Projectenbijlage Voortgangsrapportage Smart Mobility 2024.pdf

Projectbijlage Smart Mobility

Inhoud Ambitie 1: Alle Amsterdammers, bezoekers en goederen reizen schoner en slimmer

3

E-lympic

4

Autodelen met een groep

5

Amsterdam als toegankelijke stad

6

Inclusieve Routeplanner

7

MaaS voor AOV-ers, ‘iMaaS’

8

Verruilbaar Mobiliteitskrediet

9

CO2-neutraal reizen naar evenementen

10

Ambitie 2: Amsterdam heeft regie op het digitale mobiliteitssysteem

11

Waardegedreven navigatiesoftware

12

Satellieten voor de stad

13

Modal shift monitor

14

Tool Bereikbare Stad

15

KPI-gestuurd Netwerk Management Systeem (NMS)

16

Ambitie 3: Amsterdam is Smart Mobility stad nummer 1

17

Optimalisatie van de afval logistieke keten

18

Adaptieve snelheidsregulering (ASG) voor e-bikes

19

Autonoom varen voor transport over water

20

Veiligheidsinterventies voor fietsbezorging

21

Amsterdam Drone Lab

22

Mobiliteit Radar: Trendrapportages

23

Partners en samenwerkingen

24 Projectbijlage Smart Mobility

2

Ambitie 1: Alle Amsterdammers, bezoekers en goederen reizen schoner en slimmer Projectbijlage Smart Mobility

3

E-lympic

Looptijd: 2019-2025 (looptijd concessie: 2025-2040) Status: Loopt

Op het Stadionplein komt een innovatieve mobiliteitshub

Resultaten 2024

als ‘tankstation van de toekomst’. Naast een (snel)

‘ Aanbesteding afgerond. Samen met de winnaar, een combinatie

laadstation voor voer- en vaartuigen, doet het dienst als

van TotalEnergies en Pon, wordt nu de laatste hand gelegd aan het

centrum voor deelmobiliteit, energiemanagement met

definitieve ontwerp.

lokale opwek en opslag, en aanvullende diensten.

‘ Gunning bouwteamovereenkomst en start bouwteamfase (Q2 2024). ‘ Participatietraject afgerond met 130 buurtbewoners en ondernemers

Met dit project doen we kennis op met innovatief

(Q4 2024).

inkopen, de realisatie, invulling en governance van het tankstation van de toekomst. Ook wordt het gebruik

Vooruitblik

en het effect van E-lympic onderzocht en is er de

‘ Afronding Bouwteamfase (Q2 2025).

eerste jaren ruimte voor experimenten met

‘ Gunning concessie (Q2 2025).

innovatieve mobiliteitsconcepten.

‘ Realisatie en exploitatie (Q1 2026-2041). ‘ In de bouwteamfase wordt, samen met AMS Institute, Pon en TotalEnergies, een kennisplatform opgezet over de vormgeving en het functioneren van de hub. ‘ Na realisatie vindt onderzoek naar gebruik en effecten van de hub plaats. De resultaten leveren input voor onder andere de strategie transformatie tankstations. ‘ De eerste jaren na realisatie is er ruimte voor experimenten met innovatieve mobiliteitsconcepten.

Onderzoeksvraag ‘ Op welke manier kan je een aanbesteding uitvoeren waarbij je een innovatief concept als het ‘tankstation van de toekomst’ samen met de markt vorm geeft? ‘ Hoe ziet het tankstation van de toekomst eruit?

Schetsontwerp afkomstig van het voorstel van TotalEnergies en Pon

Lees hier meer over E-lympic Projectbijlage Smart Mobility

4

Autodelen met een groep

Looptijd: 2023 - 2026 Status: Loopt

Autodelen met een groep of Mobility as a

Resultaten

Commons (MaaC), is een reeks initiatieven die door

‘ Experimenteerregeling gepubliceerd op 22 mei 2024 in

gemeenschappen worden georganiseerd. Vaak in de vorm van coöperaties. Het doel van deze initiatieven is om te voorzien in mobiliteitsbehoeften van de gemeenschapsleden door middel van gedeelde mobiliteit.

het gemeenteblad. ‘ Aanvraagproces coöperatieve autodeelvergunning ingericht via amsterdam.nl/autodeelgroep. ‘ Ontwikkeling van communicatiematerialen en hulpmiddelen voor autodelen met een groep. ‘ Informatiebijeenkomst met bewoners (Q4 2024).

Het experiment ‘Autodelen met een groep’ verschilt van (commerciële) deelmobiliteitsinitiatieven omdat

‘ Samenwerking in Natuurlijk! Deelmobiliteit met grote en kleine gemeente op het onderwerp buurtinitiatieven.

bewoners via een coöperatie zelf eigenaar zijn van de

‘ Vier initiatieven gestart: Tuindorp-Oostzaan, Spaarndammerbuurt,

voertuigen en regie hebben op hun mobiliteitskeuzes.

Centrumeiland en Nieuwendam-Schellingwoude (Dijkrijders). ‘ Drie initiatieven in onderzoeksfase richting oprichting: Gein

Binnen dit project wordt onderzoek gedaan naar de bestuursstructuur, de toegevoegde maatschappelijke waarde en de passende beleidskaders.

(Zuidoost), Copekabana (Noord) en de Bundel (Nieuw West). ‘ Twee initiatieven bezig om een groep te formeren: bewonersgroep De Warren & gemeenschap Buiksloterham.

Vooruitblik ‘ Pilot loopt door in 2025, waarin we de eerste lessen ophalen. ‘ Samenwerking met Vervoerregio Amsterdam bij de Aanpak Regionale Deelmobiliteit.

