Raadsadres plannen voor een brugverbinding over het Oosterdok

Amsterdam 26 juni 2021

Geachte leden van de Commissie Ruimtelijke Ordening (RO) Laten we ons even aan u voorstellen. Wij zijr_ _ en eigenaren van varend monument/atelierschip Samen met de schepen van onze buren/havenliggers van Museumhaven Amsterdam vormen wij met ons schip de collectie van een museumhaven gelegen aan de NEMO-pier in het Oosterdok. Het varend erfgoed in deze museumhaven wordt volledig door inspanningen van en op kosten van de eigenaren gerestaureerd en onderhouden. Ook de steigers en meerpalen betalen we zelf. Ons waterperceel huren we van Gemeente Amsterdam. Kortom, de buren en wij schenken Amsterdam al tientallen jaren een voor iedereen gratis toegankelijk levend museum.

En toen was daar najaar 2020. Plots leek het alsof het grootste deel van onze toekomst achter ons lag.

Een blik op de toekomst 1

Gemeente Amsterdam

Infokrant 92e1 Marineterrein

November 2020

Wat staat er al vast? Met het vaststellen van het Strategiebesluit (2013) en het Principebesluit (2017l is een aantal zaken besloten, Dit zijn de belangrijkste uitgangspunten:

Bereikbaarheid • Twee definitieve brugverbindingen over Oosterdok en Dijksgracht, tevens ter verbetering van de voeten fietsverbindingen met het Oostelijk Havengebied en het centrum."

U kunt zich voorstellen dat bij het zien van de `blik op de toekomst', op bovenstaand schetsje, inclusief de bijbehorende tekst uit de infokrant, er in de museumhaven behoorlijk geschrokken werd. Een dergelijk bericht van onze gemeente neem je serieus. Toch schrok men niet meteen. 20.000 Amsterdammers ontvingen namelijk deze infokrant, behalve die Amsterdammers door wiens schepen en steigers de brug op het plaatje getekend staat! Toen de havenliggers de 'info' van de gemeente uiteindelijk toch onder ogen kregen, was er vooral ongeloof. Enige tijd later gevolgd door verbijstering. Wat de gemeente schreef bleek namelijk onwaar. Het staat helemaal niet vast dat er een brug door de museumhaven komt. Het staat niet eens vast dat er een brug over het Oosterdok komt. De noodzaak voor een tweede brug, naast die over de Dijksgracht, valt nog niet te meten. De tijdelijke brug over de Dijksgracht moet eerst breder en definitief worden. De draaibrug die ervoor ligt moet weer gaan draaien en het meest belangrijke: het Marineterrein moet veel verder ontwikkeld zijn om toekomstige bewoners en gebruikers te kunnen raadplegen. Dat je een krantje niet ontvangt kan gebeuren; er zijn beroerder zaken denkbaar. Wanneer echter je eigen gemeente je voorliegt over een brug, dan gaat dit niet meer over een brug alleen. In dat geval wordt de grens van het toelaatbare overschreden.

Wat is hier aan de hand vroegen we ons dan ook af. Wat meteen opviel was de pressie om al dit najaar een besluit te willen hebben over een brug, terwijl er zeeën van tijd zijn. Zou het gelukt zijn deze brug dit najaar al door de gemeenteraad te loodsen door de ambtenaren van Projectbureau Marineterrein, dan nog wordt deze brug pas over een jaar of vijf gebouwd. Vanwaar toch deze haast met een brug waarvan de noodzaak niet eens vaststaat, vroegen wij ons af. Samen met enkele buren gingen we op zoek naar een antwoord op deze vraag.

We kennen dit gebied natuurlijk goed en vroegen ons af waarom op elk kaartje de getekende brug naar de ingang van NEMO ging, terwijl dit in het strategiebesluit uit 2013 niet zo is. (zie kaartje hiernaast en het rode tekstje hierboven)

2

Al gauw vonden we dit!

t

Dit zijn 4 van 7 kaartjes.

19032

120, .

