Raadsadres verzoek uitstel besluit over Toekomstplan Gaasperpark

Aan: college van B&W; leden gemeenteraad Amsterdam, 7 januari 2021 Betreft: Dringend verzoek nu geen besluit te nemen over ‘Toekomstplan Gaasperplas’! Geacht Bestuurscollege van Amsterdam, geachte leden van de Gemeenteraad Amsterdam Het DB van Zuidoost heeft op 15 december jl. advies uitgebracht over het concept Toekomstplan Gaasperpark. Begin 2021 zal uw college besluiten over de toekomst van dit unieke en prachtige park. Als omwonenden, bezoekers, gebruikers en sympathisanten van het Gaasperpark vragen wij echter de gemeente Amsterdam nu dringend om dit besluit uit te stellen totdat er daadwerkelijke inspraak heeft plaatsgevonden en de gehele inhoud van alle eerdere inspraakrondes hierbij betrokken wordt. Wethouder Ivens zei eerder dat er voor de definitieve vaststelling van het Toekomstplan nog een inspraaktraject volgt. Maar het participatietraject tot nu toe was in onze visie vooral een farce, uitkomst-gestuurd. Ieder die bij dit traject betrokken is en was voelt zich inmiddels enorm bedrogen en niet serieus genomen. Het advies aan u is door het DB Zuidoost uitgebracht terwijl de resultaten van de laatste inspraakronde nog niet openbaar zijn gemaakt. De bespreking in het DB was ook niet vooraf aangekondigd op de betreffende projectpagina van de gemeente.

Eerder hebben ruim 220 liefhebbers van het park de moeite genomen om hun zienswijze op het Toekomstplan te verwoorden en in te sturen. Er is afgelopen jaar voortdurend gevraagd naar de uitkomst van en reactie op de zienswijzen, de nota van beantwoording. Met name ook om zinvol te kunnen reageren, voorafgaand aan de definitieve besluitvorming in de gemeente en Zuidoost. Steeds kregen wij de toezegging dat de Nota van beantwoording veel vertraging had opgelopen, maar nog komt, voorafgaand aan het advies van DB Zuidoost. Wij zijn daarom zeer verrast dat het DB Zuidoost voor het uitbrengen van diens advies wél kennis heeft genomen van de Nota van beantwoording, terwijl deze tot op dit moment nog niet openbaar is gemaakt. Wij maken ons grote zorgen vanwege de geringe transparantie bij het gehele proces en vrezen dat het doorduwen van het huidige Toekomstplan, zonder enige bijstelling, funest wordt voor de natuur en schoonheid van het mooie Gaasperpark! Toelichting op aantal voor ons belangrijke punten Een zeer relevante nieuwe ontwikkeling met veel consequenties is bovendien nog steeds niet meegenomen in de planvorming. Provincie Noord-Holland heeft een Omgevingsverordening vastgesteld waardoor het park landelijk gebied is geworden. Het maakt onderdeel uit van het Natuur Netwerk Nederland (NNN).

Daarmee worden belangrijke onderdelen van het Toekomstplan, zoals kleinschalige bebouwing voor horeca en een museale functie, uitgesloten. Wat rest zijn onder andere het verleggen en verbreden van fietspaden en het afgraven van eilanden voor het intensiveren van recreatie. Omwonenden, gebruikers en sympathisanten van het park hebben ook geen behoefte aan deze en andere ingrijpende maatregelen uit het Toekomstplan. Sterker nog:

