Raadsadres van burgers inzake voorrang voor Westbrug

Voorrang voor de Westbrug! Raadsadres gemeente Amsterdam, 11 mei 2026 Geachte gemeenteraadsleden, Ondergetekenden hebben kennisgenomen van het voornemen van het gemeentebestuur om rond 2035 een brug over het IJ te bouwen tussen het Azartplein en de Zamenhofstraat, de zogenoemde Oostbrug. Amsterdam groeit de komende decennia hard, vooral in Noord en in Haven-Stad. De noodzaak van betere verbindingen over het IJ staat dan ook buiten kijf. Het als eerste aanleggen van de Oostbrug komt ons echter buitengewoon onverstandig voor. Wij verzoeken u dan ook 1) de fasering van de maatregelen van Sprong over het IJ te heroverwegen en voorrang te geven aan de realisering van de Westbrug tussen Danzigerkade en NDSM, 2) daarbij in te zetten op een structurele verbetering van het openbaar vervoer, 3) over te gaan tot spoedige verplaatsing van de Passagiersterminal Amsterdam en 4) nader onderzoek te doen naar aard en fasering van additionele maatregelen voor het opvangen van de druk op de twee centrale veren bij Buiksloterweg en IJplein. Oostbrug onverstandig Het als eerste realiseren van de Oostbrug is onverstandig: a) De Oostbrug ligt excentrisch ten opzichte van nieuwe woningbouwlocaties, is voor de meeste fietsers een omrijroute en heeft daardoor een betrekkelijk lage vervoerwaarde: in 2040 worden 22.500 fietsers verwacht.

b) De Oostbrug overspant het breedste deel van het IJ, is alleen geschikt voor fietsers en niet voor OV en is problematisch qua sociale veiligheid. c) Uit de Nota Sprong over het IJ – de Veerverbindingen (2023) blijkt dat er zonder Oostbrug tot ver na 2040 op het traject van het huidige Oostveer tussen Azartplein en Zamenhofstraat volstaan kan worden met 1 veer in een frequentie van 3 vaarten/uur (tabel 9, pagina 21). Het effect van de Oostbrug op het verminderen van de drukte bij de centrale veren is ook beperkt: - 13 %. d) De brug is tot slot buitengewoon kostbaar: € 350-500 miljoen, met een groot risico op kostenoverschrijdingen, onder meer doordat in het Oer IJ moet worden gebouwd. Het is voor de gemeente een extreem grote investering, waar beperkte positieve effecten tegenover staan. 1) Voorrang voor de Westbrug Het is veel verstandiger om eerst de Westbrug aan te leggen: a) Rond de Westbrug vinden nu en in de komende decennia grote woningbouwontwikkelingen plaats: naast NDSM, Houthavens en De Bongerd ook Minervahaven, Transformatorweg en mogelijk Shipdock. Het aantal verwachte fietsers in 2040 is hier dan ook veel hoger dan bij de Oostbrug: 38.500. b) Inpassing van de Westbrug is gemakkelijker door de bestaande dammen en aanlegvoorzieningen bij de Houthaven. Door combinatie met OV (en nood- en hulpdiensten) zal de brug veiliger voelen.

c) Hoewel ook de Westbrug slechts een beperkt effect lijkt te hebben op de drukte op de centrale veren, voorkomt realisering van de Westbrug rond 2035 dat vanaf dat moment opnieuw fors geïnvesteerd moet worden in de verenvloot (vgl. de bovengenoemde nota Veerverbindingen, tabel 9, pagina 21). Het is eerder andersom: het Houthavenveer kan opgeheven worden en het NDSM-veer “afgeschaald”.

1

d) De Westbrug is vast ook een dure brug, maar heeft een veel grotere, positieve impact op de stad. Het budget dat besteed is aan de voorbereiding van de Oostbrug is geen weggegooid geld, maar blijft van waarde voor de toekomst. 2) Structurele verbetering OV-netwerk Bij de voorbereiding van de Westbrug is serieus onderzoek nodig naar verbetering van het openbaar vervoer-netwerk in het noordwestelijk deel van de stad en richting Zaanstad. De Noordse buurten Molenwijk, Tuindorp Oostzaan en Oostzanerwerf komen er op dit moment bekaaid van af en dat geldt al helemaal voor de verbinding met Zaanstad en de verbinding tussen Noord en Sloterdijk. OV over de brug zou onderdeel moeten zijn van een integraal idee over de manier waarop dit deel van de stad (en de regio) zich op een duurzame manier kan ontwikkelen, onder andere in relatie tot de voorgenomen aanleg van de nieuwe stations van de metroringlijn bij de Hemweg en het Haarlemmerplein. Bussen over de Westbrug vormen dan ook een no-brainer. Maar trams zijn misschien nog wel een betere optie, zoals de net geopende wandel-, fiets- en trambruggen in Helsinki laten zien. https://archup.net/kruunuvuori-bridge-helsinki/ 3) Verplaatsing PTA Een absolute voorwaarde voor realisering van de Westbrug is spoedige verplaatsing van de Passagiersterminal Amsterdam (PTA) van de Piet Heinkade naar bijvoorbeeld de Coenhaven.

Eerder is aan de orde geweest om de PTA te sluiten en zeecruisevaart op Amsterdam niet langer te faciliteren. Het effect hiervan op de toeristische druk op Amsterdam is echter gering. Aan bezoekende schepen op de nieuwe locatie kunnen bovendien eisen gesteld worden wat betreft aantal, omvang en aandrijving. Hiertoe zou ook samenwerking gezocht kunnen worden met andere Europese zeecruisehavens. Aan verplaatsing zijn kosten verbonden, maar daar staat tegenover dat de huidige locatie tegen mogelijk aanzienlijke opbrengsten herontwikkeld kan worden; ook met handhaving van riviercruisefaciliteiten. 4) Maatregelen centrale veren Uit de bovengenoemde nota Veerverbindingen uit 2023 komt naar voren dat ook op langere termijn op de centrale veerverbindingen volstaan zou kunnen worden met 3 of 4 veren. Dat staat haaks op de door velen op dit moment al ervaren drukte. Het gebruik van de veren wordt nu gemonitord. Geven de tellingen van de laatste jaren aanleiding om snelle uitvoering van andere maatregelen, bijvoorbeeld een voet-fietstunnel zoals in Rotterdam, te overwegen?

2

3