Raadsadres zorgen over sportkansenkaart

Geachte Raadsleden,

Amsterdam, 28 mei 2024

U bespreekt woensdag 29 mei a.s. de Sportkansenkaart. Hierop staan de mogelijkheden voor uitbreiding van sportparken voor teamsporten. De ruimte voor teamsport is schaars en daarnaast zouden er wachtlijsten zijn. Het aantal obese kinderen groeit in de stad en sporten is gezond. De Sportraad ziet als oplossing sportparken in de groene openbare ruimte van stadsdeel Noord. Sporten is gezond is en moet wat ons betreft ruimte hebben in de stad. Maar creëer sportruimte binnen de oude en de nieuw te ontwikkelen wijken zelf en niet als bovenwijkse voorziening ten koste van het cruciale groen in de stad. In het resterende groen van de stad worden nu al te veel functies gestapeld en vindt te veel verharding en versnippering plaats. Dit is niet wenselijk gezien de grote klimaatproblematiek die op ons afdondert, het belang van natuur in de stad voor onze gezondheid en het reeds grootschalige verlies van natuur. Terwijl in de Omgevingsvisie 2050 en de Groenvisie wordt uitgesproken dat de stad rigoureus zal vergroenen, biedt Amsterdam van de 26 grootste steden in Nederland het minste groen per inwoner. De teloorgang van de natuur en de merkbare gevolgen daarvan voor onze kinderen en het klimaat in de stad doet menigeen wakker liggen.

Wetenschappelijke inzichten over de (en reeds al merkbare) gevolgen van het gebrek aan voldoende groen in de stad die opwarmt, overspoelen ons, maar de gevraagde oplossingen zien we nog niet genoeg terug in het stedelijk beleid. In Noord bijvoorbeeld, waar de bevolking zal groeien van 100.000 naar ruim 150.000, zou men juist het groen dat nu nog buiten de hoofdgroenstructuur valt, moeten reserveren om later bij de hoofdgroenstructuur te voegen, om het inwoneraantal en het stedelijk groen binnen de ring in balans te brengen. De Sportkansenkaart die op het groen in Noord wordt gelegd, sloeg dus in als een bom. De ruimte knelt en sport en natuur beconcurreren elkaar op deze manier in het resterend groen. De druk op sport groeit en de gemeente wil dat kinderen binnen 15 minuten bij een sportgelegenheid kunnen zijn. Sporten is gezond. Van Eesteren, de grote ontwerper van het Amsterdams Uitbreidingsplan in de jaren 30 zei: ‘elke arbeider moet voor zijn gezondheid binnen 15 minuten vanuit huis in de natuur kunnen zijn’. Het woord natuur is nu door de gemeente ingewisseld voor het woord sport. Natuur en sport kunnen samengaan. Maar bij sportparken in de natuur horen: plastic kunstgrasvelden op betonnen of steenwol ondergrond, schadelijk kunstlicht, infrastructuur, gebouwen, toegangswegen en parkeerplaatsen. Je vervangt natuur dus door verharding.

Sporten op verharding is toch wat anders dan in de natuur.

Noordse scheggen opgegeten door stapeling van functies Het ging goed met de hoeveelheid groen in Amsterdam zolang het met gebiedsuitbreiding gepaard ging: er kwam dan ook groen bij. De binnenringse scheggen van Noord zijn bijvoorbeeld groene uitsparingen waaromheen Noord is gebouwd. Deze scheggen verbinden via Noord natuur tussen het veenweidegebied en het IJ en zijn gebaat bij aanheling en versterking. Sinds de jaren 70 worden de Noordse scheggen steeds kleiner ten behoeve van woningbouw. In de scheggen zelf worden sindsdien functies gestapeld; sportparken, een tankstation, Mac Donalds, fietspaden, maneges, horeca, et cetera. De scheggen worden hapje bij hapje opgegeten en dat houdt natuurlijk wel een keer op. De kracht van de natuur in de stad is gebaat bij grote robuuste groenstructuren, niet bij versnipperd postzegeltjes groen, dat is ook het uitgangspunt van de Hoofdgroenstructuur die uw raad eens in de ca. tien jaar aanvult. Niet voor niets is door bewonersgroepen via Aanpak Noord geagendeerd om ecologische onderzoek in de scheggen van Noord uit te voeren. Men wil er sterke, aangeheelde en gezonde natuur voor de benodigde balans in de stedelijke verdichting.

Sportparken ontnemen groene openbare ruimte voor anderen Met het wegnemen van natuur (binnen èn buiten de scheggen) voor sportvelden ontneem je naast leefgebied voor dieren en planten ook groene openbare ruimte aan alle mensen die niet tot de doelgroep van een sportpark behoren, maar die in de openbare groene ruimte wandelen, joggen, samenkomen, picknicken, van de natuur genieten, de stilte opzoeken, mijmeren en buitenspelen. Een meerderheid van bewoners moet door de aanleg van deze parken recreëren in nog minder groen. Een groene omgeving in de stad blijkt gezond

