Raadsadres bezwaar beantwoording raadsadres planten volwassen bomen

Comité Westelijke Grachtengordel e.o. info@westelijkegrachtengordel.nl

Aan de gemeenteraad van Amsterdam

Amsterdam, 12 december 2023

Betreft: Raadsadres Bezwaar Antwoord "Planten volwassen Bomen’ dd 8 november 2023

Geachte raadsleden, Met de roep om volwassen bomen voor de binnenstad zijn in het Raadsadres van 6 september jl. suggesties gedaan met verwijzing naar “Stichtingen pleiten voor volwassen bomenbeleid” van Hans Bouwman, ter ondersteuning van de algemene roep van bewoners om grotere bomen t.b.v. klimaatadaptatie en herstel van het aanzicht van de grachtengordel. Het bestuur van het Comité maakt bezwaar tegen de argumenten, die aangevoerd worden in het antwoord van 8 november jl., omdat hiermee voorbijgegaan wordt aan: 1 2

3

4 5

6

het Klimaatadaptatieakkoord van de gemeente Amsterdam; het feit dat de bomen op de bomencamping, Koivistokade, volwassen bomen bevat, die in het kader van Kadewandherstel en de Oranje Loper vervoerd zijn over het water uit de binnenstad met de intentie weer teruggebracht te worden naar de binnenstad en evenzo de met toezeggingen van ambtenaren vervoerde bomen naar Z.O.; het feit dat het gebied westelijke grachtengordel onderdeel uitmaakt van het Wereld Erfgoed Amsterdam - een grote verantwoordelijkheid van de stad - en het gebied is, waartoe het Comite Westelijke Grachtengordel zich beperkt; het feit dat in het centrum van Amsterdam hoofdzakelijk iepen staan; de kennis en bijstand van de TH Delft en de Universiteit Wageningen bij boombeheer inzake aanplant bij hoge grondwaterstand plaats vindt in de stadsdelen Zuid en Nieuw West, niet in de binnenstad; de grondwaterstand in de binnenstad lager is

NB de Natuurherstelwet van Timmermans zal ook door Amsterdam nageleefd moeten worden. “Kleine bomen planten groeien sneller, voert u aan, maar kleine bomen kunnen niet de achterstand van jaren van een grotere boom inhalen. De bomen van ca. 40 cm omtrek geplant in 2014 na de storm van 2012 zijn daarvan een goed voorbeeld, zie Westermarkt en Leliesluis, foto. Deze bomen leveren nu al een bijdrage aan CO2 afvang en wateropvang en koelte, terwijl een boompje van 20-25 cm omtrek dat na 9 jaar niet haalt. Het wortelpakket van een boom met 40 cm omtrek is tenminste 140 cm diameter en 80 cm diep. De waterstand langs de grachten is lager dan de 50-80 cm van de stadsdelen West en Zuid. Voor een goede kroonvolume is het doel min. 25 m3 bomenzand in de binnenstad, conform de bomenverordening. Het argument van dikkere bomen, die zwaarder in vervoer zijn is tot op heden geen argument geweest om bomen van 40 cm omtrek aan te planten in 2014 of de afgelopen jaren te vervoeren naar de

bomencamping. De kraanmachines zijn dezelfde en aanvoer is meestal over het water. Ook in de nazorg is een grotere boom goedkoper, omdat steunpaaltjes overbodig zijn. Het planten van bomen en vervoer, blijft maatwerk, zie afbeeldingen. De Bomenverordening 2014, in werking getreden in 2016, geeft de definitie van een boom van 31 cm omtrek, maar geeft plantmaat van 20-25 cm ter vervanging van een boom. Daarvan kan afgeweken worden. Dit is geen verbod op aanplant van een grotere boom. Bij een gekapte boom speelt de herplant-tabel een rol. Dan is de maat 35 cm omtrek of meer. Het overschot aan te planten bomen wordt in het bomenfonds gestort. Met dat fonds kan aangewend worden voor de aanschaf van (grotere) bomen. Nogmaals verwijzen wij naar de roep van bewoners en de Stichtingen voor “volwassen bomenbeleid”, maar ook naar de verplichting van de Gemeente de Amsterdamse binnenstad de allure te laten behouden van Amsterdam Iepenstad en staand op de lijst van Wereld Erfgoed. Daarbij zou ook nog de uitvoering van de Natuurherstelwet van Timmermans gewicht in de schaal moeten leggen. Kortom, wij verzoeken u dringend ons verzoek voor het planten van volwassen bomen (ca 40 cm omtrek) in de binnenstad, een goede coördinatie van verplaatsing van bomen in de binnenstad en het terugzetten van bomen van de bomencamping of elders in Z.O., in heroverweging te nemen.

