Raadsbesluit 2021-262B Bijlage 1 Groen sport NDSM- werf Oost studie

GROEN & SPORT NDSM-WERF OOST December 2020

NDSM-werf Oost is een bijzondere locatie binnen Amsterdam. Een plek met zowel een rijke geschiedenis als een waardevolle hedendaagse invulling. Waar de NDSM-werf voorheen min of meer los stond van de stad, rijzen momenteel rondom het gebied de woontorens uit de grond. Mede hierdoor heeft de de werf in de huidige stad een centrale positie verworven. Deze ontwikkeling brengt kansen, maar ook bedreigingen met zich mee. In onze ogen is de vergroeningsopgave een kans om het gebied op een duurzame wijze te transformeren, waarbij bestaande kwaliteiten bewaard blijven en mogelijke bedreigen, zoals woningbouw op het terrein, worden tegengehouden. In deze studie hebben we het gebied met een open blik onderzocht. Passend bij NDSM-werf stellen we een transformatiestrategie voor waarbij waardes als historie en cultuur bewaard blijven, maar het terrein ook radicaal, ruig en experimenteel vergroent. Hierin laten we de volledige potentie van gebied zien, inclusief gebieden die in erfpacht zijn uitgegeven zoals de Jachthaven D’Anckerplaats en Rhebergen Multihull Yachts. Voor alle onderdelen in het rapport nemen we dit consequent mee. De strategie vormt samen met ontwerpideeën en uitwerkingen een plan voor de verdere uitwerking. In deze uitwerking dient een ontwerp uiteindelijk ook door alle commissies te worden goedgekeurd.

Inhoud 1. Opgave 2. Proces 3. Kernkwaliteiten 4. Studie 5. Condities 6. Goede Basis 7. Vrije Ruimte 8. Strategie NDSM

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Aanleiding

In heel Amsterdam is er een grote bouwopgave voor nieuwe woningen. Ook in Noord wordt er veel gebouwd. Zowel de oorspronkelijke als de nieuwe Noorderlingen hebben groene ruimte nodig voor ontspanning en recreatie Door herijkte normeringen ontstaat er in de toekomst een te kort aan groene en sportieve plekken in Noord. NDSM-werf Oost is aangewezen als een zoekgebied voor groen en sport. Derhalve heeft het college 17 maart 2020 ingestemd met de uitvoering van een haalbaarheidsonderzoek naar de toevoeging van groen- en sportvoorzieningen op de NDSM-werf Oost, het gebied waarop er met dit onderzoek ingezoomd wordt.

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Projectgebied: NDSM werf oost “Het plangebied wordt begrensd door de Van Riemsdijkweg in het westen, het IJ in het zuiden, het Zijkanaal I in het oosten en de bebouwing langs de Klaprozenweg in het noorden. Onderdeel van het plangebied is het water rondom NDSM-werf Oost. Ook de oevers van het Cornelis Douweskanaal tot aan de brug van de Klaprozenweg maken onderdeel uit van het plangebied” (uit aanvraag)

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Monumentaal & Cultureel

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Spontane vergroening

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Open ruimte & Uitzicht over het IJ

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Oude werf in Noord

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Creatief & Ruig

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Als nieuw transitiepunt een bijzonder moment in de tijd

1875: Oer IJ

1875 - 1950: Landschappelijk raamwerk

1919 - 1978: Stedenbouwkundig raamwerk

Oer IJ als uitloper van de Zuiderzee.

Aanleg van het Noordzeekanaal. Noorder IJpolder en aanleg Cornelis Douweskanaal was een noodzakelijk bijzaak.

Scheepsnieuwbouw NDSM beëindigd. NDSM-werf zeer functioneel aangelegd, losstaand van de originele polderstructuur. Aanleg volgt het scheepsproductie proces: aanlevering – opslag – bewerking – samenbouwen – tewaterlating – afbouw – proefdraaien. De overgang tussen binnen en buiten, de samenhang tussen de gebouwen en de grootschalige buitenruimtes en hun inrichting zijn kenmerkend.

LOLA Landscape Architects

1978 - 1987: Functieverlies en leegstand

1987 - 2020: Invulling door cultuurmakers 2020: Nieuwe invulling De leegstaande gebouwen op het zuidoostelijke deel van het NDSM-terrein werden na verloop van tijd gekraakt. Hieruit ontwikkelde zich een van de Amsterdamse ‘broedplaatsen’. Betaalbare woon- en werkruimten voor kunstenaars, ambachtslieden en ondersteunende bedrijfjes. De functionele inrichting deed dienst als framework wat kunstenaars hebben ingevuld met kleinere objecten en interventies.

Door de grote groei van nieuwe woongebieden in Amsterdam Noord is er een toenemende vraag naar groene en sportieve recreatiegebieden. Onderzocht wordt of de NDSM-werf Oost hierin een belangrijke rol kan vervullen.

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Doel

“Het haalbaarheidsonderzoek zal uitlichten waar, binnen de context van de bestaande kwaliteiten op NDSM-werf Oost met erfgoedwaarden en culturele voorzieningen, kansen liggen voor vergroening, sport en verbetering van de synergie. Met als ultiem doel om van NDSM-werf Oost een samenhangende en gevarieerde openbare ruimte te maken waarvan groen en sport een geïntegreerd zijn. Een publiek ruimte die betekenis heeft op verschillende schaalniveau’s: die van de buurt, van het stadsdeel en de stad” (uit aanvraag)

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Observatie: NDSM-werf past in een reeks van informele open plekken langs het IJ

NDSM-werf

NDSM-werf

Stenenhoofd

Kade, ponthaven

Stenenhoofd

Sixhaven Java kade

Java kade LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

De stad richt zich op het ‘t IJ Keerkringpark

NDSM

IJ dock

Pontsteiger Silodam

Oeverpark Pontsteiger

IJ dock Stork kade Hotel Jakarta

CS Muziekgebouw

Oeverpark LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Ontwikkeling in Noord: Grootschalige bouwontwikkelingen

Havenstad

NDSM-werf West

Buiksloterham

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Groenstructuur blijft achter Groenstructuur ❶ Sportvelden Kadoelen, as naar Waterlandse scheg ❷ Noorderpark en Noordhollandskanaal, as naar Waterlandse scheg ❸ Vliegenbos ❹ Oeverpark

❶

❷

❸ ❹

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Sport in georganiseerde vorm en opbare ruimte blijft achter ❷

Georganiseerde sport: ❶ Kavels grenzend aan NDSM (noordelijk en zuidelijk aan de Papaverweg) worden in tijdelijkheid ingericht voor spelen, sporten en onderwijs. Op lange termijn zal hier min. 10.000m2 aan permanent sportterrein worden aangelegd. Kansen voor samenwerking met sportprogramma in NDSM kan zorgen voor een divers sportaanbod die de woongebieden aan het IJ bedient. ❷ Honkbal en Rugby groeien uit sportcomplex ‘de Meteoor’ ❸ Tennisverenigen hebben lange wachtlijsten en zullen naar verwachting verder groeien.

❸

❶

❸ Sportaccommodaties: Stadion - IJsbaan Zwembad Sporthal Sportschool Bijgebouw sportterrein Watersportgebouw

LOLA Landscape Architects

Openbare sportplekken: Skate Tennis Basketbal Voetbal Jeu de Bouls Fitness/ Bootvamp Tafeltennis Beachvolley Overige

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Ecologische structuur regio: NDSM schakel tussen IJ en Zijkanaal I Ecologische structuur ❶ Het IJ als doorlopende waterstructuur ❷ Verbinding langs Zijkanaal I naar de Waterlandse scheg ❸ Verbinding langs Noordhollandskanaal naar de Waterlandse scheg ❹ Vliegenbos

❶

❷ ❸

❹

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Opgave ❶ Maken van groen- en sportlocatie op het NDSM-werf. Met als basis de Groen en Sportnorm en op een manier passend bij NDSM.

