Preventie- handhavingsplan alcohol 2021-2024

Pilot aandachtfunctionaris op de SEH en bij de arrestantenzorg In 2020 is een pilot gestart met een aandachtfunctionaris vanuit Arkin op de Spoed Eisende Hulp (SEH) van het OLVG en in de arrestantenzorg. Deze functionaris heeft als aandachtgebied om patiënten en arrestanten te screenen op mogelijk problematisch alcohol en drugs gebruik. Daarnaast zal deze functionaris kortdurende interventies uitvoeren om patiënten en arrestanten met problematisch middelengebruik te motiveren en doorverwijzen naar juiste interventies die ondersteuning kunnen bieden en, indien nodig, doorverwijzen naar de juiste hulpverleningsinstantie. Tegelijkertijd is deze functionaris verantwoordelijk voor een goede registratie zodat er meer inzicht komt in de problematiek op de SEH en bij de arrestantenzorg. Deze pilot verschilt met die van 2017 in het feit dat er nu een toegewijde persoon wordt aangesteld, die geen andere taken heeft op de SEH. Doelstellingen: 1. Screening, signalering, advisering en eventueel doorverwijzen om herhaling of ernstige toekomstige problemen te voorkomen. 2. Registatie van alcohol- en drugsgerelateerde problemen op de SEH en bij de arrestantenzorg om zo inzicht te krijgen in aard, omvang en ernst van de problematiek. Hiervoor wordt een aandachtsfunctionaris aangesteld (denk aan een SPV’er met BIG-registratie die op diverse thema’s expertise heeft).

In beginsel zal dit vooral zijn op gebied van alcohol- en drugsgebruik. De functionaris kan diverse sociale problematiek signaleren. Indien de pilot succesvol is zou dit op termijn kunnen worden uitgebreid met onderwerpen zoals kindermishandeling, ouderenproblematiek, thuiszorg, (huiselijk) geweld etc. De aandachtsfunctionaris kan signaleren, middelengebruik bespreekbaar maken, voorlichting, begeleiding en advies geven en verwijst waar nodig door. Dit is vergelijkbaar met een POH GGZ in de huisartsen praktijk. Deze functionaris zal dagelijks in overleg met SEH en politie op piekmomenten aanwezig zijn op de SEH OLVG en bij de arrestantenzorg voor de periode van de pilot. Aan de pilot wordt een procesevaluatie gekoppeld. Middels deze evaluatie zal onderzocht worden hoe het project verloopt en of de werkzaamheden van de functionaris goed ingepast kunnen worden op een SEH en arrestantenzorg en hoe het aanspreken van patiënten of arrestanten verloopt. De tevredenheid en input van de patiënten zelf, evenals of zij daadwerkelijk iets met de informatie en het advies hebben gedaan, zijn belangrijke thema’s die terugkomen tijdens een nagesprek. De insteek is om de bevindingen te verwerken en toe te passen bij een mogelijke uitbreiding van de pilot. Huiselijk geweld Middelengebruik is een risicofactor voor huiselijk geweld en kindermishandeling.

Het is daarom belangrijk dat de verslavingszorg weet wat zij moeten doen als een cliënt een gezin of een relatie heeft. Bij de intake voor verslavingszorg wordt dan ook gevraagd of er sprake is van agressie onder invloed van middelen en hoe en naar wie zich dit uit. Speciale aandacht is er hierbij voor de aanwezigheid van kinderen. Als er sprake is van acute onveiligheid door het middelengebruik dan wordt Veilig Thuis benaderd. De medewerkers in de verslavingszorg hanteren hierbij de Meldcode Huiselijk Geweld. Alle medewerkers zijn getraind in het herkennen van signalen van huiselijk geweld en in de zorg voor kinderen. Als er sprake is van acute onveiligheid houdt de medewerker ook altijd zelf goed de vinger aan de pols, en plant op korte termijn vervolgafspraken in met de cliënt. Als er sprake is van partnergeweld wordt ook de partner betrokken in het hulpverleningstraject. Ten slotte biedt Jellinek de interventies Kinderen van Ouders met Psychische Problemen (KOPP) en Kinderen van Ouders met een Verslaving (KOV) aan.