Met vriendelijke groeten, namens het Bestuur Comite Westelijke Grachtengordel e.o.,

H.E. van Nierop Voorzitter

Bijlagen: 1 - Raadsadres 6 sept 23 2 - Beantwoording 8 nov 23

Bomen plantjaar 2014 omtrek ca. 40 cm hebben na 9 jaar een omtrek 83-90 cm.

Wortelpakket 1.40 m

Vervoer bomen van de Prinsengracht 444 naar bomencamping.

Bijlage - 1

Comite Westelijke Grachtengordel e.o. info@westelijkegrachtengordel.nl Amsterdam, 6 september 2023 Betreft: Raadsadres planten volwassen bomen Geachte Raadsleden, In het centrum van Amsterdam zijn relatief veel bomen om diverse redenen gekapt of omgevallen. De herplant loopt ruim 3 jaar achter. Daar wordt weliswaar hard aan gewerkt, maar de stamomvang van maximaal 35 cm is niet erg aansprekend voor een vervangende boom qua aanzicht, en helemaal niet qua nut voor CO2 afvang, koelte/schaduw en wateropvang. Het bestuur van het Comite Westelijke Grachtengordel e.o. pleit dan ook voor de herplant met volwassen bomen. Om te beginnen achten wij het realistisch de bomen, die de afgelopen jaren bomen vanuit de binnenstad naar Zuid Oost zijn vervoerd, terug te brengen naar de binnenstad om een plaats langs de grachten te krijgen. In tweede instantie pleiten wij om volwassen bomen te planten om daarmee een inhaalslag te maken. Enige jaren terug was het normaal bomen met een doorsnee van 20-30 cm te planten bomen. Wij verwijzen naar het hieronder toegevoegde door H. Bouwman. Wij verzoeken u om voor de komende jaren voor herplant van volwassen bomen zorg te dragen om hiermee de achterstand van herplant in te lopen, mede indachtig het klimaatadaptatie van uw raad. Met vriendelijke groeten, namens het bestuur van het Comite Westelijke Grachtengordel e.o. H.E.

van Nierop voorzitter LeefbaarheidOpenbare RuimteGroen door Hans Bouwman leestijd ca. 5 minuten

Stichtingen pleiten voor volwassen bomenbeleid

Stichting Bomenmakelaar en Stichting Groenkeur pleiten voor volwassen bomenbeleid. Zij schreven het boek Bouwstenen voor bomenbeleid, bedoeld om beleidsmedewerkers te ondersteunen bij het opstellen van een bomenbeleid dat de ecologische- en monetaire waarde van bomen centraal stelt. Het onderstaande artikel stond eerder in het vakblad Groen. Interesse in meer informatie of interesse in een abbonnement? Klik hier voor meer informatie. Bomen blijken vaak een sluitpost bij ruimtelijke ontwikkelingen. Ze staan achteraan in de rij bij woning- en wegenbouw en zodra bomen meer onderhoud nodig hebben, worden ze niet zelden vervangen voor nieuwe kleine boompjes. De publicatie biedt handvatten om bewuste keuzes te maken en het bomenbeleid weerbaar te maken in de concurrentie om ruimte en middelen. Onder aanvoering van Stichting Bomenmakelaar is een werkgroep met beleidsmedewerkers groen uit verschillende gemeenten aan de slag gegaan en vervolgens is onder redactie van Stichting Groenkeur het boek doorgenomen en voorzien van praktische handvatten voor aanbestedingen, vertelt Dick Oosthoek, directeur van Groenkeur. Waarom is een dergelijk boek eigenlijk nodig? ‘Het aantal mensen met bomenkennis neemt af. Ook hier is krapte op de arbeidsmarkt een van de oorzaken. We zien echter ook dat een aantal oude rotten verdwijnt waarvoor geen nieuwe mensen klaarstaan.

