Raadsadres inzake eren Lodewijk Napoleon

Raadsadres Uw gegevens Naam

xxxxxxxxxxxxxxxxx

E-mail

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

Telefoonnummer Uw bericht

Betreft: Suggestie om Lodewijk Napoleon te eren 31 juli 2023, Amsterdam Edelachtbare heren, vrouwen van de gemeenteraad, Graag zou ik een moment van uw aandacht willen vragen om de geschiedenis van Nederland en Amsterdam, dat in 2025 zijn 750ste jubileum viert, even te beschouwen. Laten we stil staan bij de vele personen die door de eeuwen heen iets met de stad te maken hebben gehad. De gebruikelijke namen komen in ieders hoofd op: die van schrijvers, dichters en schilders; de zeehelden, staatslieden en burgemeesters van de Gouden Eeuw; admiraals, koopvaarders en ontdekkingsreizigers; architecten, denkers en wetenschappers; verzetshelden, mensen die opkwamen voor rechten van arbeiders en vrouwen; en allicht de illustere stadhouders, koningen en koninginnen van de Oranjedynastie. De daarbij horende instituten en organisaties: het hoofdkwartier van de VOC, het Rijksmuseum, de Beurs van Berlage, en het KNAW, alle gevestigd in en verbonden aan Amsterdam, om maar wat te noemen. Dit is allemaal niets nieuws. Deze mensen hebben door de eeuwen heen hun voetafdruk achtergelaten op de stad en haar ontwikkeling, en dat moge erkend worden. Maar ik wil graag pleiten dat ’s lands eerste koning, Lodewijk I, ook een mooie rol verdient in de stedelijke annalen.

Op de een of andere manier wordt hij dikwijls vergeten: geen Oranje, een korte regeerperiode, een buitenlander en, ach, hij was slechts een konijn van Holland, pion van Nappie. Niets is minder waar! Hoewel hij door zijn broer Keizer Napoleon op de Hollandse troon is gezet als stroman die een vazalstaatje moest leiden, ontpopte Lodewijk zich tot een van de meest capabele bestuurders die het land gekend heeft. Hij deed zijn best om Nederlands te leren (altijd lastig voor een Fransman) en verhief het tot officiële bestuurstaal. Hij bezocht het ganse land, hervormde het rechts- en wetsstelsel en stimuleerde cultuur en wetenschap. Hij hielp hoogstpersoonlijk slachtoffers van epidemieën en deed zijn best deze te verhelpen; hij steunde Leiden en de slachtoffers toen daar een schip ontplofte. Hij streefde naar godsdienstige gelijkwaardigheid en hielp actief de katholieken en (de voor Amsterdam o zo belangrijke) Joden aan rechten en posities. Nee, Lodewijk was geen buitenlands despootje, maar een echte Nederlander, die gaf om zijn volk en zijn best deed het land ten goede te zijn.

Samen met lieden als Willem van Oranje en Maria Stuart behoort hij tot ’s lands succesvolste allochtoon! En is het niet de samenkomst van zulke ‘vreemdelingen’ welke zich het Nederlandse zijn eigen maken, die het land, een handelsnatie die de zeeën beheerste, en Amsterdam in het bijzonder door de eeuwen heen groots hebben gemaakt? Hugenoten en Joden, schrijvers en denkers die vluchtten voor vervolging: allen kwamen zij hier. Lodewijk was dan wel geen vluchteling, maar evengoed een vreemdeling die hier terechtkwam en Nederland en zijn volk in zijn hart sloot, getuige bijvoorbeeld zijn afscheidsrede toen hij aftrad. En, jazeker, ook Amsterdam was hierin belangrijk. Het is geen geheim dat de koning wispelturig was wat betreft verblijf en graag elders woonde. Maar niettegestaande dat gegeven is het waarlijk schitterende Koninklijke Paleis op de Dam aan Lodewijk te danken, die het al prachtige stadhuis liet omtoveren tot het mooiste gebouw van de stad, zo niet het land. Het Franse interieur liet hij zoveel mogelijk door Nederlanders ontwerpen en bouwen, geheel conform de bestaande inhoud. Hij speelde een sleutelrol in het ontstaan van het Rijksmuseum. En hij deed zijn best om, zijn broers bevelen ten spijt, een onafhankelijk koninkrijk te behouden dat niet moest worden

opgeslokt door Frankrijk. De lijst gaat maar door. Lodewijks regeerperiode was kort, helaas, maar ze heeft een onuitwisbare indruk op Nederland achtergelaten, en zeker ook op Amsterdam. Dat Leiden een Lodewijk Napoleonstraat heeft en de hoofdstad niet, is dus erg jammer! In een ideale wereld zou ik graag een prachtig bronzen ruiterstandbeeld van Lodewijk voor zijn paleis op de Dam zien. (En dan een mooi, realistisch beeld en niet zo’n vormeloze kwab die voor moderne kunst moet doorgaan…) Dat zal er om financiële redenen wel niet in zitten. Ongetwijfeld heeft de gemeente haar gelden te verdelen over belangrijkere zaken. Desondanks zou ik u willen vragen te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om, ik zou zeggen, ons aller Lodewijk een eerbetoon te bewijzen. Is er een kunstenaar die wellicht een mooi borstbeeld zou willen maken, of een portret in reliëf op een prominente gevel ergens? Als er echt geen geld beschikbaar is voor een monument, dan wellicht een Lodewijk Napoleonstraat, -plein of -park? Een “Lodewijk Napoleonhuis” als nieuw naam voor een gebouw van een stadsdeelraad (als verwijzing naar zijn benaderbaarheid en brede steun en hulp aan het volk) of rechtbank (vanwege zijn grootschalige bestuurshervormingen)? Over de logistiek kan ik natuurlijk niets zeggen.

Ik kan alleen maar aansporen opdat Amsterdam Lodewijk de Eerste, Koning van Holland, vriend van het volk niet vergete, zeker met het jubileum in aantocht. Ik dank de edelachtbare gemeenteraadsleden voor het lezen van dit bericht en wens u allen een prettige dag. Hoogachtend, xxxxxxxxxxxxxxxxx