan met projectteamleden van de tijdelijke pont, dit ter aanvulling op digitale informatiebijeenkomst. Een gesprek was online te reserveren op de projectenwebsite; 5. Digitaal werkbezoek wethouder en portefeuillehouder Stadsdeel: op 22 oktober 2020 heeft er een digitaal werkbezoek plaatsgevonden waarbij de voorzitters van de belanggroepen in het projectgebied, de directie van basisschool de Achthoek en Hogeschool InHolland in gesprek zijn gegaan met wethouder Dijksma en de portefeuillehouder Vermin van stadsdeel Oost. 6. Behandeling tijdelijke pont in stadsdeelcommissie Oost: op 1 december 2020 is de Variantenstudie tijdelijke pontverbinding behandeld in de verga­ | juni 2021 |

6

2

dering van stadsdeelcommissie Oost. Leden van de stadsdeelcommissie en bewoners en belanghebbenden zijn in de gelegenheid gesteld om vragen te stellen en zorgen te uiten aan het dagelijks bestuur van stadsdeel Oost. Ook is het advies van het dagelijks bestuur van stadsdeel Oost aan het college van B&W vastgesteld in de stadsdeelcommissie. ** In verband met de corona maatregelen heeft het merendeel van gesprekken en bijeenkomsten digitaal moeten plaatsvinden. Het projectteam heeft zich ingespannen om dit zo goed mogelijk te laten verlopen.

2.2 Communicatiemiddelen Verschillende communicatiemiddelen zijn ingezet om de bewoners en belang­ hebbenden te informeren over plannen en de inspraakmogelijkheden. Naast de gebruikelijke aankondiging via www.amsterdam.nl/actueel/ bekendmakingen, is de inspraak ook aangekondigd via: • Nieuwsberichten op de projectenwebsite: amsterdam.nl/pontverbinding. • Digitale nieuwsbrief stadsdeel Oost. • Bewonersbrieven (huis-aan-huis, circa 21.000). • Twitter en Facebookpagina’s van stadsdeel Oost. • Twee korte films over de tijdelijke pontverbinding, geplaatst op de website van het project. • Betrokken buurtbewoners en belanghebbenden zijn per mail op de hoogte gesteld.

Figuur 2: digitale informatiebijeenkomst op 26 oktober 2020

Projectenwebsite De projectwebsite was de belangrijkste bron van informatie over de plannen en de inspraak. Tijdens de inspraak stonden de volgende onderdelen op de website: • De Variantenstudie tijdelijke pontverbinding inclusief alle bijlagen; • overzichtskaart met de onderzochte varianten; • korte film met daarin een toelichting van de Variantenstudie tijdelijke pontverbinding en het proces; • registratievideo van de digitale informatiebijeenkomst (webinar) op 26 oktober 2020; • resultaat van de digitale buurtpeiling, uitgevoerd in mei 2020; • digitaal inspraakformulier om (inspraak)reacties in te dienen.

| juni 2021 |

7

Inspraakreacties 3.1 Aanpak inspraakreacties Tijdens de inspraakperiode kregen bewoners en belanghebbenden de gele­ genheid om te reageren op de rapportage Variantenstudie tijdelijke pontver­ binding Zeeburgereiland – Oostelijk Havengebied (incl. bijlagen), met daarin het voornemen om een tijdelijke pontverbinding te realiseren tussen de Sluis­ buurt en Sporenburg (de voorkeursvariant). Het projectteam heeft een groot aantal inspraakreacties (358x) ontvangen en deze zorgvuldig geanalyseerd. In deze Nota van Beantwoording zijn de inspraakreacties verwerkt en beantwoord. Vanwege de grote aantal en de omvang van de inspraakreacties is ervoor gekozen om inspraakreacties geclusterd per thema te beantwoorden. Dit betekent dat in sommige gevallen de essentie van de inspraakreactie is samen­ gevoegd met andere inspraakreacties. De inspraakreacties en antwoorden zijn geanonimiseerd vanwege de privacywet Algemene Verordening Gegevensbe­ scherming (AVG). Om navolgbaar te maken hoe de individuele reacties zijn verwerkt, zijn deze in een database genummerd. De reacties zijn individueel beoordeeld en door indiener eventueel op te vragen. Tijdens de inspraakperiode zijn er ook veel vragen binnengekomen. Daarbij is nauwkeurig gekeken of een vraag ook daadwerkelijk een inspraakreactie bevat over de Variantenstudie tijdelijke pontverbinding.

Met een inspraakreactie bedoelen we: een verbetervoorstel/ suggestie, een verzoek tot aanpassing / correctie, of vragen die nieuwe informatie bevatten. Vragen waarvan de ant­ woorden letterlijk terug te vinden zijn in de Variantenstudie en bijlagen worden in de Nota van Beantwoording buiten beschouwing gelaten. Bijvoorbeeld het antwoord op de vraag: ‘Hoeveel varianten hebben jullie onderzocht?’ komt heel duidelijk in de Variantenstudie naar voren en beantwoorden we daarom niet in deze Nota van Beantwoording. Inspraakreacties zoals bovengenoemd, zijn verwerkt in deze Nota van Beant­ woording en waar overgenomen/gehonoreerd ook verwerkt in de definitieve Variantenstudie (zie voor nadere toelichting paragraaf 4.1). Inspraakreacties op andere onderwerpen, beleidsvoornemens of rapportages – zoals op het

3 Eind­advies Genereus Verbonden: een concept inrichtingsplan voor het IJ van commissie D’Hooghe of de Online informatiebijeenkomst tijdelijke pont­ verbinding – zijn buiten beschouwing gelaten. Ook inspraakreacties op voor­ gaande en al vastgestelde rapportages – zoals de Nota van Uitgangspunten tijdelijke pontverbinding (maart 2020) en Variantenstudie Fietsverbinding Sluisbuurt 2017 – zijn buiten beschouwing gelaten. Bij twijfel over een inspraak­ reactie is de desbetreffende inspraakreactie wel meegenomen in deze Nota van Beantwoording.

