OZA Definitief verslag 23-11-2022

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Raadscommissieverslag, 23 november 2022

Vergadering

Openbare vergadering van de Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Vergaderdatum Woensdag 23 november 2022 van 09.00 tot 12.46 uur in de Willem Kraanzaal Verslag vastgesteld op: Woensdag 14 december 2022 Voorzitter: het lid Nanninga Portefeuillehouders: wethouder Moorman, wethouder Rijxman Commissiegriffier: K. van Klooster, N. Bakkali Verslaglegging: M. Kuiper (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Abdi (PvdA), Alberts (SP), Bons (BIJ1), Didderen (PvdD), Von Gerhardt (VVD), De Jong (JA21), Kabamba (Lijst Kabamba), Koyuncu (DENK), Van Laake (Volt), Molema (JA21), Van Pijpen (GroenLinks), Rooderkerk (D66), Runderkamp (PvdA), Verschoor (Forum voor Democratie), Williams (D66), Yemane (GroenLinks) Afwezige commissieleden: Hoogtanders (VVD) Overige aanwezigen:

ALGEMEEN GEDEELTE

1. a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 09.03 uur en heet iedereen welkom. Zij stelt vast dat er een quorum is. b. Mededelingen De VOORZITTER meldt dat er een afmelding is ontvangen van het lid Hoogtanders. De agenda is heel erg vol, terwijl er geen mogelijkheid is tot uitloop in de avond. Zij zal daarom zeer scherp toezien op de spreektijden. Het lid VAN PIJPEN herinnert eraan dat zij het IZA vorige vergadering heeft laten agenderen voor de raad. Zij wilde namelijk een motie indienen, die inmiddels echter is opgenomen in het amendement dat zij samen met anderen heeft ingediend bij de Begroting. Bespreking is daarom niet meer nodig. Daarom vraagt zij het onderwerp af te voeren van de raadsagenda. De VOORZITTER constateert dat de commissie daarmee akkoord gaat. Wethouder MOORMAN doet de volgende mededelingen.  In de Begroting is een aantal maatregelen opgenomen voor Amsterdammers in kwetsbare financiële posities. Ook is opgenomen dat er een aanvulling zou worden gegeven op een aantal extra kindtegoedregelingen, namelijk Leergeld, Sina, Jeugdeducatiefonds. Inmiddels is daar een verdeling voor. Leergeld krijgt 100.000 euro, Sina 150.000 euro en het Jeugdeducatiefonds 103.500 euro. Er resteert nog een bedrag van 146.500 euro na deze aanvragen. Besloten is dat in te zetten voor de groep 0-3 jaar.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 23 november 2022



Naar aanleiding van de rondvraag van het lid Alberts over het flyeren voor commerciële bijlesbureaus op schoolpleinen heeft zij toegezegd dat ze het zou bespreken met het BBO. Zij heeft dat deze week gedaan. Men geeft aan dat dit inderdaad wel gebeurt, maar eigenlijk speelt het al jaren. Er is geen sprake van een duidelijke toename en er wordt bovendien sowieso al op gehandhaafd. Dat zal men ook blijven doen.

Het lid KABAMBA kondigt aan dat ze een uur eerder dan de geplande eindtijd de vergadering zal moeten verlaten. Het lid VON GERHARDT brengt de toezegging van de wethouder in herinnering dat ze zou terugkomen op de personeelsovernames bij de dagbesteding. Komt zij daarop nog terug? Wethouder RIJXMAN kan zich niet herinneren dat ze er vandaag op terug zou komen. Zij heeft meer tijd nodig om de informatie te leveren. Het lid VAN PIJPEN herinnert aan de afgewezen subsidieaanvraag met betrekking tot mannenemancipatie en Veilig Thuis van een organisatie waarover een inspreker het bij de vorige vergadering had. Daarover was een vraag aan de wethouder gesteld. De wethouder zegde toen toe dat er bij de huidige vergadering op teruggekomen zou worden. Kan daarover iets meegedeeld worden? Wethouder RIJXMAN verwijst voor het onderwerp ‘mannenemancipatie’ naar wethouder Meliani. Wethouder RIJXMAN merkt op dat de brief over de bevindingen van het onderzoek naar de Kwekerij Osdorp per dagmail naar de raad zal worden gestuurd. De raad heeft dan de mogelijkheid om de brief bij de commissie te betrekken. De brief wordt sowieso als TKN-stuk geleverd aan de commissievergadering van januari. c. Vaststellen agenda De VOORZITTER meldt dat er een actualiteit is ingediend door het lid Yemane over de lange wachtlijsten voor nieuwkomersonderwijs.

