Raadsadres zorgen over brief Onderzoek Regioplan naar ondersteuning informele voedselinitiatieven

Aan :

leden van de Amsterdamse gemeenteraad

Van :

Rode Kruis Amsterdam-Amstelland, Vermogensfondsen en Human Aid Now

Onderwerp :

Zorgen naar aanleiding van brief ‘Onderzoek Regioplan naar ondersteuning informele voedselinitiatieven en inzet tweede helft van 2022’ d.d. 26 april, zoals verzonden aan de gemeenteraad in de Dagmail van 2 mei.

Datum :

3 mei 2022

De financierende vermogensfondsen, Human Aid Now en het Rode Kruis AmsterdamAmstelland zijn verheugd over de constructieve samenwerking met de gemeente Amsterdam in het coronavoedselhulp traject. De afgelopen 2 jaar hebben wij met elkaar voor een grote opgave gestaan om een grote groep mensen (18.000 mensen) in de Corona tijd voedsel noodhulp te verlenen. Rode Kruis Amsterdam-Amstelland en de gezamenlijke vermogensfondsen hebben deze voedselnoodhulp geïnitieerd, gecoördineerd en operationeel georganiseerd. De gemeente Amsterdam heeft daaraan een grote bijdrage geleverd die neerkomt op 20 % van het totale bedrag dat er mee gemoeid is. Rode Kruis Amsterdam-Amstelland en de vermogensfondsen hebben zo’n 80% van de voedselnoodhulp zelf gefinancierd. In totaal gaat het om bijna 10 miljoen euro: a. Het programma van het Rode Kruis Amsterdam-Amstelland met een waarde van 5.6 miljoen, waarvan 1 miljoen donaties in kind en 1.3 miljoen bijdrage van de Gemeente Amsterdam. Met daarin de inzet van vele vrijwilligers en de breed stedelijke coördinatie rol van het Rode Kruis. b. Het programma van de vermogensfondsen en Human Aid Now met een waarde van 4,5 miljoen waarvan 2 miljoen donaties in kind en een bijdrage van de gemeente van €675.000. Met daarin de coördinerende inzet van Human Aid Now en vele vrijwilligers. In totaal heeft de gemeente dus 20% bijgedragen.

Het rapport van Regioplan ‘De doelgroepen van de informele voedselinitiatieven in beeld: van incidentele naar structurele ondersteuning’, dat u in de Dagmail van 2 mei van de wethouders Moorman en Groot-Wassing ontving, geeft de omvang en algemene problematiek weer van de groep mensen die het betreft. Ook bekrachtigt het rapport de gezamenlijke wens van onze organisaties om ons, samen met de gemeente Amsterdam, na afschaling van het huidige traject van voedselnoodhulp voor de doelgroepen van de diverse informele voedselinitiatieven in te blijven zetten. Wij maken ons echter wel grote zorgen over het volgende:

Het fundamentele probleem dat het coronavoedselhulp programma heeft blootgelegd, is dat een substantiële ‘restgroep’ arbeidsmigranten (inwoners van de Gemeente Amsterdam zonder geldige verblijfspapieren, het betreft enkele duizenden mensen) als nasleep van de coronamaatregelen van de afgelopen twee jaar nog steeds geen inkomen meer heeft, een problematische huisvestingssituatie, informele schulden en toch geen kans ziet om naar de landen van herkomst terug te emigreren. Hun situatie is en blijft zeer zorgwekkend. Het gaat om ongeveer 3.000 mensen bij het fondsen project en ongeveer 6000 ontvangers van voedselbonnen van het Rode Kruis. Het programma Nieuwsuur van de NOS wijdde hier onlangs een uitzending aan, waaruit blijkt dat veel van de vrouwen die het betreft geen andere uitweg zien dan de illegale prostitutie in te gaan. De zeer tragische persoonlijke situatie van deze vrouwen en hun gezinnen zal ook als de oplossingsrichtingen die Regioplan schetst ingezet worden nog niet opgelost zijn. Er is meer nodig. Het probleem, zo lijkt het, is dat er geen formele en structurele hulpverlening voor deze mensen mogelijk is, omdat wettelijke kaders deze hulpverlening in de weg zouden staan. De hulp die vanuit de samenleving zelf geboden kan worden, is niet toereikend om dergelijke grote en structurele problematiek aan te pakken.