3.2 Aantal en herkomst Tijdens de inspraakperiode hebben er 358 partijen gereageerd. Onder de ‘partijen’ verstaan we individuele personen, belangengroepen, bedrijven en organisaties . Het grootste deel van de reacties is per e-mail ingediend en via het inspraakformulier op de website. Enkele partijen hebben per post gerea­ geerd. Van het totaal aantal insprekers zijn circa 120 insprekers positief; deze reacties bevatten steunbetuigingen of een compliment. De overige insprekers hebben vragen gesteld, of hun zorgen geuit over de tijdelijke pontverbinding. Op de criteria Verkeersveiligheid en Bestaande Omgeving is veel ingesproken, met name vanuit het Oostelijk Havengebied. Ook zijn er veel inspraakreacties ingediend over de Vervoerswaarde van de tijdelijke pontverbinding. Reacties die niet te vatten zijn onder één van de zes criteria zijn samengevoegd onder ‘Algemeen’. Het betreft onder andere inspraakreacties over alternatieve opties, de opzet van de variantenstudie, het plan- en inspraakproces en raakvlakken met adviescommissie D’Hooghe en andere projecten en beleidsvelden. Van de onderstaande belangengroepen, bedrijven en organisaties zijn in­ spraakreacties binnengekomen. De overige reacties zijn op persoonlijke titel van individuele bewoners, reizigers of andere belanghebbenden. • Basisschool de Achthoek • Buitenschoolse kinderopvang Partou | juni 2021 |

8

3

• Middelbare school ALASCA (voorheen Cartesius 2) • Fietscomité Oost • Fietsersbond Amsterdam • Geen pont op KNSM • Slurink bunkerstations • Sporenburg geen verkeersader • Woonbootbewoners Ertshaven • VvE Socrates – KNSM • VvE Diogenes – KNSM • VvE Sporenburg 12-13-22 • Zeilschool Nautiek

3.3 Belangengroepen In het Oostelijk Havengebied zijn de belangengroepen ‘Geen pont op KNSM’, ‘Sporenburg geen verkeersader’ en ‘Fietscomité Oost’ actief. Op het Zeeburge­ reiland is de belangengroep ‘Fietsverbinding Zeeburgereiland: Ja!’ actief. • Geen pont op KNSM De belangengroep Geen Pont Op KNSM is opgericht uit protest tegen de mogelijke aanlanding van een pont aan de kop van het KNSM-eiland. De groep bestaat uit bewoners van verschillende gebouwen en/of vertegenwoordigers van de VvE’s van die gebouwen, waaronder ook Loods 6. • Sporenburg geen verkeersader Vereniging ‘Sporenburg geen Verkeersader’ is opgericht om de ontwikkeling van een fietssnelweg een halt toe te roepen. Niet omdat de belangengroep tegen een ontsluiting is, maar omdat men van mening is dat Sporenburg en Borneo géén veilige en logische route kan bieden. Volgens de belangengroep vertegenwoordigt Sporenburg geen Verkeersader 300+ huishoudens.

• Fietscomité Oost Fietscomité Oost streeft naar een veilige, logische en efficiënte fietsverbinding tussen Zeeburgereiland en het Oostelijk Havengebied. Volgens deze belangen­ groep is de gemeente vooringenomen, de keuze voor de verbinding staat al vast: een fietsverbinding naar Sporenburg. Het Fietscomité Oost wil dat er zorgvuldig en onafhankelijk advies wordt gegeven aan het college van B&W en gemeenteraad. Volgens de belangengroep vertegenwoordigt Fietscomité Oost 260+ huishoudens. • Fietsverbinding Zeeburgereiland: Ja! ‘Fietsverbinding Zeeburgereiland: Ja!’ is een belangengroep voor de realisatie van een goede nieuwe fietsverbinding tussen Zeeburgereiland en de binnen­ stad. De belangengroep is voorstander van de tijdelijke pontverbinding, maar heeft nog liever een vaste fietsverbinding tussen beide gebieden. De Face­ bookpagina van ‘Fietsverbinding Zeeburgereiland: Ja’ heeft ruim 1.000 leden. Op ambtelijk en bestuurlijk niveau heeft er overleg plaatsgevonden met de belangengroepen, waaronder een digitaal werkbezoek met wethouder Dijksma en de portefeuillehouder Vermin van stadsdeel Oost op 22 oktober 2020. De belangengroepen ‘Sporenburg geen verkeersader en ‘Geen pont op KNSM’ hebben ook een brief gestuurd aan de gemeenteraad met daarin vragen en zorgen over de komst van de tijdelijke pontverbinding.

Wethouder Dijksma heeft deze ingezonden brieven namens het college van B&W beantwoord. In de zomer 2020 hebben er twee protestbijeenkomsten plaatsgevonden op Sporenburg; een protestbijeenkomst op het Tegelbergplein en een protestbij­ eenkomst op het veldje naast de Steltloper. Bewoners en belanghebbenden uit de buurt hebben tijdens deze bijeenkomsten het signaal afgegeven zich grote zorgen te maken over de leefbaarheid en de veiligheid op Sporenburg met de komst van de tijdelijke pontverbinding.

| juni 2021 |

9

Beantwoording per criterium 4.1 Wijze van beantwoording

4

In bijlage A is een overzicht opgenomen met de reacties die tijdens de in­ spraakperiode zijn ingediend. In totaal hebben 358 insprekers gereageerd. De reacties varieerden van een korte inspraakreactie tot uitgebreide documenten van 26 pagina’s. Veel inspraakreacties hebben op onderdelen een vergelijkbare inhoud. Vanwege de grote aantallen aan reacties en voor de leesbaarheid zijn vergelijkbare reacties gebundeld. Op deze reacties is een gezamenlijk antwoord geformuleerd. Insprekers zullen daarom in het overzicht van alle ingebrachte punten mogelijk niet altijd hun individuele inbreng herkennen omdat er naar een uniforme formulering is gezocht. Dit is met grote zorgvuldigheid gedaan. De inhoudelijke punten zijn geclusterd per criterium. Deze criteria sluiten aan op de beoordelingscriteria uit de variantenstudie. Inspraakreacties die niet onder te brengen zijn onder één van de criteria zijn ondergebracht onder ‘Algemeen’. 1. Vervoerswaarde 2. Nautische effecten 3. Verkeersveiligheid 4. Sociale veiligheid en comfort 5. Bestaande omgeving 6. Kosten en risico’s 7. Algemeen (overige inspraakreacties) De (gebundelde) reacties zijn inhoudelijk beantwoord (zie bijlage A) en per (gebundelde) inspraakreactie is aangegeven wat er met de inspraakreactie is gedaan (zie onderstaande tabel). In de volgende paragrafen worden de meest voorkomende onderwerpen als eerste behandeld.

Per onderwerp wordt eerst beknopt cursief de gebundelde inspraakreactie weergegeven. Het antwoord van de gemeente staat eronder.

4 Afkorting in tabel

Verwerking inspraakreactie

‘O’

De inspraakreactie is overgenomen en verwerkt in de variantenstudie

‘U’

De inspraakreactie is overgenomen en wordt meegenomen in de uitvoering

‘N’

De inspraakreactie is niet overgenomen

‘K’

Ter kennisgeving aangenomen

In hoofdstuk 5 wordt aangegeven welke inspraakreacties zijn overgenomen, hebben geleid tot wijziging van de Variantenstudie of worden meegenomen bij de uitvoering van het project.

