Raadsadres alternatief ontwikkelingsplan Openbare Ruimte Binnengasthuisterrein e.o.

Aan: College van Burgemeester en Wethouders Stadhuis Postbus 202 1000 AE Amsterdam cc. Gemeenteraadsleden cc. Dagelijks Bestuur Stadsdeel Centrum Betreft: Vrijgave Strategisch Masterplan, mislukken participatieproces en alternatief ontwikkelingsplan Openbare Ruimte Binnengasthuisterrein en omgeving Amsterdam, 8 maart 2021 Geachte Burgemeester en Wethouders,

“De ontwikkeling van het Universiteitskwartier kan niet alleen van achter de tekentafel of in vergaderzalen bedacht worden. Zo’n belangrijk en bijzonder gebied vraagt om de inbreng van de samenleving.” (www.amsterdam.nl/universiteitskwartier)

Hierbij doen wij u een ontwerpvoorstel toekomen voor de ruimtelijke herindeling van het Binnengasthuisterrein namens de leden van de Vereniging Openbaar en Leefbaar Binnengasthuisterrein en omgeving (VOLBG e.o.). Het plan wordt breed gedragen door vele buurtbewoners. Wij bieden dit plan aan omdat wij ons niet kunnen vinden in het voorgestelde Strategisch Masterplan voor het Universiteitskwartier en er ernstige redenen zijn om te twijfelen aan de wijze waarop het plan is ontwikkeld. In de zomer van 2018 heeft VOLBG de gemeente verzocht om de regie te nemen over het participatieproces met de buurt over de plannen van de Universiteit van Amsterdam (Uva) om in de zuidelijke Burgwallen en het Binnengasthuis gebied een Universiteitskwartier te realiseren. In juni 2019 is dit participatieproces van start gegaan om te komen tot een Strategisch Masterplan (SMP), gefaciliteerd door Inbo. VOLBG waardeerde deze stap en heeft zich ingespannen hieraan een positieve en constructieve bijdrage te leveren. Op 25 mei 2020 hebben we u, het stadsbestuur en het bestuur van de UvA een brandbrief gestuurd. Daarin uitten we onze zorgen over het gebrek aan integratie van de inbreng van de buurtbewoners in de gepresenteerde plannen en de dreigende mislukking van het participatieproces. We constateerden dat er vanuit de buurt geen draagvlak was voor de ontwerprichting van de UvA voor het gebied.

Helaas hebben we pas op 18 november een ambtelijk antwoord op onze brandbrief mogen ontvangen. Daarin wordt ons verzekerd dat “het stadsbestuur grote waarde hecht aan participatie, met als doel een plan te maken met en voor de bewoners van Amsterdam. Hierbij zijn

wij ons zeer bewust van de belangen van omwonenden en realiseren wij ons dat draagvlak in de samenleving een belangrijke pijler is van succesvolle planvorming.” Voor het ontwikkelen van het SMP zijn aan het begin van het participatieproces vijf uitgangspunten geformuleerd: leefbaarheid en veiligheid, identiteit, historie en monumentaliteit, toegankelijkheid en bereikbaarheid, en duurzaamheid en groen. Deze onderschrijven we volledig. In onze opvatting doen de door de UvA en de gemeente gepresenteerde voorstellen geen recht aan deze uitgangspunten. Gedurende het participatieproces is deze constatering en zorg talloze keren naar voren gebracht, maar hebben wij dat tot nu toe niet vertaald gezien. Onze visie is gebaseerd op kennis en ervaring van leven in dit gebied aan de kop van de Burgwallen en wij kennen de problematiek, maar ook de kwaliteit van deze buurt tot in onze vezels. In de voorstellen van de UvA wordt het BG-terrein geïsoleerd van de rest van de stad door een campus te realiseren en wordt op geen enkel wijze recht gedaan aan de geformuleerde uitgangspunten (zie ook de presentatie tijdens de toetsing op de klankbordgroep bijeenkomst van 20 oktober 2020 op https://volbg.nl/toekomst-bg-terrein/). Functionaliteit is het enige criterium, hoewel geclaimd wordt dat monumentaliteit dat ook zou zijn.