22

Evaluatie en monitoring Het volgen van de ontwikkelingen in het gebruik van genotmiddelen (waaronder alcohol) in Amsterdam levert waardevolle inzichten op in het effect van de ingezette maatregelen. Hiervoor brengt de GGD jaarlijks de Amsterdamse genotmiddelenmonitor uit. In deze monitor worden uiteenlopende databronnen gebundeld die in samenhang worden beschreven. Met behulp van deze monitor, en de afzonderlijke bronnen, evalueren we het effect van de ingezette maatregelen. Voor het meten van de naleving zetten we nalevingsonderzoek in en maken we gebruik van de handhavingscijfers. We monitoren jaarlijks in hoeverre de voorgestelde maatregelen zijn uitgevoerd en indien nodig stellen we de maatregelen bij.

Financiën Een groot deel van de uit te voeren maatregelen wordt binnen de bestaande capaciteit en middelen gerealiseerd. De lopende preventieprogramma’s worden uit het preventiebudget van de GGD gefinancierd. De voorgestelde maatregelen ten behoeve van handhaving en toezicht komen uit het reguliere horecabudget en de budgetten van THOR en VTH.

23

Bijlage 1 Status inspanningsdoelen 2017 – 2020 Inspanningsdoelen scholen 1. Met alle Amsterdamse scholen voor vo wordt op basis van gegevens over de gezondheid van de leerlingen overlegd over prioriteiten en het te voeren beleid. Uitgevoerd Bij tenminste de helft van alle scholen wordt gewerkt aan een structurele aanpak van genotmiddelen (inclusief alcohol) op het gebied van educatie, omgeving, regelgeving en signalering (Gezonde School benadering). Deels uitgevoerd: van de 79 vo scholen zijn er op dit moment 16 die meedoen aan de Gezonde School met het thema tabak, alcohol en drugs. 2. Vanaf het schooljaar 2018/2019 besteedt ten minste driekwart van de 25 Amsterdamse vo scholen met het meeste alcoholgebruik structureel aandacht aan alcoholpreventie, ingebed in een breder beleid rondom het terugdringen van middelengebruik. Deels uitgevoerd: 16 van de 25 scholen doen mee. 3. Ten minste driekwart van de Amsterdamse scholen voor voortgezet onderwijs heeft regels over genotmiddelen. Op de 25 scholen met relatief meer alcoholgebruik, omvatten deze in elk geval ook regels die alcoholgebruik tijdens schoolfeesten en schoolreizen verbieden. De scholen communiceren deze regels duidelijk en voeren controles uit, bijvoorbeeld door het gebruik van blaastesten. De GGD stelt hiertoe blaastesten ter beschikking.

Deels uitgevoerd: voor de 16 scholen die structureel aan het thema werken is dit uitgevoerd. Vrijwel alle scholen hebben basale regels over middelengebruik in hun regelement opgenomen. 4. Voor educatie en bewustwording maken scholen gebruik van methodieken die theoretisch goed onderbouwd zijn dan wel op effect onderzocht. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de volgende methoden: "Frisse Start", PAS, ELO alcohol in combinatie met interactieve oudervoorlichting, voorlichting aan ouders uit de bovenbouw over uitgaan en stappen. Als de nieuwe interventie van het Trimbos voor bovenbouw leerlingen ontwikkeld is, wordt deze tevens in het aanbod opgenomen. Uitgevoerd. 5. Op tenminste 5 van de 7 scholen voor praktijkonderwijs in Amsterdam wordt gebruik gemaakt van de speciale lesmaterialen voor deze doelgroep. Deels uitgevoerd: twee scholen voor praktijkonderwijs, een VSO en een tussenvoorziening werken met dit materiaal. De meeste scholen voor praktijkonderwijs kiezen voor andere gezondheidsthema’s omdat dit onder hun leerlingen meer speelt. Inspanningsdoelen uitgaan 1. In 2018 is door 50% van het horeca- personeel van het Rembrandtplein dat langer dan 1 jaar in dienst is, de Bar Smart training én een bedrijfshulpverleningstraining gevolgd.