4.2 Vervoerswaarde Bij ‘Vervoerswaarde’ gaat de Variantenstudie uit van de intensiteit van het gebruik van de verbinding, of de mate waarin deze voorziening bijdraagt aan de vervulling van de vervoersbehoefte (betere bereikbaarheid van Zeeburger­ eiland). Hoe meer gebruikers worden voorzien, hoe beter de verbinding bij­ draagt aan de doelstelling. Reistijdwinst Een aantal insprekers geeft aan dat de tijdelijke pontverbinding zorgt voor een zeer beperkte reistijdswinst, gemiddeld minder dan 2 minuten per fietser. Weinig mensen zullen gebruik maken van de tijdelijke pont, de reistijdswinst ten opzichte van de route via de Amsterdamsebrug is beperkt. De gemiddelde reistijdwinst per etmaal in 2028 is 6697 minuten/ 3880 gebrui­ kers = 1.43 minuten per gebruiker. Dit is inderdaad minder dan twee minuten per fietser. Tegelijkertijd is reistijd één van de routekeuzefactoren voor gebrui­ kers in het Verkeersmodel Amsterdam (VMA). Een andere belangrijke route­ keuzefactor is afstand. Een deel van de gebruikers van de pont gebruikt de pont vanwege de reistijdwinst, een ander deel van de gebruikers van de pont gebruikt de pont vanwege afstandswinst (een kortere afstand). Daarnaast houdt het model onder andere rekening met een gemiddelde wachttijd van 10 minuten. | juni 2021 |

10

4

Die wachttijd voor gebruikers kan in werkelijkheid verschillen, bijvoorbeeld als gebruikers rekening houden met de afvaartijden van de pont.

nemers en scholieren/studenten op het Zeeburgereiland. Dit is aangepast in de Variantenstudie.

Nut en noodzaak In de Variantenstudie wordt ervan uitgegaan dat een tijdelijke pontverbinding tussen het Zeeburgereiland en het Oostelijk Havengebied nodig is. De reistijdwinst is echter beperkt en de voorspelde vervoerswaarde kan hiermee niet serieus worden genomen. Het is kwalijk dat voor een beperkte reistijdwinst veel geld wordt geïnvesteerd in een pontverbinding met ingrijpende gevolgen voor Sporenburg. De door u berekende tijdwinst wordt dus schromelijk overdreven en de nadelen van de Sporenburg variant bewust gebagatelliseerd.

Diverse typen gebruikers De getallen lijken alleen te gaan over fietsers, maar getallen over brommers, elektrische fietsers en voetgangers ontbreken.

Voor het onderzoek naar de tijdelijke pontverbinding wordt gebruik gemaakt van het VMA. Het VMA is het rekenmodel waarmee de gemeente Amsterdam verkeersprognoses berekent en analyseert en is een belangrijke basis voor bestuurlijke besluiten over infrastructurele projecten. Volgens het Verkeers­ model Amsterdam loopt het aantal gebruikers van de variant Sluisbuurt - Kop Sporenburg per etmaal op van 1480 gebruikers in 2021 tot 3880 gebruikers in 2028. Prognoses brengen onzekerheden met zich mee, maar het model zelf staat niet ter discussie. De gemeente gaat de komende jaren het gebruik van de pont monitoren. Op basis van monitoringcijfers wordt het VMA verder verbeterd. Het is aan het college van B&W en de gemeenteraad om vervolgens de afwe­ ging te maken of de kosten en de nadelen van de tijdelijke pontverbinding proportioneel zijn in relatie tot het gestelde doel en de voordelen van de verbinding. Het college van B&W en de gemeenteraad nemen hierover het eindbesluit. Bewoners IJburg als belanghebbenden De wijze waarop de bewoners van IJburg worden neergezet als direct belanghebbenden van de tijdelijke pont is niet juist. De IJburgers hebben deze verbinding niet per sé nodig: geen enkele route naar een locatie in de stad, anders dan OHG zelf, is korter dan reizen via de reeds aanwezige verbindingen (Nesciobrug en Amsterdamse brug).

Dat klopt, uit het Verkeersmodel Amsterdam is af te leiden dat de tijdelijke pontverbinding een gering aantal extra gebruikers vanuit IJburg trekt. De groot­ ste groep belanghebbenden zijn de huidige en toekomstige bewoners, onder­

De getallen gaan over alle tweewielers: fietsers, elektrische fietsen, snor- en bromfietsen. In het VMA wordt geen onderscheid gemaakt tussen de verschil­ lende gebruikers. Over voetgangers zijn geen cijfers bekend. Het VMA-model baseert zich op daadwerkelijke fietstellingen uit de stad, gecombineerd met aannames zoals genoemd in het VMA rapport. Belangrijk is wel dat de gemeente brom- en snorfietsers gaat verbieden op de tijdelijke pontverbinding. Hiermee komen we tegemoet aan de zorgen uit de buurt over verkeersveiligheid, geluidsoverlast en luchtvervuiling. Spitsfrequentie De term ‘spitsfrequentie’ is verwarrend in de Variantenstudie, dit suggereert dat er buiten de spits minder afvaarten zijn. We zullen de term spitsfrequentie verwijderen uit het rapport, dit leidt inder­ daad tot verwarring aangezien we inzetten op een pont die de hele dag door eenzelfde aantal afvaarten per uur heeft.

4.3 Nautische effecten Het criterium ‘Nautische effecten’ gaat over het borgen van de nautische veiligheid en de effecten van de tijdelijke pontverbinding daarop. Voorkomen overlast door inzet elektrische pont Laat een elektrische pont varen in plaats van een stinkende dieselpont. Een pont zorgt voor lucht- en geluidsoverlast en heeft een negatief effect op de bestaande omgeving. Het is onverantwoord om in deze tijd een vieze, stinkende en vervuilende pont fietsers te laten vervoeren, die gezond en zonder CO2-uitstoot gewoon over een brug kunnen fietsen. Een schone pont bestaat niet maar er is wel een heel goed gezond en goedkoop, duurzaam en milieuvriendelijk alternatief voor het vervoer vanuit Zeeburgereiland en de Sluisbuurt; De Amsterdamse brug. | juni 2021 |

11

Op de tijdelijke pontverbinding gaat geen elektrisch hybride (type 60 pont) of volledig elektrische pont (type 70 pont) varen. In samenspraak met Rijkswater­ staat en programma Veren is het de intentie om alleen veren van het relatief kleine type 50 te laten varen op dit traject. Dit type pont voldoet ruimschoots aan de benodigde passagierscapaciteit voor deze verbinding en is nautisch goed in te passen op het Amsterdam Rijnkanaal binnen de eisen van Rijkswater­ staat en Havenbedrijf Amsterdam. Grotere vervoerscapaciteit is niet nodig op de verbinding Sluisbuurt – Kop Sporenburg. De grotere typen ponten kunnen beter worden ingezet op de drukkere trajecten in de vlootstrategie van alle veren.