Het is stuitend dat er duizenden euro’s besteed zijn aan een participatieproces met de buurt, terwijl onze inbreng terzijde wordt geschoven met gelegenheidsargumenten. Terwijl wij de discussie proberen te voeren over de ruimtelijke structuur, gaan de argumenten van de UvA en de gemeente uitsluitend over de gebouwen en hun functionaliteit. Het is ook stuitend dat de buurt ongeveer 1500 uur besteed heeft aan dit proces, maar dat het plan van de UvA nauwelijks veranderd is ten opzichte van vóór het participatieproces. De zogenaamde tegemoetkomingen verbeteren de ruimtelijke structuur geenszins en doen afbreuk aan de kwaliteit van de openbare ruimte. Het is stuitend dat de gemeentelijke ambtenarij klakkeloos meegaat in het programma van eisen van de Universiteit, zonder het algemeen belang van stad en bewoners te bewaken, zonder een eigen visie op basis van de gemeentelijke politiek over wat wenselijk en haalbaar is in dit centrale deel van de binnenstad. Hierdoor kunnen we niet anders dan constateren dat het participatieproces is mislukt. Uiteraard is het gerechtvaardigd dat de UvA een programma wil realiseren voordat ze bereid is om te investeren in haar gebouwen.

Dat kan op twee manieren: zoals nu, door een op zichzelf staand idee (campus) te realiseren en dat zou overal kunnen zijn, of de UvA neemt haar verantwoordelijkheid en gaat uit van de bestaande kwaliteit van het gebied en probeert in harmonie met de omgeving haar programma te realiseren en daarmee een bijdrage te leveren aan de verbetering van de stad, waar zij uiteindelijk meer profijt van zal hebben dan van het resultaat van haar huidig handelen. Wij zijn diep teleurgesteld dat ondanks onze goed onderbouwde argumenten niets van onze inbreng is overgenomen in het Strategisch Masterplan. Daarom heeft VOLBG e.o. opdracht gegeven aan de stedenbouwkundigen van Space & Matter/KZNA om de visie van VOLBG ruimtelijk te vertalen. Wij zijn heel blij met het resultaat en hebben het als bijlage bij deze brief toegevoegd. - Het voldoet aan alle vijf de uitgangspunten, inclusief identiteit voor de UvA - Het betreft een gelijk aantal m2 voor het (zeer zware) Programma van Eisen van de UvA - Borgt de aansluiting van het Binnengasthuisterrein met de omgeving en - Behoudt haar functies in het hartje van de binnenstad (wonen, werken, verbindingsroutes voor fietsers en voetgangers, spelen, rust en groen voor alle bezoekers) terwijl het voldoende en herkenbare ruimte geeft aan studenten, medewerkers en gasten van de UvA.

Naar onze mening is ons voorstel voor de ruimtelijke indeling van het Binnengasthuisterrein een verrijking voor de stad, met meer veiligheid, groen, leefbaarheid, ruimte, licht en multifunctionaliteit dan in het Strategisch Masterplan dat aan u ter vrijgave gepresenteerd zal worden.

Wij verzoeken u om het SMP vooralsnog niet vrij te geven en ons voorstel als oplossingsrichting te onderzoeken voor de ontwikkeling van het Binnengasthuis terrein en omgeving. Wij doen dit verzoek omdat het SMP niet met en voor de bewoners van Amsterdam is, maar uitsluitend voor de UvA, en omdat wij menen dat de kennelijk innige samenwerking tussen UvA en gemeenteambtenaren heeft geleid tot een plan waarbij het algemeen belang uit het oog verloren is. We kijken uit naar uw reactie. Met vriendelijke groet, Het bestuur van VOLBG e.o.

Edit Tuboly Voorzitter