Deze onzichtbare humanitaire ramp, die ons allen aangaat, komt in het rapport onvoldoende duidelijk tot uiting. Het rapport lezende, zou men tot de conclusie kunnen komen dat: a. Er genoeg voorzieningen zijn in de ‘sociale basis’ om deze mensen bij hun problemen te helpen. Dat is niet waar.

De groep arbeidsmigranten die nu in beeld is en die het merendeel van de populatie van de voedselinitiatieven uitmaakt was tot de corona crisis NIET in beeld en voor hen zijn geen voorzieningen in de sociale basis. De bestaande organisaties als ASKV, het Wereldhuis etc. hebben niet de capaciteit om deze extra groep ook op te vangen. Als zij dat moeten gaan doen, wie gaat dat dan betalen? b.

Er voorzieningen zijn die deze mensen structureel helpen. Dat is niet waar.

Ongedocumenteerden hebben vooral geen rechten. Het klopt dat het niet helpt dat ze ook niet altijd weten hoe ze hun weinige rechten dan wel kunnen krijgen, maar die rechten zijn niet toereikend! In de coronacrisis is dit telkenmale gebleken. De genoemde ‘sociale kaart’ in wording is niet dé oplossing maar slechts een ontoereikend hulpmiddel, omdat hulp voor de echte problemen er domweg niet is. Het probleem van de ongedocumenteerden wordt dus niet opgelost. De realiteit in Amsterdam is dat er tienduizenden ongedocumenteerden zijn. En de economie van de stad en omstreken vaart wel bij deze 'extreem flexibele arbeidsschil’. Dat schept wel een verantwoordelijkheid voor degenen onder hen die het tijdens de huidige opeenvolgende crises niet redden.

In het rapport is het scenario voor de gedocumenteerden concreter, haalbaarder en beter uitgewerkt dan voor de ongedocumenteerden. We constateren echter ook de structurele overbelasting van de Buurtteams, waardoor het maar zeer de vraag is of de gedocumenteerde gebruikers van de informele voedselhulp, vaak met zeer complexe problematiek, toereikend geholpen zullen kunnen worden. De geschetste processen, die er in de toekomst voor zouden moeten zorgen dat zowel gedocumenteerde als ongedocumenteerde gebruikers van de voedselhulp 1) meer perspectief krijgen op oplossingen voor hun problemen en 2) op termijn minder afhankelijk kunnen worden van de voedselhulp zullen zich niet, zoals het rapport lijkt te suggereren, ‘als vanzelf’ gaan voltrekken. Wat te doen? Rode Kruis Amsterdam-Amstelland, de vermogensfondsen en Human Aid Now willen de informele initiatieven, die deze groepen ondersteuning bieden, blijven steunen. Maar de problematiek is te omvangrijk en te complex voor de vermogensfondsen, Human Aid Now en Rode Kruis Amsterdam-Amstelland alleen. We dringen er sterk bij de gemeente Amsterdam op aan, om bij dit onderwerp met het Rode Kruis, de vermogensfondsen en Human Aid Now op te blijven trekken in vervolg op het voedselproject van deze partijen.

Het probleem is te groot om aan enkele goedwillende maar kwetsbare vrijwilligersorganisaties in de stad over te laten en te kostbaar voor de fondsen en het Rode Kruis alleen. Uitnodiging Vanuit onze eigen inzet van de afgelopen jaren hebben wij onderzoek gedaan naar hoe het Rode Kruis Amsterdam-Amstelland, de financierende vermogensfondsen, en Human Aid Now vervolg kunnen geven aan de hulpverlening voor de diverse specifieke doelgroepen om meer impact te maken dan alleen noodhulp. Graag nodigen wij u als raadsleden uit voor een veldbezoek. Hier zullen wij u laten zien wat wij de afgelopen jaren hebben gedaan, onze ervaringen en geleerde lessen delen, en de plannen voor de toekomst presenteren. Volgende week kunt u de uitnodiging van ons verwachten. Mocht u in de tussentijd vragen hebben kunt u contact opnemen met: Suzanne Segaar Rode Kruis Amsterdam-Amstelland xxxxxx Elise Kant Voorzitter Amsterdams Fondsen Overleg xxxxx xxxxxxxxx