Zij vraagt de commissie of er bezwaar gemaakt wordt tegen bespreking en stelt vast dat dat niet het geval is. De agendapunten 4, 6 en 7 kunnen gehamerd worden. Op voorstel van het lid Abdi worden de punten 10, 11 en 12 gevoegd behandeld. Het lid DE JONG verzoekt om agendapunt 14 bij de gevoegde behandeling van 10, 11 en 12 te betrekken. Dat is namelijk een evaluatie van Switch binnen de Jeugdhulp. De VOORZITTER stelt vast dat de commissie niet akkoord gaat met dat verzoek. Zij stelt voor om punt 14 als eerste inhoudelijke punt te behandelen, omdat dit het enige punt is voor wethouder Rijxman. Zij constateert dat de commissie daarmee akkoord gaat. Met inachtneming van het voornoemde wordt de agenda conform vastgesteld. d. Conceptverslag van de openbare vergadering van de raadscommissie OZA d.d. 02 november 2022. Het verslag wordt conform vastgesteld. e.

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 23 november 2022

Termijnagenda, per portefeuille Het lid VAN PIJPEN mist een toezegging op de termijnagenda over de impactanalyse van de aanbesteding dagbesteding. Dit punt is breder dan waarover de wethouder het had met betrekking tot Kwekerij Osdorp, want dit gaat over alle aanbestedingen en de effecten daarvan. Zij vraagt deze toezegging toe te voegen aan de termijnagenda. Verder vraagt zij of de toezegging nog dit jaar afgedaan kan worden. Wordt het meegenomen in de brief over Kwekerij Osdorp? Wethouder RIJXMAN zegt toe dat het punt op de termijnagenda geplaatst wordt. Het lid VON GERHARDT heeft de toezegging op de termijnagenda nogmaals gelezen. Er staat dat de wethouder de volgende vergadering terug zal komen op de vraag wanneer zij de commissie cijfers kan geven over onder andere het personeelsverloop en de resultaten van de keukentafelgesprekken. Wanneer kan de wethouder hierover een mededeling doen aan de commissie? Wethouder RIJXMAN antwoordt dat het haar vandaag niet lukt. Zij zal kijken of het bij de volgende vergadering mogelijk is. De VOORZITTER stelt vast dat de wethouder bij de volgende vergadering van de commissie met de gevraagde informatie komt. Het lid VON GERHARDT vraagt of de wethouder bij de volgende vergadering met de gevraagde cijfers komt.

Of vertelt de wethouder bij de volgende vergadering wanneer zij de cijfers kan leveren? Wethouder RIJXMAN antwoordt dat zij zal proberen met de gevraagde cijfers te komen. Zij herinnert zich dat zij zou toezeggen wanneer die cijfers zouden komen. Zij zal haar best doen om de cijfers zo concreet mogelijk aan te leveren, maar zonder de garantie dat ze up-to-date zijn. f. TKN-lijst De VOORZITTER maakt melding van de volgende verzoeken tot bespreking op 14 december a.s.: De motivatie voor de verzoeken hebben in de dagmail gestaan.  TKN-2, -3 en -6 op verzoek van het lid Von Gerhardt. Zij constateert dat de commissie hiermee akkoord gaat. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen stukken binnengekomen. INHOUDELIJK DEEL 2. a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijk gedeelte van de vergadering. b. Inspreekmoment publiek Effecten aanbesteding dagbesteding Amsterdam voor cliënten van Roads