Onderzoeksvraag ‘ Kan autodelen in een groep een waardevolle aanvulling zijn op het huidige mobiliteitssysteem? ‘ Hoe kan Amsterdam autodelen met een groep als stad stimuleren en faciliteren?

Lees hier meer over Autodelen met een groep Projectbijlage Smart Mobility

5

Amsterdam als toegankelijke stad

Looptijd: 2022-2024 Status: Afgerond

Resultaten In het project Amsterdam for All werken verschillende partners samen om met behulp van AI de stad toegankelijker te maken. We doen onderzoek en maken

‘ Gebruikersonderzoek met een prototype voor een inclusieve routeplanner, in samenwerking met Cliëntenbelang Amsterdam. ‘ AI Playbook ontwikkeld met World Enabled. Deze handleiding

prototypes op het gebied van leesbaarheid en de

bespreekt de mogelijkheden om AI toe te passen om

toegankelijkheid van gebouwen en de openbare ruimte.

toegankelijkheid te verbeteren. ‘ Kaart van de stoepbreedtes in Amsterdam, inclusief obstakels.

Met behulp van 3D-data (point cloud data) en panoramafoto’s brengen we belemmeringen op stoepen en de stoepbreedte in kaart. We onderzoeken de

‘ Ontwikkeling van modellen om uit Google reviews toegankelijkheidsinformatie uit teksten te halen. ‘ Toegankelijkheidsevent georganiseerd in mei 2024, waarbij

mogelijkheid om schade aan stoepen te identificeren

wethouder Scholtes de Global Compact for Accessible Cities

en werken samen met deelmobiliteitspartijen aan

heeft ondertekend samen met Cliëntenbelang Amsterdam en

een methode om tijdelijke obstakels, zoals verkeerd

World Enabled.

geparkeerde deelscooters, te lokaliseren. Daarnaast hebben we panoramabeelden vanuit een boot gebruikt

Vooruitblik

om te bepalen waar relingen langs de stadskanalen

‘ Deze eerste versie van de inclusieve routeplanner wordt verder

aanwezig zijn.

ontwikkeld binnen het Europese Horizon-project PEER, in samenwerking met meerdere internationale consortiumpartners. Er

De “kapotte liften” casus onderzoekt innovatieve

wordt hierbij gebruikgemaakt van AI om gepersonaliseerde route

oplossingen voor gebruikers van liften in het

voorstellen te genereren.

Amsterdamse OV.

Onderzoeksvraag ‘ Hoe kunnen we met technologie en innovatie de fysieke toegankelijkheid in Amsterdam vergroten?

Lees hier meer over Amsterdam for all

Projectbijlage Smart Mobility

6

Inclusieve routeplanner

Looptijd: 2023-2027 Status: Loopt

Het hyper expert collaborative AI assistant (PEER)

Resultaten

project is een Europese samenwerking waarin mens-AI

‘ In 2024 hebben we samen met Cliëntenbelang Amsterdam en

interactie wordt onderzocht. Het doel is om de gebruiker

eindgebruikers het prototype van de routeplanner ontwikkeld en

centraal te stellen, transparantie te vergroten en de AI-

getest. De opgedane inzichten zijn verwerkt in de doorontwikkeling

oplossing persoonlijk te maken.

van een nieuwe versie binnen de Inclusieve Routeplanner. ‘ We hebben tien diepte-interviews gehouden met eindgebruikers

In Amsterdam richten we ons op het ontwikkelen

over de (persoonlijke) functionaliteiten die zij graag in een

van een toegankelijke routeplanner voor mensen

routeplanner terugzien.

met mobiliteitsbeperkingen. Dit draagt bij aan de

‘ Samen met onze consortiumpartners onderzoeken we hoe deze

beleidsdoelstellingen van Amsterdam maakt Ruimte.

gewenste functionaliteiten ontwikkeld kunnen worden met een

Dit doen we samen met Cliëntenbelang Amsterdam

computermodel dat leert van persoonlijke voorkeuren.

en eindgebruikers, waarbij we een API creëren die toegankelijkheidsinformatie over mogelijke routes in

Vooruitblik

Amsterdam publiekelijk beschikbaar stelt.

‘ In 2025 worden de eerste ontwerpversies van de routeplannerfunctionaliteiten getest in samenwerking met Cliëntenbelang Amsterdam (zie de afbeelding hiernaast voor een voorbeeld). ‘ We werken aan de doorontwikkeling van het platform en functionaliteiten.

Onderzoeksvraag ‘ Hoe kunnen we met behulp van technologie & AI een personaliseerbare routeplanner ontwikkelen die voldoet aan de behoeftes van mensen met een mobiliteitsbeperking?

Lees hier meer over PEER

Projectbijlage Smart Mobility

7

MaaS voor AOV-ers, ‘iMaaS’

Looptijd: 2022-2026

Onderzoeksvragen

Status: Loopt

‘ Hoe kunnen we AOV-pashouders motiveren om met behulp van innovatieve oplossingen gebruik te

In het kader van het programma Toekomst Sociaal

Resultaten

Vervoer heeft in 2022 de gunning van AOV (aanvullend

‘ Interreg subsidieert de uitvoering van het transitieplan dat de

openbaar vervoer) plaatsgevonden. Onderdeel van dit

gemeente samen met RMC uitvoert via het project SMALL (Shared

gunningstraject was het opleveren van een transitieplan

Mobility for All).

waarin innovatieve oplossingen zijn opgenomen om gebruik van AOV te beheersen en gebruik van OV te stimuleren.

maken van alternatieve vervoersopties?

Lees hier meer over iMaaS

‘ In mei 2024 is namens wethouder Scholtes het Mobility For All convenant ondertekend. ‘ Evaluatie- en monitoringssystematiek opgesteld om de impact van de app te kunnen meten.

