Raadsadres Aanbestingscaroussel en impact op de zorg voor eenzame Amsterdammers.pdf

WIJKRAAD

ZUID – WEST AMSTERDAM wijkraadzuidwest.amsterdam@gmail.com

RAADSADRES

Gemeenteraad Amsterdam PER EMAIL

Amsterdam, 02 september 2024

AANBESTEDINGSCAROUSSEL EN IMPACT OP #DE ZORG #VOOR EENZAME AMSTERDAMMERS: KRITISCHE ANALYSE & AANBEVELINGEN WIJKRAAD

geachte Leden van de Raad, Eenzaamheid is een groeiend probleem in Amsterdam, met ruim 15% van de inwoners die zich chronisch eenzaam voelt en 38% die regelmatig last heeft van eenzame gevoelens. De gemeente Amsterdam en diverse zorg- en welzijnsorganisaties proberen deze problematiek aan te pakken, maar worden daarbij geconfronteerd met de complexiteit van het aanbestedingssysteem in de zorgsector. WIJKRAAD ZUID WEST AMSTERDAM heeft onderzoek gedaan naar hoe het zogenaamde "aanbestedingscircus" de effectiviteit van zorg en ondersteuning voor eenzame Amsterdammers kan ondermijnen. Achtergrond: Eenzaamheid in Amsterdam Prevalentie en impact Eenzaamheid treft een aanzienlijk deel van de Amsterdamse bevolking, met name onder ouderen. Van de 75-plussers in Nederland voelt 56% zich eenzaam en 12% ernstig

eenzaam. Bij 85-plussers stijgen deze percentages naar respectievelijk 66% en 14%. Deze cijfers onderstrepen de urgentie van effectieve interventies. Huidige aanpak De gemeente Amsterdam erkent eenzaamheid als een collectief probleem dat een gezamenlijke aanpak vereist van burgers, overheid en zorginstellingen. Er worden diverse initiatieven ontplooid, zoals: Buurtgerichte ondersteuning via wijkcentra en buurthuizen Activiteiten om sociale contacten te bevorderen Inzet van buurtteams voor persoonlijke begeleiding Het aanbestedingssysteem in de zorgsector Achtergrond en doelstellingen Het aanbestedingssysteem is ingevoerd om concurrentie te stimuleren, kosten te beheersen en innovatie te bevorderen in de zorg- en welzijnssector. Zorgaanbieders moeten periodiek meedingen naar contracten om bepaalde zorgdiensten te mogen leveren. Kritiek op het systeem Het aanbestedingscircus staat echter onder toenemende kritiek vanwege: Hoge administratieve lasten voor zorgaanbieders Discontinuïteit in zorgverlening Focus op kostenefficiëntie ten koste van zorgkwaliteit Onzekerheid voor zorgmedewerkers en cliënten Impact op zorg voor eenzame Amsterdammers Discontinuïteit in relaties en vertrouwen Een cruciaal aspect in de aanpak van eenzaamheid is het opbouwen van vertrouwensrelaties tussen zorgverleners en cliënten.

Het aanbestedingssysteem kan leiden tot frequente wisselingen van zorgaanbieders, waardoor: Opgebouwde vertrouwensbanden worden verbroken Cliënten steeds opnieuw hun verhaal moeten doen Kennis over individuele behoeften verloren gaat Verminderde lokale expertise Aanbestedingen kunnen resulteren in de toekenning van contracten aan grote, landelijke zorgaanbieders ten koste van lokale organisaties. Dit kan leiden tot: Verlies van specifieke kennis over de Amsterdamse context Verminderd inzicht in lokale netwerken en hulpbronnen Afname van maatwerk in de ondersteuning Focus op meetbare resultaten