Deels uitgevoerd: het blijkt dat we geen zicht hebben op het aantal personen dat daadwerkelijk de training heeft gevolgd en het aantal dat hiervan nog in dienst is. Het personeel wisselt snel en er is veel sprake van seizoenswerk. 2. Horecaondernemers die ruimere openingstijden hebben gekregen (in ieder geval die op het Rembrandtplein) houden geen prijsacties met alcohol, personeel consumeert geen alcohol tijdens werktijd en er is gratis water beschikbaar. Uitgevoerd 3. In 2017 ontwikkelen we een aanpak om overlast en excessief alcohol gebruik door georganiseerde kroegentochten terug te dringen. Deels uitgevoerd: er is geen speciale aanpak ontwikkelt voor georganiseerde kroegentochten maar georganiseerde kroegentochten vallen wel onder de regels die gelden voor rondleidingen in stadsdeel Centrum. 4. Samen met betrokkenen (horeca, Jellinek, GGD, gedragswetenschappers) ontwikkelen van een campagne gericht op barpersoneel en bezoekers om (overmatige) alcoholconsumptie (door 24

jongeren) en daaraan gerelateerde overlast in het uitgaanscircuit terug te dringen. Niet uitgevoerd omdat er al veel andere communicatie campagnes liepen om overlast aan te pakken. 5. Experimentele aanpak nazorgtraject voor jongeren (18-) die met een alcoholintoxicatie in bij de Spoedeisende Eerste Hulp binnenkomen. Uitgevoerd Inspanningsdoelen sport, buurt- en jongerencentra 1. Alle verenigingen met een jongerenafdeling werken in 2020 met identificatie systeem/hulpmiddel. Niet uitgevoerd. Wel zijn er gesprekken gevoerd met NOC*NSF over alcoholmatiging bij sportverenigingen. 2. Er is een ondersteuningsaanbod voor sportverenigingen voor het ontwikkelen van alcoholbeleid. Uitgevoerd Inspanningsdoelen regelgeving, toezicht en handhaving 1. In gesprek over naleving met aantal branches (avondwinkels, sport). Uitgevoerd 2. Jaarlijkse monitoring toezicht en handhaving DHW. Uitgevoerd 3. Vergroten informatiepositie waar komen daadwerkelijk minderjarigen Uitgevoerd 4. Vergroten effectiviteit toezicht DHW door jonge boa’s in te zetten. Uitgevoerd 5. Wijzigen van alcoholregels voor para commerciële horeca Niet uitgevoerd of bevestigen en communiceren huidige regels. Uitgevoerd

25

Bijlage 2 Cijfers toezicht en handhaving Drank- en Horecawet6 Aantal stappen 2017 2020 Categorie 1 overtredingen Geen leidinggevende aanwezig alcoholverstrekkend bedrijf stap 0 Bestuurlijke waarschuwing stap 1 Last onder dwangsom stap 2 Last onder dwangsom ingevorderd/verbeurd stap 3 Vergunning ingetrokken Overtreding overige voorschriften DHW vergunning stap 0 Bestuurlijke waarschuwing Verkoop van alcoholhoudende drank voor gebruik elders dan ter plaatse Toegang minderjarige tot slijterij (zonder begeleiding)

215 28 11 1 6 0 0

Categorie 2 ernstige overtredingen Alcoholverstrekking aan minderjarigen stap 0 Bestuurlijke waarschuwing Personeel onder invloed stap 0 Bestuurlijke waarschuwing stap 1 Tijdelijke schorsing DHW-vergunning voor 1 week Aanwezigheid van kennelijk dronken bezoekers in horeca, terras en slijterij

1 1 0

Categorie 3 zeer ernstige overtredingen Verstrekking drank/sterke drank zonder drankvergunning stap 1 last onder bestuursdwang

5

Totaal

269

1

6

Aantal opgelegde stappen tussen 1 januari 2017 en 31 december 2020 op basis van de handhavingsstrategie Horeca en slijterijen (inclusief winkels) Drank- en Horecawet Amsterdam (2013) 26