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 23 november 2022

F. Jelles is zelf cliënt van Roads en als zodanig lid van de cliëntenraad die de cliënten van Roads vertegenwoordigt. Roads is een organisatie die ervoor zorgt dat veel Amsterdammers met een psychiatrische achtergrond, zoals hijzelf, verslaving of dakloosheid middels recreatieve en arbeidsmatige dagbesteding en leertrajecten weer een plaats binnen de maatschappij vinden. Daartoe kent Roads enkele sociale firma’s, zoals Roads Vervoer, de Zeefdrukmakers, Recycle en het Restaurant Freud. Roads is blij dat de gemeente Amsterdam beleid heeft ontwikkeld ten aanzien van werk, participatie en inkomen, zodat iedere Amsterdammer de hulp krijgt die nodig is om zo zelfstandig mogelijk deel te kunnen nemen aan de samenleving. Hij vraagt aandacht voor de effecten van de aanbesteding van dagbesteding bij de gemeente Amsterdam. Daarover heeft hij een brief ontvangen van mevrouw Postma, de directeur van Roads, en van de cliëntenraad op respectievelijk 4 oktober en 3 november. Het resultaat van de gunning is dramatisch voor de 250 cliënten van Roads. Het gaat om kwetsbare Amsterdammers die behoefte hebben aan goede begeleiding op een vaste plek. De uitkomst van de aanbesteding is dat Roads bij het perceel meewerken tweede is geworden, maar door het onnavolgbare rekenmodel van de gemeente Amsterdam verliezen nu zo’n 250 cliënten hun werkplek bij Roads. Daarvan begrijpen de cliënten niets.

De cliënten hebben er vaak lang over gedaan om gewend te raken aan een plek bij Roads. Het geeft ze een sociaal netwerk, vertrouwde ondersteuning en structuur in het dagelijks leven. Het betekent vaak: weg uit de eenzaamheid. Van de cliënten kan je niet zomaar verwachten dat ze moeiteloos overstappen naar een andere organisatie in Amsterdam. Wat te doen met de opleidings- en werktrajecten die ze volgen? Nota bene: er is daarbij geen vergelijkbare dagbesteding gegund. Door het nieuwe rekenmodel voor aanbesteding verdwijnen niet alleen dagbestedingsplaatsen en leertrajecten voor de cliënten, die daardoor, zoals men ervoer in de coronatijd, in grote psychische problemen zullen komen, maar ook dreigen hele sociale firma’s om te gaan vallen, omdat er te weinig cliënten overblijven. De cliëntenraad van Roads vraagt de raad om de methode van toekenning van aanbesteding van dagbesteding te heroverwegen, zodat ten eerste niet 250 cliënten in de kou worden gezet, ten tweede er geen sociale firma’s omvallen, en ten derde men recht doet aan het eigen beleid ten aanzien van werk, participatie en inkomen. Hij nodigt de commissieleden uit eens kennis te komen maken met de cliënten, hoewel dat praktisch moeilijk zal zijn. Het zou dan wel meer gaan leven.

De wethouder vraagt hij eens een afspraak te maken met de directeur van Roads, mevrouw Postma, om te spreken over de dramatische gevolgen voor de cliënten. Het lid DIDDEREN vraagt of het klopt dat er geen vervangende dagbesteding is gegund voor de cliënten. Is het waar dat de cliënten niet door de gemeente begeleid worden naar een passend alternatief? F. Jelles antwoordt dat wel getracht wordt om bij de aannemers van Roads van alles onder te brengen. Maar bij aannemers en onderaannemers is er qua dagbesteding geen met Roads vergelijkbaar alternatief. Mensen gaan dus tussen wal en schip vallen. Het lid RUNDERKAMP vraagt of hij doelt op qua inhoud vergelijkbare dagbesteding, of op de locatie van de dagbesteding. F. Jelles antwoordt dat hij het qua inhoud bedoelt. Dus leertrajecten, of hoe mensen terugkomen in de arbeidsmarkt etc. Daarvoor zijn geen vergelijkbare alternatieven. Cliënten zijn verbaasd dat dit als een zwaard van Damocles boven hun hoofd hangt. Het lid DIDDEREN vraagt of het klopt dat mensen na een traject bij Roads weer terug kunnen keren in de arbeidsmarkt. F. Jelles antwoordt bevestigend. Er is een leertraject van Roads. Verleden jaar is het project met Leerlijnen gestart. Er wordt binnen al die sociale firma’s, zoals Freud, met

