Plan Kunst en Cultuur Zuidas 2021-2025.pdf

39

8.

NACHTCULTUUR

Amsterdam staat bekend om zijn nachtcultuur. Kunst en cultuur kunnen 24 uur per dag worden beleefd. Op podia en in clubs vinden kunstenaars, creatieven, ondernemers en publiek elkaar. Er is ruimte voor experiment, waar nieuwe kunstvormen uit voortkomen. De nachtscene loopt vaak jaren voor op gebied van muziek en lifestyle. De nacht is ook de plek waar veel jonge Amsterdammers zich sociaal en cultureel ontwikkelen. De nachtcultuur biedt een plek aan (sub) culturen die overdag (nog) geen plek hebben en draagt zo bij aan een betere representatie van de Amsterdammers. Met de groei van de stad komt de nachtcultuur in het gedrang. Belangen van bewoners, clubs en alternatieve cultuur schuren soms met elkaar. Ruimte in de stad voor nachtcultuur wordt steeds schaarser. De diversiteit van het aanbod staat onder druk. Daarom werkt Amsterdam aan een Nachtvisie (naar verwachting gereed in het voorjaar van 2021), waarin de nachtcultuur vanuit diverse perspectieven wordt belicht, zoals kunst en cultuur, openbare orde en veiligheid, horeca, vervoer, evenementen en economie.

40

Binnen de ambitie om van Zuidas een levendige Amsterdamse stadswijk te maken, hoort ook een bijdrage aan de nachtcultuur. Waar momenteel de nachtcultuur nog afwezig is, biedt de ontwikkeling van dit gebied op termijn mogelijkheden. De volgende kansen dienen zich aan: • De aanwezigheid van de Gerrit Rietveld Academie in Zuidas als cultureel opleidingsinstituut waar subculturen bloeien, kan een stimulans zijn voor nieuwe initiatieven in het kader van de nachtcultuur. • De komst van nieuwe culturele voorzieningen (zie hoofdstuk 4) biedt de kans om in te spelen op de mogelijkheid om ook activiteiten in de avond en nacht te organiseren. Binnen de kaders van bestemmingsplannen en beleid kunnen (nieuwe) voorzieningen de ruimte worden geboden om buiten de gebruikelijke openingstijden te programmeren, waarmee een ander publiek dan overdag wordt aangetrokken. • Door Corona zal de kantorenmarkt zich anders gaan ontwikkelen. Mogelijk met tijdelijke leegstand en transformatie tot gevolg. Dat biedt kansen voor (tijdelijk) gebruik voor andere doeleinden, waaronder initiatieven die bijdragen aan de nachtcultuur. Juist de concentratie van bedrijfspanden en de aanwezigheid van relatief weinig omwonenden die overlast kunnen ervaren, biedt een kans voor het organiseren van evenementen in de nacht.

Ook kavels die tijdelijk braak komen te liggen kunnen ruimte bieden aan initiatieven die niet alleen overdag, maar ook in de avond en nacht plaatsvinden. Bijvoorbeeld in het deelgebied Parnas komt na sloop van een tijdelijke parkeergarage naast de nieuwe rechtbank een kavel vrij (medio 2021). Voor dit soort locaties kan verbinding worden gemaakt met ‘Expeditie Vrije Ruimte’, een gemeentelijk plan om bijzondere plekken aan Amsterdammers beschikbaar te stellen voor experiment en ontmoeting. • In de jaren voor Corona werd in delen van de stad het programma ’24H’ door amsterdam&partners georganiseerd. Per keer werden er in een stadsdeel 24 uur lang diverse activiteiten op het gebied van cultuur, sport, horeca en winkelvoorzieningen voor een breed publiek georganiseerd. Als de maatregelen vanwege Corona voorbij zijn en er het programma ’24H’ weer wordt georganiseerd, zouden bestaande en nieuwe culturele voorzieningen in Zuidas kunnen deelnemen aan de editie in Zuid. • De gemeente heeft het voornemen om in het kader van de Agenda Autoluw een pilot ‘nachtmetro’ te initiëren. De maatregel is door Corona tijdelijk on hold gezet. Als er tot uitvoering wordt overgegaan te zijner tijd behoren nachtelijke ritten op de Noord/Zuidlijn tot de mogelijkheden. Via de twee metrohaltes in Zuidas ontstaat zo in de periode tussen 01.00 en 06.00 uur een verbinding met een groot deel van de stad.

