Presentatie-probleemanalyse-Vraag-en-Aanbod-VO OSVO OCO CONCEPT
Tekst van het document
waar probleemanalyse is vastgesteld en eerste oplossingsrichtingen besproken
Gebaseerd op presentatie bij de OSVO ALV 23 maart 2022
Probleemanalyse ‘mismatch’ Vraag & Aanbod in het Amsterdamse Voortgezet Onderwijs (VO)
Presentatie probleemanalyse + vragen Pauze Gesprekstafels Plenaire terugkoppeling en afronding
18.45 - 19.15
19.15 - 19.30
19.30 - 20.30
20.30 - 21.00
Programma
2
2. Stap 1: opstellen van een probleemanalyse op basis van de beschikbare data.
1. De ALV van OSVO heeft in het najaar van 2021 een routekaart vastgesteld met de ambitie een gedeelde visie te formuleren op de balans tussen de vraag van de ‘markt’ (ouders en leerlingen) en de maatschappelijke opdracht op basis waarvan afspraken gemaakt worden over concrete ingrepen in het onderwijsaanbod.
Aanleiding: waarom deze probleemanalyse?
3
maar ook o.a. : • Lerarentekort • Huisvestingsituatie • Wet meer ruimte voor nieuwe scholen • Toenemende segregatie in het VO • Effect coronaperiode: leerachterstanden
• ontevredenheid over de huidige procedure/uitkomst van L&M
Bredere context: waarom een analyse?
4
-
Analyse is tot stand gekomen ism gemeente Amsterdam Aanbod op basis van informatie bekend bij OSVO en gemeente Vraag en plaatsing op basis van informatie analyses L&M Scope: reguliere VO scholen die deelnemen aan L&M
Totstandkoming data-analyse: Wat is het VO-aanbod en wat is de vraag?
5
Bron: OCW/DUO.
0
2000
4000
6000
8000
10000
12000
14000
16000
2012/'13
2013/'14
2014/'15 Vmbo
2015/'16 Havo
Vwo
2016/'17
Brede brugklassen
2017/'18
Totaal aantal leerlingen per onderwijsniveau
2018/'19
2019/'20
Ontwikkeling leerlingen Aantal VO- leerlingen per niveau 2012-2021 in Amsterdam
2020/'21
6
Bron: Leerlingenprognose voortgezet onderwijs 2020/2021, OIS.
Leerlingenprognose VO 2020/’21 in vergelijking met leerlingenprognose VO 2019/’20 en de basisgeneratie tot en met 18 jaar (aantallen)
Prognoses: verwachtte stijging tot 2026, neemt daarna weer af
7
vmbo-t/havo vmbo-b, vmbo-k en vmbo-bk
havo
vmbo-t
0
500
1000
1500
2000
2500
vwo
2016 havo/vwo
havo
2017
vmbo-t/havo
2018
vmbo-t
2019
2021 vmbo-k, vmbo-b en vmbo-bk
2020
Basisschooladvies 2016 – 2021 in aantal leerlingen
8
Toelichting: de percentages en aantallen leerlingen in matching in Amsterdam zijn naar basisschooladvies vóór/zonder heroverweging. Bron: Beschrijvende analyse matching en loting voortgezet onderwijs Amsterdam 2016 – 2021, van der Klaauw, Oosterbeek e.a.
havo/vwo
15,2%
15,5%
28,7%
vwo
10%
14,1%
16,6%
Basisschooladvies 2021 in percentages
VWO adviezen komen het meest voor en stijgt net als havo/vwo, het aantal leerlingen met een vmbo-b/bk/k advies daalt
Aantal leerlingen
2018
7420
10075
Bron: Evaluatie Amsterdamse Kernprocedure 2018 - 2021, Dialogic.
7000
7500
8000
8500
9000
9500
10000
10500
Aanmeldingen loting en matching
2019
7580
10127
Totale capaciteit scholen
2020
7672
9976
Aanmeldingen loting en matching en capaciteit scholen
2021
7978
9887
Het aantal leerlingen dat naar een VO-school gaat neemt toe, de capaciteit neemt af
9
23
2008
3 9 14
21
2003
breed
havo - vwo
2018 vwo
22
24
2013
24
22
2021
24
7 11
7 13
7 11 14
Bron: de Schoolkeuzegidsen voortgezet onderwijs Amsterdam van 2003, 2008, 2013, 2018 en 2021.
vmbo
6 8 16
Totaal per schoolsoort
• 2003-2021: Het totaal aantal scholen in het reguliere VO stijgt van 47 naar 66. • 2003-2013: stijging van het aantal categorale scholen • 2013 – 2021: aantal brede scholen met vmbo-t t/m vwo toe van 14 naar 24. • Er is een sterke daling van het aantal vmbo-b/k scholen en een groei van het aantal scholen dat vmbo b/k/t aanbiedt. Hierdoor is het totaal aantal scholen dat het niveau -b/k aanbiedt ten opzichte van 2003 gelijk gebleven.