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 23 november 2022

een leerlijn voor kok of ober. Bij Recycle wordt je fietsenmaker. Hijzelf zit bij Technology en knapt daar computers op en maakt websites. Je komt er niet zomaar voor een middagje breien of schilderen. Veel cliënten van Roads komen rechtstreeks van organisaties zoals de Jellinek. Het lid VAN PIJPEN vraagt of er manieren zijn om de bedrijven zoals Freud op een andere manier overeind te houden. F. Jelles weet dat niet. Daarom is het verstandig om de directeur van Roads eens uit te nodigen. Die weet al die details. Bij agendapunt 11: de Jeugdbescherming is in crisis M. Groen spreekt op persoonlijke titel. Hij geeft onder andere bijlessen aan Studiezalen van Idrissi. Ook geeft hij bijlessen aan huis voor kansarme kinderen. Hij gaat ervan uit dat de commissieleden bekend zijn met het Regiorapport Amsterdam verscherpt toezicht kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd van februari 2022. Daarin staat onder andere: ‘In juli 2021 besloot de inspectie een halfjaar verscherpt toezicht uit te voeren in de regio Noord-Holland, Amsterdam. De reden hiervoor was dat in deze regio niet elk kind met een maatregel tijdig passende hulp kreeg.’ De Amsterdamse aanpak om jeugdcriminaliteit te voorkomen, de zogenoemde Top 400 werkt stigmatiserend en gaat in tegen de principes van proportionaliteit. Het leidt ertoe dat sommige jongeren verder afglijden naar criminaliteit.

Het stadsbestuur zou dit programma moeten stopzetten. Slachtoffers komen in hetzelfde programma als daders. Het algoritme ProKid Plus vormde enige tijd de basis voor de Top 400-lijst. Door dit algoritme zijn 125 jongeren geselecteerd. Hij citeert uit Gemeenteplatform.nl: ‘De databestanden zijn niet volledig. Ook zijn er niet voldoende casussen om tot een goed voorspellend model te komen. Op basis van een onderzoek in een periode van twee maanden waren er 2444 kinderen gemeld. Bij een derde van deze meldingen was er sprake van een systeem- of registratiefout. Of meldingen op basis van irrelevante incidenten.’ In de IDFA-documentaire ‘Mothers’ van Nirit Peled vertellen vier moeders hoe hun zoons in aanraking kwamen met justitie omdat ze in de verkeerde mensenmenigte terechtkwamen. Ze liepen een trauma op, of werden geïntimideerd door een bende. De vergrijpen zijn klein en hun betrokkenheid werd niet altijd bewezen. Soms waren ze alleen getuige van een misdrijf. Maar als het misdaadpreventieprogramma Top 400 van Amsterdam ze eenmaal in het vizier heeft, wordt het alleen maar erger voor ze. De moeders worden gegijzeld door een bureaucratie die het gezinsleven volledig ontwricht. Vrienden en familie zien ze als slechte ouders. Politie behandelt ze als medeplichtigen.

In De Groene Amsterdammer stond een artikel onder de titel ‘Waarom staat mijn zoon op de lijst?’ Het lijkt te zijn uitgelopen op een massaal surveillancesysteem. Vaak gaat het om jongens van kleur die onschuldig zijn. Uit de gewobde documenten blijkt dat er teveel nadruk ligt op politiedata die geen veroordeling inhouden. Er is een wezenlijk verschil tussen staande houden, aanhouden, verdachte zijn en veroordeeld worden. Er wordt weinig gezegd over wat de gezinnen ervaren wanneer ze op de lijst komen. Kinderen worden in hun buurt gestigmatiseerd, waardoor ze juist sneller crimineel gedrag gaan vertonen en de verkeerde vrienden krijgen. Een programma dat hoe ook bedoeld, averechts werkt. Hij vraagt de raad om met een motie te komen om te stoppen met dit programma, in ieder geval totdat de jeugdzorg weer op orde is. Hoe kan een dergelijk programma draaien als de jeugdzorg onder verscherpt toezicht staat en niet functioneert? De VOORZITTER merkt op dat dit laatste onderwerp eigenlijk meer thuis had gehoord in de commissie AZ, waar het gaat over Openbare Orde en Veiligheid. Het lid HAKIKI is benieuwd naar de vragen van de heer Groen aan de wethouder. Zij heeft hetzelfde gezien als de heer Groen, en dat baart haar zorgen. Wat zijn de aanbevelingen van de heer Groen?