Digitale oplossingen, gekoppeld aan fysieke ondersteuning en een helpdesk, vormen een van de

‘ Benodigde functionaliteiten uitgewerkt en gestart met ontwikkeling van het iMaaS platform.

genoemde transities.

Vooruitblik Met een inclusieve MaaS (Mobility as a Service) oplossing worden deze transities samengebracht. iMaaS moet AOV gebruikers via een app en de helpdesk verwijzen naar een volwaardig OV-alternatief.

‘ iMaaS wordt in de loop van 2025 afgerond en stapsgewijs geïntroduceerd bij de klanten van RMC. ‘ De voorziening wordt in Q2 getest en daarna stapsgewijs uitgerold voor alle AOV-ers. ‘ AOV-gebruikers krijgen bij het plannen en boeken van hun AOV-rit ook het OV-alternatief getoond. Dit alternatief is soms sneller dan de AOV-rit en biedt de gebruiker meer vrijheid. ‘ In 2025 verwachten we de evaluatie van liftvervangend vervoer. ‘ De samenwerkingsafspraken met de vrijwilligersvervoerder worden concreet uitgewerkt. Het streven is om door te verwijzen naar vrijwilligersvervoer wanneer de gewenste verplaatsing ook kan worden uitgevoerd door de vrijwilligersvervoerder. Dit gebeurt op vrijblijvende basis en wordt nog nader uitgewerkt zodra een eerste versie van de iMaaS voorziening is gerealiseerd.

Projectbijlage Smart Mobility

8

Verruilbaar Mobiliteitskrediet

Looptijd: 2024

Onderzoeksvraag

Status: Afgerond

‘ Wat vinden Amsterdammers belangrijk bij het maken van mobiliteitskeuzes?

Resultaten Amsterdam groeit en de opgaven worden steeds groter

‘ Vooronderzoek naar vijf prioriteringsthema’s: verkeersveiligheid,

en complexer. We willen dat Amsterdam toegankelijk

duurzaamheid/klimaat (uitstoot van voertuigen), prioritering van

blijft en moeten tegelijkertijd ook minder CO2 gaan

reisdoelen (zakelijk versus recreatief), drukte/urgentie (spitsmijding),

uitstoten om aan onze klimaatambities te voldoen.

en leefbaarheid (bijvoorbeeld parkeren versus een moestuin).

Dit vraagt om een andere kijk op de manier waarop

‘ Twee versies van het spel zijn getest met studenten, professionals en

vervoersmiddelen worden gebruikt in de stad. Dit

bewoners. Dit leidde tot de ontwikkeling van een werkend digitaal

project verkent hoe de stad in de toekomst de keuze

prototype voor het verhandelen van CO2-credits.

van vervoersmiddelen kan prioriteren door middel van beprijzen.

Lees hier meer over de Dit4tram

‘ In samenwerking met TU Delft, Technolution en AMS Institute vond in 2024 een validatie-event plaats in Pakhuis de Zwijger. Amsterdammers speelden de serious game en discussieerden over

Kunnen concepten als een CO2-taks of ruimtebelasting

de belangrijkste waarden bij mobiliteitskeuzes. Dit waren:

bijdragen aan de Amsterdamse klimaatambities? In Europees verband hebben we onderzoek gedaan naar de verhandelbaarheid van mobiliteitsrechten, vooruitlopend op de bredere maatschappelijke

– Veiligheid – Zowel verkeersveiligheid als sociale veiligheid spelen een cruciale rol in de keuzes van reizigers. – Bereikbaarheid en toegankelijkheid – Iedereen moet de

discussie over bijvoorbeeld rekeningrijden. We hebben

mogelijkheid hebben om zich vrij te verplaatsen, ongeacht

een Tradable Credit Scheme (TCS) ontwikkeld, waarmee

inkomen, leeftijd of digitale vaardigheden.

CO2-uitstoot verrekend kan worden. Binnen dit TCS

– Duurzaamheid – Actieve mobiliteit (zoals fietsen en wandelen)

krijgen reizigers verschillende keuzemogelijkheden,

en het verminderen van uitstoot worden als belangrijke

zodat we kunnen toetsen wat Amsterdammers

uitgangspunten gezien.

belangrijk vinden.

Vooruitblik ‘ TU Delft en het AMS Institute werken aan een doorontwikkeling binnen het EU Horizon-project metaCCaze. De gemeente Amsterdam heeft hierin een adviserende rol en denkt mee vanuit de waarden van de stad.

Projectbijlage Smart Mobility

9

CO2 neutraal reizen naar evenementen

Looptijd: 2022-2024 Status: Afgerond

Resultaten Het autoverkeer naar evenementen veroorzaakt luchtvervuiling en draagt met CO2-uitstoot substantieel bij aan klimaatverandering. Daarnaast nemen geparkeerde auto’s veel ruimte in beslag.

‘ Analysetools voor het optimaliseren van OV-gebruik afgerond en beschikbaar gemaakt voor toekomstige analyses en reisadviezen. ‘ Voorlopig ontwerp van een bus-propositietool gepresenteerd en overgedragen aan organisatoren. ‘ Tijdelijke fietsparkeervoorziening bij de Johan Cruijff Arena (JCA)

Samen met stadsdeel Zuidoost, regionale

is gerealiseerd.

evenementenorganisatoren en OV-partijen willen we

‘ Gedachtegoed ingebracht in het Convenant Bereikbaar Arenagebied.

daarom een duurzame mobiliteitstransitie in Zuidoost

‘ Pilot bij de vrouwenvoetbalwedstrijd Ajax-Feyenoord uitgevoerd en

aanjagen. We richtten ons hierbij eerst op Ajax-

geëvalueerd. Leer- en verbeterpunten zijn verwerkt in het Convenant

wedstrijden in de Johan Cruijff Arena. Bezoekers worden

Bereikbaar Arenagebied, dat op 9 oktober 2024 is vastgesteld door

gestimuleerd om de auto te laten staan en vaker gebruik

het college van B&W.

te maken van het OV en actieve modaliteiten, zoals de fiets.