149,3

Dentrande It Atilt% hr.g 10 meter reekawn ten isp het IRA terrein np tie nap Winn doonnerthJa4te3.541 heffing 3,1%

Met vriendelijke groet, Het College van Rijksadviseurs,

Donenende Zt hrg4235 fiat. reetengen tert op /41 MEA terrein en ',pile inpNetun rtirkapte 3,5on hellíng 105

Ir Rients Dijkstra Rijksadviseur voor Infrastructuur en Stad

2 3503 12003 J

500:0 _

22,0,

2418'1 593:0

9:02,

USX'

I

l322 .

'9921

Doorsnede hefting brng£45 renter nerlengen Oat up het 51E11 terrein en op de kap New daorrrerth.ve 40t 1~5,65

Ir Frits van Dongen Rijksbouwmeester

Donn:me& 4: it 1400 1102111.121~41 m belling 10.544

prof. Ir Eric Luiten Rijksadviseur voor Landschap en Water

3

Dit heeft noch u, noch iemand anders van de gemeenteraad of B&W gezien. Het is u onthouden. Niet de minsten achten een brug op de kop van de NEMO-pier zeer goed mogelijk. In 2014 bracht het College van Rijksadviseurs een advies uit. Inmiddels zou de vraag achterhaald zijn, maar destijds moest voor de ontsluiting van het Marineterrein gekozen worden tussen een brug over de Dijksgracht of over het Oosterdok. Het College koos voor de brug over het Oosterdok. De Rijksadviseurs liepen rond in het gebied, hielden rekening met binnenvaart, hellingshoeken, routes etc. Het advies van het College werd niet opgevolgd! Op onze vraag aan Projectbureau Marineterrein door wie en waarom een brugoptie op de kop van de NEMO-pier van tafel was geveegd, kregen we als antwoord Waternet. Waternet vond dat de paar oude binnenvaartschepen, die hier dagelijks passeren, niet recht voor een brug op de kop van de NEMO-pier konden komen. Oeps, had daar het College van Rijksadviseurs even niet aan gedacht? Ach, natuurlijk wel! Het ene zinnetje dat Waternet plaatst tegenover een gedegen onderzoek en advies is nauwelijks serieus te nemen. Ten eerste is er sprake van een ophaalbrug, dus is er alle tijd om er recht voor te komen. Ten tweede hebben alle schepen een boegschroef tegenwoordig. Ook de paar oude schepen die op deze route afgevaren worden.

Daarnaast is het een goede traditie, of beter, kwestie van innovatie in Amsterdam om, wanneer nodig, schepen aan te passen aan bruggen. We hebben er bijzondere scheepstypes aan overgehouden. Wij nodigen u van harte uit om deze schepen in onze museumhaven te komen bewonderen.

Toen wij de ambtenaren van Projectbureau Marineterrein confronteerden met het advies van het College riepen zij plots een 'zoekgebied' in het leven. Eerst stond er geschreven dat de brug er zeker zou komen en, volgens Waternet, enkel naar de ingang van NEMO mogelijk was. Nu was daar ineens een 'zoekgebied' dat zich van de ingang van NEMO tot aan de kop van de NEMO-pier uitstrekte. Dit, volgens het projectbureau, om via de weg van gedegen onderzoek de meest geschikte plaats voor een brug te kunnen bepalen. Dat 'onderzoek' zou vanzelfsprekend afgerond zijn voor het najaar. Over een onderzoek naar de noodzaak van een brug werd niet gesproken.

4

Maar...opperden wij...Watemet acht een brug tot 100 meter vanaf de kop van de NEMO-pier niet mogelijk. Dat is precies vanaf die kop tot aan de ingang van NEMO. In jullie `zoekgebied' zul je dus enkel een brug vinden die daar volgens Waternet niet mogelijk is. Dat kan toch niet de bedoeling zijn. Hoezo dan `zoekgebied'? Dit is toch gewoon een doorzichtige manier om uit te komen bij hetzelfde, namelijk een brug naar de ingang van NEMO en je daarbij beroepen op onderzoek dat geen werkelijk onderzoek is! Als je een `zoekgebied' inricht daar waar Waternet geen brug mogelijk acht, dan neem je of de argumenten van Waternet niet serieus, wat wij meteen onderschrijven, of je zoekgebied is geen zoekgebied. Kort daarop werd besloten tot uitstel van de beslissing over een brug over het Oosterdok. Het `zoekgebied' is inmiddels zoekgeraakt. Waar komen de hardnekkige pogingen van het Projectbureau Marineterrein vandaan om een brug naar de ingang van NEMO te willen forceren? Een antwoord op deze vraag is enkel te geven als je de verhoudingen in het Oosterdok kent. Het Projectbureau Marineterrein voert uit wat het Bureau Marineterrein voorstaat. En Bureau Marineterrein, NEMO en in mindere mate ook Scheepvaartmuseum zijn bezig met een stevige lobby voor een brug van de ingang van NEMO naar het Marineterrein. Waternet speelt, of naar wij hopen speelde, hierbij een faciliterende rol.