Sterkste dynamiek tussen 2013 – 2021
2013
2013
14
1 4 5
vmbo b/k/t
2008
2003
1 3 4 15
vmbo b/k
2
5
2021
7
5 2 10
vmbo t/havo
2018
6
5 3 8
2
5
2021
gymnasium
2018
2
5
vmbo t
Vmbo scholen
13
1 3 4
2008
2003 vwo/gymnasium
1
3
5
Categorale vwo scholen
Ontwikkelingen VO scholen Amsterdam Sinds 2003 met 19 scholen toegenomen
2018
6 2
5
7 1 2021
3
2013
2008
vmbo t - vwo
5 4 5
2021
5
12
7
vmbo t - gymnasium
2018
6
11
5
Brede scholen
havo/vwo/gymnasium
6 6 4
vmbo b - vwo
8 4 2 2003
havo
4 2 2013 havo/vwo
2008
2003
3
3 5 6
5
Havo - vwo scholen
10
Hiervan zijn er 6.128 leerlingen op hun eerste voorkeur geplaatst, 23,2% van de leerlingen kon niet op de school van eerste voorkeur geplaatst worden.
Als we alleen uitgaan van plaatsing op de eerste voorkeur, blijven er 3.759 plekken over.
Nadat alle leerlingen zijn geplaatst op een school van hun voorkeurslijst blijven er nog 1.909 plekken over.
•
•
•
Bron: Evaluatie Amsterdamse Kernprocedure 2021, Dialogic.
In 2021 namen er 7.978 leerlingen deel aan de Centrale Loting & Matching. Er waren 9.887 plaatsen op 63 VO-scholen beschikbaar.
•
3.759
Aantal plekken over na plaatsing op 1e voorkeur
Aantal leerlingen geplaatst op 1e voorkeur
76,8%
6.128
Mismatch tussen vraag en aanbod in Amsterdam in 2021
23,2%
1.850
11
Aantal leerlingen niet geplaatst op 1e voorkeur
Vraag is hoe de opgegeven leerlingencapaciteit in het vmbo-bk zich verhoudt tot de afspraken om leegstand te reduceren.
Een groot deel van de vmbo-bk leerlingen wordt op de school van 1e voorkeur geplaatst.
Dit komt onder andere door de grote capaciteit van het vmbo-bk ten opzichte van het aantal leerlingen met een vmbo-bk advies.
•
•
•
2018
2018
2021
2021
Onbenutte capaciteit
Geplaatste leerlingen
Totaal aantal plekken op scholen
Vraag van leerlingen o.b.v. 1e voorkeur
12
Toelichting: de bovenste grafieken zijn gebaseerd op opgegeven capaciteit en theoretische plaatsing van leerlingen voor de uitvoering van de Loting & Matching. De onderste grafieken zijn gebaseerd op opgegeven capaciteit en plaatsing van leerlingen na Loting &Matching. Bron: Rapport Zoom-in Loting en Matching vo Amsterdam 2018; Beschrijvende analyse matching en loting voortgezet onderwijs Amsterdam 2018 en 2021, van der Klaauw, Oosterbeek e.a.
Weinig verschil in beschikbare plekken en nog steeds relatief veel onbenutte capaciteit op het vmbobk in 2018 en 2021.
•
VMBO-bk: overcapaciteit
Toch is er op het vmbo-t nog steeds een relatief groot deel van de leerlingen dat op de school van eerste voorkeur wordt geplaatst.
Ondanks dat de onbenutte capaciteit bij het vmbo-t is afgenomen in 2021 ten opzichte van 2018, ligt dit percentage nog steeds een stuk hoger dan bij de havo en het vwo.
Hierbij dient rekening gehouden te worden dat hierbij de niveaus v.a. vmbo-t is meegenomen voor zover door een school niet uitgesplitst per niveau (kan vmbo-t-vwo zijn).