4

De tijdelijke pontverbinding kan zorgen voor lucht- en geluidsoverlast, hier zijn wettelijke eisen aan gesteld en de tijdelijke pontverbinding voldoet hieraan. De veerpont type 50 die op de route zal gaan varen krijgt een nieuwe motor. Hier hebben de gemeente Amsterdam en GVB voor gekozen Deze is schoner en produceert minder geluid. Het vervangen van de motor door een elektrische aandrijflijn is bij deze pont helaas technisch niet mogelijk. De motoren van de pont zullen worden vervangen door de nieuwste technologie DAF-Pac­ car-MX-motoren. Deze motoren zorgen voor een reductie van roetdeeltjes, CO2-uitstoot en een lagere stikstofemissie (reductie van 98%). Ook het geluids­ niveau van deze nieuwe motoren is lager. De daadwerkelijke geluids­reductie wordt bepaald als de motoren in de pont zijn geplaatst. Zwemmen Zwemmen is op de Kop van Sporenburg niet meer mogelijk voor alle buurtkinderen als daar regelmatig een pont aanmeert. Het is bekend dat de Kop Sporenburg geen officieel zwemwater is, maar de gemeente staat al wel twintig jaar toe dat hier gezwommen wordt. In de Variantenstudie is het effect van een pontverbinding op recreatief gebruik van het water meegenomen. De Kop van Sporenburg is geen officieel zwem­ water, zwemmen is op deze locatie potentieel gevaarlijk.

Vanaf boten is er vaak geen goed zicht op zwemmers, er kan een sterke stroming staan en de wa­ terkwaliteit wordt niet gecontroleerd. De pontaanlanding wordt verplaatst naar de noordzijde van het Tegelbergplein en om de pontaanlanding wordt een afscheiding gecreëerd. Hiermee verklei­ nen we het risico dat eventuele zwemmers – ondanks dat zwemmen op deze locatie niet is toegestaan – in de buurt komen van de pont. Zwemmen op deze locatie is en blijft op eigen risico.

Golfslag en start- en stopstroming pont Dit betreft de stroming van het water als gevolg van het tot stilstand komen en het versnellen van de pont. Gezien de omvang, massa en diepgang van de pont gaat dit met een enorme kracht waardoor de woonboten keer op keer worden weggezet tegen de steigers en vervolgens te maken krijgen met de zuigende werking van het water. Verder gaat de start- en stopstroming gepaard met extra golfslag waar de woonbootbewoners last van hebben. We hebben samen met nautisch adviesbureau Marin een proefvaart gehouden met een pont van GVB en zijn daarbij ook de Ertshaven in gevaren. Marin is een erkend en internationaal instituut op het gebied van nautisch onderzoek en advies (www.marin.nl). Om golven te voorkomen, wordt geadviseerd om langzamer te varen in de Ertshaven. In de Ertshaven geldt daarvoor al een snelheidsbeperking. Overi­ gens is deze route niet de voorkeursvariant. Voor de voorkeursvariant geldt: de golven die door een pont worden gemaakt vallen binnen hetgeen verwacht kan worden op een dergelijke locatie. De pont dient zijn snelheid aan te passen om hinderlijke waterbeweging te voorkomen. Hier is in de nautische evaluatie rekening mee gehouden.

4.4 Verkeersveiligheid Bij ‘Verkeersveiligheid’ gaat dit onderzoek uit van het effect van de tijdelijke verbinding op de veiligheid van de huidige woonomgeving en gebruikers van de pont. Verkeersveiligheid is een belangrijk onderdeel in de afweging van de pontvarianten. De omwonenden ervaren verkeersveiligheid op basis van de effecten op hun woonomgeving en als verkeersdeelnemer. De gebruikers van de tijdelijke pontverbinding ervaren verkeersveiligheid op basis van de huidige inrichting en verkeerssituatie. Dit onderzoek beschrijft de huidige- en toekom­ stige situatie door te kijken naar het ontwerp (inrichting) en gebruik (routes en verkeersdeelnemers). In de Variantenstudie worden de termen ‘fietsers’/ ‘gebruikers’ gehanteerd voor gebruikers van de tijdelijke pontverbinding. Hiermee bedoelen we fietsers met een reguliere stadsfiets, racefiets, bakfiets, of elektrische fiets, en ook gebruikers van Canta’s of Biro’s, speed-pedelec en brom- en snorfietsers. In de Varianten­studie en onderliggende onderzoeken is uitgegaan van deze type fietsers/gebruikers. | juni 2021 |

12

Belangrijk om te vermelden is dat de gemeente bij ingebruikname van de tijdelijke pontverbinding brom- en snorfietsers gaat verbieden. Hiermee komen we tegemoet aan de zorgen uit de buurt over verkeersveiligheid, geluidsover­ last en luchtvervuiling. Verbieden brom- en snorfietsen op de pont Bewoners zijn vooral bang voor de snelheid waarmee e-bikes, scooters en snorfietsen door de straat zullen rijden in relatie tot geparkeerde auto’s, auto’s die carports in-/uitdraaien, overstekende kinderen, overstekende leerlingen van de basisschool. Is de gemeente bereid om op voorhand brom- en snorfietsers te weren op basis van verwachte geluidsoverlast en verkeersveiligheid? Dit is namelijk nu al een zorg van de bewoners.

4

De gemeente gaat brom- en snorfietsers verbieden op de tijdelijke pontverbin­ ding. Hiermee komen we tegemoet aan de zorgen uit de buurt over verkeers­ veiligheid, geluidsoverlast en luchtvervuiling. De aansluitingen op de pontaanlandingen worden als fietspad aangewezen, dit betekent dat brom- en snorfietsers niet bij de pont kunnen komen. Ook wordt een verbod van brom- en snorfietsers opgenomen in het huishoudelijk regle­ ment op de pontaanlanding. Een andere mogelijke optie is het aanpassen van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). We onderzoeken nog de precieze­ re combinatie van maatregelen. Kruisingen Verbindingsdam – Ertskade en C. van Eesterenlaan – Fred Petterbaan De verkeersveiligheid en doorstroming op de kruisingen Ertskade – Verbindings­dam en het kruispunt C. van Eesterenlaan – Fred Petterbaan zijn nu al knelpunten en moeten goed onderzocht worden. Deze kruisingen worden nog drukker en gevaarlijker door de komst van de tijdelijke pont. De kruising Ertskade – Verbindingsdam is tevens aangemerkt als blackspot. Het zijn onoverzichtelijke kruisingen met vele verkeersstromen en zeer smalle fietspaden. Ook na de op hand zijnde aanpassing van dit kruispunt is het niet geschikt voor grote extra fietsstromen. Deze (blackspot) kruisingen worden bewust buiten de studie van de tijdelijke pont gehouden.

