Raadsadres locatiebesluit en bouwplannen van Liander voor een nieuw verdeelstation op het Uilenburgereiland.

Aan: Leden van de Gemeenteraad van Amsterdam, leden van de Raadscommissies Duurzaamheid en Circulaire economie (DC) en van Ruimtelijke Ordening (RO), het Dagelijks Bestuur & de Stadsdeelcommissie Centrum, de Wethouder van Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie en de Wethouder van Ruimtelijke Ordening.

Betreft: Locatiebesluit en bouwplannen van Liander voor een nieuw verdeelstation op het Uilenburgereiland.

Amsterdam, 10 juni 2024 Geachte raadsleden, wethouders en stadsbestuurders, geachte dames en heren, Wij — een groep actieve bewoners van Uilenburg en omgeving — maken ons nog steeds ernstige zorgen over de door Liander en de Gemeente ontwikkelde bouwplannen voor een nieuw elektriciteitsstation aan de Nieuwe Uilenburgerstraat. Ook het nieuwste, door de Gemeente en Liander voorgestelde variant op het terrein van het oude verdeelstation (Variant 4) is voor ons niet aanvaardbaar. Mede naar aanleiding van de informatieavond van Liander en het Gemeentelijke projectteam hierover op 14 mei jl. in de synagoge aan de Uilenburgerstraat, willen wij onze zorgen met u delen en u op de hoogte stellen van onze grote bezwaren, als bewoners en direct betrokkenen. Dit betreft zowel in het algemeen het vestigen van een nieuw elektriciteitsstation in ons historisch woongebied, als in het bijzonder de nieuwste, door Liander en de Gemeente gepropageerde voorkeursvariant, de zogenaamde Variant 4 (zie Informatiepakket vernieuwing elektriciteitsstation Uilenburg, mei 2024. https://www.liander.nl//media/files/projecten/amsterdam/uilenburg/liander-informatiepakket_uilenburg_nl.pdf).

Hoewel de avond als informatieve presentatie was opgezet, bleek al spoedig dat de bewoners van Uilenburg en omgeving grote moeite hadden met het voorgestelde plan en dat de minpunten en bezwaren voor het bouwen van een nieuw elektriciteitsstation op het huidige terrein op het Uilenburgereiland alleen maar zijn gegroeid. Wij als betrokken bewoners hebben onze bezwaren op eerdere varianten duidelijk gemaakt. Wij verwijzen in dit verband ook naar een eerdere bezwaarpetitie die vorig jaar door bijna tweehonderd bewoners is ondertekend. Op de informatieavond werden vele bezwaren geuit, zowel op de wijze van besluitvorming over onze leefomgeving, als het nu voorgestelde plan. Er is ook grote teleurstelling dat de nu voorgestelde variant juist voor de groep bewoners van het sociale wooncomplex van Ymere, gelegen pal tegenover de te realiseren bouw, grote negatieve gevolgen heeft, niet in de laatste plaats door de 12-½ meter hoge blinde muur van het schakelstation die daarbij voor hun woningen zal verschijnen. Dit bovenop de eerder door ons kenbaar gemaakte bezwaren en zorgen. Op de vervolgvergadering van 23 mei jl. met de buurtbewoners naar aanleiding van de presentatie van Liander en de Gemeente werd dit beeld eens te meer bevestigd. Er is grote verontrusting en de lijst van bezwaren tegen de bouw in onze buurt is alleen maar groter geworden.

In de Bijlage vindt u een overzicht van onze bezwaren ten aanzien van de huidige plannen en de urgente actiepunten voor de Gemeente en Liander ten aanzien van een locatiebesluit. Wij verzetten ons tegen de huidige plannen, pleiten ervoor het electriciteitsstation te verwijderen uit Uilenburg en de opdracht te geven een alternatieve locatie te vinden voor het elektriciteitsstation buiten ons woongebied.