•
•
•
2018
2018
2021
2021
Onbenutte capaciteit
Geplaatste leerlingen
Totaal aantal plekken op scholen
Vraag van leerlingen o.b.v. 1e voorkeur
13
Toelichting: de bovenste grafieken zijn gebaseerd op opgegeven capaciteit en theoretische plaatsing van leerlingen voor de uitvoering van de Loting & Matching. De onderste grafieken zijn gebaseerd op opgegeven capaciteit en plaatsing van leerlingen na Loting &Matching. Bron: Rapport Zoom-in Loting en Matching vo Amsterdam 2018; Beschrijvende analyse matching en loting voortgezet onderwijs Amsterdam 2018 en 2021, van der Klaauw, Oosterbeek e.a.
De capaciteit van het vmbo-t is toegenomen in 2021 ten opzichte van 2018. Het percentage leerlingen dat geplaatst wordt op de school van eerste voorkeur is echter afgenomen.
•
VMBO-t: beschikbare capaciteit (v.a.) vmbo-t neemt toe
Tegelijkertijd is het percentage leerlingen dat niet geplaatst wordt op de school van eerste voorkeur toegenomen.
De onbenutte capaciteit op de havo is in 2021 iets afgenomen ten opzicht van 2018.
Dit is exclusief de informatie van de capaciteit bij scholen die niet uitsplitsen (v.a. vmbo-t – vwo)
•
•
•
2018
2018
2021
2021
Onbenutte capaciteit
Geplaatste leerlingen
Totaal aantal plekken op scholen
Vraag van leerlingen o.b.v. 1e voorkeur
14
Toelichting: de bovenste grafieken zijn gebaseerd op opgegeven capaciteit en theoretische plaatsing van leerlingen voor de uitvoering van de Loting & Matching. De onderste grafieken zijn gebaseerd op opgegeven capaciteit en plaatsing van leerlingen na Loting &Matching. Bron: Rapport Zoom-in Loting en Matching vo Amsterdam 2018; Beschrijvende analyse matching en loting voortgezet onderwijs Amsterdam 2018 en 2021, van der Klaauw, Oosterbeek e.a.
De totale capaciteit van de havo is in 2021 iets afgenomen ten opzichte van 2018.
•
HAVO: De totale capaciteit en de onbenutte capaciteit van de havo is de laatste jaren afgenomen en het aantal leerlingen niet geplaatst op hun eerste voorkeur neemt toe
De onbenutte capaciteit op het vwo in 2021 is minimaal. Dit betekent dat nagenoeg alle vwo plekken in het VO onderwijs zijn gevuld.
Dit is exclusief de informatie van de capaciteit bij scholen die niet uitsplitsen bij L&M (v.a. vmbo-t – vwo)
•
•
2018
2018
2021
2021
Onbenutte capaciteit
Geplaatste leerlingen
Totaal aantal plekken op scholen
Vraag van leerlingen o.b.v. 1e voorkeur
15
Toelichting: de bovenste grafieken zijn gebaseerd op opgegeven capaciteit en theoretische plaatsing van leerlingen voor de uitvoering van de Loting & Matching. De onderste grafieken zijn gebaseerd op opgegeven capaciteit en plaatsing van leerlingen na Loting &Matching. Bron: Rapport Zoom-in Loting en Matching vo Amsterdam 2018; Beschrijvende analyse matching en loting voortgezet onderwijs Amsterdam 2018 en 2021, van der Klaauw, Oosterbeek e.a.
In 2021 zijn er percentueel gezien minder leerlingen geplaatst op de school van eerste voorkeur dan in 2018.
•
VWO: nagenoeg geen onbenutte capaciteit
• Populair of juist niet populair zijn zegt weinig over de onderwijskwaliteit. Nagenoeg alle scholen die meedoen aan de Loting & Matching voldoen aan de normen voor onderwijskwaliteit zoals opgesteld en getoetst door de Onderwijsinspectie. Bij een enkele school is de onderwijskwaliteit niet op orde volgens inspectienormen (peildatum september 2021). Bij scholen die een negatief oordeel (onvoldoende tot zeer zwak) hebben (gehad) van de Inspectie neemt de vraag, al dan niet tijdelijk, af.
16
• Uit de data blijkt dat verschillende scholen/afdelingen voor het merendeel ‘gevuld’ worden met leerlingen die deze school buiten de top 5 op de voorkeurslijst hebben staan. Er zijn daarbij scholen waar het aantal aanmeldingen/plaatsingen lager is dan de beschikbare capaciteit. Bij een aantal scholen is het leerlingenaantal de afgelopen jaren (sterk) gedaald.