De capaciteit en verkeersveiligheid op de kruisingen Verbindingsdam – Erts­ kade en C. van Eesterenlaan – Fred Petterbaan moesten in de huidige situatie al worden verbeterd:

• Kruispunt Verbindingsdam/Ertskade komt voort uit een inventarisatie naar verkeersonveilige situaties op verzoek van de voormalig wethouder (Pieter Litjens) in 2017. Deze maatregel is behandeld in de Centrale Verkeerscommissie (CVC) en vastgelegd in 2018. • Kruispunt C. van Eesterenlaan – Fred Petterbaan is vastgelegd in Meerjaren­ plan fiets tot 2017 – 2022, maatregel 11. Doel van de vernieuwing: meer ruimte en kortere wachttijden bij de drukste kruispunten. In de eerste helft 2021 worden deze kruisingen heringericht. De verkeersveilig­ heid en de doorstroming op de kruising verbeteren hiermee aanzienlijk. De herinrichting van deze kruisingen staat los van het project tijdelijke pont­ verbinding. De situatie op de kruisingen was hoognodig aan verbeteringen toe en zou dus ook zonder de komst van de tijdelijke pont zijn aangepakt. Met berekeningen vanuit VMA is gekeken naar de toename van aantal fietsers door de komst van de tijdelijke pontverbinding. De verwachting is dat het effect van de pontverbinding op beide kruisingen beperkt zal zijn. Door verkeers­ ontwerpers zijn de recent heringerichte kruisingen goed bevonden om deze extra aantallen af te wikkelen. De kruispunten liggen ver van de kop van Sporen­burg af en de fietsers zullen naar verwachting elk op hun eigen snelheid het kruispunt naderen. Het oponthoud zal daarom gering zijn.

Verkeersveiligheid basisschool de Achthoek De directie en medezeggenschapsraad van basisschool de Achthoek geven aan dat de gevolgen van de tijdelijke pontverbinding op de verkeersveiligheid van de schoolgaande kinderen niet serieus zijn meegenomen en meegewogen in de Variantenstudie. Meerdere insprekers onderschrijven dit. De eerder aangevoerde bezwaren zijn niet teruggekomen in de concept Variantenstudie die voor inspraak heeft voorgelegen. Basisschool de Achthoek verzoekt om de gevolgen op verkeersveiligheid van schoolgaande kinderen alsnog een volwaardige plaats te geven in de onderzoeken, zodat het college van B&W en de gemeenteraad op basis van volledige en juiste informatie een keuze kan maken. Volgens de insprekers is er in de huidige situatie al vaak sprake van zeer drukke en onveilige verkeerssituaties en een moeizame verkeersafwikkeling. De wijk kan de drukte aantoonbaar niet aan. Toename van het verkeer (fietsers, e-bikes, brom- en snorfietsen) door de tijdelijke pontverbinding is volstrekt onverantwoord. Het belang van een veilige schoolomgeving en infrastructuur voor | juni 2021 |

13

700 leerlingen, hun ouders/verzorgers en leerkrachten mag niet ter zijde worden geschoven. Elke schooldag fietsen en lopen vele kinderen tussen school, gymzaal, veldje naast de Steltloper en dependance aan de Oostelijke Handelskade. Gedurende de dag gaat het om 7 groepen van 25 kinderen die gebruik maken van de gymzaal. Deze leerlingen fietsen onder begeleiding van slechts 1 leerkracht heen en weer. Tijdens haal en breng momenten staan er overal auto’s kort geparkeerd op plekken die eigenlijk geen parkeerplaats zijn. Ook ná schooltijd wordt er veel gebruik gemaakt van de gymzaal en het veldje naast de Stelt­ loper. Er worden veel en grote risico’s voorzien als er veel fietsbewegingen bijkomen.

4

Verkeersveiligheid van alle verkeerdeelnemers is een randvoorwaarde voor de gemeente. Uit het Verkeerskundig onderzoek blijkt dat de toeloop richting de tijdelijke pontverbinding verkeerskundig en ruimtelijk inpasbaar is op Sporen­ burg. Door een pontaanlanding op Sporenburg zal het fietsverkeer vooral op de Ertskade toenemen. Er komt drie keer per uur een groep fietsers van de pont en er stromen druppelsgewijs het hele uur fietsers richting de pont. De aantallen zorgen ervoor dat de oversteekbaarheid niet in het geding komt. Alle verkeersdeelnemers moeten (net als nu) opletten op het verkeer. Naar aanleiding van eerdere gesprekken met basisschool de Achthoek en de zorgen die zijn geuit is er extra aandacht geweest voor de verkeerssituatie rondom de school. In het Verkeersonderzoek (bijlage 6 van de Variantenstudie) zijn de loop- en fietsroutes tussen de school, de gymzaal en het veldje naast de Steltloper geanalyseerd en in beeld gebracht. Het Verkeersonderzoek bevat ook een aanbeveling ten aanzien van de oversteek bij gymzaal. De aanbeveling gaat in op het beter zichtbaar, dus veiliger, maken van de oversteek. Om gehoor te geven aan de zorg over veiligheid van de buurtbewoners zal de verkeersveiligheid de komende jaren worden geëvalueerd en het aantal gebrui­ kers worden gemonitord.

Monitoring van gebruikers zal plaatsvinden bij de aanlanding, zoals dat ook gebeurt bij andere ponten aan het IJ. De monitoring van verkeersveiligheid op Sporenburg zal onderdeel worden van het Mobili­ teitsplan Zeeburgereiland. Dat betekent concreet dat er op verschillende momenten in de zeven jaar dat de pont gaat varen er een extern bureau wordt ingehuurd om de verkeersveiligheid te monitoren. De exacte invulling van het

verkeersveiligheidsonderzoek volgt nog. Waar nodig kunnen er aanvullende verkeerskundige en ruimtelijke maatregelen worden genomen (zie antwoord bij inspraakreactie ‘Verkeerskundige en ruimtelijke inpassing tijdelijke pontverbinding’, paragraaf 4.8). Verkeersveiligheid kinderen Een pont op Sporenburg zal ernstige gevolgen hebben voor de verkeersveiligheid. De verkeersveiligheid voor spelende en schoolgaande kinderen gaat erop achteruit, want meer verkeer zal gevaarlijke situaties opleveren en ongetwijfeld trekken bewegende kinderen en jongeren dan aan het kortste eind. Het is wachten op ongelukken. Het feit is dat deze risico’s onnodig zijn en dat een uiteindelijk subjectieve afweging nooit een excuus mag zijn voor toekomstige ongelukken met jonge kinderen. Zeker omdat er ook veiligere alternatieven op andere mogelijke aanlandingspunten zoals Azartplein en KNSM beschikbaar zijn. Het aantal fietsers op Sporenburg zal toenemen door de tijdelijke pontverbin­ ding. De straatinrichting is getoetst op landelijke richtlijnen van het CROW en de eisen die de gemeente Amsterdam stelt aan woonwegen en fietsroutes. Er is relatief weinig autoverkeer, en meer fietsers past binnen het beeld van dergelij­ ke woonstraten. De conclusie van het Verkeersonderzoek is dat kinderen nog veilig buiten kunnen spelen en bewegen.