Vooruitblik ‘ De afdeling innovatie heeft geen actieve rol meer in dit project. ‘ De verbeterpunten en activiteiten worden opgepakt door de regietafel Evenementenverkeer Arenagebied.

Projectbijlage Smart Mobility

10

Ambitie 2: Amsterdam heeft regie op het digitale mobiliteitssysteem Projectbijlage Smart Mobility

11

Waardegedreven navigatiesoftware

Looptijd: 2023-2024 Status: Afgerond

Resultaten Met waardegedreven navigatiesoftware onderzoeken

‘ Zes experimenten met twintig Amsterdammers, waarin is getest

we hoe navigatiesystemen publieke waarden zoals

hoe zij reageren op notificaties en verschillende ontwerp-

veiligheid, leefbaarheid en duurzaamheid kunnen

kenmerken ervaren.

integreren, terwijl de autonomie van gebruikers wordt

‘ Workshop met twintig experts om inzichten uit de experimenten te

gerespecteerd. Dit gebeurt in samenwerking met

valideren en verder te ontwikkelen. Verschillende gebruikerscasussen

het ESDIT-consortium (Ethics of Socially Disruptive

zijn daarbij getest.

Technologies) en het Responsible Sensing Lab, met als doel waarde-gestuurd routeadvies te ontwikkelen.

‘ De inzichten hebben geleid tot het ontwikkelen van een prototype voor een waarde-gestuurde navigatie-app. ‘ Dit prototype is getest in een studie met achttien Amsterdammers,

Specifiek kijken we naar waardegestuurde

die tevens werden geïnterviewd. Daarnaast vond een focusgroep

navigatiesoftware waarbij waardes als veiligheid,

plaats met deelnemers van het experiment.

leefbaarheid en duurzaamheid onderdeel zijn van

‘ De resultaten zijn in Q1 2024 gepubliceerd op openresearch.

het routeadvies.

Vooruitblik ‘ Het ESDIT consortium schrijft een wetenschappelijk artikel over dit onderzoek. Publicatie wordt verwacht in Q2 2025.

Innovatievraag ‘ Is er een relatie tussen de acceptatie van technologie (waardegedreven navigatiesoftware) en de autonomie van de gebruiker? Welke ontwerpkenmerken spelen daarin een belangrijke rol?

Lees hier meer over waardegedreven navigatiesoftware

Projectbijlage Smart Mobility

12

Satellieten voor steden

Looptijd: 2024-2027 Status: Loopt

Het Smart Mobility-programma verkent regelmatig de

Resultaten

potentie van nieuwe databronnen om Amsterdamse

‘ Toekenning van een EU-subsidie ter waarde van €805.000 over een

vraagstukken op te lossen.

periode van drie jaar. ‘ Vorming consortium met onder andere Forum Virium/Gemeente

In dit Horizon pre-commercial procurement traject onderzoekt het team, samen met Europese partners, de

Helsinki, Aerospace Valley en gemeente Guimaraes. ‘ Verkenning van nieuwe diensten op basis van observatie- en

potentie van satelliet-data.

navigatiesatellieten door deze dynamisch in te zetten, waaronder:

Als trekker van dit traject is Amsterdam eind januari

– Mobiliteit: Data over het gebruik van publieke ruimte en

2024 gestart met het verzamelen van gebruikerscasussen

navigatiediensten met als doel hen langs drukke gebieden

(use cases) die betrekking hebben op het gebruik, de

te sturen.

duurzaamheid en het beheer van de openbare ruimte.

– Duurzaamheid: Monitoring van luchtkwaliteit, de staat van het groen en mogelijk ook zonnepanelen. – 3d-omgeving: Beheer van gemeentelijke assets (mutaties kunnen duiden of iets kapot is). Hierdoor kan personeel en onderhoudsbudget efficiënter worden ingezet. ‘ Presentaties en open market consultatie gehouden in Q2 en Q3 2024.

Vooruitblik ‘ Afronden programma van eisen (PvE) Q1 2025. ‘ Publiceren en selecteren gebruikerscasussen. ‘ Start van inkoop en onderzoek naar het gebruik van satellietdata voor de bovenstaande stedelijke toepassingen.

Innovatievraag ‘ Hoe kan satellietdata van toegevoegde waarde zijn voor de

Lees hier meer over Space for Cities

gemeente Amsterdam? Projectbijlage Smart Mobility

13

Modal shift monitor

Looptijd: 2023-2027 Status: Loopt

‘ behoeften van gebruikers, zoals beleidsmakers en onderzoekers, en klaargemaakt voor algemeen gebruik en officiële productie.

Met behulp van verschillende mobiliteitsdata

Resultaten

Innovatievraag

brengen we de modal shift (het veranderende

‘ Het proof-of-concept voor het dashboard is afgerond en bevat

‘ Kunnen we de effectiviteit van maatregelen in kaart brengen door

verplaatsingsgedrag per modaliteit) in kaart.

historische verkeersdata die geschikt is voor multimodale analyses.

multimodale mobiliteitsdata te analyseren, zodat beleidsmakers en

Toegang is toegekend aan specifieke personen, zoals analisten

bestuurders beter kunnen sturen op mobiliteitsbeleid?