deze gaan onherroepelijk afbreuk doen aan de nu bestaande schoonheid van het park, de natuur en het unieke karakter. Ons verzoek samengevat: stop het eerder geoormerkte budget (ca. 4 miljoen, op 6 januari 2021 opnieuw genoemd als beschikbaar) in beter beheer en goed onderhoud van het park. Zoals ook al door de Technische Advies Commissie geadviseerd is. Voor behoud van de natuur, en de nog bestaande Floriadetuinen. Juist de natuur en die tuinen hebben meerwaarde en potentie om meer Amsterdammers naar het park te trekken. Het park is prachtig zoals het nu is Het Gaasperpark is na bijna 40 jaar een prachtig en veelzijdig park geworden met een grote biodiversiteit. Het park biedt nu ook tal van recreatieve functies en belevingskansen. Dankzij de erfenis van een Floriade in 1982, de Floriadetuinen en de hoogteverschillen zoals in die tijd aangelegd, maar ook door de natuurlijke omstandigheden van de oorspronkelijke omgeving, komen in het park bijzondere bomen en planten voor. Zoals bijvoorbeeld verschillende soorten Wilgen, Orchissen, Ogentroost en Stinzenplanten. Er is een levendige fauna, met meerdere soorten vleermuizen, eekhoorns, vossen, amfibieën en in de toekomst mogelijk ook reptielen en de meeste in Amsterdam voorkomende vogelsoorten. Veel bezoekers ervaren het Gaasperpark als het mooiste park van Nederland.

Het ontwikkelde zich zelfs tot een bijzonder natuurgebied, opgenomen in het NNN. Het Natuur Netwerk Nederland. Uit het inspraakproces komt duidelijk naar voren dat de meeste bezoekers van het park die natuur vooral willen behouden1. Kortom, het park is mooi zoals het nu is. Er is geen ‘verbetering’ en ‘herontwerp’ (begrippen die namens de gemeente zijn gebruikt) nodig ‘voor de volgende 40 jaar’. Met de Floriade 1982 is het Gaasperpark al ontworpen! Net zoals het Vondelpark in de 19de eeuw. Het zogenaamde ‘rondje Gaasperplas’ is steeds de rode draad geweest bij de totstandkoming van alle plannen rond het Gaasperpark: met de nadruk op het verbreden van fietspaden. Dit, terwijl iedereen die het park kent weet dat de huidige fietspaden geen enkele belemmering zijn om dat rondje te maken, integendeel. Vele Amsterdammers doen dat immers dagelijks of wekelijks. Een ander argument van achter de tekentafel is dat het verbreden en verleggen van fietspaden nodig is voor meer zicht op de plas. Dit terwijl de meeste mensen veel liever het unieke en diverse groen, de natuur, zien zoals het nu is. In plaats van kale en open plekken met uitzicht over het water. Er lopen al voldoende paden langs en met veel zicht op de plas. En wie goed de kaart in het plan bekijkt begrijpt dat de meeste fietsers geen omweg zullen maken voor zicht op de plas.

Omwonenden en gebruikers van het park ontkomen helaas niet aan de indruk dat de beoogde aanpassing van de ‘verkeersroutes’ mede (of vooral?) verband houdt met het grootscheepse vrachtverkeer voor de opbouw, en afbouw t.b.v. festivals. Het vermoeden van een verband is niet zo vreemd, want al in de eerste plannen rond het park ging het over verbreding van de fietspaden. En een groot deel van het budget is hiervoor gereserveerd. Waar nodig en mogelijk zijn toegankelijke routes voor scootmobiels e.d. wel gewenst. De praktijk leerde dat de toegang juist voor deze gebruikersgroep bemoeilijkt, zelfs verboden werd bij de inrichting voor evenementen. Overigens mochten de festivals tijdens het participatieproces niet ter discussie staan (in de ‘Meedenkgroep’ en ‘Klankbordgroep’). 1 Dit blijkt zowel uit de enquête van de gemeente uit februari 2018, ingevuld door ruim 1300 respondenten (bijlage 2), als ook de door ruim 2400 Amsterdammers ondertekende petitie (bijlage 1).