❷ Behouden van de eigen identiteit van het NDSM-complex als monument, cultureel erfgoed, cultureel werf (waaronder evenementen) en als bijzondere plek in de stad.

❸ Versterken van verbindingen met de omgeving, fysiek, zoals ecologie maar ook mentale verbindingen zoals het betrekken van omwonenden.

❹ Parkeren voor bedrijven en bezoekers oplossen

Als uitgangspunt is het gehele gebied van NDSM-werf Oost meegenomen in deze studie. Hiermee wordt een totaal overzicht gegeven van de kansen. Echter zijn er grondposities die uiteindelijk, waarschijnlijk, niet verworven kunnen worden.

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Proces: Input Uitvraag haalbaarheidsonderzoek Groen en Sport op NDSM-werf Oost

3 juli 2020

Uitvraag

Vraag Het maken van ruimtelijke ontwikkelscenario’s voor de vergroening en de inpassing van sport op NDSM-werf Oost.

Inleiding Het college heeft op 17 maart 2020 ingestemd met de uitvoering van een haalbaarheidsonderzoek naar toevoeging van groen- en sportvoorzieningen op de NDSM-werf inclusief het oostelijk deel daarvan. De oostzijde van de NDSM-werf is verhard en kent grote onbebouwde delen. Er worden derhalve kansen gezien om het areaal voor groen en sport hier substantieel te kunnen vergroten. Wel dienen de monumentale en cultuurhistorische waarden van de NDSM-werf alsmede

de culturele werf te worden behouden en versterkt. De eerste resultaten van dit haalbaarheidsonderzoek worden begin 4e kwartaal van dit jaar verwacht.

Innovatieve sport inpassingen

model voor de toekomst

Sport

Het zijn streven is primair sport in te passen op maaiveld, als onTer aanvulling op de vier ruimtelijke modellen er ook een aantal innovatieve van de openbare ruimte. sportinpassingen verkend, onderverdeeld derdeel in drie varianten. Waar de vier modellen direct toepasbaar zijn in amsterdam, betreffen dit geen gangbare vormen van sportinpassing. Het gaat om bijzondere vormen vaninpassing dubbelgebruik de dakvlak kan helpen voor Kansen voor op eenvan groot ruimte, toepasbaar wanneer de ruimte schaars is of inpassing een grootchalige barrièreaansluiting in het plangebied. ruimtelijke of functionele dient te worden overbrugd. Deze varianten om grotere investeringen Het vragen functioneren van sport is leidend. en in veel gevallen een ingewikkelde ruimtelijke planning vanwege de stapeling van functies. Punten van aandacht: • Afscherming van de ruimte (fysieke en sociale veiligheid) Deze drie varianten komen momenteel in• Amsterdam nog en nietaantrekkelijkheid voor, maar de zal zich moeten bewijzen Zichtbaarheid oplopende druk op de beschikbare ruimte,• enEisen de grootschalige naarbespeelbare extra ten aanzien vraag van vrije, ruimte versus consportruimte, maken dat dergelijke innovatievestructieve sport inpassingen diverse proeisen (bijinsport op begane grond) jecten momenteel worden verkend. • Toegankelijkheid en bereikbaarheid • Beheer en onderhoud

Plangebied Het plangebied wordt begrensd door de Van Riemsdijkweg in het westen, het IJ in het zuiden , het Zijkanaal I in het oosten en de bebouwing langs de Klaprozenweg in het noorden. Onderdeel van het plangebied is het water rondom NDSM-werf Oost. Ook de oevers van het Cornelis Douweskanaal tot aan de brug van de Klaprozenweg maken onderdeel uit van het plangebied.

Inventarisatie beschikbare informatie t.b.v. deelonderzoek D haalbaarheidsonderzoek Vergroening NDSM Oost

IB

Ingenieursbureau, Jet van Rijnsbergen 24 juni 2020

NDSM-werf West

Deze notitie is bedoeld als achtergrondinformatie bij het haalbaarheidsonderzoek (uitwerking scenario’s) Vergroening NDSM Oost. Hieronder wordt per thema ingegaan op de informatie over het gebied die bekend is bij het Ingenieursbureau. Ook wordt een aantal aanbevelingen gedaan over thema’s die bij het onderzoek betrokken dienen te worden. N.B. De achterliggende onderzoeksrapporten, kaarten en overig materiaal kunnen (tijdens een kick-off) beschikbaar worden gesteld aan het bureau. Er bestaat dan ook de mogelijkheid om meer toelichting te ontvangen en eventuele vragen te beantwoorden.

Cornelis Douweskanaal Zijkanaal I

NDSM-werf Oost

Op grote daken Op 3.33 grote daken

D3 gebied : ca. 6.200 m2

3.35 Op het water

3.34 Boven grootschalige infrastructuur

Thema: Niet Gesprongen Explosieven (NGE)

12

Inpassing bovenplanse sport H1

0

50

100

H2

H3

H4

Ambtelijke verkenning H5

H6

Bomverdachtgebied Door de aanwezigheid in het verleden van onder andere de Fokker fabrieken, is het gebied in de Tweede Wereldoorlog gebombardeerd. Daarmee is een deel van de NDSM verdacht op Niet Gesprongen Explosieven (NGE), zie onderzoek: Saricon, Kenmerk: 17S040-VO-0 en onderstaande schets.  Grondverzet binnen dit contour is niet zomaar mogelijk. Afhankelijk van de diepte waarop men de grond/waterbodem roert zal er een risicoanalyse/vrijgave moeten plaatsvinden.

250 m

34

Erfgoed

Thema: Kabels en leidingen Op 13 mei 2020 is een klic-melding opgevraagd, zie een schets van deze klic-melding op de volgende pagina. Klic-melding heeft een geldigheidsduur van 6 maanden. De ervaring leert dat een klick-melding geen zekerheid geeft over de aanwezigheid van andere kabels en leidingen, zeker als gaat om

Cultuur Normering

Ecologie

groennorm oppervlak

Woonmilieu Centrum stedelijk

gebruiksgroen

eco systeemgroen

8m2/wo

8m2/wo + 0,1m2/1m2 bwo

Woonmilieu Gemengd stedelijk

16m2/wo

6m2/wo + 0,1m2/1m2 bwo

132 Woonmilieu Groen blauw

24m2/wo

4m2/wo + 0,1m2/1m2 bwo

LOLA Landscape Architects

NETTO MIN 60%

NETTO MIN 75%

MAX 40% paden spel sport or

MAX 25% op dak

Groen en Sport NDSM-werf Oost

ruimte voor ...

wpi

Proces: Begrijpen Inventarisatie

Rondleiding

Genius Loci

NDSM ooSt Genius Loci Geest van de plek gemeente amsterdam - presentatie genius loci - 01.09.2020

Locatiebezoek

LOLA Landscape Architects

Analyse

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Proces: Ontwikkelingen

Projectgroep Workshops Wethouders

RD bijeenkomst

Playbook

PLAYBOOK LOLA Landscape Architects

PLAYBOOK

PLAYBOOK

PLAYBOOK Groen en Sport NDSM-werf Oost

Proces: Schetsen

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Baseline De Baseline is het motto en idee waaraan we ons zelf met betrekking tot de invulling van de opgave spiegelen.

Groen, radicaal, ruig, experimenteel en met behoud van historie en cultuur. Niet met een vast plan, maar door condities te creëren.

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Vrije ruimte

Strategie NDSM

❷ Investeren in goede basis

Raamwerk

Green Baseline LOLA Landscape Architects

❸ Vrije ontwikkeling van initatieven waar het kan

❶ Bestaande kwaliteiten behouden

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Strategie De vergroeningsopgave wordt aangevlogen vanuit een dynamische strategie waarin het gebied zich in zekere mate vrij kan ontwikkelen. Om dit te faciliteren wordt een vast raamwerk gemaakt bestaande uit één goede basis en de te behouden bestaande kwaliteiten. Uiteindelijk wordt op basis van het plan een mogelijk studiemodel gemaakt waaraan gerekend kan worden.