Zo krijgen we inzicht in de effectiviteit van maatregelen

binnen de gemeente. Het dashboard is beschikbaar via de

ten behoeve van de modal shift. Dit stelt ons in staat om

MS Teams-omgeving.

beleid effectiever in te zetten om beleidsdoelen, zoals

‘ Het dashboard bevat data van juli 2022 tot september 2023 en

minder autogebruik, meer fietsen en vaker gebruik van

combineert verschillende verkeersdatabronnen (fiets, auto en

het OV, te realiseren.

openbaar vervoer).

Lees hier meer over de Modal Shift Monitor

‘ De verkeersdata is ondergebracht op het nieuwe dataplatform Azure

Deze monitor kan worden ingezet voor zowel de evaluatie van beleidsmaatregelen als ter ondersteuning bij het formuleren van nieuwe beleidsmaatregelen.

Databricks en dient als prototype. ‘ Het prototype-dashboard biedt mogelijkheden voor uiteenlopende analyses, zoals het onderzoeken van de impact van verkeersmaatregelen, stremmingen, lange termijn trends en de effecten van één of meerdere verkeersmaatregelen. Daarnaast geeft het inzicht in veranderende verkeersvolumes over tijd. ‘ Verstorende gebeurtenissen, zoals weersomstandigheden en vakanties, kunnen uit de verkeersdata worden gefilterd. ‘ Het dashboard bevat een functionaliteit om onvolledige of ontbrekende data aan te vullen via imputatie.

Vooruitblik ‘ Er wordt een duidelijke structuur ingericht voor het eigenaarschap en beheer van het dashboard. ‘ De datastromen die het dashboard gebruikt, worden volledig geautomatiseerd in Azure Databricks. ‘ Het dashboard wordt uitgebreid en verfijnd op basis van de

Projectbijlage Smart Mobility

14

Tool Bereikbare Stad

Looptijd: 2023-2025 Status: Loopt

‘ In een volgende fase kunnen sociaal economische gegevens worden toegevoegd, zodat de toegang tot voorzieningen vergeleken kan worden met de behoeftes van de bewoners.

Het huidige college van B&W heeft uitgesproken

Resultaten

Amsterdam te ontwikkelen als solidaire stad. In de

‘ De eerste interactieve dataomgeving is opgeleverd, waarin de

Andere relevante gebruikerscasussen, zoals het concurrentievermogen

Omgevingsvisie Amsterdam 2050 wordt dit uitgewerkt

verdeling van de bereikbaarheid van voorzieningen binnen

van het OV ten opzichte van andere vervoerswijzen, kunnen

onder de noemer inclusieve stad: een stad die toegang

de MRA wordt getoond. Dit is gebaseerd op verschillende

worden verkend.

biedt aan iedereen, waarin iedereen volwaardig kan

vervoerswijzen, reistijden en vertrektijden. De volgende stappen

meedoen en gelijke kansen heeft. Onvoldoende toegang

zijn hiervoor uitgevoerd:

tot voorzieningen als onderwijs, zorg, werk, winkels, OV en ontspanning resulteert in risico’s op welvaartsverlies, problemen met de leefbaarheid en veiligheid.

‘ Hoe kunnen we met behulp van geavanceerde data– De MRA is verdeeld in gelijke ruimtelijke eenheden (hexagoncellen). – Binnen elke hexagoncel is een vertrekpunt gedefinieerd op basis

Om met effectief ruimtelijk beleid en in ruimtelijke

van het zwaartepunt van BAG-verblijfsobjecten (Basisregistratie

projecten uitvoering te kunnen geven aan de ambities

Adressen en Gebouwen).

op solidariteit, kansengelijkheid en inclusie, is het van

analysetechnieken en interactieve dashboards de toegang tot stedelijke voorzieningen en sleutelfuncties inzichtelijk maken en daarmee kansengelijkheid en inclusie bevorderen?

Lees hier meer over de Tool Bereikbare Stad

– Voor alle vertrekpunten is berekend hoe ver men in een bepaalde

belang om in beeld te hebben waar deze ‘toegang

tijd kan reizen, afhankelijk van de vervoerswijze (lopen, fietsen, OV

tot het stedelijk leven, stedelijke sleutelfuncties en

of auto), de reistijd en het moment van de dag (spits of dal). Dit

ontplooiingsmogelijkheden’ in het geding is of dreigt te

wordt een reistijdisochroon genoemd: een gebied op de kaart dat

komen. Dit overzicht is nu fragmentarisch, te algemeen

aangeeft hoe ver je binnen een bepaalde tijd kunt komen.

of ontbreekt.

Innovatievraag

– Het aantal voorzieningen (afkomstig uit LISA) dat bereikbaar is per reistijdisochroon, is geanalyseerd en gevisualiseerd per hexagoncel.

Vooruitblik ‘ De huidige categorisering van LISA-data (Landelijk InformatieSysteem Arbeidsplaatsen) wordt geclusterd en, afhankelijk van de behoeften, uitgebreid met ontbrekende voorzieningen, zoals ondergrondse afvalcontainers en groenvoorzieningen. ‘ Het dashboard wordt in Q1 2025 getest door medewerkers van R&D. ‘ De LISA data wordt aangevuld met data buiten de MRA. Projectbijlage Smart Mobility

15

Kritische Prestatie Indicatoren (KPI)gestuurd netwerkmanagementsysteem

Looptijd: 2024-2026 Status: Loopt

Resultaten ‘ De eerste quickscan van beschikbare kandidaat-AI methoden is afgerond.