Evenementenbeleid Tijdens het participatieproces mocht er niet gesproken worden over de festivals. De discussies en besluitvorming over het Toekomstplan Gaasperplas en het Evenementenbeleid lopen echter gelijktijdig Dit beleid heeft –uiteraard- rechtstreekse impact op de natuur en de kwaliteit van het park. Samen met het Toekomstplan zal het evenementenbeleid een zeer schadelijke impact hebben op de natuur en de biodiversiteit van het NNN, op de leefbaarheid van de hele omgeving. Amsterdam verliest daarmee ‘het mooiste park van Nederland’. Over het evenementenbeleid liggen er twee adviezen, een van het DB Zuidoost en een van de stadsdeelcommissie. In beide adviezen wordt verzocht om het hele gebied als natuurgebied te behouden en om de evenementen te beperken tot maximaal 2000 bezoekers. Die adviezen zijn in strijd met het vigerende bestuursstelsel door het college en de gemeenteraad afgewezen (het college kan adviezen alleen afwijzen met zeer degelijke argumenten). In plaats daarvan wordt door het college gewezen op het evenementenbeleid als “zelfstandig collegebeleid” waarin inspraak en inbreng geen vaste plaats hebben. Daarin worden de belangen van de omwonenden niet meegewogen. Dit, terwijl het de taak is van B&W om alle belangen, ook die van omwonenden, mee te wegen. Niet enkel de belangen van festivalondernemers.

Dit zelfstandige beleid is ook in strijd met het coalitieakkoord van Amsterdam, waarin groen en democratie voorop staan. Hetzelfde geldt voor het Toekomstplan Gaasperplaspark: de besluitvorming zoals die nu voorligt is tot stand gekomen zonder inachtneming van de inbreng van omwonenden, de vele bezoekers en sympathisanten van het park. Het inspraakproces Van een integere behandeling van de wensen van bewoners en andere gebruikers van het Gaasperpark is in het Toekomstplan geen sprake. Er werd door ‘de leiding’ gestuurd richting een exploitatiebeleid dat in strijd is met het bestemmingsplan, het NNN, met de Provinciale ruimtelijke verordening, met de intenties van alle vorige kabinetten en het huidige kabinet, de status van landelijk gebied én de verplichting tot eerlijke participatie. Veel omwonenden, andere bezoekers en sympathisanten van het Gaasperpark hebben al vanaf de eerste aanzetten richting het Toekomstplan hun mening laten horen en meegedacht binnen het namens de gemeente georganiseerde participatieproces. Helaas werd vooral ervaren dat van daadwerkelijke inspraak geen sprake mocht zijn, en dat er veelal sprake was van sturing richting uitkomsten. Met de grootschalige enquête [ruim 1300 respondenten] uit februari 2018 is bijvoorbeeld nadien nauwelijks iets gedaan en deze wordt ook in het Toekomstplan nauwelijks aangehaald. De enquête is zelfs nooit uitgewerkt.

De uitkomst van die enquête laat zien dat de meeste mensen vooral het park, de natuur, willen behouden. Deze uitkomst sloot mogelijk onvoldoende aan bij de ideeën van de plannenmakers en verdween vermoedelijk in een diepe la. Pas veel later lukte het een enkeling, na veel aandringen, om een Excellijst met antwoorden te mogen ontvangen (zie bijlage 2). Vervolgens reden enkele projectmedewerkers met een bakfiets drie dagen rond in het Stadsdeel Zuidoost, om actief langslopend, en minder geïnteresseerd, publiek te bevragen (overigens zijn de wandelaars, fietsers, joggers e.d. in het park overgeslagen). Hierbij werd een ‘zeer onevenwichtige’ vragenlijst gebruikt, waarbij een groot aantal onderwerpen betrekking had op het toevoegen van recreatieve/sportfaciliteiten, terwijl ‘natuur’ tot slechts 1 onderwerp beperkt was. Mensen die nog nooit in het park zijn geweest, niks hebben met groen en natuur, in 3 minuutjes bevragen over wat men van het park vindt? Of je meer horeca wenst of meer barbecueplekken? Ander vertier? (in een