Monumenten en Erfgoed

Ingeniers bureau

Stedenbouw en Landschap Sport Projectmanagement Stichting NDSM Werf Condities Stadsecoloog

Kernkwaliteiten

Matrix Kernkwaliteiten behouden en versterken

Goede basis

Matrix Goede Basis Spelregels en zones

Raamwerk

Strategie NDSM

Studiemodel

Vrije Ruimte

LOLA Landscape Architects

Matrix Vrije Ruimte Spelregels en zones

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Kernkwaliteiten zorgen voor de identiteit

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Baseline

De kernkwaliteiten beschrijven de bestaande kwaliteiten in het gebied. Deze worden vastgelegd, bewaard en versterkt, om zo de unieke identiteit van het gebied te behouden. Ze vormen het kader voor de verdere vergroeningsopgave.

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Kernkwaliteiten als onderdeel van de raamwerk

Monumenten en Erfgoed Stedenbouw en Landschap Sport

Identiteit en Genius Loci

Projectmanagement Erfgoed Stichting NDSM Werf Stadsecoloog

Kernkwaliteiten

Ecologie en groen

Matrix

Cultuur en voorzieningen Kernkwaliteiten behouden

Studiemodel

Zwaktes verbeteren

Sport

Routing en Toegankelijkheid Raamwerk

Ruimtelijke kwaliteit

Goede basis

LOLA Landscape Architects

Condities, goede basis en vrije ruimte

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Genuis loci & Identiteit Genius loci 1. Functioneel

2. Open

3. Dynamisch

Robuust, geometrisch, tijdelijk / permanent, gestructureerd, samenhangend systeem, monumentaal, industrieël erfgoed, rationeel ruimtegebruik, ruw, vast / flexibel, land / water, binnen / buiten.

Ongedefineerd, ruim / wijds, functioneel gebruik van het water, perspectieven, uitzicht op historisch centrum, aankomst met de pont, lage dichtheid, flexibiliteit, richting van de ruimte naar het water.

Creatief, efemeer, in beweging, toegankelijk, druk / rustig, ruimte voor innovatie en experiment, spontane vergroening, interactief, toegankelijk, veelzijdig, adaptief, vergroening initatieven.

❶

❶

❷

❶

❶ ❸

❶

Kernkwaliteit: 1. Historisch emsemble van ruige gebouwen, hellingen en relicten met verschillende afmetingen en ruimtes. 2. Doorlopende vloer met een lapendekken van klinkers en stelconplaten. 3. Spontaan en wild gegroeid groen. 4. Ruige karakter wordt ondersteunt door grote hoeveelheid aan graffiti in het gebied. 5. Grote interne ruimte gekoppelde aan de grote open ruimte van het IJ. Doel: 1. Nieuwe toevoegingen passend maken aan bestaande kwaliteiten.

❺

❶

❸

❸

❶

❺

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Genuis loci & Identiteit

Doorlopende vloer

Historische gebouwen

Historische relicten

Openheid water

Spontane vergroening

Nieuwe toevoegingen

LOLA Landscape Architects

Grafitti draagt bij aan het karakter

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Erfgoed Kernkwaliteit: 1. Geheel gebied als emsemble (maaiveld, kades / oevers, water / bouwwerken etc.). 2. Ruimtelijk en functionele zichtlijnen. 3. Aanwezige relicten en gebouwen welke het productieproces/ route uitleggen. 4. Verschillende schaalniveaus wisselwerking grote hallen en kleinere plekken. 5. Hellingen en bij behorende kranen.

Doelen: 1. Werken aan de ervaring van de productieroute en het productieproces. 2. Versterken functionele en visuele relatie binnen / buiten en land / water. 3. Herstel en instand houden hellingen, dokdeur en kades. 4. Versterken van de ervaring / functioneren van de werf op hoogte. 5. Verbeteren afleesbaarheid begin- en eindpunt van het productieproces (lossen en opslag ruw materieel; afbouwhaven en proefdraaiplaats).

❶

❶

❼

❺ ❻

❻

❹ ❺

❶

❹ ❷

❶

❺ ❹

❷

❸

❼ ❺ ❹

❺ ❸ ❹ ❸

* complete omschrijving van cultuurhistorische waarde is te zien in; NDSM-werf Oost Inrichting en gebruik buitenruimte, 2020 Verdere uitwerking dient te gebeuren in nauwe samenspraak met Monumenten en Archelogie

❶ Monumenten gebouwen ❷ Monumenten hellingen ❸ Gebouwen met waarde ❹ Relicten ( ) ❺ Buitenruimte ensemble ❻ Historische productie route ❼ Harde kade

❼

❼ ❻

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Erfgoed

Kraan

Hellingen

Rails loodsen

Scheepswerf loodsen

Rails kranen

Schaal

LOLA Landscape Architects

Relicten

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Cultuur en voorzieningen Kernkwaliteit: 1. Betaalbare broedplaatsen en atelierruimtes. 2. Presentatieplekken (functie niet het gebouw). 3. Vrije festivalruimte. 4. Streetart museum.

❷

❻

❶

Kernkwaliteiten voorzieningen: 5. Mix aan ondersteunende horeca. 6. Programmerende cultuurinstellingen. 7. Maakruimte (functie niet het gebouw).

❸

❷

Doelen: 1. Kwaliteit van functies onder de hellingen meer lineren met identiteit NDSM. 2. Nieuwe horeca functies zoeken die actief bijdragen aan identeit NDSM.

❶ ❹ ❶

❺

❷ ❸ ❼ ❺ ❶ Betaalbare broedplaatsen en atelierruimtes ❷ Vrije festivalruimte ❸ Ondersteunde horeca plekgebonden ❹ Ondersteunende horeca, niet plekgebonden ❺ Ondersteunende horeca, niet plekgebonden, geen bijdrage gebied ❻ Museum ❼ Presentatie en maakruimte, niet plekgebonden LOLA Landscape Architects

❹

❷

❼

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Cultuur en voorzieningen

Kunstenaarsateliers

Museum

Horeca niet gefixeerd

Festivalruimte Docklands

Festivalruimte helling

Festivalruimte gehele terrein

LOLA Landscape Architects

Functie gefixeerd

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Groen en ecologie

❶

Kernkwaliteit: 1. Broedlocaties mussen. 2. Oude gebouwen met kieren en kleine plekjes. 3. Spontane vergroening, langs de orientatie lijnen. 4. Riet / stortsteen oevers.

❷ ❷ ❼

❷ ❼

❹

Doelen: 1. Verbinden op een groter schaal niveau. 2. Vergroten biodiversiteit. 3. Vergroten diversiteit in habitatten (gradienten van droog tot nat).

❻ ❺

❹ ❺ ❶ ❼

❺

❹

❷

❷ ❺

❶

❺ ❹

❷

❻

❻

❶ ❻ ❺

❷

❸

❶ Groen met hoge ecologische en ruimtelijke waarde ❷ Groen met lage ecologische en ruimtelijke waarde ❸ Oeverrand ❹ Kerngebied mussen broedpopulaties ❺ Huismuissen broedplaats ❻ Schuil & Foerageer plaatsen huismussen ❼ Belangerijke gebouwen voor broedplekken LOLA Landscape Architects

❷

❹

❺

❶

❷

❻❺ ❷

❶ ❷

❻ ❺

❸

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Ecologie en groen

Groen hoge waarde

Groen hoge waarde

Groen lage waarde

Ligging aan water

Broedplaatsen mussen

Foerageer plaatsen mussen

LOLA Landscape Architects

Groen lage waarde

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Sport Kernkwaliteit: 1. Veel vrije ruimte die nu wordt gebruikt voor sport, oa. hardlopen en urban fitness. 2. Jachthaven en pleziervaart. 3. Landelijke aantrekkelijkheid door unieke karakter voor onder andere urban sports.

❷

Doelen: 1. Toevoegen van diverse sportvoorzieningen, met plek voor de georganiseerde en ongeorganiseerde sporter. 2. Unieke voorzieningen, passend bij het unieke karakter van NDSM. 3. Verbinden en versterken van sport- en beweegnetwerk Noord (beweegvriendelijke routes naar omliggende woongebieden) met o.a. continue route langs het water. 4. Versterken waterrecreatie.