1

Daarbij willen wij u wijzen op de verantwoordelijkheid van de Gemeente om zorg te dragen voor het welzijn van de inwoners van de stad. Wij zijn van mening dat de gezondheid en de leefomstandigheden van de buurtbewoners ernstig bedreigd worden en dat de Gemeente haar verantwoordelijkheid veronachtzaamt bij het doorzetten van de huidige bouwplannen. De aansturing van Liander ligt bij de Gemeente en de Gemeente dient de gezondheid en de belangen van haar inwoners serieus te nemen. Gezien deze bezwaren vragen wij u met klem om niet voor het huidige bouwplan — Variant 4 — te kiezen en om daarentegen Liander op te dragen om naar een andere locatie te zoeken voor een nieuw te bouwen verdeelstation. Wij pleiten om op het vrij te komen terrein te bestemmen voor meer woningen waaronder de eerdertoegezegde ouderenwoningen) en groenvoorzieningen. Samenvattend: het nieuwste voorstel van Liander en het Gemeentelijk projectteam is voor ons als bewoners onaanvaardbaar. Wij pleiten tegen de bouw van een elektriciteitsstation in onze woonwijk. Wij dringen er bij u, als verantwoordelijke volksvertegenwoordigers en bestuurders, met alle kracht op aan om af te zien van de locatie Uilenburg. Voor het gemeentelijk beleid betekent het dat verder serieus en grondig onderzoek uitgevoerd dient te worden naar alternatieve locaties buiten ons woongebied (o.a.

het Marineterrein, Oosterdok en vrijkomend terrein bij de Cruise terminal). Bovenal betekent het dat het voor deze zomer aangekondigde locatiebesluit m.b.t. de vernieuwing van het oude station aan de Nieuwe Uilenburgerstraat tot nader orde uitgesteld dient te worden. Hoogachtend, Namens de bewoners van Uilenburg en omgeving,

xxxxxxxxxxxxxxxxx

Contact: xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxx Amsterdam xxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

2

Bijlage bij brief bewoners Uilenburg en omgeving (10 juni 2024)

* Voornaamste overwegingen en bezwaren tegen elektriciteitsstation op Uilenburg (Variant 4) plus actiepunten Bezwaren en overwegingen 1. Aantasting woonkwaliteit en leefomgeving. 2. Elektriciteitsstation past niet in dit woongebied in het historische oude centrum. 3. Gevaar voor volkgezondheid door elektromagnetische straling. 4. Cultuurhistorische bezwaren tegen verplaatsing Gemeentelijk monument. 5. Langdurige overlast door bouwwerkzaamheden. 6. Schade voor bewoners en waardedalingen van de woningen. Actiepunten 7. Verder onderzoek naar een alternatieve locatie buiten Uilenburgereiland. 8. Onderzoek naar locaties buiten het voedingsgebied en buiten de 1-km grens. 9. Onderzoek naar de mogelijkheden en implicaties voor ondergronds verdeelstation. 10. Verwijderen van elektriciteitsstation aan de Nieuwe Uilenburgerstraat en het terein bestemmen voor woningen en groen. Toelichtingen Bezwaren en overwegingen 1. Aantasting woonkwaliteit en leefomgeving De grootte en hoogte van het voorgestelde nieuwe complex is buiten proportie en niet wenselijk voor omwonenden. In het plan van Variant 4 komt er aan de Nieuwe Uilenburgerstraat een immense ‘kubus’ te staan van 16 x 25 x 12,5 meter. (Zie bovenstaande fotomontage van het schakelgebouw*).

De 12 ½meter-hoge blinde muur aan de straatzijde creëert een afzichtelijk aanzicht, met name voor de bewoners van de sociale huurwoningen in de Nieuwe Uilenburgerstraat tegenover het terrein. Aan de waterzijde — aan de achterzijde van het terrein — rijst bij deze variant een nieuw transformatorgebouw dat nog een 4 meter hoger reikt, 16 meter hoog, waar de woningen aan andere kant van het water op uitkijken. De gebouwen tasten de kwaliteit van de leefomgeving en welstand aan. * [Bijschrift foto: vanuit Nieuwe Uilenburgerstraat (bij nr .66) met digitale reconstructie van het schakelgebouw direct aan de straatkant, gebaseerd op Liander plan Variant 4 (april 2024)]

3

2. Elektriciteitsstation past niet in dit woongebied in oude centrum. De omgevingskwaliteit is in het geding. Elektriciteitsstation is misplaatst in dit woongebied te midden van cultuurhistorische monumenten. Ten tijde van de bouw, eind jaren 50, was het gebied nauwelijks bewoond. Het is het nu het enige industriële gebouw in de woonwijk. Nu het oude station niet meer goed functioneert is dat het moment niet om het op deze plaats te vergroten, maar het van het historische Uilenburgeiland weg te halen. (Het is overigens maar de vraag of de Commissie Omgevingskwaliteit het huidige ontwerp zou goedkeuren). 3. Cultuurhistorische bezwaren tegen verplaatsing onderwijswoning (Gemeentelijk mounument). Bewoners alsook de Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad (VVAB) verzetten zich tegen het plan (Variant 4) om de onderwijzerswoning van de Sophie Rosenthal Bewaarschool uit 1887 te verplaatsen op het Uilenburg-terrein (oorspronkelijk een filantropisch initiatief voor vijfhonderd, vooral Joodse, kinderen). De plek waar dit Gemeentelijk monument staat vormt onderdeel van het cultureel erfgoed 4. Gevaar voor volkgezondheid door elektromagnetische straling. De gezondheidsrisico’s blijven ook bij Variant 4 een probleem, zij het in iets mindere mate.

Bewoners van de appartementen aangrenzend aan het huidige station lijken buiten EMV-risicogrens van 0.4 microtesla te vallen, maar we onderstrepen dat het is gebaseerd om gemiddelde waarden, waarbij de elektromagnetische straling op piekmomenten zal toenemen. De straling zal ook een risico vormen voor de toekomstige bewoners en gebruikers van de nog te realiseren naastgelegen panden, waaronder de bewoners van de geplande ouderenhuisvesting op het terrein. De GGD noemt expliciet het risico voor zwangere vrouwen op de te realiseren kantoren/werkplekken en adviseert hen daar niet te gaan werken — een expliciete onderkenning dat (ook) het nieuwste plan een veiligheids/gezondheidsrisico’s met zich mee brengt. 5. Langdurige overlast door bouwwerkzaamheden. Wanneer een nieuw station op de locatie Uilenburg zou worden gebouwd — welke variant dan ook — zal dat gepaard gaan met aanzienlijke overlast. Het ontregelt de wijken, de buurtbewoners, inclusief de lagere school, voetgangers, alsook het lokale verkeer. Schattingen van de bouwtijd voor het afbreken van het oude elektriciteitsstation en het bouwen kan variëren van 4 tot 6 jaar. Vertragingen liggen op de loer, gegeven tegenvallers bij grote infrastructurele projecten in de oude stad. Daar komt vervolgens nog een bouwperiode van minimaal 1 of 2 jaar bij voor het bouwen van de geplande ouderenwoningen op het terrein. 6.

Schade voor bewoners en waardedalingen van de woningen. Tijdens de bouw of tijdens de werking van elektriciteitsstation kunnen verzakkingen ontstaan of andere schade die gecompenseerd dient te worden. De waarde van de woningen zal zeker dalen. Het is onwaarschijnlijk dat de Gemeente of Liander hiervoor garanties zal afgeven dan wel compensatie zal geven voor de huidige bewoners en eigenaren van de appartementen grenzend aan elektriciteitsstation. (Er zijn nu al bewoners die vanwege een aanstaande nieuwbouw van een elektriciteitsstation hebben besloten hun woningen te verlaten). Een factor is ook de te verwachten grotere mate van geluidshinder (de doordringende 50 Hz zoemtoon afkomstig van het verdeelstation, waarvan bewoners van woningen grenzend aan het huidige verdeelstation momenteel ook al last van ondervinden).