1

Uit onderzoek blijkt dat de nabijheid van echt groen mensen pas echt uitnodigt om te bewegen, alleen al door erin te vertoeven. Daarnaast is volgens de wetenschap een groene omgeving van groot belang voor de fysieke en psychische gezondheid; natuur in de woonomgeving verlaagt stress, er is minder kans op diabetes type 2, angststoornissen en depressies en draagt bij aan ons immuunsysteem (zie bijlage). We voorzien dat het aanleggen van nieuwe sportparken of uitbreidingen daarvan in de delen van Noord die binnen de hoofdgroenstructuur vallen lastig te verwezenlijken worden om het simpele feit dat het hoofdgroenstructuur is. We hopen tenminste dat deze nog enigszins enige bescherming geniet. De vogelvrij verklaarde natuur is juist nodig voor groenbalans van de groeiende stad Maar als je nu het groen dat buíten de Hoofdgroenstructuur valt, óók nog eens vogelvrij verklaart, heb je straks een probleem. De bevolking neemt toe en dus zal de hoofdgroenstructuur ook moeten groeien anders wordt de stad onleefbaar. Je moet dus nu al bestaand en extra groen reserveren om straks bij de hoofdgroenstructuur te kunnen voegen. Hoe mooi groene gevels ook zijn, ze zijn lastig te onderhouden en er kan geen kind in spelen en geen egel in schuilen. Alternatieven mogelijk en omdenken noodzakelijk En er zijn alternatieven mogelijk voor teamsporten.

In Utrecht heeft men op het dak van de parkeerplaats van Ikea twee voetbalvelden aangelegd. Er zijn voorbeelden van atletiekbanen op daken, tenniscourts binnen en/of op appartementcomplexen en padelbanen in de plint van gebouwen. In Rotterdam kent men meerdere succesvolle alternatieven. Dit soort alternatieven lijken duurder dan het plaatsen van een sportpark in het openbare groen, maar goedkoop zal in deze duurkoop blijken als we ons openbare groen straks voorgoed hebben uitgegeven en het hard nodig hebben om de stad leefbaar te houden voor iedereen. Deze tijd, waarin natuur harder dan ooit nodig is als airco tegen opwarming van de stad en voor de wateradaptatie tijdens extreme hoosbuien die niet door ons veelal te oude rioolstelsel kunnen worden verwerkt, als groene ruimte voor onze fysieke en geestelijke gezondheid en als leefruimte voor de planten en dieren die samen de biodiversiteit van de stad vormen, vraagt om omdenken en naar alternatieven zoeken. Speel sport en natuur niet tegen elkaar uit. De groene openbare ruimte vormt de basis voor een leefbare en gezonde stad voor iedereen.

Er is geen reserve stadsnatuur! Vind u ook dat: • Natuur net als sport in de stad een voorwaarde is van de leefbaarheid en de ruimte moet hiervoor in balans zijn met het inwonersaantal? • sporten gezond is, maar natuur onze gezondheid èn de klimaathuishouding en de biodiversiteit in de stad dient? • klopt het dat u de binnenringse Noordse scheggen grotendeels niet juridisch beschermt omdat in deze gebieden oplossingen worden gezien voor stedelijke functies waaronder sportparken? • Vindt u dat we met het oog op de groei van het inwonersaantal juist meer natuur dan de huidige Hoofdgroenstructuur biedt nodig hebben om de stad leefbaar te houden? • de binnenringse scheggen en de overige groene openbare in ruimte in Noord juist ecologisch moeten worden versterkt i.p.v. versnipperd door verharding voor bovenwijkse functies? • de sportkansenkaart een belangrijke doelgroep bedient: die van teamsporten, maar andere groepen en individuen de openbare echte groene ruimte ontneemt omdat die door sportparken ingenomen wordt? • de Sportkansenkaart geen notie heeft genomen van de Ecologische Kaart Noord en belangen van groepen anders dan die van teamsporten? Bedankt voor uw aandacht en het lezen van onze zorgen. Wij hopen dat u deze wil meenemen in uw besluiten straks over de inrichting van de schaarse ruimte in onze verdichtende stad.

Hoogachtend en met vriendelijke groet, namens initiatiefgroep Groene Longen, Peter Wouterse, Stedenbouwkundige Floor Hallema, o.a. ook moeder van sportende kinderen

2

3

BIJLAGE Hieronder enige links en een illustratie ter verdere kennisname en inspiratie https://www.knack.be/nieuws/milieu/natuur/expert-stedelijk-groen-cecil-konijnendijk-een-boom-isessentiele-infrastructuur-net-zoals-een-waterleiding-of-een-school/ https://natuurenmilieu.nl/nieuws-artikel/stappen-naar-een-nederlandse-groennorm/ https://www.biomaatschappij.nl/artikel/natuur-in-de-stad-bevordert-gezondheid-en-welzijn-van-debewoners/ https://www.nrc.nl/nieuws/2024/05/20/soms-ligt-die-depressie-ook-aan-de-buurt-a4199252 https://www.vogelbescherming.nl/actueel/bericht/groene-steden-zijn-noodzakelijk-voor-een-leefbaretoekomst-van-mensen-en-vogels https://www.stad-en-groen.nl/magazine/630/2024-2 https://www.duic.nl/algemeen/geheimen-van-de-stad-voetballen-op-het-dak-van-ikea/

Illustratie uit de Ecologische kaart Noord: de prioritaire doelsoortenkaart

4

5