Bomen krijgen steeds meer aandacht van de burger en daarmee in de media; dat vraagt ook een goed bomenbeleid. Nog te vaak wordt een boom maar gekapt, in plaats van vooruit te denken. Met goed beleid komt er meer plek voor bomen en blijven ze vaker behouden, in plaats van te laten sneuvelen omdat er zo nodig iets anders tussendoor komt. Het herstellen van de “waarden” van een boom, naast de monetaire waarde, vraagt jaren. Om een gekapte boom te vervangen moet je voor een gelijke waarde tientallen bomen terug planten. Met i-Tree (verzameling van analyse- en voordelenbeoordelingsinstrumenten voor stedelijke en landelijke bosbouw, red.) hebben ze al diverse voorbeelden laten zien.’ Wat ‘mankeert’ aan het huidige bomenbeleid bij sommige gemeenten? ‘In veel bomenbeleidstukken ontbreekt de samenhang met de andere beleidsterreinen. Als je de stad of het dorp als boomkwekerij gaat zien, dan zijn bomen verplaatsbaar en kunnen ze ruimte maken en ook krijgen als het nodig is. Door bijvoorbeeld de NEN 2767-conditiemeting te hanteren, sluit je aan op de taal van de infrastructurele werken. De boom krijgt dan een volwassen plek bij het vernieuwen en onderhouden van de openbare ruimte. Als de straat dan open moet voor bijvoorbeeld vernieuwing van de riolering of kabels, is ook bekend in welk levensstadium de boom verkeert. Amsterdam is een mooi voorbeeld.

De kademuren worden vernieuwd, waarbij het adagium is om de boom te behouden. Dat lukt niet met de volle ondergrond.Gezamenlijk is nu bedacht om onder de boom een alkoof te maken waar alle leidingen en kabels doorheen lopen. Dat is voortgekomen uit integraal denken en bomen behouden.’ Wordt in het huidige beleid te weinig uitgegaan van de ecologische functies van bomen? ‘Dit is inderdaad nog maar beperkt. Het wordt wel genoemd, maar er wordt niet mee gewerkt. Het vervelende is ook dat er nog geen goede waardemeter voor gevonden is. Er zijn wel instrumenten in ontwikkeling zoals iTree, maar dat levert nog maar beperkt monetaire waarde op. Boomkroonvolume is nu in opkomst als meetinstrument. Dat is in ieder geval een methode om de hoeveelheid groen te meten en dan mag je ervan uitgaan dat daarmee ook de ecologische kwaliteit toeneemt. Overigens klinkt het simpel. Maar boomkroonvolume is niet met een tabelletje te meten. Dat vraagt kennis van de boomsoort, groeiwijze en plaats waar de boom staat. Met een puntenwolk, wat tegenwoordig ook kan, is dit nauwkeuriger te bepalen. Maar het begin is er.’

U noemde al het vaak sectoraal werken bij gemeenten en het ontbreken van de samenhang met de andere beleidsterreinen. Wordt in het boek ook rekening gehouden met of aanbevelingen gedaan voor een integrale aanpak? ‘Vanzelfsprekend. Dit was een van de redenen om het boek te maken. Aansluiten op de taal van de straat en de ingenieurs. De grijze kant van de openbare ruimte voert toch vaak de boventoon in projecten en het groen komt erachteraan.’ In het boek wordt, toepasselijk, ook een beslisboom genoemd als beleidsinstrument. Hoe kunnen gemeenten die gebruiken? ‘De beslisboom helpt boomeigenaren bij besluiten over het behouden, verplanten, herplanten, kap en compensatie. Een stroomschema zegt vaak meer dan duizend woorden. Onlangs las ik nog dat er in mijn eigen gemeente een kapaanvraag werd ingediend om een bouwkeet te kunnen plaatsen. Dan vraag je je toch af wie dit durft aan te vragen. Die keet staat er een paar maanden en we gaan een jarenlange investering om zeep helpen. Dat moet echter anders kunnen.’ Het is niet allemaal kommer en kwel, neem ik aan. Kunt u gemeenten noemen die positief scoren als het gaat om bomenbeleid? ‘Camiel Versluis, de auteur van het boek, heeft veertig bomenbeleidsplannen doorgenomen. Er hebben zes gemeenten meegewerkt aan het boekje. Die zetten hun beste beentje voor.