❶

❶

❶ Strava routes over vrije ruimte ❷ Jachthaven LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Routing en toegankelijkheid Kernkwaliteit: 1. Verbinding NDSM-Plein met NDSM West, Buiksloterham. 2. Route naar Noord langs de MS van Riemsdijkweg. 3. Aankomst via pont en toekomstige brug. 4. Gebied voor een groot deel publiek of semi-publiek toegankelijk.

Doelen: 1. Oplossen versnippering terrein door kielblokken en parkeren. 2. Maken van continue route langs het water. 3. Maken van extra routes naar bovenliggende buurten en langs Zijkanaal I. 4. Wateroever publiek toegankelijk maken rondom Rhebergen en Jachthaven. 5. Gebouwde voorzieningen publiek toegankelijk maken.

❹ ❸

❶ ❹

❹

❸

❷ ❹ ❹

❹ ❸ ❶ Hoofdroute ❷ Sluiproute ❸ Publiek toegankelijk ❹ Semi publiektoegankelijk LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Routing

Veerpont

Hoofdverbinding: NDSM-Plein

Hoofdverbinding: Theo Fransmanbrug

Secundaire verbinding

Secundaire verbinding: Mt. Ondinaweg

Veerpont

LOLA Landscape Architects

Hoofdverbinding: NDSM-Straat

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Ruimtelijkheid Kernkwaliteit: 1. De hellingen en hun visuele relatie water. 2. De hoekverdraaiing in de aanleg en de resulterende twee orientaties. 3. De verschillende gezichten op het water. 4. Lange lijnen over het IJ. 5. Centrale ruimte, met de historische facades. 6. Spontane vergroening in lijnen, en de formele Iepenlaan. 7. Historische identiteit-gevende bebouwing / hellingen als objecten op een open ruimte, waardoor er schillende schalen en ruimtes ontstaan. Doelen: 1. Alzijdige uitstraling van gebouwen op het terrein. 2. Een egale werfvloer maken. 3. Versnipperd groen omvormen naar substantiële vakken.

❼

❼

❷ ❼

❷

❹

❸

❶ ❸

❼

❼ ❼

❺

❶ ❺

❺

❷ ❼

❷

❻ ❶ Hellingen met visuele relatie water ❷ Orientatie richting ❸ Gezichten op het water ❹ Centrale ruimte ❺ Spontane vergroening in lijnen ❻ Iepenlaan ❼ Historische identiteit gevende bebouweing op open ruimte LOLA Landscape Architects

❸ Groen en Sport NDSM-werf Oost

Ruimtelijke kwaliteit

Oriëntatie

Oriëntatie: NDSM-Plein

Open zichten / Helling

Spontane vergroening

Bomen tussen de hellingen

Bomen op de pier

LOLA Landscape Architects

IJ zichten

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Ruimtelijke kwaliteit behouden

Historisch ensemble

LOLA Landscape Architects

Twee orientaties en centrale ruimte

Spontane lineaire vergroening

Relatie met het water

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Ruimtelijke kwaliteit doelen

Continue route langs waterrand

LOLA Landscape Architects

Een gelijksvloerse werf

Alzijdige bebouwing

Substantiele versporting & vergroening

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Raamwerk bestaande kwaliteit Bestaande kernkwaliteiten worden vastgelegd om de identiteit en karakter van NDSM vast te houden, deze worden verbeterd en versterkt. De locaties welke daarin niet belangrijk zijn worden gebruikt als ruimte voor een goede basis en als vrije ruimte.

Erfgoed

• Monumenten en relicten • Ensemble • Ruimtelijke en visuele relaties • Productie proces • Productie route

Cultureel

• Evenement ruimte • Makersruimte • Museum • Horeca

Sport

• Informele sport

Groen en ecologie • Spontane groen • Mus kolononies • Waterrand

Routing en toegankelijkheid

• Verbinding met Centraal en Houthaven • Centrale route

Ruimtelijk

• Hellingen hun relatie met het water • Twee richtingen van het werf • Relatie en vergezichten over het IJ • Centrale ruimte • Spontane vergroening langs lijnen • Historische identiteit van gebouwen op een open werf LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Doelen Vanuit de kernkwaliteiten komen ook aantal zwaktes naar voren welke de kwaliteiten in het gebied ondermijnen. Deze zwaktes zijn geformuleert als doelen welke aanknopingspunten voor ingrepen in de goede basis.

Erfgoed

• Herstel en instand houden hellingen, dokdeur en kades • Versterken van de ervaring/functioneren van de werf op hoogte. • Terugbrengen van samenhang in productieproces binnen- en buitenruimte • Versterken functionele en visuele relatie binnen / buiten en land / water

Cultureel

• Nieuwe passende functies onder de hellingen • Horeca welke toevoegde waarde heeft voor gebied

Sport

• Verbinden en versterken van sport- en beweegnetwerk • Toevoegen van diverse sport voorzieningen

Groen en ecologie

• Meer groen wat beter is aangesloten op omgeving voornamelijke langs waterrand • Meer biodiversiteit aanbrengen door diverse habitats

Routing en toegankelijk

• Parkeerterrein centreren rest van de terrein autoluw • Nieuwe verbindingen naar Noord voor langzaamverkeer. • Continue route langs water • Continue publieke ruimte op NDSM werf

Ruimtelijk

• Noordzijde naar voorkant ontwikkelen • Terrein naar een continue maaiveld brengen • Openen van terrein Plekk / Noorderlicht • Kwalitatieve inrichting van het groen • Oevers Rhebergen en Jachthaven openen LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Matrix: Gebieden De te behouden kernkwaliteiten en doelen zijn samengevat in een matrix gekoppeld aan deelgebieden. Het doel is om een eenvoudig overzicht te maken, welke makkelijk uitbreidbaar is voor toekomstige ontwikkelingen.

13

16

15

14 11

12

❶ ❷ ❸ ❹ ❺ ❻ ❼ ❽ ❾ 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19

Gebieden: Afbouwhaven 't IJ MS van Riemsdijkweg Neverita weg Loadout Helling 4 (Y) Helling 2/3 (X) Water voor hellingen Helling 1 Noorderlicht Rhebergen NDSM plein Cornelisdouwe kanaal Scheepsbouwloods Docklands Lasloods MTV plein Timmerwerkplaats Smederij/ Centrale werkhal

❼

18

19 10

❾

17

❶ ❻ ❺

❽

❹

❸

❷ LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Matrix: Behouden Kernkwaliteiten Gebieden

Zone

Behouden Identiteit

-

Overkoepelend

Functioneel, open, dynamisch

1) Gehele gebied als emsemble (maaiveld, kades/ oevers, Identiteit en creatieve water/ bouwwerken etc.) 2) Ruimtelijk en functionele kracht van NDSM werf zichtlijnen 3) Aanwezige relicten en gebouwen welke het productieproces/ route uitleggen 4) Verschillende schaalniveaus wisselwerking grote hallen en kleinere plekken. 5) Functionele zichtlijnen vrijhouden

3,6,7,14,16,18,19

Gebouwen

Historische emsemble

Monumenten en gebouwen die onderdeel zijn van het emsemble zoals de smederij.

1) Betaalbare broedplaatsen in Scheepsbouwloods, 2) Presentatie, maakruimte en horeca als functies in enkele gebouwen. 3) Museaal kwaliteit in streetart museum 4) Ondersteunde horeca. 5) Programmerende cultuurinstellingen

6,7

Hellingen

Historische emsemble

Helling, kranen en relicten hierom heen met hun functionele relatie

Broedplaatsen in de Spontane ontstane helling, hotel functie in groenvakken en kraan, dak helling als mussenkolonie evenementruimte

Ruimte voor informele sport en hardlopen

1,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13

Oevers en kades

Historische emsemble

Harde en zachter oevers inclusief relicten. Drijftest locatie op de kop. Vorm Afbouwhaven behouden.

