Raadsadres van Amsterdamse erfgoedorganisaties inzake reorganisatie afdeling Monumenten en Archeologie.pdf

Aan: de gemeenteraad van Amsterdam Van: de Amsterdamse erfgoedorganisaties Onderwerp: voorgenomen wijziging positie afdeling Monumenten en Archeologie Datum: 15 mei 2024

Geachte gemeenteraad,

Ons is ter ore gekomen dat er toegewerkt wordt naar een reorganisatie van de Directie Ruimte en Duurzaamheid waarbij de afdeling Monumenten en Archeologie wordt omgevormd tot ‘team’ binnen een nieuwe afdeling Strategie en Beleid binnen de directie Ruimte en Duurzaamheid. Dit voornemen baart de Amsterdamse erfgoedorganisaties ernstig zorgen.

Voor zover het voornemen (mede) wordt ingegeven door de druk om bezuinigingen te vinden in de ambtelijke organisatie nemen wij daarover uitdrukkelijk geen positie in. Waar wij ons wel over willen uitlaten is wat de mogelijke consequenties zijn van de voorgenomen reorganisatie voor de zorg voor het stedelijke erfgoed. Daarbij merken wij op dat het Verdrag van Faro impliceert dat de gemeente over erfgoedzaken de communicatie met het maatschappelijk veld moet opzoeken en de erfgoedorganisaties moet betrekken bij belangrijke (organisatorische) veranderingen die de zorg voor het erfgoed betreffen.

In 2020 heeft er al een organisatieverandering plaatsgevonden, waarbij de directie Monumenten & Archeologie is opgeheven en M&A als afdeling is ondergebracht bij de directie Ruimte en Duurzaamheid. Het ging hier om een collegebesluit, dat er mede op gericht was om M&A als kennis- en expertisecentrum een zelfstandige positie te laten behouden. Of zoals in het collegebesluit wordt geformuleerd: ‘Extra aandacht wordt besteed aan het behoud van de zichtbaarheid en onafhankelijke adviesrol van M&A binnen de gemeente’. Precies dat was wat de erfgoedorganisaties destijds het vertrouwen gaf dat overwegingen rond erfgoed een zwaarwegende rol zouden blijven spelen in het geheel van de besluitvorming. In deze gedachtegang was het ook logisch dat het afdelingshoofd M&A lid is van het MT van R&D en onafhankelijk advies kan uitbrengen binnen de gemeentelijke organisatie, zoals aan de betrokken wethouders, en aan externe instanties. Het erfgoedgebied en de desbetreffende (wettelijke) taken vragen daar ook om.

Nu dreigt een nieuwe reorganisatie die deze noodzakelijke organisatorische condities teniet doet en de afdeling M&A degradeert tot een team. Van een gelijk speelveld met betrekking tot erfgoed is dan geen sprake meer. Als het erom gaat de samenwerking binnen R&D te verbeteren is daar natuurlijk niets op tegen, en voor zover wij weten gebeurt dat ook al volop. Ook het gemeente-brede streven naar meer integrale besluitvorming is volstrekt legitiem. Maar als dat de vorm gaat aannemen van een organisatorische integratie waarin het eigen geluid van M&A niet meer herkenbaar is of met minder zeggingskracht naar buiten komt, dan is men naar ons oordeel verkeerd bezig. Het onmisbare geluid van M&A moet niet op voorhand opgaan in een integrale stellingname van een afdeling waar M&A deel van zou gaan uitmaken. Wij durven de stelling aan dat meer samenwerking en meer synergie, waarbij het erfgoedbelang is geïncorporeerd, juist gediend is met een zelfstandige afdeling M&A die met alle specifieke kennis zelf de grenzen bepaalt waarbinnen zij tot inhoudelijke afwegingen komt. Eventueel fundamentele verschillen van inzicht over het te voeren erfgoedbeleid dienen niet te worden afgedaan binnen de afdeling en directie, maar behoren uiteindelijk te worden beslecht op het niveau van het college.

Wij eindigen dan ook met de oproep om de zelfstandigheid en de interne en externe herkenbaarheid van de afdeling M&A ongemoeid te laten en waar nodig, in samenspraak met de afdeling, andere vormen te bedenken waarin de samenwerking en samenhang binnen R&D kan worden geoptimaliseerd. Zoals u weet is Amsterdam de grootste monumentenstad van Nederland, met prachtig UNESCO Werelderfgoed, en daar zijn we trots op. Een verdere uitholling van de positie van M&A is tegen deze achtergrond onacceptabel.

Wij zijn graag bereid ons standpunt mondeling nader toe te lichten.

Met vriendelijke groet, De Amsterdamse erfgoedorganisaties: - Bond Heemschut - Cuypersgenootschap - Genootschap Amstelodamum - Maandblad Ons Amsterdam - Stadsherstel - Stichting Monumenten Amsterdam Noord - Stichting ProWest - Vereniging Voordestad - Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad