Raadsadres verslag van demonstratie op Museumplein op 2 januari 2022

4 januari 2021 Geachte raadsleden, Demonstreren is niet mijn eerste natuur. En ook niet mijn tweede. Ik houd van een goed debat, een stevige discussie en druk mijn maatschappelijke kritiek het liefst zo zorgvuldig en weloverwogen mogelijk uit op papier. Nuance en goede (wetenschappelijke) onderbouwing prevaleren voor mij boven de toch altijd redelijk diffuse stroom van vermeende gelijkgestemdheid in een fysieke optocht. Wel begreep ik heel goed bijvoorbeeld de mijnbouwstakingen in Engeland (1972) Als je als mijn bouwer verbaal niet bent opgewassen tegen je meerderen en/of de politiek en in het debat kansloos staat tegenover goed formulerende welbespraakte hoogopgeleide mensen is een staking of demonstratie een krachtig fysieke interventie die voorbij gaat aan je vermogen tot formuleren. Na twee jaar een eindeloze reeks kritische en wetenschappelijk goed onderbouwde geluiden aangaande de omgang met het SARS-CoV-2 virus ten onder te hebben zien gaan in een nimmer aflatende stortvloed van een in mijn ogen zeer eenzijdige beeldvorming (en dan druk ik me voorzichtig uit) voelde ik me steeds meer een mijnbouwer anno 1972 en leek het me zinvol toch maar eens kennis te maken met de fysieke variant van maatschappelijk verzet ; de demonstratie. Daarbij leek het me ook voor onze dochter van twaalf interessant om iets dergelijk eens van dichtbij mee te maken.

Nu begon het er mee dat de demonstratie was verboden. We hadden het er over gehad. Over het recht op demonstratie volgens art. 9 van de Grondwet ; Vrijheid van Vergadering en Betoging. Maar ook over de wettelijke mogelijkheid tot beperking van dit recht in de Wet Openbare Manifestaties ter bescherming van de gezondheid, belang van het verkeer en bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden. En ook over hoe ingewikkeld dit kan zijn voor een burgemeester. Want een demonstratie zit altijd wel een beetje het verkeer in de weg, en draagt ook altijd wel een kleiner of groter risico met zich mee op wanordelijkheden. En in dit geval lag het nog wat ingewikkelder. Want als je een bijeenkomst tegen de maatregelen in het kader van SARS-CoV-2 verbiedt met beroep op bescherming van de gezondheid (risico op besmetting) dan is een legale demonstratie tegen lock-down en afstandsregels daarmee onmogelijk gemaakt. Tot dusver laten de burgemeesters demonstraties in dit kader dan ook gewoon doorgaan. Logisch ; een burgemeester is verantwoordelijk voor de openbare orde en weet dat een gereguleerde en gecontroleerde demonstratie veel veiliger is voor de burgerbevolking dan een ongereguleerd verzet. Ik was dan ook zeer verbaasd over dit verbod, zeker bij monde van Femke Halsema die zich toch altijd een groot voorvechter heeft getoond van het recht op betoging.

Naar ik meen heeft ze dit recht zelfs geclaimd voor situaties waarin een demonstratie wordt verboden. Ook dit is te beargumenteren. Want als een burgemeester stelselmatig ieder betoging zou verbieden, moet het recht blijven bestaan te demonstreren tegen het verbieden van demonstraties ...Afijn, in feite had Femke Halsema nu dus op eerder datum zelf toestemming verleend voor de demonstratie die ze nu verbood. Hoe het ook zei ; om twaalf uur stapten we uit de metro op de Vijzelgracht en liepen goedgemutst op weg naar het Museumplein om aldaar 'een kopje koffie te gaan drinken' en onze dochter kennis te laten maken met een bij wet gereguleerde vorm van publiek

verzet. Bij het Museumplein aangekomen werden we ontvangen door een aantal vriendelijke agenten. Ze fouilleerden wat mensen maar bij ons (mijn vrouw, dochter en ik) volstond een doorkijken van de rugzak. De mandarijntjes, kerstkransjes en het kaartspel konden de keuring doorstaan en blij met deze veiligheid bevorderende maatregel liepen we verder. Blij, want nu wisten we dat er geen rotzooitrappers met wapens het veld op konden ! Het veld stond al goed vol en er kwamen steeds meer mensen bij. Ik schatte het totaal om een uur of één op basis van eerder meegemaakte feesten op zo'n tienduizend. Gezellig keuvelend, allerhande kleuren en maten, van jong tot oud van kleinkind tot grootouder. Nou, zo zag dat er dus uit. Van nature niet echt gesteld op grote menigten en uit veiligheidsoverwegingen hadden we gekozen voor een plekje aan de buitenrand. Mijn dochtertje ging even op mijn schouders zitten om een filmpje te maken van de menigte en vond het best indrukwekkend. En nu ? Nu werd het ingewikkeld. Tot nu toe was iedereen gastvrij door de politie ontvangen en indien gewenst gecontroleerd op wapenbezit. Het plein stond inmiddels bomvol. Maar zoals ik begreep was diezelfde gastvrije politie nu van plan het plein weer leeg te gaan maken.