In het huidige netwerkmanagementsysteem ligt de focus

Vooruitblik

vooral op veiligheid en doorstroming. Andere publieke

‘ Regelstrategie opstellen op basis van verschillende Kritische

waarden, zoals geluidshinder en luchtkwaliteit, kunnen

prestatie indicatoren (KPI’s) .

echter ook belangrijk zijn om mee te nemen bij het

‘ Beschikbare instrumenten combineren tot services.

aansturen van het verkeer.

‘ Relaties tussen services en KPI’s onderzoeken. ‘ Het bewijs van concept implementeren.

In deze verkenning onderzoeken we wat daarvoor nodig

‘ Het bewijs van concept testen in simulaties.

is en hoe zo’n netwerkmanagementsysteem eruit zou

‘ Opgedane kennis overdragen aan NDW.

kunnen zien.

Innovatievraag Om dit te testen, ontwikkelen we samen met Goudappel

‘ Hoe kunnen andere kritische prestatie-indicatoren (KPI’s),

en Technolution een proof of concept (POC) waarin

zoals geluidshinder, worden meegenomen bij het sturen

we de voor- en nadelen van verschillende oplossingen

van verkeerstromen?

toetsen. De opgedane kennis wordt door het Nationaal Dataportaal Wegverkeer (NDW) gebruikt bij het opzetten van een aanbesteding van een nieuw

Lees hier meer over het KPI-gestuurd Netwerk Management Systeem

netwerkmanagementsysteem.

Projectbijlage Smart Mobility

16

Ambitie 3: Amsterdam is Smart Mobility stad nummer 1

Projectbijlage Smart Mobility

17

Optimalisatie van de afval logistieke keten

Looptijd: 2024-2027 Status: Loopt

Resultaten Afvalinzameling in het centrum van Amsterdam is een uitdaging door de beperkte ruimte, verkeersdrukte en milieubelasting. In de Negen Straatjes wordt daarom al gebruikgemaakt van een multimodaal

‘ Gevalideerd algoritme voor de optimalisatie van het afvalinzamelingssysteem. ‘ Evaluatierapport van de testen uitgevoerd met het optimalisatie-algoritme.

afvalinzamelingssysteem met lichte elektrische voertuigen (LEV’s), elektrische bakfietsen

Vooruitblik

en binnenvaartschepen.

‘ In Q2 2025 start het onderzoek in de Negen Straatjes. Dit onderzoek, inclusief evaluatie, duurt een jaar.

Deze pilot, binnen het Horizon Europe-project metaCCAZE, richt zich op de verdere optimalisatie

Innovatievraag

van dit systeem door middel van een algoritme

‘ Hoe beïnvloedt de implementatie van het route-optimalisatie-

dat de routing van LEV’s verbetert. Dit moet leiden

algoritme de efficiëntie van afvalinzameling met LEV’s in de

tot een efficiëntere inzet van voertuigen en een

Negen Straatjes?

geoptimaliseerde afvalinzameling.

‘ Welke operationele uitdagingen ervaren de verschillende modaliteiten (LEV’s, bakfietsen, binnenvaartschepen) bij de

MetaCCAZE is een onderzoeksproject gefinancierd door

multimodale afvalinzameling in het centrum van Amsterdam en

Horizon Europe, met als hoofddoel het versnellen van

hoe kunnen deze worden aangepakt?

de transitie naar zero-emissie mobiliteitsdiensten voor

‘ In hoeverre draagt het multimodale afvalinzamelingssysteem bij

passagiers en goederen in Europese steden. Samen

aan de vermindering van verkeersdruk en milieubelasting in de

met TU Delft, AMS-instituut, Zoev City, Townmaking,

Negen Straatjes?

Technolution en Argaleo werken we in een living lab aan veilige, autonome en emissievrije technologieën.

Lees hier meer over MetaCCAZE

Projectbijlage Smart Mobility

18

Adaptieve snelheidsregulering (ASG) voor e-bikes

Looptijd: 2024-2027 Status: Loopt

Resultaten ‘ Adaptieve snelheidsregulering (ASG) bouwt voort op het eerdere

De toenemende drukte op fietspaden in Amsterdam,

ISA-experiment (2023-2024), dat de basis legde voor onderzoek naar

mede door de opkomst van e-bikes en speed

adaptieve snelheidsregulering. De belangrijkste resultaten:

pedelecs, zet de fietsveiligheid onder druk. Adaptieve snelheidsregulering (ASG) kan een oplossing bieden

– Experiment met snelheidswaarschuwingen uitgevoerd; deelnemers

door bestuurders een snelheidsadvies te geven op basis

rapporteerden een verhoogd bewustzijn van hun snelheid (71%

van plaats en tijd.

waarneming van meldingen). – Demonstatie van ASG gepresenteerd tijdens het Innofestival en aan

Het ASG-systeem wordt in het Horizon Europe-project metaCCAZE verder ontwikkeld en getest. In deze pilot worden e-bikes uitgerust met ASG en getest in het Vondelpark om het effect van dit systeem op fietsbeleving én fietsveiligheid te onderzoeken.

wethouder van der Horst in het Amsterdamse Bos. – Publiek debat over technologie-opties en gevolgen van ASG georganiseerd in Pakhuis de Zwijger. – Evaluatie ASG besproken in de Commissie MOW. Voor de doorontwikkeling is besloten om niet langer in te zetten op snelheidsregulering, maar de focus te leggen op snelheidswaarschuwingen op basis van plaats en tijd.

Vooruitblik ‘ Het volgende experiment met deze technologie start in Q2 2025. Hierbij wordt het effect van snelheidsadviezen en snelheidswaarschuwingen op fietsveiligheid en fietsbeleving onderzocht, op basis van plaats en tijd. De technologie wordt getest met vrijwilligers uit Amsterdam in het Vondelpark.