-

Riet/stortsteen oever, Iepenlaan

Kade als onderdeel informele sportroute

Publiek toegankelijke kades

3,4,5,6,7,8,9,11,12,13,15,17

Verharding

Doorlopende werf vloer

Openheid tussen gebouwen bewaren

Vrije festival ruimte

-

-

Verbinding NDSM Centrale ruimte, plein met NDSM west, met de historische Buiksloterham gevels.

1,3,4,5,6,7,9,10,13,17

Groen

Spontane en wild groen

-

-

Spontane vergroening, Informele aanleidingen Route naar Noord langs de oriëntatie voor sport en spel (zoals langs de MS van lijnen, broedplaatsen scheepsbouw elementen Riemsdijkweg mussen voor freerunparcour)

Spontane vergroening in lijnen, en de formele iepenlaan

1,2,13

Water

Openheid van het IJ

-

-

Aansluiting op grote structuren

De verschillende gezichten op het water, Lange lijnen over het IJ.

Zone

Doelen Identiteit

Erfgoed

Cultuur en voorzieningen

van kernkwaliteiten Groen en ecologie SportVoorbeeld uitwerking Route en Ruimtelijkheid uiteindelijk dient deze compleet en preciezer te toegankelijkheid

-

1) Versterken groene karakter op NDSM manier. 2) Verbinden op een groter schaal

Kernkwaliteiten Gebieden

-

LOLA Landscape Architects

Overkoepelend

Erfgoed

Nieuwe toevoegingen passen maken aan bestaande kwaliteiten

Cultuur en voorzieningen

Groen en ecologie Sport

Versterken sport karakter op NDSM, met plek voor de georganiseerde en ongeorganiseerde sporter

1) Oude gebouwen met kieren en kleine plekjes voor dieren. 2) Broedplaatsen mussen

Jachthaven en pleziervaart

Route en toegankelijkheid

Ruimtelijkheid

Gebied voor een groot deel publiek of semi-publiek toegankelijk.

De hoekverdraaiing in de aanleg en de resulterende twee oriëntaties.

-

Historische identiteit-gevende bebouwing/hellingen als objecten op een open ruimte, waardoor er schillende schalen en ruimtes ontstaan.

Helling en zijn visuele relatie met het water, oriëntatie, spontane vergroening langs de helling.

Aankomst met pont

worden.

1) Versterken sport karakter op NDSM manier. 2) Verbinden op bovenplanse

Maken van extra routes naar bovenliggende Groen en Sport NDSM-werf Oost buurten en langs

1,2,13

Water

Openheid van het IJ

-

-

Aansluiting op grote structuren

Doelen Identiteit

Erfgoed

Cultuur en voorzieningen -

Matrix: Doelen

Jachthaven en pleziervaart

Aankomst met pont

De verschillende gezichten op het water, Lange lijnen over het IJ.

Groen en ecologie Sport

Route en toegankelijkheid

Ruimtelijkheid

1) Versterken groene karakter op NDSM manier. 2) Verbinden op een groter schaal niveau

1) Versterken sport karakter op NDSM manier. 2) Verbinden op bovenplanse schaalniveau in sport en beweegnetwerk. Versterken van binnensporten in ondermeer de hallen.

Maken van extra routes naar bovenliggende buurten en langs Zijkanaal I

-

-

Routing mogelijk maken langs deuren helling

-

Continue publiek toegankelijke route langs waterrand

-

Kernkwaliteiten Gebieden

Zone

-

Overkoepelend

Nieuwe toevoegingen passen maken aan bestaande kwaliteiten

3,6,7,14,16,18,19

Gebouwen

-

6,7

Hellingen

-

1,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13

Oever en kades

-

-

-

Versterken ecologische verbinding langs harde oever

3,4,5,6,7,8,9,11,12,13,15,17

Verharding

-

-

-

-

1) Toevoegen van diverse Oplossen Een egale werfvloer sportvoorzieningen versnippering terrein maken 2) Maken van continue door kielblokken en route langs het water parkeren

1,3,4,5,6,7,9,10,13,17

Groen

-

-

-

-

-

Versnipperd groen omvormen naar substantiële vakken

1,2,13

Water

-

-

-

Vergroten diversiteit in habitatten (gradiënten droog tot nat) Vergroten diversiteit in habitatten (gradiënten droog tot nat)

Versterken watersporten

-

-

-

1) Programmering van de te behouden gebouwen. Met hierin ruimte voor ondersteunde functies en cultuur. 2) Nieuwe horeca functies zoeken die actief bijdragen aan identiteit NDSM. Relicten beter zichtbaar maken. Ruimte ook beleefbaar Betere maken in 3de dimensie, renovatie deuren en pomp programmering in de helling, renovatie deuren en pomp

Gebouwde Alzijdige uitstraling voorzieningen publiek van gebouwen op het terrein toegankelijk maken

Voorbeeld uitwerking van kernkwaliteiten uiteindelijk dient deze compleet en preciezer te worden. LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Kernkwaliteiten voor het studiemodel

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Studie

voor goede basis en vrije ruimte

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Studie Als onderzoek voor het opzetten van de condities, goede basis en vrije ruimte zijn naast aspecten zoals ruimtelijkheid en oppervlakte ook de saneringsopgave onderzocht.

Groen land

Groen oever/water

Sport

Oppervlaktes

Parkeren Goede basis

Studie

Ruimtelijk

Groen land Vrije ruimte Groen oever/water

Sport/ parkeren

Sanering

Vervuilingskaart

Stortopties en locaties

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Oppervlaktes

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Vergroening op land: Oppervlakte modellen

optie 1: S

optie 2: M

• 2 meter brede stroken • 2861 m2 in totaal • 8,2% van minimale oppervlakte groen opgave (34711 m2)

• 5 meter brede stroken • 7128 m2 in totaal • 20.5 % van minimale oppervlakte groen opgave (34711 m2)

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Vergroening op land: Oppervlakte modellen

15 m 10 m 60 m 10 m

10 m 10 m

10 m

Optie 3: L

Optie 4: XL

• 10 meter brede stroken • 14.305 m2 in totaal • 41,2 % van minimale oppervlakte groen opgave (34.711 m2)

• Maximale brede stroken zonder belangrijke zichten te belemmeren • 23.213 m2 in totaal • 66,8 % van minimale oppervlakte groen opgave (34.711 m2)

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Vergroening op oever/water: Oppervlakte modellen

Optie 1: S

Optie 2: M

• Zone waterrand vergroening maaiveld 10m brede strook • Zone water rand maaiveld blijft verhard • 14.490,7 m2 vergroening in totaal • 41,7 % van minimale oppervlakte groen opgave (34.711 m2)

• Zone waterrand vergroening maaiveld 10 m brede strook • Zone water rand maaiveld blijft verhard • 14.490,7 m2 vergroening maaiveld • 41.7 % van minimale oppervlakte groen opgave (34.711 m2) • Zone waterrand kades vergroenen (2m diep) • 3.505,4 m2 • 10,1 % van minimale oppervlakte groen opgave (34.711 m2) • totaal 51,8% minimale oppervlakte groen opgave (34.711 m2)

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Vergroening op oever/water: Oppervlakte modellen

Optie 3: L

Optie 4: XL

• Zone waterrand vergroening maaiveld 10 m brede strook • Zone waterrand maaiveld blijft verhard • 14.490,7 m2 vergroening maaiveld • 41,7 % van minimale oppervlakte groen opgave (34.711 m2) • Zachte oever uitbreiden groene kades (2m diep + 10m breed) • 14.964 m2 vergroeing uitbreiden groene kades • 43,1 % van minimale oppervlakte groen opgave (34.711 m2) • Totaal 58 % minimale oppervlakte groen opgave (34.711 m2)