Een vreemd proces ; eerst een plein vol laten lopen tot ver voorbij het moment waarbij anderhalve meter afstand was te handhaven en vervolgens die toegelaten mensenmassa weer weg gaan sturen. Afijn, met het oog op onze veiligheid (dochter en oh ja, ons hondje was ook mee) keek ik eens om me heen waar we het plein konden verlaten. En tot mijn verrassing en toch ook wel schrik zag ik dat de twee dichtstbijzijnde uitwegen versperd werden door politiebusjes en politie/marechaussee met helmen, wapenschilden en wapenstokken. Op hetzelfde moment kwam er rumoer vanaf de van Baerlestraat. Wat navragen leerde me dat 'men' graag in Noordelijke richting de van Baerlestraat op wilde richting Westerpark alwaar een bijeenkomst was van Forum voor Democratie. Nu heb ik geen enkele affiniteit met deze politieke partij en zeker niet met de in mijn ogen warrige en getroebleerde politieke leider maar een groepsgewijze mars richting Westerpark leek me geen kwaad te kunnen. Zeker omdat daarmee aan de wens van de politie om het plein te verlaten tegemoet zou worden gekomen. Nu werd het nog vreemder en ook even erg spannend. Van achter ons en opzij kwam er volgens omstanders politie/ME (helmen, wapenschilden en wapenstokken) en een waterkanon aan.

En voor ons richting van Baerlestraat had de politie de weg volledig geblokkeerd met zo'n veertien busjes en een twintigtal man/vrouw politie/ ME/ marechaussee. Het leek me zeer onprettig om met duizenden mensen tussen een opdrijvende politiegroep en blokkerende politie terecht te komen. Mijn zorgen werden echter snel weggenomen. De vijf bewapende politiemannen bij de zij-ingang (Paulus Potterstraat ) bleken vertrokken en dus liepen we via twee zijstraten naar de van Baerlestraat om daar achter de blokkerend politie groepen terecht te komen. Blijkbaar stond er in de voorste lijn van de demonstranten een groep mannen/vrouwen in jassen met camouflagekleuren (legerdump ?) die in een soort ketting de demonstranten scheiden van de politie. De precieze beweging heb ik niet kunnen zien. Op filmpjes is te zien hoe de meute zich langzaam richting politie beweegt. Hoe in de voorste lijn er een paar demonstranten stug doorloopt, er een aantal klappen wordt uitgedeeld van beide zijden, er honden ingezet worden, er een man gebeten wordt, een politieman getrapt en de voorste rijen naar rechts bewegen. Hierdoor komt er aan de linkerkant ruimte en hierdoor 'ontsnapt' een groot aantal mensen met de handen hoog in

de lucht. De politie probeert dat gat weer te dichten. Er vallen meer klappen. Drie busjes rijden heel voorzichtig op de menigte in. Maar steeds meer mensen weten langs de politiemensen heen te gaan en het lijkt er ook op dat menig gehelmde het zo wel best vindt. Niet veel later loopt het plein leeg, richting Westerpark. Nu alles er weer vriendelijk uitzag durfden wij het ook weer aan. Ons dochtertje die toch wel erg geschrokken was van de aanblik van de vele gehelmde, bewapenstokte, beschilde politiemannen zingt weer een liedje. Gemoedelijk, vriendelijk, af en toe een leus scanderend (liefde, vrijheid, geen dictatuur) is de demonstratie weer op weg . Ons hondje, die wij grappend de stabiel factor in het gezin noemen, kwispelt vrolijk. Vlak voor het Westerpark gaan we op een bankje zitten en bekijken de voorbijtrekkende mensenmassa. Ik maak een filmpje en tel eens wat. Afhankelijk van de 'groepsdichtheid' komen er tussen de 250 en de 500 mensen per minuut voorbij. Het blijkt later zo'n anderhalf uur te duren voordat iedereen voorbij is. U kunt het verder zelf uitrekenen; de tienduizend van de Telegraaf lijkt me wat weinig, dertigduizend te veel. De stroom loopt over een smalle brug het Westerpark in. Dat lijkt me gezien het gedrang met dochter en hondje geen goed plan. We lopen een blokje om en gaan een brug verder het park in.

Daar staat inderdaad de FvD met een grote wagen en geluidsinstallatie de gemeenteraadsverkiezingen ' af te trappen'. Aangezien ik in geen enkele statistiek meegeteld wil worden als mogelijk aanhanger van deze partij (ofschoon ik de staatsrechtelijke Kamervragen van Guido Weijers gedegen vond en het op tafel krijgen van de brieven van het WEF gericht aan een aantal bewindslieden prima) maken we rechtsomkeert en begeven ons richting huis. En met ons vele, vele anderen ... Het was een leerzame middag. Ik heb geen idee van de intenties van de voorste rijen mensen die door de politielinies heen wilden breken. Ik heb er geen idee van wie er begon met schoppen of slaan. Maar een ding weet ik zeker ; het is totaal onverantwoord om een plein vol te laten stromen met tienduizend mensen, vervolgens een aantal uitgangen te versperren en vervolgens van achteruit diezelfde massa met bewapende politie en waterkanon de menigte weg te gaan drijven. En het lijkt me zeker niet in overeenstemming met de plicht van een burgemeester om de veiligheid van eenieder te waarborgen. Ik ben ervan overtuigd dat als de politie de menigte gewoon had laten lopen deze op z'n dooie akkertje zonder enige vorm van wanorde naar het Westerpark was gelopen. Nogmaals, ik was erg blij met de preventieve maatregel van fouilleren.