De nachtelijke bereikbaarheid van Zuidas neemt hierdoor toe. Dit kan een stimulans zijn voor meer culturele activiteiten in de nachtelijke uren.

41

9.

PARTICIPATIE

Participatie speelt een grote rol in het realiseren van de ambities en doelstellingen uit de vorige hoofdstukken. Meepraten en meedenken over de nieuwe ontwikkelingen op het gebied van kunst en cultuur is belangrijk voor direct betrokkenen. Omdat de maatregelen die in het kader van de doelstellingen worden voorgesteld van elkaar verschillen, zal er per doelstelling gekeken moeten worden naar de vorm en aard van de participatie. In sommige gevallen zijn wettelijke inspraakprocedures van toepassing, in andere gevallen zullen niet-formele methoden worden ingezet. Hieronder worden de mogelijke participatietrajecten per doelstelling benoemd.

1. Het stimuleren van de vestiging van permanente culturele voorzieningen. Bij het realiseren van culturele voorzieningen, zal er afstemming moeten plaatsvinden met verschillende belanghebbenden. Als eerst zijn bij het opstellen van dit plan in samenwerking met alle projectmanagers van het grootstedelijk gebied Zuidas de potentiële locaties voor nieuwe culturele voorzieningen in kaart gebracht. Deze locaties worden uitgewerkt in de verschillende deelgebiedsplannen, waarop inspraak mogelijk is. Indien de beoogde locatie voor een nieuwe culturele voorziening in het bestemmingsplan geen maatschappelijk-culturele bestemming heeft, zal een wijziging van het bestemmingsplan moeten worden doorgevoerd. De wettelijke regels rond bestemmingsplanwijzigingen bieden de mogelijkheid tot formele inspraak (door middel van zienswijzen). Om tot de daadwerkelijke komst van culturele voorzieningen te komen zal overleg met de culturele initiatiefnemers, ontwikkelaars en pandeigenaren worden gevoerd. Omwonenden en andere betrokkenen zullen via informatiebijeenkomsten in de gelegenheid worden gesteld hun reactie op de voorgenomen plannen te geven. Bij de afhandeling van de aanvragen voor omgevingsvergunningen bestaat de mogelijkheid om bezwaar te maken tegen de werkzaamheden die nodig zijn om de vestiging van de culturele voorziening mogelijk te maken.

2. Het stimuleren van culturele evenementen. Het organiseren van culturele evenementen in Zuidas kan zowel vermaak als (in sommige gevallen) enige mate van overlast veroorzaken. Inbreng over mogelijkheden en gevolgen voor belanghebbenden is daarom van belang. De herziening van het Amsterdamse Evenementenbeleid (inclusief de locatieprofielen) biedt betrokkenen de mogelijkheid invloed uit te oefenen op het potentieel gebruik van de openbare ruimte van Zuidas voor evenementen. Inbreng vanuit de buurt over welke soort culturele evenementen gewenst zijn, kan ingebracht worden via bewonersparticipatie (via het stadsdeel, bijvoorbeeld via gebiedsplannen of bewonersinitiatieven). Realisatie is uiteraard afhankelijk van initiatiefnemers. Eigen initiatieven uit de buurt voor een (kleinschalige) culturele evenement kunnen ook via deze weg een plek vinden.

42

Om de komst van meer culturele evenementen naar Zuidas te stimuleren en mogelijk te maken, is – naast de financiële prikkel van de subsidieregeling – vooral ook afstemming nodig met potentiële organisatoren en beheerders van locaties. Het bieden van inzicht in de beschikbare locaties en het verleiden van organisatoren om naar Zuidas te komen, vraagt om direct contact. De Zuidas-organisatie zal hier – in nauw contact met Hello Zuidas en stadsdeel Zuid – een stimulerende en bemiddelende rol in spelen. Voor het organiseren van evenementen van enige omvang moet bij het stadsdeel een evenementen-vergunning worden aangevraagd. Direct belanghebbenden kunnen in deze procedure hun zienswijze kenbaar maken.