Aanbestedingsprocedures leggen vaak de nadruk op kwantificeerbare uitkomsten, wat kan resulteren in: Verwaarlozing van moeilijk meetbare aspecten zoals kwaliteit van relaties Overmatige focus op kortetermijnresultaten Verminderde aandacht voor preventie en duurzame oplossingen Onzekerheid en stress bij zorgverleners & welzijnswerkers De cyclus van herhaalde aanbestedingen creëert een klimaat van onzekerheid onder zorgprofessionals, wat kan leiden tot: Verhoogd personeelsverloop Verminderde arbeidstevredenheid Minder tijd en energie voor innovatie en kwaliteitsverbetering Casestudy: Buurtteams Amsterdam De introductie van buurtteams in Amsterdam illustreert zowel de potentie als de uitdagingen van het huidige systeem. Buurtteams zijn opgezet om laagdrempelige, integrale ondersteuning te bieden aan bewoners, waaronder eenzame ouderen. Positieve aspecten: Lokale verankering en kennis van de buurt Multidisciplinaire aanpak Focus op preventie en vroegsignalering Uitdagingen gerelateerd aan aanbestedingen: Onzekerheid over continuïteit bij volgende aanbestedingsronde Spanningsveld tussen buurtgerichte aanpak en stedelijke uniformiteit Administratieve belasting door verantwoordingseisen Alternatieve benaderingen Langetermijnpartnerschappen In plaats van frequente aanbestedingen kunnen langetermijnpartnerschappen tussen gemeente en zorgaanbieders worden overwogen.

Dit kan leiden tot: Meer stabiliteit en continuïteit in zorgrelaties Ruimte voor innovatie en duurzame investeringen Behoud en ontwikkeling van lokale expertise Resultaatgerichte financiering Een verschuiving van inputgerichte naar resultaatgerichte financiering kan de focus verleggen naar daadwerkelijke impact op eenzaamheid. Hierbij is het cruciaal om: Kwalitatieve indicatoren te ontwikkelen naast kwantitatieve maatstaven Langetermijneffecten mee te wegen in de beoordeling Ruimte te bieden voor experimenteren en leren Cocreatie en burgerparticipatie

Het betrekken van Amsterdammers, inclusief eenzame ouderen, bij het ontwerp en de uitvoering van interventies kan leiden tot: Betere aansluiting bij lokale behoeften en context Versterking van sociale netwerken en gemeenschapszin Meer eigenaarschap en duurzaamheid van initiatieven Beleidsaanbevelingen Op basis van de analyse brengt Wijkraad Zuid – West Amsterdam de volgende beleidsaanbevelingen voort: Heroverweeg de frequentie van aanbestedingen: Onderzoek de mogelijkheid van langere contractperiodes om continuïteit te waarborgen. Ontwikkel een gebalanceerd beoordelingskader: Integreer kwalitatieve aspecten zoals cliënttevredenheid en duurzaamheid van relaties in de gunningscriteria. Stimuleer samenwerking boven concurrentie: Creëer prikkels voor zorgaanbieders om kennis en best practices te delen. Investeer in lokale netwerken: Waardeer en versterk bestaande buurtinitiatieven en informele zorgstructuren. Verminder administratieve lasten: Streef naar vereenvoudiging van verantwoordingsprocedures om meer tijd vrij te maken voor directe zorgverlening. Faciliteer innovatie: Creëer experimenteerruimte binnen contracten voor het uitproberen van nieuwe benaderingen in de aanpak van eenzaamheid. Bevorder cocreatie: Betrek eenzame Amsterdammers structureel bij beleidsontwikkeling en evaluatie van interventies.

Conclusie Het aanbestedingscircus in de zorg- en welzinssector heeft onbedoelde negatieve gevolgen voor de aanpak van eenzaamheid in Amsterdam. Hoewel het systeem beoogt efficiëntie en innovatie te stimuleren, ondermijnt het vaak de continuïteit en kwaliteit van zorgrelaties die cruciaal zijn in de strijd tegen eenzaamheid. Door kritisch te kijken naar de huidige aanbestedingspraktijken en te experimenteren met alternatieve benaderingen, kan Amsterdam een welzijns – en zorglandschap creëren dat beter toegerust is om de complexe problematiek van eenzaamheid aan te pakken. Dit vereist een verschuiving van een primaire focus op kostenbeheersing naar een benadering die de nadruk legt op duurzame relaties, lokale expertise en daadwerkelijke impact op het welzijn van eenzame Amsterdammers. Het is essentieel dat beleidsmakers, welzijns- en zorgaanbieders en burgers samenwerken om een systeem te ontwikkelen dat de menselijke maat centraal stelt en flexibel genoeg is om in te spelen op de diverse en veranderende behoeften van eenzame inwoners. Alleen door het aanbestedingscircus te transformeren van een belemmering naar een facilitator van kwalitatieve zorg & welzijn, kan Amsterdam effectief bijdragen aan

het verminderen van eenzaamheid en het verbeteren van de levenskwaliteit van al haar inwoners. Hoogachtend, Wijkraad Zuid – West, het Bestuur, namens deze, Rabbijn Simon Bornstein, Voorzitter XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX