Raadsadres inzake vervangingsopgave bomen stadsdeel Nieuw West

Aan de Gemeenteraad van Amsterdam t.a.v. de commissies SO en MOW Stadhuis per site-mail cc stadsdeelcommissie.nieuw-west@amsterdam.nl 29-5-2024

Betreft: Vervangings-opgave bomen stadsdeel Nieuw West, doorbraak op de uitvoerings-praktijk van de Herplantregeling

Geachte Raad, In verband met uw integrale aanpak van het Nationaal Programma Samen Nieuw West graag uw aandacht & inzet voor het volgende. In de jaren 50 en 60 was er van de klimaatcrisis nog geen besef maar hoe weinig geld er in die jaren van de na-oorlogse wederopbouw ook was, alleen al om de vele andere goede redenen van het Algemeen Uitbreidingsplan AUP hebben uw ambtsvoorgangers de Westelijke Tuinsteden Slotermeer, Geuzenveld, Slotervaart en Osdorp sinds 1953 voorzien van bomen. De Vening Meineszlaan is slechts één van de voorbeelden hiervan:

Vening Meineszlaan, Slotermeer Noordoost, aanplant 1955, met dank aan Archief Amsterdam

Zoals bedoeld zijn de destijds geplante sprietjes uitgegroeid tot de reuzen van nu, de bomenlanen in Nieuw West doen inmiddels niet onder voor die van een spreekwoordelijke Gooise villawijk, bijvoorbeeld:

Vening Meineszlaan, Slotermeer Noordoost, 4-10-2022 MK

Eliasstraat, Slotermeer Noordoost, Streetview juli 2020; de Commissie Beschermwaardige Houtopstanden behandelt in zijn advies dd. 14-12-2022 slechts enkele van de bomenlanen in Nieuw West https://maps.amsterdam.nl/bomen_bijzonder/Downloads/Advies_algemeen_Nieuw-West.pdf

Helaas, ervaring leert dat zelfs in de tuinsteden de bomen geen lang leven hebben, blijkens alle kap in de afgelopen jaren wegens ziekte, omwaaien of ander levenseinde halen ze de 100 jaar niet. Dit als gevolg van onder meer de bijzondere bodem van de tuinsteden, een opgespoten zandpakket van een meter of 3 met een dun laagje zwarte grond voor bomen en ander groen. Gaan we hierdoor een periode van kaalslag tegemoet, zetten we de klok terug en worden de reuzen van nu vervangen door de sprietjes van toen ? Ja, die koers varen de boom-diensten V&OR en Stadswerken, met de Herplantregeling in de hand; zie bijvoorbeeld:

Vening Meineszlaan, Slotermeer Noordoost, herplant 2022

Maar dit kan uw bedoeling niet zijn, alleen al niet omdat de tuinsteden geen wegwerp-artikel zijn en de bomen bepalend zijn voor de ruimtelijke structuur en het functioneren van de openbare ruimte. Anno 2024 herplant van de sprietjes van 1953 te meer niet omdat we moeten dealen met de klimaatcrisis. Niet alleen de mentale en sociale leefbaarheid maar wegens oplopende hitte en neerslag nu zelfs de fysieke leefbaarheid staat of valt met het boomvolume terwijl de omgevingseffecten nu juist pas op gang komen bij bomen van een jaar of 40; sprietjes hebben nagenoeg géén omgevings-effect. 1)

Uw Raad en B&W hebben het beginsel van behoud van het boom-volume bij kap dan ook al in 2016 in de Bomenverordening onderkend en uitgewerkt in de Herplantregelingen 2016 en 2023 en de zogenoemde Puccini-regels. Ook al klopt de Herplantregeling door de verkeerde berekening van het boomvolume en toestaan van één-op-één vervanging niet 1) , bij vervanging van een enkele boom is dit geen ramp.