Door de komst van de tijdelijke pontverbinding zal oversteekbaarheid niet in het geding komen. Alle verkeers­ deelnemers moeten (net als nu) opletten op het verkeer. Om gehoor te geven aan de zorg over veiligheid van de buurtbewoners zal de verkeersveiligheid de komende jaren worden geëvalueerd en het aantal gebruikers worden gemonitord. Monitoring van gebruikers zal plaatsvinden bij de aanlanding, zoals dat ook gebeurt bij andere ponten aan het IJ. De monito­ ring van verkeersveiligheid op Sporenburg zal onderdeel worden van het Mobiliteits­plan Zeeburgereiland. Dat betekent concreet dat er op verschillende momenten in de zeven jaar dat de pont gaat varen er een extern bureau wordt ingehuurd om de verkeersveiligheid te monitoren. De exacte invulling van het verkeersveiligheidsonderzoek volgt nog. Waar nodig kunnen er aanvullende verkeerskundige en ruimtelijke maatregelen worden genomen (zie antwoord bij inspraakreactie ‘Verkeerskundige en ruimtelijke inpassing tijdelijke pontverbinding’, paragraaf 4.8). | juni 2021 |

14

Geen verkeersader door Sporenburg Deze verbinding zal de hele wijk Sporenburg ontwrichten. Het zal zeer grote verkeersdrukte creëren, wat tot zeer gevaarlijke situaties zal leiden. De verkeersveiligheid van Sporenburg komt onder druk te staan door het aanleggen van een verkeersader met duizenden fietsers per dag. Sporenburg is niet berekend op een dergelijk grote verkeersstroom. Vooral het tweede deel van de J.F. Van Hengelstraat (vanaf de gymzaal tot aan de kop) is geen geschikte straat voor een dergelijke verkeersader. Het is geen straat/weg die zich makkelijk leent voor doorgaand verkeer met de intensiteit zoals die wordt gecreëerd door een verbinding.

4

De toekomstige verkeersstromen zijn berekend met het verkeersmodel Amster­ dam (VMA 3.0). De inrichting is getoetst op landelijke richtlijnen van het CROW en de eisen die de gemeente Amsterdam stelt aan woonwegen en fietsroutes. Er is relatief weinig autoverkeer, en meer fietsers past binnen het beeld van dergelijke woonstraten. Een fietsverbinding in deze vorm, en met deze aantallen is geen verkeersader. Er komt drie keer per uur een groep fietsers van de pont en er stromen drup­ pelsgewijs het hele uur fietsers richting de pont. Op het drukste moment (ochtendspits) verwachten we van Zeeburgereiland richting Sporenburg in het begin circa 32 fietsers per afvaart en dit loopt op tot circa 85 fietsers per afvaart in 2028. Andersom vanaf Sporenburg naar Zeeburgereiland verwachten we in het begin circa 18 fietsers per afvaart en dit loopt op tot circa 47 fietsers per afvaart. Deze aantallen zijn gebaseerd op het Verkeersmodel Amsterdam. De aantallen zorgen er niet voor dat de oversteekbaarheid in het geding komt. Sporenburg wordt géén verkeersader, maar een langzaam verkeersverbinding voor fietsers.

J.F. van Hengelstraat Door de veelheid aan uitritten aan de J.F. van Hengelstraat zullen er verkeers­ onveilige situaties ontstaan. Als de nieuwe fietsstroom door de J.F. van Hengelstraat zich zal gaan mengen met het lokale auto- en fietsverkeer, dan zal dit voor en door in- en uit parkerende auto’s uit carports (40x) en 4 grote collectieve garages aan beide zijden van de J.F. van Hengelstraat die haaks op de rijrichting zijn gelegen, tot onaanvaardbare gevaarlijke verkeerssituaties gaan leiden. Waarschijnlijk zal dit gevaar naast ongelukken en bijna botsingen vooral tijdens de spits ook tot oplopende spanningen tussen wegrijdende-/ inparkerende bewoners en de gehaaste doorgaande fietsforensen gaan zorgen. Dit zou vanuit optiek van verkeersveiligheid een compleet onverantwoorde situatie zijn. Naast het feit dat een pont, samen met haar gebruikers voor veel geluidsoverlast zal zorgen zal de straat deze enorme verkeersstroom niet kunnen opvangen. Alle varianten zijn getoetst op de landelijke richtlijnen van het CROW 1 en de eisen die de gemeente Amsterdam stelt aan woonwegen en fietsroutes. De richtlijnen gaan onder andere over inrichting, functie en breedte van de rijbaan en gelden als referentie voor de beoordeling of een rijbaan voldoende breed is. Wat ‘voldoende breed’ is hangt af van de functie van de weg.

In het geval van een woonstraat met tweerichtingsverkeer auto en fiets hanteert het CROW een richtlijn van minimaal 4,80 meter. De J.F. van Hengelstraat is breder. Er is relatief weinig autoverkeer in de J.F. van Hengelstraat en meer fietsers past binnen het beeld van dergelijke woonstraten. De carports in de J.F. van Hengelstraat zijn meegenomen in de beoordeling van de verkeerssituatie. De uitrijdende auto’s steken eerst een breed trottoir over voordat ze de weg oprijden. Hierdoor is er voldoende gelegenheid om te beoordelen of het veilig is de weg op te rijden. Andersom is er ook voldoende gelegenheid voor verkeersdeelnemers om de uitrijdende auto waar te nemen. Verkeersveiligheid variant Cruquius Insprekers geven aan het onbegrijpelijk te vinden dat Sporenburg beter scoort op het gebied van Verkeersveiligheid dan Cruquius. In de Variantenstudie wordt gesteld dat een eventuele route via Cruquius niet wenselijk is in verband met het bouwverkeer dat daar de eerste twee jaar rijdt. Elders in uw rapport is aangegeven dat nieuwe routes de eerste jaren weinig gebruikt worden omdat 1 De kennispartner voor (decentrale) overheden, aannemers en adviesbureaus. Bij CROW staan samenwerken, groei in kennis en het delen van kennis centraal.

| juni 2021 |

15

4

er een opbouwfase is. Deze zogenaamde opbouwfase met een laag gebruik van de tijdelijke pont, lijkt samen te vallen met de tijd dat er bouwverkeer is. Het ligt dus niet in de lijn der verwachting dat bouw- en fietsverkeer elkaar zullen hinderen. Dit staat niet in verhouding met de ‘niet goed, niet slecht’ die Sporenburg krijgt, terwijl daar daadwerkelijk risico’s optreden (met de kinderen van de Achthoek). Sporenburg zou hier een ‘slecht’ of ‘afwijzing’ verdienen.

en de berekende vervoerswaarden. Als het bestuur heeft gekozen voor de voor­ keursvariant wordt bekeken op welke manier fietsers zoveel mogelijk gestuurd kunnen worden over de J.F. van Hengelstraat om de Panama­kade te ontzien.