3. Het realiseren van kunst in de openbare ruimte. Bij het realiseren van kunstwerken in de openbare ruimte is het creëren van draagvlak in de samenleving van belang. Draagvlak betekent dat het publiek bij het kunstwerk betrokken is en in zekere mate accepteert. Om draagvlak te creëren zal per kunstproject gekeken worden naar een geschikte vorm van participatie, afhankelijk van de omstandigheden van het project. Voor bijvoorbeeld een kunstwerk in een woonbuurt kunnen vooral de direct omwonenden uitgenodigd worden mee te denken over welk ontwerp uitgevoerd gaat worden. Bij een kunstproject op een centrale plek waar veel passanten zijn, kan gekozen worden voor het breed informeren en consulteren van het publiek. In Zuidas kan het betrekken van ontwikkelaars, in de nabijheid gevestigde bedrijven of (culturele) instellingen ook een meerwaarde hebben. Afhankelijk van de situatie kan voor één of meerdere methodes worden gekozen. Belangrijk is dat de opdrachtgever vooraf bepaalt hoe groot de participatie van het publiek zal zijn en dat helder wordt gecommuniceerd over het besluitvormingsproces. Bovenal is belangrijk dat de opdrachtgever in elke fase van de realisatie (van het ontwerp tot de uitvoering) werkt aan draagvlak bij het (betrokken) publiek.

4. Het creëren van werkruimte voor kunstenaars en culturele makers. Net als bij de vestiging van culturele voorzieningen, doen zich bij het creëren van werkruimtes voor kunstenaars en culturele makers wettelijke inspraakmomenten en informele overlegmogelijkheden voor. Eventueel benodigde bestemmingsplan-wijzigingen en de opname in deelgebiedsplannen bieden kans op formele inspraak. In de procedure rond de omgevingsvergunning is het mogelijk formeel bezwaar aan te tekenen tegen de werkzaamheden die moet leiden tot de werkruimtes voor creatieven. Maar voor de totstandkoming van dergelijke werkplekken is vooral overleg nodig met ontwikkelaars, pandeigenaren en initiatiefnemers die bereid zijn broedplaatsen, atelierwoningen en oefenruimtes te initiëren. Belanghebbenden uit de omgeving van de beoogde locatie zullen via informatiebijeenkomsten op de plannen kunnen reageren.

43

Tot slot Bij de uitvoering van de doelstellingen zal er met een team van communicatieadviseurs en omgevingsmanager(s) per voorgestelde maatregel bekeken worden op welke manier de participatie door de omgeving het best kan worden vormgegeven.

44

10.

FINANCIERING EN PLANNING

10.1

Financiering

Met dit plan zet Zuidas een stap voorwaarts in de ontwikkeling naar complete stadswijk. Uitvoering van de voorgestelde maatregelen zorgt voor een gebied waarin kunst en cultuur een belangrijk onderdeel van de leefomgeving uitmaken. Om de maatregelen mogelijk te maken zet Zuidas diverse instrumenten in die het vanuit gebiedsontwikkeling ter beschikking heeft. Naast het berekenen van lage grondprijzen voor maatschappelijke voorzieningen en het – op basis van de Percentageregeling Kunst in de Openbare Ruimte – financieren van kunstwerken uit de grondexploitaties, biedt de functionele grondexploitatie kunst en cultuur mogelijkheden. Deze grondexploitatie (580.12) is bedoeld om activiteiten op het gebied van kunst en cultuur in Zuidas te financieren. Op 1 januari 2021 bedraagt het budget dat binnen deze grondexploitatie bestemd is voor uitvoeringskosten € 4.844.814. Met een looptijd tot en met 2032 is er jaarlijks een budget van circa € 375.000 beschikbaar. Besteding van dit budget betekent geen extra claim, maar is het besteden van het binnen Zuidas voor dit doel gereserveerd budget. Uit het plan is een drietal hoofdelementen te destilleren die directe financiering behoeven: promotie van culturele voorzieningen, subsidiëring van culturele evenementen en realisatie van kunstwerken in de openbare ruimte.

Dekking van de kosten van die laatste categorie maatregelen vindt plaats op drie verschillende manieren: via de grondexploitaties van deelgebieden, via projectbudgetten en via de functionele grondexploitatie kunst en cultuur. Financiering van de kosten voor promotie van culturele voorzieningen en subsidiëring van culturele evenementen zal moeten plaatsvinden uit de functionele grondexploitatie kunst en cultuur. Daarom wordt het volgende bestedingsvoorstel gedaan voor de functionele grondexploitatie kunst en cultuur in de periode 2021 – 2025:

1)

2021

2022

2023

2024

2025

Promotie voorzieningen

50.000 1)

25.000 4)

25.000 4)

25.000 4)

25.000 4)

Culturele evenementen

125.000 2)

150.000 5)

150.000 5)

150.000 5)

150.000 5)

Kunst in de Openbare Ruimte

200.000 3)

200.000 3)

200.000 3)

200.000 3)

200.000 3)

Totaal

375.000

375.000

375.000

375.000

375.000

Promotie grootstedelijke voorzieningen en bedrijfscollecties (maatregelen C4 en C5).