Er zijn veel positieve uitzonderingen, waaronder de gemeenten Wijdemeren en Apeldoorn goede voorbeelden zijn. Wat is voor u de belangrijkste aanbeveling in het boek? ‘Ga het gesprek aan met de collega’s die actief zijn in de openbare ruimte. Praat elkaars taal en zorg dat de waarde van de boom ook tussen de oren van collega’s en colleges komt te zitten. Ik merk het ook bij Groenkeur-bedrijven waar een groen- en infratak aanwezig is. Die collega’s houden buiten rekening met elkaar. Ze gooien geen puin en zand meer in de groenstrook, omdat ze weten dat hun collega daar straks aan het werk moet. Waar we op infrastructurele werken afschrijven, kunnen we bij bomen opschrijven. Als je dat weet uit te leggen aan het college, de gemeenteraad en collega’s, komt er een andere kijk op de boom.’

Bijlage – 2 Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Comité Westelijke Grachtengordel e.o. info@westelijkegrachtengordel.nl t.a.v. mevrouw H.E. van Nierop (voorzitter)

Datum

8 november 2023

Behandeld door xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx Onderwerp

Raadsadres "Planten volwassen Bomen’

Geachte mevrouw van Nierop,

Hartelijk dank voor uw brief van 6 september waarin u namens het comité Westelijke Grachtengordel pleit voor aanplant en herplant van volwassen bomen. Een suggestie welke u ontleent aan een in uw raadsadres opgenomen artikel met de titel ‘Stichtingen pleiten voor volwassen bomenbeleid’ door Hans Bouwman. De raad heeft het college van burgemeester en wethouders gevraagd uw brief te beantwoorden. Als eerste vraagt u om de bomen die de afgelopen jaren vanuit de binnenstad naar Zuidoost zijn vervoerd weer terug te brengen naar de grachten. De bomen waar u over spreekt, hebben inmiddels goed groeiperspectief op de nieuwe locatie. We zullen deze niet nogmaals verplanten. Ten tijde van verplanting was er nog geen ‘bomencamping’ waar sommige bomen nu tijdelijk kunnen worden geplant en na restauratie van de kademuren worden teruggeplaatst. Vervolgens de vraag over de aanplant van volwassen bomen. Onze boombeheerders werken intensief samen met kennis- en onderzoeksinstellingen zoals die van Wageningen en Delft. Ook internationaal onderhouden wij de nodige contacten. Bij onze vakmensen is actuele kennis aanwezig, en relevante ontwikkelingen nemen wij op in het werken met bomen in de stad. Wij kennen dan ook het artikel en het boek “Bouwstenen voor bomenbeleid’ dat hiervoor is gebruikt.

Het boek biedt “handvatten om bewuste keuzes te maken en het bomenbeleid weerbaar te maken in de concurrentie om ruimte en middelen”. In Amsterdam worden die bewuste keuzes gemaakt. Er worden relatief volwassen bomen in een dikke maat geplant. Standaard kiezen we bomen in de maat 20-25 cm omtrek. Deze bomen zijn, afhankelijk van de boomsoort, tussen acht en twaalf jaar oud. Zeker in vergelijk met andere steden plant Amsterdam forse bomen. Een nieuwe boom moet daarbij wel passen in de omgeving waar deze komt te staan. Dikkere bomen planten is in onze stad op de meeste plekken niet de juiste keuze. Een grote boom vanuit de boomkwekerij heeft een groot en dik wortelpakket. Een belemmerende factor voor aanplant van dikkere bomen (>20-25 omtrek) in

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl. Gemeente Amsterdam

Datum Pagina 2 van 2

Amsterdam is de stand van het grondwater. Op veel locaties in de stad bevindt het grondwater zich tussen 50 en 80 cm. Bomen van een grote maat hebben een kluit waarvan de wortels bij aanplant het grondwater bereiken, wat de boom niet zal overleven. We kiezen een boommaat die zich kan aanpassen aan de omgeving. Het is vooral de groeiplaats waar we de nadruk op leggen. Dit biedt de beste kans voor de boom om zich snel tot volwassenheid te ontwikkelen. Daarnaast speelt mee dat dikkere bomen ook zwaarder zijn. Dit stelt eisen aan het transport, het optillen, en het planten van de bomen. Met een gewichtsbeperking op de kades is het vrijwel onmogelijk om buitengewoon dikke bomen te planten langs de grachten. Vanuit uw jarenlange betrokkenheid kent u als geen ander de (on)mogelijkheden van planten in de stad en de problematiek die met name voor de Amsterdamse bomen in de binnenstad geldt, met hoog grondwater en zeer krappe ruimte. Uw verzoek voor planten van volwassen bomen is helaas niet reëel uitvoerbaar. Ik vertrouw u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Mocht u nog vragen hebben dan kunt u contact opnemen via xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Openbare Ruimte en Groen