natuurgebied!). Uiteenlopende groepen werden speciaal bevraagd, zoals mogelijke ondernemers, scholieren uit de omgeving. Een groepje jongeren mocht op een Segwaytoer door het park. Leuk, maar de aldus verkregen antwoorden werden in het uiteindelijke Toekomstplan vooral gebruikt als tegenwicht voor de wensen van de huidige bezoekers en gebruikers, natuurliefhebbers. Het resultaat van de ‘inspraak’ werd daardoor: ook wel natuur, maar vooral veel recreatiemogelijkheden, zoals ruimte voor barbecueplekken en horeca. Ook het (allang bestaande) ‘rondje om de plas’ bleef zo gehandhaafd. Tijdens het inspraakproces bleken er vaak vooraf vaststaande uitgangspunten bij de ontwerpers te zijn. Discussie daarover was niet goed mogelijk. Enkele voorbeelden daarvan: Er zouden ‘zichtlijnen’, rechte wegen (hoofdtoegang) moeten komen met veel zicht op het water van de Gaasperplas. Een visie die sterk tijdgebonden is. Bij het haalbaarheidsonderzoek naar zwemplekken aan de noordkant werden allerlei relevante, ermee samenhangende zaken niet genoemd, zoals het verloren gaan van broed- en schuilplaatsen voor dieren en ecologische verbindingen, het ontbreken van faciliteiten, zoals toiletten, waardoor hier later alsnog in moet worden voorzien enz.

Waar overigens wordt gemeld dat DB Zuidoost tevens de enquêteresultaten bij de besluitvorming heeft betrokken, gaat dit om de latere (eind 2019), gemanipuleerde enquête, met antwoord gestuurde bevraging (deze is ook nooit openbaar gemaakt, ondanks toezeggingen). Om die reden hebben veel mensen het inspraakproces ervaren als een farce. Ze hebben het gevoel hier voor niets energie in te hebben gestoken. Daarom is de Actiegroep 'Bescherm het Gaasperplaspark' in het voorjaar 2020 een petitie gestart voor behoud van het park in de huidige staat en als natuur. Inmiddels zijn er ruim 2400 ondertekenaars (bijlage). Ondanks de vele inspanningen van velen binnen het participatieproces bleven de intenties te veel onhelder. Het proces rammelt op te veel punten en werd door de jaren heen ondoorzichtiger Er is amper gebruik gemaakt van de aanwezige kennis, ervaringen en kunde in Klankbord- en Meedenkgroep, van mensen die het gebied soms al tientallen jaren bezoeken en kennen. Wij verzoeken u daarom zeer dringend het Toekomstplan in de huidige vorm NIET vast te stellen. Wij verzoeken u met klem VOORAF aan de besluitvorming gebruik te maken van de vele bijdragen in Zienswijzen en opmerkingen bij de enquêtes van bewoners en gebruikers, waaronder vele goede ideeën en adviezen.

Wij hopen dat de gemeente Amsterdam bereid is open te staan voor voortschrijdend inzicht en besluit tot een pas op de plaats op dit moment.  Opdat de schoonheid en de natuur van ons Gaasperpark voor Amsterdam behouden moge blijven.  Omdat er wat al goed en mooi is in het park niet ‘verbeterd’ hoeft te worden. Vooral beter beheer en goed onderhoud is nodig.  Wij, de gebruikers, stellen voor: investeer het projectbudget in behoud van de natuur en wat resteert van de mooie Floriadetuinen en het mogelijk maken van verkenning en beleving ervan. Mede via bij de aard van het park aansluitende recreatieactiviteiten.  Behoud daarmee dit unieke park, voor Zuidoost en heel Amsterdam!

Met vriendelijke groet, namens de Actiegroep 'Bescherm het Gaasperplaspark';

St. Natuurbescherming Zuidoost, Hetty Litjens; St. Zuidoost Groenbewust, Gerard Korthof; Vereniging Vrienden van het Gaasperpark, Fred Vogelzang; Facebookgroep ZON (Zuidoost Natuur) Els Trautwein, beheerder Facebookgroep ‘Gaasperpark’, Marcel Koning, beheerder

Wij geven desgewenst graag meer toelichting. Hiervoor zijn bereikbaar:  email: mkoning@aob.nl (Marcel Koning), poehtak@gmail.com (Winnie Meyer Ricard), natuurbeschermingzo@xs4all.nl (St. Natuurbescherming Zuidoost, Hetty Litjens)  telefonisch: 06-51819570 (Marcel Koning)

Bijlagen: 1. Petitie + lijst met ondertekenaars 2. Oude enquête [Excellijst] 3. Uitnodiging Facebookgroep Gaasperpark