• Zone waterrand vergroening maaiveld 10 m brede strook • Zone water rand maaiveld blijft verhard • 14.490,7 m2 vergroening maaiveld • 41,7 % van minimale oppervlakte groen opgave (34.711 m2) • Maximale zone drijvend groen (19.417 m2) • 55,9% van minimale oppervlakte groen opgave (34.711 m2) • Totaal 97,6 % minimale oppervlakte groen opgave (34.711 m2)

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Georganiseerde sport: Oppervlakte modellen

Optie 1

Optie 2

• Parkeergarage maaiveld en sport gestapeld (+4 m) • Minimale breedte van 50 m • 5.000 m2 aan dakoppervlakte (exclusief 1000 m2 voor trap / paden / andere) • 4.000 m2 aan bruikbare oppervlakte voor sportvoorzieningen

• Parkeergarage verdiept en sport maaiveld • Minimale breedte van 50 m • 5.000 m2 aan dakoppervlakte (exclusief 1.000 m2 voor trap / paden / andere) • 4.000 m2 aan bruikbare oppervlakte voor sportvoorzieningen

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Georganiseerde sport: Oppervlakte modellen

Optie 3

Optie 4

• Parkeergarage verdiept, maaiveld open ruimte en sport gestapeld (+ 4 m) • Minimale breedte van 50 m • 5.000 m2 aan dakoppervlakte (exclusief 1.000 m2 voor trap / paden / andere) • 4.000 m2 aan bruikbare oppervlakte voor sportvoorzieningen

• Verspreide sportvelden • Gemiddelde grote sportveld = 600 m2 (tennis 700 m2, basket 600 m2, minivoetbal 500 m2) • 7 sportvelden van 600 m2 • 4.200 m2 aan sportvoorzieningen • Velden terrein Rhebergen alleen mogelijk als deze vrij komen, anders dienen deze elders te worden geplaatst • Deze variant is niet geschikt voor georganiseerde buitensport in de traditionele zin

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Parkeren: Oppervlakte modellen

A C B D

Optie 1: Ondergronds parkeren

Optie 2: Parkeergarage bovengronds

• Parkeergarage verdiept 1 of 2 lagen verdiept • A: 1 laag diep 250 parkeerplaatsen totaal 6.250 m2 (118*52 m) • B: 1 laag diep extra breed 340 parkeerplaatsen totaal 8.500 m2 (118*72 m) • C: 2 lagen diep 500 parkeerplaatsen totaal 6.250m2*2 (118*52 m) • D: 2 lagen diep 680 parkeerplaatsen 8.500m2*2 (118*72 m)

• Enkellaag parkeergarage maaiveld (+4. m) • 250 parkeerplaatsen totaal 6.250m2 (118*52 m)

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Parkeren: Oppervlakte modellen

Optie3: Tijdelijke parkeerstellage • Parkeerstellage • Flexibele hoeveelheid parkeerplaatsen. 1 rij is 43 p.p. en kunnen tot 9 lagen (18 m) hoog gestapeld worden voor totaal 387 parkeerplaatsen • 1.298 m2 (118*11 m) oppervlakte flexible hoeveelheid parkeerplaatsen • waarvan 590 m2 parkeerstellage (118*5 m) de rest infrastructuur

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Ruimtelijk

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Vergroening op land minimale basis: Ruimtelijk model maaiveld

Referenties ①

②

Voorbeeld uitwerking met laag groene inrichting ① 10 m breed

② 5 m breed

③ 2 m breed

③

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Vergroening op land minimale basis: Ruimtelijk model 1,5 meter hoog

Referenties ①

②

Voorbeeld uitwerking met 1,5 m hoge groene inrichting ① 10 m breed

② 5 m breed

③ 2 m breed

③

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Vergroening op land minimale basis: Ruimtelijk model 15 meter hoog

Referenties ①

②

Voorbeeld uitwerking met 15 m hoge groene inrichting ① 10 m breed

② 5 m breed

③ 2 m breed

③

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Vergroening op oever / water goede basis: ruimtelijk model maaiveld Fysieke verbinding openhouden Open zichten behouden Groen op maaiveld

Referenties ①

②

① Ecologische getrapte oever

② Park getrapte oever

③ Harde oever

③

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Vergroening op oever / water goede basis: ruimtelijk model tot 1,5 m Fysieke verbinding openhouden Open zichten behouden Groen op maaiveld Groen tot 1.5 m

Referenties ①

②

① Ecologisch

LOLA Landscape Architects

② Park

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Vergroening op oever / water goede basis: Ruimtelijk model tot 15 m Fysieke verbinding openhouden Open zichten behouden Groen op maaiveld Groen tot 1,5 m Groen tot 15 m

Referenties ①

②

① Ecologisch

LOLA Landscape Architects

② Park

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Georganiseerde sport goede basis: Ruimtelijke modellen

Referenties ①

②

② Parking -1 en sport maaiveld

LOLA Landscape Architects

② Parking maaiveld en sport gestapeld + 4 m

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Studie sanering

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Sanering situatie De vervuiling van de grond op NDSM-werf bestaat voornamelijk uit zware metalen en asbest. Op lokale situaties zijn er ook verdere vervuilingen. De vervuiling is zo complex dat het op de site reinigen doormiddel van bijvoorbeeld bacteriën of beplanting niet mogelijk is. Er wordt een kaart gemaakt van de gedeeltes welke gesaneerd en welke nog vervuild zijn. Indicatief is het volgende gesaneerd; rondom kabels en leidingen, de grote hallen, gebied Noorderlicht.

* Vervuilingskaart word aangelevert door IB

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Sanering scenario's voor opschonen vervuilde grond De saneringsmogelijkheden zijn beperkt tot het laten zitten, afvoeren of lokaal hergebruiken van de vervuilde grond. De kosten hiervan lopen erg uiteen omdat het afvoeren en saneren van grond relatief duur is. Een saneringsplan dient te worden opgesteld na de vaststelling van dit stuk.

Scenario 1 Vervuiling laten zitten en ophogen vergroening

Scenario 2 Aanbrengen leeflaag 1 m en afvoeren vervuilde grond

Scenario 3 Aanbrengen leeflaag 1 m en storten vervuilde grond als ondergrond aanplemping

10 €/m3 200 €/m1 stelpost

85 €/m3 8 €/m3 10 €/m3

8 €/m3 10 €/m3 700 €/m1 10e €/m3

Aanbrengen leeflaag met grond vanuit depot Keerwanden Watersyteem voor groen

LOLA Landscape Architects

Afvoeren vervuilde grond Afgraven vervuilde grond Aanbrengen leeflaag met grond vanuit depot

Afgraven vervuilde grond Aanbrengen leeflaag met grond vanuit depot Aanbrengen oeverkade Aaanbrengen leeflaag met grond uit depot om vervuilde grond af te dekken

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Sanering scenario's voor storten vervuilde grond Eén van de opties is het lokaal verwerken van de vervuilde grond op terrein, bijvoorbeeld onderwater of in een nieuwe helling waar voorheen de helling 1 heeft gestaan. Dit levert een aanzienlijke kostenbesparing op. Optie 1 Helling 1:

5.280 m3

€ 448.800 minus aanlegkosten

11.700 m3 aanname

€ 994.500 minus aanleg kosten

Helling 16 x 100 x 5m -0,5 m leeflaag

Optie 2 *Onderwater:

Totale hoeveelheid afhankelijk van diepte (aanname 3,3 m gebaseerd op calculatie Gaston) 1,5 m water dekking op afdeklaag 1,8 m diepte beschikbaar* 6.500 m2 ❶

Optie 3 Extra helling op gaan 11.444 m3 richting water:

€ 1.312.740 minus aanleg kosten

Helling 145 x 40 x 6 -0,5 m leeflaag

❸

* Optie 2: In het Investeringsbesluit NDSM uit 2013 is deze oplossing opgenomen, maar dan wel als aanplemping. Omdat een aanplemping een aantasting is van het monumentale ensemble en ook om redenen van ruimtelijke kwaliteit (ruime zichtlijnen over water en langs de oever) ongewenst is wordt voorgesteld om de vervuilde grond onder water op te slaan en af te dekken met schone grond. Dit is echter niet mogelijk binnen de Waterwet. Mochten hier, in de vervolgfase) geen uitzonderingen- of afspraken over gemaakt kunnen worden dan vervalt deze oplossing. LOLA Landscape Architects

❷

❶ Optie 1: Terugbrengen helling 1 ❷ Optie 2: Onderwater storten ❸ Optie 3: Introductie nieuwe helling Groen en Sport NDSM-werf Oost

condities

voor goede basis en vrije ruimte

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Condities Naast de kernkwaliteiten zijn er technische condities, voornamelijk in de ondergrond, welke beperkingen geven aan de invulling van de goede basis en vrije ruimte. Deze zijn onder condities in kaart gebracht met de bijbehorende beperkingen en acties.