Innovatievraag ‘ Wat is het effect van ASG voor e-bikes op fietsgedrag en fietsveiligheid?

Lees hier meer over MetaCCAZE Projectbijlage Smart Mobility

19

Autonoom varen voor transport over water

Looptijd: 2024-2027 Status: Loopt

Resultaten Met de groei van de stad bereikt Amsterdam de grenzen

‘ Gunning Europese subsidie en start project.

van traditionele mobiliteit. Daarom wordt gekeken naar alternatieve vervoersmogelijkheden, waarbij vervoer

Vooruitblik

over water een alternatief biedt.

‘ In Q2 2025 gaat het experiment van start. We testen tussen de Coenhaven en het centrum van Amsterdam. Indien succesvol, zullen

In het Roboat-project (2016-2023), een samenwerking

we ook de mogelijkheid onderzoeken om op de grachten van

met het AMS-instituut, MIT en de gemeente Amsterdam,

Amsterdam te varen.

is een zelfvarende boot ontwikkeld. Deze technologie ondersteunt autonoom vervoer en biedt digitale

Innovatievraag

hulpmiddelen zoals navigatie, remote monitoring en

‘ Hoe kan autonoom varen bijdragen aan de transitie van vervoer over

gedetailleerde data voor schippers. Roboat is inmiddels een zelfstandig bedrijf geworden.

de weg naar vervoer over water? ‘ Kan autonome scheepvaart bijdragen aan een verbetering van de veiligheid op de vaarwegen in Amsterdam?

Binnen het Horizon Europe-project metaCCAZE onderzoeken we nu de toepassingen in Amsterdam.

‘ Hoe reageren of ervaren andere vaarweggebruikers autonome vaartuigen?

Samen met TU Delft, het AMS-instituut en Zoev City werken we aan een experiment om een autonoom,

Lees hier meer over MetaCCAZE

elektrisch logistiek schip te testen op de openbare wateren van Amsterdam. Dit moet bijdragen aan een verschuiving van bouwlogistiek van zware wegvoertuigen naar vaartuigen, waardoor het aantal zware voertuigen in het centrum afneemt. Ook onderzoeken we hoe deze ontwikkeling het logistieke systeem van de stad kan verbeteren.

Projectbijlage Smart Mobility

20

Veiligheidsinterventies voor fietslogistiek

Looptijd: 2023 – 2026

Innovatievraag

Status: Loopt

‘ Hoe kunnen we real-time management en logistieke planning op een veilige, sociale en efficiënte manier mogelijk maken voor

Resultaten In het project “Sustainable Innovative Digitalized

(e-)fietslogistiek?

‘ Evaluatie van de veiligheid van bestaande infrastructuur om te

Network of Urban Logistics” onderzoeken we hoe

waarborgen dat deze voldoet aan de behoeften van alle gebruikers

maatschappelijke waarden met betrekking tot het

van de openbare ruimte, inclusief rijders en voetgangers.

(gewenst) gebruik van de openbare ruimte digitaal

‘ Ontwerp van een netwerk van hubs en vlootbeheerlocaties,

kunnen worden vastgesteld en gecommuniceerd. Dit

van waaruit fietskoeriers hun bezorgingen starten. Dit verkort

doen we samen met verschillende partners, waaronder

de afstanden die zij afleggen en draagt bij aan een grotere

TU Delft, Thuisbezorgd en het AMS Institute.

verkeersveiligheid.

Lees hier meer over SINERGI

‘ Analyse van het gedrag van fietskoeriers bij Thuisbezorgd en het

De micrologistieksector zal naar verwachting groeien

testen van twee interventies:

naarmate Amsterdam Maakt Ruimte verder wordt geïmplementeerd. Via digitale platformen van deze

– Fietskoeriers kregen via het platform twee route-opties

sector stimuleren we rijders om veiligere routes te kiezen

aangeboden: een snelle route en een veiligere route. We

en veiliger fietsgedrag te vertonen. In dit project richten

onderzochten welke route zij kozen, met en zonder monetaire

we ons specifiek op alle vormen van micrologistiek, zoals

stimulans voor de veiligere optie.

e-fietskoeriers, maaltijdbezorging en flitsbezorging.

– Ontwikkeling van mechanismen waarmee het platform rijgedrag en infrastructuurveiligheid kan meenemen in het operationele model. Bijvoorbeeld door wachttijden bij restaurants te minimaliseren zodat koeriers zich minder gehaast voelen.

Vooruitblik ‘ Uitwerking van bovenstaande experimenten (uitgevoerd in de zomer van 2025) met een betere real-time matching, dispatching en sturing om wachttijden te minimaliseren en veiligere routes aan te bieden.

Projectbijlage Smart Mobility

21

Amsterdam Drone Lab

Looptijd: 2021-2025

Innovatievraag

Status: Loopt

‘ Hoe verhouden we ons als stad tot de (inter)nationale ontwikkelingen rondom drones?

Amsterdam Drone Lab is een samenwerkingsverband

Resultaten

waarin bedrijven, kennisinstellingen, en de gemeente

In 2024 heeft het Amsterdam Drone Lab aanzienlijke vooruitgang

Amsterdam, samen duurzame en veilige toepassingen

geboekt op het gebied van drone-integratie in de stedelijke omgeving.

voor drones testen en toepassen.