4

Actiepunten 7. Verder onderzoek naar een alternatieve locatie buiten het Uilenburgereiland. Volgens ons hebben Liander en het gemeentelijk projectteam alternatieve locaties onvoldoende onderzocht. En waar ze wel zijn onderzocht worden ze met weinig argumenten terzijde geschoven. (Dat een plaats als de Dam wordt genoemd om vervolgens te worden afgeschreven lijkt ons weinig serieus bij het onderzoeken naar een alternatieve locatie). We eisen grondige onderbouwing en informatie van de afwegingen (technisch, cultuurhistorisch, economisch, financieel) van de opties. We vragen om serieus onderzoek naar alternatieve locaties, bijvoorbeeld aan het Marineterrein, Oosterdok en vrijkomend terrein bij de Cruise terminal. Inclusief informatie, inzicht in de data, aannames en afwegingen bij de beoordeling van de verschillende voor- en nadelen van de opties. 8. Onderzoek naar locaties buiten het voedingsgebied en buiten de gehanteerde 1-km grens. We stellen de beperking van het zoekgebied ter discussie. Het is niet duidelijk waarom wordt vastgehouden aan de positie dat het zoekgebied voor alternatieve locaties altijd binnen het voedingsgebied moet liggen. Als daar financiële overwegingen achter liggen willen we die weten. Onderbouwing en argumentatie mist. Evenzo vinden wij dat ook alternatieve locaties op meer dan 1-km afstand van het huidig station moeten worden onderzocht.

De 1-km grens als beperking van het onderzoeken van alternatieven is nergens onderbouwd of toegelicht en wordt als vaststaand feit gehanteerd. 9. Onderzoek naar de mogelijkheden en implicaties voor een ondergronds verdeelstation. De optie voor een ondergronds station is onvoldoende onderzocht. Projecten als de ondergrondse fietsenstalling bij CS en de ondergrondse autogarage aan de Ruysdaelkade maken duidelijk dat ondergronds bouwen een potentiële mogelijkheid is die serieus onderzocht dient te worden (dit zou wellicht zelfs onder de Uilenburgergracht, achter het terrein van het huidige verdeelstation). Wat betreft kosten van ondergronds bouwen zijn argumenten over meerkosten in het kader van bouwen in het stadscentrum wat ons betreft niet geldig. Tenslotte zijn ondergrondse parkeergarages en fietsenstallingen ook duurder dan standaard parkeerplaatsen op straat; en metrotunnels vragen om meer financiering dan infrastructuur voor bovengronds vervoer. De keuze om al dan niet te kiezen voor een verdeelstation onder de grond hangt af van afwegingen en de optie om ondergronds te bouwen kan niet a priori worden afgewezen. Ook hier verwachten wij een serieuze onderbouwing en meer inzicht in de overwegingen bij het onderzoeken en beoordelen van een ondergrondse oplossing. 10.

Verwijderen van elektriciteitsstation aan de Nieuwe Uilenburgerstraat en het terein bestemmen voor woningen en groen. Bestuur en politiek van de gemeente Amsterdam dienen hun primaire verantwoordelijkheid voor de gezondheid, welzijn, veiligheid van de bewoners van deze historische woonwijk serieus te nemen. Gegeven bovenstaande bezwaren uit de buurt vragen we met klem om te besluiten het huidige elektriciteitsstation van het Uilenburgereiland te verwijderen en om het beleid te richten op een alternatieve locatie voor een nieuw verdeelstation (ook als die optie grotere financiële middelen noodzaakt). Het daardoor vrijkomende terrein kan dan worden bestemd voor nieuwe woningen (waaronder de eerder geplande ouderenhuisvesting) alsook groenvoorzieningen.

Bewonersgroep Uilenburg, 10 juni 2024

5