Geweldig ! Ook bij een verboden samenkomst de veiligheid van de mensen die in overtreding zijn waarborgen. Dat bevestigt voor mij de kracht van een sociale democratie en een gezonde rechtsstaat. Het verbieden van de demonstratie omdat er 'geluiden waren dat er mensen met wapens zouden komen' doet dat niet. Net zomin als het argument dat de veiligheid niet gegarandeerd zou kunnen worden omdat de politie zou staken. Dat bleek ook wel. Er was voldoende politie aanwezig om preventief te fouilleren, en de menigte had geen enkele kwaad in de zin. Maar geschrokken ben ik ; een mensenmenigte willens en wetens deels 'insluiten' en vervolgens willen opdrijven is misdadig.

Ik wil graag mijn dank uitspreken naar de voorste rijen die toch door de politieversperring zijn heen gebroken. En ook wil ik mijn dank uitspreken aan de politiemannen en vrouwen die dit enigszins hebben laten gebeuren. Want had de politie de menigte met geweld tegen gehouden en was het waterkanon ondersteund door een sluitende linie van ME-ers van achteraf het plein opgekomen was het een hele nare, lelijke, pijnlijke en verdrietige tweede januari geworden. De NOS schrijft het volgende ; "Ondanks het demonstratieverbod en de aanwijzing als veiligheidsrisicogebied stroomde het Museumplein rond 12.30 uur vol, zegt de politie." Dit is in overeenstemming met mijn waarneming. Dit 'volstromen gebeurde met toestemming van de fouillerende politiemensen. "Er is toen een noodbevel uitgevaardigd met de opdracht het plein te verlaten." Zelf stond ik tussen 12.30 en 12.50 in de Albert Heijn in de rij voor koffie en chocolademelk maar ook mijn vriendin en dochtertje die buiten stonden te wachten hebben niets gehoord van het blijkbaar omgeroepen bevel het plein te verlaten. Mensen die dit bevel wel hebben gehoord vertellen dat er werd omgeroepen het plein aan de kant van de van Baerlestraat te verlaten. Dat, terwijl de van Baerlestraat in noordelijke richting met een cordon en 14 politiebusjes was afgezet. Dit bevel leidde er dus toe dat de menigte werd opgestuwd richting deze blokkade.

"Volgens de politie is eerst geprobeerd om met waarschuwen het plein leeg te krijgen. Toen dat niet lukte , werd de ME ingezet en hebben agenten geweld moeten gebruiken." Dit is zeer misleidend geformuleerd. Iedereen wilde het plein verlaten en geweld was hiervoor zeker niet nodig. Het geweld dat is gebruikt was op de van Baerlestraat waar het cordon de menigte die het plein verliet tegenhield. Ik stond erbij en keek ernaar. "Het ging volgens de politie mis toen de demonstranten een blokkade van de politie bij de Paulus Potterstraat wilden doorbreken. Dat is ook de plek waar de agenten gewond raakten en een politiehond werd ingezet." Er werd dus geen politiegeweld gebruikt om mensen van het plein te drijven maar om ze tegen te houden. Dit leidde tot een zeer onveilige situatie. Welke motieven de menigte ook had om de van Baerlestraat in noordelijke richting te willen ingaan, het blokkeren van de weg ten overstaan van een duwende menigte van duizenden mensen die de dreiging van een cordon ME-ers en een waterkanon in hun rug voelen is onverantwoord en op geen enkele manier te verantwoorden. Het lijkt me in het kader van het recht belangrijk dat zowel Femke Halsema als de bevelhebber van de politieactie ter verantwoording worden geroepen.

Dan rest er nog de filmbeelden waarop is te zien dat op enig moment het politiekordon zich opent en er een groepje van zeven politiemensen (?), zwarte jacks, zwarte gezichtsbedekking en spijkerbroek, van hieruit op de menigte inrent en voor zich uit trapt en slaat. Wat hiervoor ook de reden moge zijn geweest, dit lijkt niet anders te interpreteren dan een geweldsescalerende interventie die de menigte juist terugdrong richting plein. Ook hiervoor lijkt het me noodzakelijk dat burgemeester en bevelhebber van dienst ter verantwoording worden geroepen. Mijn naam is xxxxxxx, stem links van het midden, ben nooit in aanraking met justitie geweest, heb me nooit in activistische kringen bewogen, houd van klimmen, wandelen, zwemmen, schaatsen en natuur, eet weinig vlees, gebruik weinig energie, probeer zo

veel mogelijk met het OV te reizen, en heb vijftien jaar lang met heel veel plezier les gegeven aan FIOD rechercheurs-in-opleiding in het vak 'verhoortechnieken'. xxxxxxx