Bij een aanlanding op Cruquius zullen fietsers en bouwverkeer gelijktijdig gebruik maken van dezelfde weg. Bouwactiviteiten en het bijbehorende bouw­ verkeer zijn zeer onveilig voor fietsers. Bouwverkeer is groot, massief en heeft vaak een dode hoek. Bij een ongeval tussen bouwverkeer en een fietser is de kans op zwaar lichamelijk letsel groot.

Het aspect Sociale Veiligheid gaat over het effect op het gevoel van (on) veiligheid van gebruikers. Denk bijvoorbeeld aan de beleving van sociale veiligheid van gebruikers bij door mensen veroorzaakte bedreigingen als vandalisme of agressie (directe en indirecte gevolgen). Bij criterium ‘Comfort’ bedoelen we de mate waarin de pontverbinding wordt ervaren als comfortabel. In de Variantenstudie wordt onder andere de tijd op het water en het comfort van de fietsverbinding zelf bedoeld. De twee aanlandingslocatie en routes op Zeeburgereiland worden in dit aspect buiten beschouwing gelaten.

Het gaat daarnaast niet alleen om bouwverkeer van en naar de ontwikkelingen op Cruquius maar ook om de herinrichting van de Cruquiusweg zelf. De Cruquius­weg wordt tijdens de exploitatieperiode van de tijdelijke pontver­ binding volledig heringericht. De combinatie bouwverkeer, herinrichting van de weg en extra fietsverkeer levert een negatieve beoordeling op ten aanzien van verkeersveiligheid. Gebruik Panamakade Vanaf de kop van Sporenburg zullen gebruikers van de pont omhoog moeten om de J.F. van Hengelstraat te bereiken. De Panamakade ligt echter op gelijke hoogte (en is een kortere route richting Centrum-Oost/ Oost. De verwachting is dat een groot aantal van de pontgebruikers dan ook niet via de J.F. van Hengelstraat zal rijden maar via de Panamakade. Dit is een smalle eenrichtingsstraat die halverwege ook de aanrijdroute naar de Achthoek school kruist maar dan van de andere kant.

4.5 Sociale veiligheid en comfort

Verlies sociale cohesie Veel bewoners zijn bang dat door de komst van de tijdelijke pont – en daarmee een doorgaande fietsroute op Sporenburg – een negatief effect zal hebben op de saamhorigheid die ervaren wordt op Sporenburg. Er heerst een gevoel van sociale cohesie en buurtbewoners ontmoeten elkaar veel. Goede onderlinge contacten binnen een gemeenschap met de daarbij behorende sociale controle zijn tegenwoordig juist zo belangrijk voor de veiligheid en het fysieke en mentale welzijn van bewoners van een buurt.

De aanlanding in deze variant wordt aangesloten ter hoogte van de J.F. van Hengelstraat. Dit is dan ook de route die de meeste fietsers zullen kiezen. Vanwege de smalle rijbaan en het eenrichtingsverkeer is de verwachting dat minder fietsers vanaf de pont via de Panamakade rijden.

Sociale cohesie duidt op de samenhang en verbondenheid tussen omwonen­ den en de buurt. De waarde en het belang van een gemeenschap met de daarbij behorende sociale controle, gevoel van veiligheid en welzijn wordt erkend. Het aantal fietsers op Sporenburg zal toenemen door de komst van de tijdelijke pontverbinding. Er komt drie keer per uur een groep fietsers van de pont en er stromen druppelsgewijs het hele uur fietsers richting de pont. Maar een tijdelijke pontverbinding realiseren betekent niet dat er wordt gekozen voor een minder veilige buurt en minder sociale cohesie.

Het volledig voorkomen van het gebruik van de Panamakade door fietsers is niet mogelijk. Uit het VMA (Verkeersmodel Amsterdam) blijkt dat de Panama­kade kan rekenen op ongeveer 110 gebruikers in de ochtendspits in twee richtingen verdeeld over twee uur in 2028. In bijlage 4 ‘Verkeersmodel Amsterdam (VMA) cijfers tijdelijke pontverbinding’ is een nadere toelichting te vinden over het VMA

De stoepen worden niet opgeheven en daar kan de sociale functie blijven bestaan. De pontaanlanding op het Tegelbergplein wordt zo ingericht dat de sociale en recreatieve functies van het plein behouden blijven. Zie ook het antwoord bij inspraakreactie ‘Verkeerskundige en ruimtelijke inpassing tijdelijke pontverbinding’, paragraaf 4.8. | juni 2021 |

16

Aantasten sociale cohesie op Sporenburg De sociale cohesie op Sporenburg wordt aangetast door een (brom/snor-) fietsverbinding door de woonstraten. Veel woningen op Sporenburg zijn ‘rug aan rug’ gebouwd, waardoor de stoepen intensief gebruikt worden en een duidelijk sociale functie hebben. Vrijwel alle laagbouwwoningen op Sporenburg en Borneo hebben géén tuinen. Dat betekent dat bewoners zich voor hun ‘buitenleven’ moeten oriënteren op de straat. Dit is in de 20 jaar dat het OHG bestaat een succesvol concept gebleken. Er is een grote mate van cohesie, mede en vooral door de naar buiten gerichte focus. Ons eiland is ingericht als dichtbevolkt gebied met als uitgangspunt ‘blauw is het groen van de wijk’.

4

De tijdelijke pontverbinding zal zorgen voor een doorgaande fietsroute door Sporenburg. Voor de fietsroute wordt alleen gebruikt gemaakt van de bestaan­ de rijbaan. De stoepen worden niet opgeheven en daar kan de sociale functie blijven bestaan. De pontaanlanding op het Tegelbergplein wordt zo ingericht de sociale en recreatieve functies van het plein behouden blijven. Deze sociale cohesie die duidt op de samenhang en verbondenheid tussen omwonenden in de buurt hoeft niet te lijden onder de komst van een tijdelijke pontverbinding.