Kernkwaliteiten

Ingenieursbureau

Kabels en leidingen Goede basis

Kernkwaliteiten

Condities, goede basis en vrije ruimte

Bomverdachtgebied Vrije ruimte Vervuiling

Grondposities

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Condities: Kernkwaliteiten De bestaande kernkwaliteiten vormen de uitgangspositie voor de goede basis en vrije ruimte.

❶

❶ Horeca functies in te verwijderen bebouwing LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Condities: Kabels en leidingen Het gebied is doorweven met kabels en leidingen. Veel leidingwerk is ook niet in kaart gebracht. Wel is de grond rondom de kabels en leidingen gesaneerd waardoor werkzaamheden in de grond rondom de kabels geen veiligheidsrisico met zich meebrengt. Vanuit de riolering, warmenet en hoge druk gasleidingen gelden beperkingen voor de inrichting bovengronds. Hierboven dient voornamelijk geen groot groen te worden aangeplant zoals bomen en heesters.

Waternet riolering Waternet waterleiding Hoogspanning Gas hoge druk LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Condities: Bomverdacht gebied Gedeelte van NDSM-werf is gemarkeerd als bomverdacht gebied. Voor nietontplofte explosieven van de Tweede Wereld Oorlog. Bij werkzaamheden in de grond in het verdachte gebied moet er is eerst onderzoek plaatsvinden.

Bomverdacht gebied LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Condities: Vervuiling Alle gebieden waar de verharding wordt weggehaald en er nog geen sanering heeft plaatsgevonden dient eerst te worden gesaneerd voordat er verdere inrichting kan plaatsvinden. Om een sanering te kunnen starten moet de huidige functie van parkeren worden verplaatst. Daarna kan er gefaseerd in deelgebieden worden gesaneerd.

Keuze scenario:

Scenario 1 Vervuiling laten zitten en ophogen vergroening

Scenario 2 Aanbrengen leeflaag 1m en afvoeren vervuilde grond

Scenario 3 Aanbrengen leeflaag 1 m en storten vervuilde grond als ondergrond aanplemping

* Vervuilingskaart word aangelevert door IB op basis hiervan wordt een faseringkaart gemaakt LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Condities: Grondposities Groot gedeelte van het gebied is in eigendom van gemeente Amsterdam en in beheer door Stichting NDSM-werf. Veel van de gebouwen en gebied van Rhebergen zijn in erfpacht uitgeven. Naast erfpacht zijn er gebieden in verhuur aan partijen voor (on)bepaalde tijd. Doelen voor verdere ontwikkeling: 1. Aflopende contracten niet verlengen om gebieden vrij te maken voor nieuwe initiatieven gelinieerd met het vergroeningsproject. 2. Voor het project is het van grote meerwaarde om de gehele oever te betrekken in de ontwikkeling. De afgesloten gebieden onderbreken zowel de ecologische verbindingen als de aansluiting met de noordelijk gelegen woonwijken. Daarnaast is toegankelijkheid in de gebieden belangrijk om het gebied als één geheel ervaringen. Door de privatisering vormen ze nu een ongewenste achterkant.

onbepaald onbepaald

2022 onbepaald 2022

2028

verlopen

2028 2022

2028 2028

2028 Erfpacht Grond verhuring Opstalverhuring LOLA Landscape Architects

2025

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Goede Basis nieuwe structuur in het gebied voor groen, sport en cultuur

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Baseline

De doelstelling van de goede basis is om enerzijds een structuur te maken welke voorziet in sport, groen, ecologie, cultuur en routing en anderzijds om de kernkwaliteit te versterken. De goede basis is openbaar en vormt een raamwerk waarbinnen initiatieven zich kunnen ontwikkelen.

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Goede basis

Kernkwaliteiten

Condities, goede basis en vrije ruimte

Groen en ecologie

Raamwerk Verharding Goede basis Monumenten en Erfgoed

Matrix Goede Basis met Spelregels en Zones

Studiemodel

Sport

Stedenbouw en Landschap Sport

Cultuur en voorzieningen

Projectmanagement Stichting NDSM Werf

Gebouwen

Stadsecoloog

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Groen: Groene basis

❹

NDSM is een werf bestaat nu vooral uit verharding. Met de goede basis wordt dit omgedraaid. Er is een groene basis van gebruik en ecosysteem-groen. Hierin blijven alleen de noodzakelijk ruimtes verhard, voor bijvoorbeeld routing, activiteiten of als kernkwaliteit. Ook voor de gebouwen is er gekozen om initieel alleen monumentale en identeitsbepaalde bebouwing te behouden, en rest-ruimte te gebruiken voor maximale vergroening. Het groen wordt niet aangeplant, maar de juiste condities worden gemaakt voor spontane vergroening. De nieuwe groen inrichting kent een ruig, spontaan en natuurlijk karakter. Hierin wordt onderscheid gemaakt in vier type groene ruimtes; 1. Ruige velden; grotere vakken met wilde grasweides. Gebruiksruimtes worden van hieruit gemaaid. 2. Ruige velden met natuurvakken, veld met hierop vakken met spontaan opgaand groen. Bestaat uit hogere grassen, heesters en bomen. 3. Lineaire stroken met spontane vergroening met bomen. 4. Groene oevers, ecologische oevers met riet, lage bomen en overgang van nat naar droog.

❹

❷

❹

❷

❷

❶ ❸

❶

❸ ❶

❶

❷

❸

❹ ❸

❷ ❸

❸

❶ Ruige velden ❷ Ruige velden met natuurvakken ❸ Lineaire stroken ❹ Groene oever LOLA Landscape Architects

❹

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Groen: Ruig veld

❶ Verwijderen verharding

❷ Grond vervangen

❸ Succesie kickstarten

❹ Eenvoudig onderhoud

Historische relicten en rails laten liggen.

Vervuilde grond afvoeren en vervangen door schone zand uit gemeente depot.

Kickstart event met NDSM community en ecoloog waar (lokaal) zaad en zaadlingen worden gegooid in de nieuwe grond.

Onderhoud door begrazing voor natuurlijke uitstraling.

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Groen: Ruig veld

Referentie: Hondsrugtuin Hortus Haren, spontane gegroeid grasvegetatie na zaadtransplatatie.

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Groen: Natuurvakken

❶ Verwijderen verharding

❷ Grond vervangen

❸ Succesie met zaadbommen

❹ Geen onderhoud en toetreding

Historische relicten en rails laten liggen.

Vervuilde grond afvoeren en vervangen door schoon zand uit gemeente depot.

Spontane vergroening handje helpen met zaadbommen samengesteld door ecoloog.

Vakken worden niet betreden of onderhouden. Enkel voor veiligheid of waneer de vakken te breed worden.

Op de velden wordt vakken uitgezet ter grote van 20% van de oppervlakte van het veld. Hier het zand vermengen met lokaal puin, als stenige ondergrond.

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Groen: Lineaire stroken

❶ Verwijderen verharding

❷ Grond vervangen

❸ Succesie op basis bestaande planten

❹ Minimaal onderhoud

Historische relicten en rails laten liggen.

Vervuilde grond afvoeren en vervangen door schone zand uit gemeente depot.

Succesie opstarten door zaden te verzamelen van de bestaande planten en dit verder te verspreiden.

Vakken worden alleen teruggezet als zichtlijnen dichtgroeien.