2) Hierin is opgenomen de bijdrage aan de subsidieregeling Tijdelijke Kunstprojecten van stadsdeel Zuid (20.000, op basis van lopende afspraken, eindigend met ingang van 2022) en de directe bijdragen aan evenementen (zoals Art Zuid) in 2021. 3) Kunst in overige deelgebieden, Zuidasbreed en schenkingen (maatregelen K1, K2, K5, K6). 4) Promotie grootstedelijke voorzieningen (maatregel C4). 5) Budget voor nieuwe stimuleringsregeling voor culturele evenementen (maatregel E3).

45

10.2 Overzicht en planning Voor een goed overzicht van maatregelen uit het plan zijn deze hieronder samengevat en voorzien van de planning en budget waaruit de kosten worden gedekt.

Nr.

Actie

Jaar

Budget

Culturele voorzieningen C1

Realiseren van culturele voorzieningen op wijkniveau

Doorlopend

N.v.t.

C2

Realiseren van bovenwijkse en grootstedelijke culturele voorzieningen

Doorlopend

N.v.t.

C3

Inplannen nieuwe culturele voorziening

2021

N.v.t.

C4

Promoten grootstedelijke voorzieningen

2021 – 2025

FG K&C

2021

FG K&C

Promoten evenementenlocaties

2021

FG K&C

E2

Oeverpark geschikt maken voor evenementen

2024

GREX DP

E3

Invoeren stimuleringsregeling voor culturele evenementen

2022

FG K&C

C5

Promoten bedrijfskunstcollecties Culturele evenementen

E1

Kunst in de openbare ruimte K1

Toepassen Percentageregeling in deelgebieden

2021 – 2025

FG K&C/GREX DP

K2

Toevoegen kunst in overige deelgebieden

2021 – 2025

FG K&C

K3

Toevoegen kunst op locaties Zuidasbreed

2021 – 2025

PB/FG K&C

K4

Toevoegen kunstwerken bij infrastructurele projecten

2022 – 2025

PB

K5

Herplaatsen van kunstwerken

2021 en 2024

GREX DP

K6

Plaatsen geschonken kunstwerken

Na schenking

Extern/FG K&C

2021

GREX DP

Werkplekken W1

Broedplaatsfunctie opnemen in tender nieuwbouw Kavel K in Kop Zuidas

W2

Culturele invulling verkennen in nieuwbouw Ravel

2021 - 2022

GREX DP

W3

Uitwerken van optie atelierwoningen in nieuwbouw Noordstrook in Kenniskwartier

2021 – 2023

GREX DP

W4

Verkennen culturele invulling in nieuwe woonwijk Verdi

2021 – 2022

GREX DP

W5

Stimuleren van artist-in-residencies in oude rechtbank

2021

N.v.t.

W6

Invulling van leegkomende panden als (tijdelijke) broedplaats/atelierruimtes

Doorlopend

N.v.t.

FG K&C = Functionele Grondexploitatie Kunst en Cultuur GREX DP = Grondexploitatie deelplan(nen) PB = Projectbudget(ten)

46

COLOFON

Plan Kunst en Cultuur Zuidas Maart 2021 Opdrachtgever Gemeente Amsterdam, Zuidas Auteurs Gemeente Amsterdam, Directie Zuidas: Onno van den Muysenberg Programmamanager Kunst en Cultuur Zuidas Diana Tawfik Assistent-projectmanager Kunst en Cultuur Zuidas Vormgeving Studio Zeeman & Burger Foto’s Marcel Steinbach, Jan Vonk, Marc Dorleijn, Luuk Kramer

47

maakt werk van kunst en cultuur

Amsterdam Zuidas Informatiecentrum WTC, Centrale Hal Strawinskylaan 59 1077 XW Amsterdam Telefoon: 0800 5065 E-mail: contact@zuidas.nl www.zuidas.nl