4.6 Bestaande omgeving Bij ‘Bestaande Omgeving’ gaat de Variantenstudie uit van de effecten van de verbinding op de bestaande omgeving in de huidige situatie. Er wordt onder­ scheid gemaakt tussen de inpassing van de pontroute (vaarroute), de inpassing van de aanlandplek en de inpassing van de fietsroute (mobiliteit). Behoud van functies op het Tegelbergplein Houd rekening met de verschillende functies van het Tegelbergplein bij de inpassing van de pontaanlanding. Het Tegelbergplein is een plek voor recreatie en ontmoeting en vervult een belangrijke sociale functie voor de Sporen­ burgers. Het is een plek die rust en ruimte uitstraalt en waar mensen komen uitwaaien. In de zomer wordt er veel gezwommen en gesupt op de Kop Sporen­burg. Bewoners op Sporenburg geven aan dat deze functies behouden moeten blijven bij de komst van de pont. De geschetste aanlanding te midden van het Tegelbergplein neemt een van de weinigen openbare ruimtes die er op Sporenburg zijn in beslag. Diverse insprekers hebben suggesties ingediend om de waarde en de functies van het Tegelbergplein zoveel mogelijk te behouden. De openbare ruimte op Sporenburg is vormgegeven door het befaamde

Figuur 3: ontwerp pontaanlanding Tegelbergplein in concept variantenstudie (oud voorstel)

bureau West 8 en heeft nationaal en internationaal veel erkenning gekregen. Het Tegelbergplein maakt hier onderdeel van uit, het is een bijzonder fraai vormgegeven plein. De tijdelijke pontverbinding maakt inbreuk op dit ontwerp. Veel insprekers hebben verzocht om de pontaanlanding op het Tegelbergplein te verplaatsen, zodat de sociale recreatieve functies van het Tegelbergplein zo veel mogelijk behouden kunnen worden. We hebben nader onderzocht op welke manier de pontaanlanding technisch, verkeerskundig en ruimtelijk zo goed mogelijk zou kunnen worden ingepast. De uitkomst is dat de pontaanlan­ ding wordt verplaatst naar de noordzijde van het Tegelbergplein. Hierdoor blijft er aanzienlijk meer ruimte over op het plein en daarmee komen we tegemoet aan de zorgen uit de buurt over het verstoren van de sociale en recreatieve functies van het Tegelbergplein door de komst van de tijdelijke pontverbinding. | juni 2021 |

17

Oude ontwerp pontaanlanding Tegelbergplein (in concept Variantenstudie) In het oude ontwerp was de pontaanlanding voor de variant Kop Sporenburg in het midden van het Tegelbergplein gepositioneerd (zie Figuur 3). In dat ont­ werp was het mogelijk om het hoogteverschil tussen het Tegelbergplein en de J.F. Hengelstraat op een goede en eenvoudige manier te overbruggen. Nadeel van dit ontwerp was dat de pontaanlanding veel ruimte inneemt en het plein in tweeën splitst. Nieuwe ontwerp pontaanlanding Tegelbergplein In het nieuwe ontwerp is de pontaanlanding op het Tegelbergplein verplaatst naar de noordzijde van het plein (zie Figuur 4 en Figuur 5). Door de pontaanlan­ ding meer noordelijk te positioneren op het Tegelbergplein blijft er meer ruimte over op het plein. De afstand tussen de pontaanlanding en woningen blijft voldoende groot en voldoet aan de wet- en regelgeving omtrent geluid. De pontaanlanding is te bereiken via een nieuw aan te leggen steiger die via het plein loopt.

4 Figuur 4: ontwerp pontaanlanding Tegelbergplein ná inspraak (nieuwe versie)

De ligging van de pontaanlanding en steiger ligt vast. Zie ook het antwoord bij inspraakreactie ‘Verkeerskundige en ruimtelijke inpassing tijdelijke pontverbin­ ding’, paragraaf 4.8. Geluidsoverlast In het Oostelijk Havengebied zijn er zorgen over geluidsoverlast door de komst van de tijdelijke pontverbinding. Het gaat om zorgen over het geluid van de pontveer zelf en geluidsoverlast van de gebruikers op de pont. Geluid over water draagt heel ver, aldus de insprekers. Daarnaast zijn er grote zorgen over geluidsoverlast op de fietsroute door voorbijrijdende gebruikers van de pont. Wat onderbelicht blijft is volgens een aantal insprekers de gehorigheid van de woningen, met slaap- en/of woonkamers direct aan de straatzijde. Deze woningen zijn niet gebouwd met de intentie om aan een drukke verkeersroute te komen staan. Vooral het gedeelte J.F. Van Hengelstraat met bebouwing aan beide zijden is erg gehorig. Nu kunnen gesprekken die op straat gevoerd worden al letterlijk worden gevolgd vanuit de woningen. Dat komt ook door de weerkaatsing van het geluid, het ontbreken van geluidsbrekende elementen in de straat en het niet hebben gebruikt van isolerende bouwmaterialen.

Figuur 5: artist impression pontaanlanding Tegelbergplein (nieuwe versie)

Geluidshinder is door de komst van de tijdelijke pontverbinding niet uit te sluiten. In de Variantenstudie is geluid voor het bepalen van de voorkeursvari­ ant kwalitatief gescoord door experts. Aan geluid zijn wettelijke eisen gesteld | juni 2021 |

18

waar de tijdelijke pontverbinding en de route van/naar de aanlanding aan moet voldoen. Voor de voorkeurslocatie is nader onderzoek gedaan of de mate van geluidshinder binnen de wettelijke normen blijft. Een berekening naar de locatie Sporenburg laat zien dat de geluidshinder binnen deze normen blijft. Daarbij wordt opgemerkt dat de voorgenomen dienstregeling van 7.00 uur tot 19.00 uur op doordeweekse dagen is.

4

Om geluidoverlast en luchtverontreiniging te beperken wordt het pontveer voorzien van een nieuwe, schonere motor. Beide motoren worden vervangen door DAF-Paccaer-MX- motoren. Deze motoren zorgen voor een reductie van roetdeeltjes, CO2 en een lagere stikstof-emissie (reductie van 98%). De MX motoren kenmerken zich door een zeer laag geluidsniveau, de daadwerkelijke geluidsreductie kan pas worden bepaald als de motoren in de pont zijn ge­ plaatst. Participatietraject park Steltloper Het park nabij de Steltloper is na een lang en intensief participatietraject tot stand gekomen samen met de buurt en de projectontwikkelaar van de Stelt­ loper. Het park is medio 2020 opgeleverd en het park wordt sindsdien intensief gebruikt. Volgens de insprekers is het plan voor een tijdelijke pontverbinding in strijd met de toezegging dat hier een rustig en veilig speelveld en park voor de buurt zou komen. Onder deze voorwaarde is indertijd na vele inspraakrondes met de buurt de bouwvergunning voor het flatgebouw afgegeven. Bij schending van deze afspraken is sprake van onzorgvuldig bestuur. Aanleg van een aanlanding zou het park, en daarmee de schaarse buitenruimte op Sporenburg, ernstig beperken en beschadigen. Het realiseren van een aanlandplek inclusief fietspad bij Steltloper is ruimtelijk gezien mogelijk, maar ongewenst door het recent doorlopen participatietraject met de omgeving.

Een pontverbinding heeft impact op de nieuwe openbare ruimte rondom de Steltloper. En daarmee op het karakter van de buurt. Door­ dat het park recent is opgeleverd en door het lange en intensieve participatie­ traject is de impact van een tijdelijke pontverbinding op de buurt groter dan eerder ingeschat. Daarom is de score van de locatie Steltloper op het aspect ‘Bestaande omgeving’ naar beneden bijgesteld van’3 niet slecht/ niet goed’ naar score ‘2 slecht’.