Echter, nu de komende 25 jaar in de tuinsteden misschien wel alle grote bomen moeten worden vervangen pakt deze systematiek in Nieuw West helemaal verkeerd uit. Moet de Herplantregeling 2023 hiervoor worden herzien ? Nee, de regeling kent alleen plichten, evident géén verbod om een gekapte reus te vervangen door meer boomvolume dan het sprietje één-op-één dat de Herplantregeling als verkeerd berekend minimum voorschrijft. De Herplantregeling hoeft voor Nieuw West dus niet te worden herzien, alleen de minimum-eisen moeten niet meer worden uitgelegd alsof het maximum-eisen zouden zijn.

Aldus staan we in Nieuw West voor een bijzondere opgave, in de komende 25 jaar gaande weg zo’n beetje het hele bestand van de bomen uit de jaren 50 en 60 vervangen, maar niet door sprietjes. Aanpak Voor dit bijzondere probleem is in doorbraak op de uitvoerings-praktijk van de Herplantregeling een bijzondere aanpak nodig: A. inventariseer in 2024 in ieder geval langs de wegen, sloten en paden 2) hoeveel bomen in welke soorten met welke leeftijd en levensverwachting aanwezig zijn, inventariseer de minder kwetsbare parken, volkstuinen, Brettenzone, Tuinen van West en Oeverlanden later; B. bestel uiterlijk in 2025 de bomen die de komende 20 jaar voor vervanging nodig zijn, met afspraken over een meerjarig gefaseerde betaling en levering, zo mogelijk in de herplant-klare boommaat van tenminste 40-60 cm; 3) C. wijs in 2024 binnen of buiten Amsterdam een terrein aan als kweek-depot , waar de eventueel geleverde bomen van minder dan 40 cm eerst alsnog op volume worden gebracht; D. zorg voortaan in alle gevallen waar dit langs de bomenlanen van Nieuw West ruimtelijk mogelijk is voor een wortelbaar grondvolume van 25-40 m3 per boom. 4)

Nadere toelichting geef ik desgewenst graag. Met vriendelijke groet, xxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

1) Zie daarentegen de Herplantregeling 2023: tabel 1 miskent de exponentiële relatie tussen boom-leeftijd /

-volume en omgevings-effect volkomen. Erger nog, de tabel hoeft bij kap wegens einde levensduur ingaande 2023 zelfs helemaal niet meer te worden toegepast, vervanging door een sprietje zou genoeg zijn. En dit terwijl de Commissie Beschermwaardige Houtopstanden een jaar eerder in zijn advies dd. 20-4-2022 over de bomen in Zuidoost nu juist op deze exponentiële relatie had gewezen, op blz 2. https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR697591/2 https://maps.amsterdam.nl/bomen_bijzonder/Downloads/Advies_algemeen_Zuidoost.pdf 2) Pracht-bomen niet alleen langs wegen, ook langs voet- & fietspaden, bijvoorbeeld de Nico Broekhuysenweg

en het pad langs de Kraayvangerstraat en het haventje aan de Noordzijde. En langs grachten en sloten, bijvoorbeeld Tienhovengracht, Anton Struikstraat / Coronelstraat / J.H.Doornstraat / Frits Conijnstraat en Haarlemmerweg.

3) De Puccini-regels schrijven voor de Hoofd Groen Structuur HGS tenminste boommaat 25-30 cm voor,

de Commissie Beschermwaardige Houtopstanden komt in zijn advies dd. 14-12-2022 voor Nieuw West op 40-60 cm, in ieder geval voor de Hoofd Bomen Structuur HBS; blz 69 onderaan. https://maps.amsterdam.nl/bomen_bijzonder/Downloads/Advies_algemeen_Nieuw-West.pdf . 4) Motie 1482 dd. 27-9-2019 van GrL, PvdA, D66 en SP https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/8017186/1/1482_19_Motie+U+Nadif%2Cde+Heer%2CRooderkerk%2CFlentge+bomenkap

Commissie Beschermwaardige Houtopstanden, advies dd. 14-12-2022, blz 69 onderaan. https://maps.amsterdam.nl/bomen_bijzonder/Downloads/Advies_algemeen_Nieuw-West.pdf .