Belangrijke ontwikkelingen zijn:

Door experimenteren en leren creëren we handvatten

‘ Logistieke toepassingen: In februari 2024 werd een drone-vliegweek

voor beleid rondom het gebruik van drones in de

georganiseerd over het IJ, waarbij samen met bedrijven en

stad en de inrichting van de stedelijke omgeving voor

instellingen logistieke stromen over het water werden getest.

dronevluchten. Door proactief te handelen in plaats

‘ No-fly zones: Vanaf februari 2024 werden no-fly zones actief

van pas later in te grijpen, streven Amsterdam Drone

gecommuniceerd door de gemeente en gehandhaafd door de

Lab en haar partners naar duurzame en veilige drone-

politie. Het effect blijft echter onduidelijk door het ontbreken van

toepassingen, die bijdragen aan een leefbare, vitale en

een vergelijking met een situatie zonder maatregelen.

bereikbare stad.

‘ Hoe kunnen we borgen dat deze technologische ontwikkleling wordt ingezet voor publieke waarden?

Lees hier meer over het Amsterdam Drone Lab

‘ Drones in de haven: In november 2024 werden gesprekken gevoerd met havenbedrijven over de toekomstige inzet van drones in de haven.

Vooruitblik ‘ Experimenten: Zinvolle vluchten onderzoeken, zoals medisch transport, brandweer, politie en infrastructurele inspecties. ‘ Samenwerking met andere overheden: We versterken de samenwerking met het Ministerie van I&W, Provincie Noord-Holland, gemeenten en de politie om zinvolle vluchten te stimuleren, uniforme richtlijnen op te stellen en ongewenste drones te bestrijden. ‘ We treffen voorbereidingen om drones in de lijnorganisatie te borgen en het (deels) uit het innovatieve karakter te halen.

Projectbijlage Smart Mobility

22

Mobiliteit Radar: Trendrapportages

Looptijd en status: Doorlopend met een frequentie van 4 rapportages per jaar

Resultaten De Mobiliteit Radar heeft als doel de kennispositie

‘ In 2024 heeft het team drie onderzoeken afgerond. De onderwerpen

over mobiliteitsontwikkelingen te versterken bij

voor de drie rapporten waren achtereenvolgend: Circulariteit in

beleidsmakers en belanghebbenden. We analyseren

mobiliteit, zelfrijdend vervoer en de rol van gedragsverandering

signalen, plaatsen deze in context en schetsen de impact

binnen de mobiliteitstransitie. Elk rapport is een combinatie van

die deze signalen en de overkoepelende trends kunnen

theorie, domein concepten en praktische voorbeelden. Ook wordt

hebben op de stad.

in elk rapport concrete adviezen en handvaten gegeven voor verder onderzoek, innovatie ideeën of beleidsaanpassingen.

Met de Mobiliteit Radar willen we het gesprek aangaan

‘ De rapporten zijn toegankelijk via openresearch.

over de toekomst van mobiliteit en de openbare ruimte, en beleidsmakers en belanghebbenden alert maken

Vooruitblik

op ontwikkelingen binnen het mobiliteitsdomein. We

‘ Voor 2025 heeft het team als doel om minimaal 3 trendrapportages

werken proactief aan onderzoek op basis van zowel

uit te brengen. De thema’s voor deze edities worden in samenspraak

interne behoeften vanuit de organisatie, als externe

met collega’s en externe partijen gekozen.

innovaties in de mobiliteitssector.

Indien raadsleden zelf suggesties hebben, kunnen zij mailen naar smartmobility@amsterdam.nl.

Met deze rapportages wordt de werkwijze rondom het voorspellen en agenderen van nieuwe

Lees hier meer over de Mobiliteit Radar

ontwikkelingen vormgegeven.

Projectbijlage Smart Mobility

23

Partners en samenwerkingen We participeren in de volgende samenwerkingen met andere overheden, kennisinstellingen, vervoerders en andere organisaties: ‘ AI4Cities: met zes andere Europese steden de transitie naar een CO2 neutrale stad te versnellen door samen met 40 bedrijven AI-oplossingen te ontwikkelen ‘ AMS Institute: innovatiecentrum waarbij onderzoek aan stedelijke uitdagingen worden gekoppeld zoals Roboat ‘ Cenex Nederland: partner in het MaaC project ‘ GVB: SOK in oprichting voor data-uitwisseling en innovatie-experimenten ‘ Johan Cruijff ArenA: bewoners- en werkgeversaanpak Zuidoost

‘ NS: verkennen data-uitwisseling ‘ Ovale tafel: samenwerking op onderzoek met de Amsterdamse kennisinstellingen zoals impactanalyse Noord Zuidlijn Amsterdam ‘ Platform MRA Smart Mobility: kennisuitwisseling en Scale-up in Residence bezoekersstromen ‘ Samenwerkingsovereenkomst met TNO vernieuwd en per 1/8/2021 weer afgesloten voor een periode van 5 jaar. Gericht op kennisdelen en kennisontwikkeling. Focus in 2024 lag op verbreden van de samenwerking o.a. richting Project Kademuren en Bruggen, Vitale

en versterken Operationeel Mobiliteitscentrum (OMC) en

systemen (R&D) en op zicht krijgen op de Valuecase van de

haalbaarheidsstudie CO2 neutraal mobiliteitsplan rond evenementen

gezamenlijke ontwikkelde Valuecase

‘ Landelijke Krachtenbundeling Smart Mobility: trekker Digitale veiligheid ‘ Ministerie van I&W: ontwikkeling nationale (data)standaarden tbv

‘ Schiphol: verkennen data-uitwisseling ‘ Townmaking: verkenning Intelligent Speed Adaptation (ISA) voor e-bikes op sportpark Sloten en MaaC

deelmobiliteit. Lid CAB (Change advisory board), Boardmember OMF

‘ Voorzitter werkgroep Digital & Automated Mobility Eurocities

(Open Mobility Foundation)

‘ WEF Future of Mobility: inspiratie document opgeleverd onder de naam ‘8 guiding principles voor cities and companies’

Projectbijlage Smart Mobility

24