Graag nodigen wij u uit een kijkje te nemen achter de façaden van onze culturele instellingen NEMO en Scheepvaartmuseum. Enkele decennia beheerden NEMO en Scheepvaartmuseum een groot stuk water van het Oosterdok. De museumhaven en ook wij huurden onze ligplaatsen van een stichting van NEMO en Scheepvaartmuseum. Toen het beheer van het watergebied onlangs terugging naar de gemeente ging er een zucht van verlichting door het Oosterdok. Onder het toeziend oog van BBA, nu Waternet, zijn hier zaken voorgevallen waar u en ik voor veroordeeld zouden worden. Tot u spreken getuigen-deskundigen. Een paar jaar van ons leven werd grondig verziekt door dit gegeven. De verwevenheid van Waternet met de musea bestaat nog steeds. Ook op een positieve manier gelukkig. Het hoeft zeker niet altijd als negatief beoordeeld te worden. Maar toen bijvoorbeeld het Scheepvaartmuseum 'reuzenrad' riep, eind vorig jaar, vond de kermisexploitant, in een tijd van kerst en corona, binnen twee weken een vergunning van Waternet in zijn gondel. Zijn NEMO en Scheepvaartmuseum niet te spreken over een advies van het College van Rijksadviseurs levert Waternet een 'reden' opdat dit advies uit het zicht verdwijnt. Wij hebben, zonder in detail te treden, omdat we zijn en onze dag niet wilden verpesten, Roelof Kruize de directeur van Waternet, ingelicht.

We hebben hem verzocht erop toe te zien dat het teveel aan 'amigo' nu toch echt eens een keer ophoudt hier in het Oosterdok. Dat het burgers beschadigt en onze stad onnodige bruggen op onlogische locaties oplevert. Op 18 oktober vertrekt het 17e-eeuwse VOC-schip de Halve Maen vanuit de Hermitage naar het Scheepvaartmuseum. Dit schip uit 1609 wordt onder begeleiding van Waternet versleept. Dat doen we via de Nieuwe Herengracht.

Het zou geweldig zijn als we Waternet, in de toekomst, vooral op deze wijze voorbij zagen komen.

5

NRC

NEMO krijgt or een gebouw bij - NRC

Bij een lobby denken we eerder aan het bedrijfsleven dan aan musea. Omdat musea steeds commerciëler worden geleid, zien we de lobby hier ook vaker terug. Denkt u aan hoe slechts met de grootst mogelijke moeite de lobby van het Rijksmuseum om de onderdoorgang voor fietsers te blokkeren ongedaan gemaakt kon worden. Museumdirecteuren worden bouwheren, stedenbouwkundigen etc. Aan gebrek aan zelfkennis geen gebrek. Culturele instellingen hebben veel krediet, en terecht, maar er zijn grenzen. Feit is dat die instellingen niet het management toebehoren, maar ons burgers. Wanneer helemaal geen brug of een brug op een andere locatie in het Oosterdok de voorkeur heeft van de meerderheid van die burgers, dan zou dit gegeven ook goed genoeg dienen te zijn voor het management van onze instellingen. Dit inzicht is bij NEMO, Bureau Marineterrein en het Scheepvaartmuseum nog niet te vinden.