Schoon zand vermengen met gravel vrijkomend uit NDSM-werf. Er blijven enkele paden om te kunnen paseren.

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Groen: Zachte oeverstrook

❶ Verwijderen verharding

❷ Grond vervangen en oevers vormgeven

❸ Succesie met wilgenmatten

❹ Minimaal onderhoud

Historische relicten en rails laten liggen.

Vervuilde grond afvoeren. Oever opnieuw modelleren met basalt golfbreker en daarna verschillende niveaus met schone kleigrond.

Wilgenmaten, ingezaaid met natuurlijke zaden, wordt gebruikt om de kleigrond vast te zetten en is de basis voor vergroening.

Begroeiing worden alleen teruggezet als zichtlijnen dichtgroeien.

Langs de oever wordt een continue route gemaakt met herbruikte stelconplaten.

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Groen: Ecologie Ecologie is nauw verbonden met de vergroening van het gebied en volgt in de basis de vergroening. Er wordt ingezet op verbinden van de waterrand met de omliggende natuur langs het IJ en Zijkanaal I. Hiervoor wordt er ook langs de harde oevers een smalle rietkraag aangelegd. Vanaf hier wordt het terrein opgetrokken met lineaire lijnen en natuurvakken en aangevuld met natuur inclusieve objecten. 1. 2. 3. 4.

Verbonden met regio door ecologische vergroening langs de waterrand. Vanaf het water met de lineaire spontane vergroening het land op getrokken. Schuil- en verblijfsplekken in de onbetreedbare natuurvakken. Stapgewijs toevoegen van biodiversiteit totems in samenwerking met kunstenaars en ecoloog (mogelijk onderdeel vrije ruimte).

❷

❹ ❷

❸

❶

❶ Doorlopende oeverrand ❷ Lineare vergroening ❸ Onbetreedbare natuurvakken ❹ Biodiversiteit totems LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

❶ Doorlopende oeverrand

LOLA Landscape Architects

❷ Lineare vergroening

❷ Onbetreedbare natuurvakken

❹ Biodiversiteit totems

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Groen: Harde oeverstrook met ecologische corridor

❶ Renovatie harde kade

❷ Aanbrengen smalle oever

❸ Inzaaien van riet

❹ Kaderand blijft altijd zichtbaar

Met behoud van historische waarde.

Voor de bestaande kade smalle oever aanbrengen met basaltblokken en klei.

Maken van smalle rietkraag welke de ecologische verbinding doorgaand maakt langs de harde kade.

Riet word bijgehouden zodat de kaderand altijd zichtbaar is vanaf het water.

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Ontsluiting: Alleen de benodige verharding

❹

Enkel waar nodig wordt de verharding op NDSM-werf behouden met het ook op ontsluiting, evenementen, behoud van de identiteit en historisch functioneren. De verharding bestaat uit een lappendeken van klinkers en stelcon platen waarop gebouwen zijn geplaatst. Betonstraatstenen / trottoirtegels worden vervangen met vrijgekomen stelconplaten en klinkers. Om de noordelijk wijken te verbinden is het belangrijk de nieuwe routes vanuit de Ätaturk weg en Koppelingpad met bruggen door te treken over het Cornelis Douweskanaal. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Alleen verharding waar noodzakelijk. Voor nieuwe verharding worden vrijgekomen stelconplaten en klinkers. Er is een centrale ruimte. Het terrein wordt autoluw. Er worden een sterke verbindingen met Noord gemaakt via bruggen. Parkeren wordt centraal ondergrond opgelost. Er is een continue route langs het water. Entree's worden benadrukt.

❷

❷ ❹

❺

❺

❸

❹

❺

❺ ❶

❹

❺

❹

❹

Voor nieuwe bestrating wordt er alleen gebruik gemaakt van vrijgekomen en kwalitatieve verhardingsmaterialen, klinkers en stelconplaten.

LOLA Landscape Architects

❹

❶ Centrale ruimte ❷ Verbinding Noord ❸ Parkeren ondergronds ❹ Continue route langs water ❺ Entree's

❹

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Ontsluiting: Verkeersregime Voor de transitie naar een publieke groen en sport gebied is het belangrijk om het auto gebruik op het terrein te minimaliseren. Hiervoor wordt onder andere parkeren centraal opgelost waarbij een ondergrondse oplossing het meest wenselijk is. Verkeer wordt hiernaartoe geleid, terwijl het rest van het terrein auto-luw en alleen toegankelijk voor bestemmingsverkeer zal zijn.

❶ ❷

❸

❹

❶ Ontsluiting auto's ❷ Centrale (ondergrondse) parkeergelegenheid ❸ Alternatieve ontsluiting irt. verkeerstremming Klaprozenweg ❹ Bestemmingsverkeer

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Lappendeken van herbruikte verharding

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Sport: Georganiseerde basis met veel ruimte voor vrije invulling Op de ruimte tussen de lasloods en de grote halen wordt een grote sportvoorziening voorzien voor de buurt. Deze bestaat uit meerdere velden die publiek toegankelijke en bruikbaar zijn. Onder dit veld is een groot gedeelte van het parkeren opgelost. Daarnaast blijft er ruimte beschikbaar voor informele sporten zoals hardlopen en worden deze routes verbeterd.

❶

1. Meerdere publieke velden boven op ondergrondse parkeergarage. 2. Behouden van open ruimte voor informele sport en informeel spelen. 3. Informele sportroute langs het water met bankjes, blokken etc. die kunnen worden gebruikt als sportobject. 4. Verbeteren voorzieningen informele sport zoals publieke toiletten en waterpunten. 5. Kansen in de vrije ruimte voor watersport en indoorsporten.

❸

❶

❷

❷

❷

❷

❸

❷

❶ Formele sportvelden ❷ Informele open ruimte voor sport ❸ Informele sportroute langs het water LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

❶ Toevoegen sportvelden

❷ Behouden van open ruimte

❸ Maken van sportroute langs water

❹ Toevoegen publieke voorzieningen

Vaste velden voor verschillende sporten, bijvoorbeeld door multifields. Ook de muren kunnen worden gebruikt.

Behouden van open ruimtes voor informele sport. Hierbij worden verharde ruimtes behouden en enkele omgevormd naar open ruimtes op gras.

De route langs water continue maken voor sporters. Naast wandelen en hardlopen ook dubbelgebruik van elementen voor fitness. Bijvoorbeeld met meubilair of de historische kielblokken.

Het maken van rustpunten waar sporters kunnen zitten, maar ook voorzieningen zoals toileten, waterpunt en lockers.

Daarnaast ook voorzieningen om te zitten, te verblijven en een publiek waterpunt.

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Referentie, publieke sportvelden (Box Hills Gardens, Melborune)

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Cultuur: Benodige voorzieningen Cultuur is een belangrijk onderdeel van de identiteit van NDSM-werf. In de toekomst blijft er ruimte voor ateliers, maakruimtes en presentatieruimtes. Daarnaast wordt er ingezet op tijdelijke evenementen en langer lopende initatieven. Deze krijgen een plek in de vrije ruimte. Hiervoor worden er in de basis voorzieningen opgenomen.

❹

1. Aanvullende ruimtes voor presentatie en technische maakateliers, in bestaande gebouwen. 2. Toevoegen kleinschalige voorzieningen en infrastructuur voor exposities, performances over het terrein. 3. Toevoegen van voorzieningen als basis voor initatieven en evenementen. Zoals toileten, water en electra punten. 4. Ruimte voor evenementen.

❷

❹ ❹

❶ ❸

❹

❷ ❷

❶ ❶ Aanvullende ruimte voor presentatie en technische maakateliers ❷ Voorzieningen voor evenementen, elektra/water gekoppeld aan kabels en leidingen ❸ Vaste sanitaire voorziening ❹ Ruimte voor evenementen LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost

Referentie, infrastructuur voor tentoonstellingen (Landschaftpark Duisburg)

LOLA Landscape Architects

Groen en Sport NDSM-werf Oost