• Een aantal scholen buiten deze stadsdelen is het de afgelopen jaren gelukt – mede door samenwerking met andere scholen – meer leerlingen te trekken. Er zijn scholen die de afgelopen jaren populairder zijn geworden.
• Bij de in 2021 overvraagde scholen horen de meeste scholen in Centrum/Zuid, waar een kwart van de VOscholen ligt.
• Populariteit van scholen fluctueert over de jaren en tussen de verschillende scholen.
Probleemanalyse – mismatch op schoolniveau
Visualisatie data op de kaart: reguliere VO scholen vanaf vmbo
17
Visualisatie data populariteit 2021 (1e voorkeur tov capaciteit)
18
Visualisatie data ontwikkeling leerlingaantallen 2021 tov 2017
19
Visualisatie data % doelgroepleerlingen
20
Onze scholen bieden kwalitatief goed, toekomstbestendig Voortgezet Onderwijs (VO) met gelijke kansen voor alle leerlingen op een voor hen optimale schoolloopbaan om het maximale uit zijn/haar talenten te halen. Onze scholen weerspiegelen zoveel als mogelijk de diversiteit van de stad en zijn een plek waar leerlingen van verschillende achtergronden elkaar ontmoeten.
De mismatch vraag en aanbod is tweeledig; het gaat niet alleen over de vraag van leerlingen/ouders verdeeld over de beschikbare capaciteit, maar de vraag is ook in welke mate het aanbod van VOscholen recht doet aan de maatschappelijke opdracht:
Maatschappelijke opdracht
21
22
1. Het bieden van kwalitatief goed, funderend onderwijs 2. Onderwijs op een voor de leerling passend niveau voor het doorlopen van een optimale schoolloopbaan met voldoende doorstroommogelijkheden 3. Een gelijke kans voor elke leerling in Amsterdam om het bij de leerling best passende onderwijs te volgen 4. Scholen zijn zo veel als mogelijk een weerspiegeling van de diversiteit van de stad; leerlingen met verschillende achtergronden ontmoeten elkaar 5. Het onderwijs is toekomstbestendig en anticipeert op wat vervolgopleidingen en de arbeidsmarkt in de toekomst vragen
In de formulering van de maatschappelijke opdracht komen de volgende vijf principes terug. Deze worden meegenomen in de uitwerking van de oplossingsrichtingen:
Maatschappelijke opdracht (2)
23
1. Er is meer aanbod dan vraag in de stad naar onderwijsplekken vmbo b-k. 2. De capaciteit bij havo-, havo-vwo en vwo-niveau is daarentegen krap en de vraag is op deze niveaus niet gelijk verdeeld over de scholen. 3. De afgelopen jaren is de segregatie in het VO toegenomen, ongelijke spreiding van het % doelgroepleerlingen over de scholen in de stad.
Samenvatting probleemanalyse
• Bij oplossingsrichtingen mogelijke effecten op schoolsegregatie meenemen door uit te werken bij de voor- en nadelen
Probleem: toegenomen schoolsegregatie VO
• A. Uitbreiden havo-, havo/vwo en vwo plekken waar vraag naar is op locaties in de stad waar ruimte (te creëren) is en dit gezien de maatschappelijke opdracht gewenst is. • B. Betere profilering/marketing van het huidige havo,- havo/vwo en vwo aanbod op brede scholengemeenschappen waar minder vraag naar is. • C. Specifieke afdelingen/scholen waar al langere tijd onvoldoende vraag naar is ‘heruitvinden’ (bijv. nieuwe naam of profilering, samenwerking met scholen waar vraag naar is), of als alternatief afstoten of sluiten. • D. Creëer flexibeler onderwijsaanbod binnen scholen(gemeenschappen) en tussen scholen door samenwerking.
Probleem: schaarste havo, havo/vwo, vwo plekken waar voldoende vraag naar is
• Reduceer het aantal vmbo-bk plekken in de stad, met inachtneming van de geplande overheveling vmbo-bk plekken naar Techschool. • Draag zorg voor voldoende gespreid aanbod waarbij rekening wordt gehouden met doorlopende leerlijnen naar het MBO.
Probleem: meer aanbod vmbo-bk dan vraag
Schets oplossingsrichtingen
24
25
▪ Wat kan OSVO/kunnen schoolbesturen doen om vraag en aanbod beter bij elkaar te brengen? ▪ Wat hebben scholen te doen om zoveel mogelijk gelijke kansen te bieden en schoolsegregatie tegen te gaan? ▪ Wat vragen ouders en leerlingen van OSVO? ▪ Andere vragen?
Gesprekstafels