Tijdens de Uitmarkt 2018 lag er, achter ons roer, een pontonbrug van de ingang van NEMO naar het Marineterrein. We hebben nog elektriciteit voor de verlichting verstrekt. Toen het bruggeval er net lag, ontmoetten de directeuren van NEMO en Bureau Marineterrein elkaar in het midden. Het kon zo een B-film in, zeg maar. We hebben het geprobeerd hoor, maar het geroerd toekijken leek nergens op. NEMO heeft een dependance op het Marineterrein, waar helemaal niets op tegen is natuurlijk, behalve dan dat van het ene naar het andere gebouw, op onzuivere wijze, een brug door een museumhaven gelobbyd wordt. Daarnaast gaan er geruchten dat, wanneer die brug naar de ingang van NEMO eenmaal door de raad is, NEMO een soort ingangsgebouw in het water aan de andere kant van de tunnel wil realiseren. Kloppen die geruchten, dan verklaart dit waarom er zoveel haast was. NEMO had dan tijd die plannen uit te werken.

6

NEMO

NEMO Science Museum slaat vleugels uit naar

Bezoeken

Marineterrein - NEMO Science Museum

We komen nog even terug op het argument van Waternet dat de paar oude binnenvaartschepen, die hier op een dag voorbijvaren, niet recht voor een ophaalbrug zouden kunnen komen bij de kop van de NEMO-pier. Die binnenvaartschepen zijn niet de langste schepen die eventueel door die brug op de kop van de NEMO-pier moeten. Dit luxe cruiseschip Clipper Stad Amsterdam wil er ook door.

7

En bijvoorbeeld dit soort megajachten. Deze kostte om en nabij de 125.000.000 dollar! Eigenaren van dit soort projecten kopen graag aanzien in bij ons nationale museum. Er wordt er weer een mooi wit gewassen, zeggen we hier dan.

Het jacht ligt voor het Scheepvaartmuseum. BEELDPOWIN UBINK

Een schip als cruiseschip Clipper Stad Amsterdam heeft een sleepboot voor en achter nodig om het Scheepvaartmuseum te bereiken. Die sleep is, inclusief sleeplijnen, bijna tweemaal zo lang als een regulier binnenvaartschip op de route door het Oosterdok! Wanneer Waternet al bij de halve lengte van de binnenvaart problemen ziet, dan kan het Scheepvaartmuseum haar schnabbels wel vergeten. Of je verplaatst een brug natuurlijk. Gek genoeg spreekt Waternet niet over sleeplengtes. MARINETERREIN POORT NAAR DE TOEKOMST

ESSENTIE NOTA VAN UITGANGSPUNTEN IN EWELL, PaadupentrAube TO PO MP 202%

Het Plangebied

ESSENTIE NOTA VAN UITGANGSPUNTEN IN BEELD

2021

3

En nu 2021! Het Projectbureau Marineterrein is maar lastig uit de lobbymo dus te krijgen. Hierboven ziet u hoe nu weer op een andere wijze een brug, dit keer in de toekomst, naar de ingang van NEMO gerommeld wordt. Nog steeds staat op de voorpagina enkel een stippellijn voor een brug naar die ingang van NEMO getekend. Daarnaast is dit keer een stuk Oosterdok/museumhaven aan het plangebied gehangen. Waar in de infokrant, aan het begin, nog twee steigers zouden worden opgeslokt door een brug, is het nu zowat de hele museumhaven die gevaar loopt. Wie bedenkt dit? En kan dit wel? In de Principenota Marineterrein 2017 staat dat bruggen onderdeel zijn van het project, maar buiten de projectgrens liggen. En het stuk Oosterdok/museumhaven dat aan het plangebied is gehangen maakt deel uit van bestemmingsplan Oosterdok Oost/NEMO-pier.

9

indicatief overzicht i plangebied met leeatteaanduidingen van diverse (aanleg)steigers en bouwwerken

Geachte commissieleden wij vragen u vriendelijk om het aanhangsel Oosterdok/museumhaven weg te ordenen van het plangebied. Mocht er in de toekomst dan behoefte ontstaan aan een brug over het Oosterdok, kunnen we met een schone lei beginnen. Op deze manier zal wel alle informatie bij onze vertegenwoordigers in de gemeenteraad en het gemeentebestuur terechtkomen en kan er wel een werkelijk afgewogen keuze worden gemaakt. Wanneer u dit zo ordent, ordent u tevens het democratisch proces in deze kwestie. Mocht u nadere informatie wensen, aarzelt u a.u.b. niet ons te bellen of te mailen. Met vriendelijke groeten,

•

10