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 23 november 2022

M. Groen vraagt om in elk geval te stoppen met dit programma totdat de jeugdzorg weer op orde is, en de lijsten te vernietigen. Hij wil graag een antwoord op de vraag hoe er op dit moment wordt geselecteerd. Het algoritme wordt niet meer gebruikt. En wat is er gebeurd met de 125 jongeren die wel op basis van de dit algoritme zijn geselecteerd? Staan ze nog op die lijst? Hij vraagt niet meer te selecteren op basis van vage politiedossiers, maar alleen op grond van rechterlijke uitspraken. Daarvoor zijn er kinderrechters; het is niet de taak van de politie. Aan de kinderen en ouders die de dupe zijn geworden van het systeem moeten excuses gemaakt worden. Ze dienen ook gecompenseerd te worden, bijvoorbeeld door de kinderen in kwestie enkele jaren goede individuele bijles te geven en mee te laten draaien in het Studiezalenprogramma van Ibrahim Idrissi. Het lid BONS denkt ook dat dit onderwerp eerder thuishoort in de commissie AZ. Misschien is het wel interessant om de koppeling naar de zorg op een betere manier te laten bekijken door de commissie. Heeft de heer Groen concrete ideeën over hoe dat zou moeten? Wat verwacht hij van een motie? M. Groen antwoordt dat hij bij deze commissie zit omdat er een programma loopt, terwijl er tegelijkertijd een rapport is over de jeugdzorg in crisis. Je kunt zo’n programma niet van bovenaf draaien, als het onder niet werkt.

Dat is al heel lang zo, al vanaf het begin van dit programma. Daarover gaat deze commissie. De jeugdzorg functioneert niet en daardoor functioneren dit soort programma’s niet. Dat is heel belangrijk. In de commissie AZ wordt echt op een heel andere manier gekeken. Deze commissie gaat echt over de kinderen en sociale toestanden. Hij hoopt dat men hier wel naar dit verhaal luistert en op de een of andere manier hem kan adviseren voor een vervolg. Het lid ALBERTS adviseert de heer Groen om dit verhaal ook te vertellen in de commissie AZ, juist omdat het hierbij gaat om een combinatie van enerzijds Openbare Orde en anderzijds Zorg. In de documentaire ‘Moeders’ kon je burgemeester Van der Laan zien herhalen dat het om zorg ging, naast openbare orde en het voorkomen van afglijden. Dat was toentertijd ook al iets voor de burgemeester. Is de heer Groen van plan om dat advies op te volgen? M. Groen wil dat graag doen. Hij vraagt wanneer de eerstvolgende bijeenkomst van de commissie AZ is. Het lid KABAMBA vraagt wat de achtergrond is van de heer Groen. M. Groen antwoordt dat hij een Amsterdamse burger is die al dertig jaar hier woont. Hij werkt en woont in Amsterdam, maar ook in het buitenland. Hij werkt veel als vrijwilliger met jongeren. Hij vindt het erg belangrijk om jongeren op een goede manier te behandelen. Hij maakt deel uit van het Studiezalenprogramma.

Daar spreekt hij veel met de jongeren. In de Studiezalen spreekt men ook over de lijst, en vaak op een heel vervelende manier. Daarom zit hij hier. Het is echt heel ernstig. Het lid ROODERKERK deelt de zorgen van de heer Groen, zeker ook na het zien van de documentaire, waarin te zien is wat er niet werkt aan de Top 400-aanpak. Zij zal dit ook zelf aan de orde stellen in de commissie AZ. De VOORZITTER wijst erop dat insprekers zich 48 uur tevoren moeten aanmelden bij de griffie. Insprekers kunnen maar één keer per cyclus van commissies inspreken. Morgen bij AZ zal het dus niet lukken voor de heer Groen. Over drie weken is er weer een commissie AZ, en daar kan hij wel inspreken. Mochten commissieleden dit onderwerp willen agenderen, naar aanleiding van deze inspraak, is het advies om dat bij AZ te doen en niet bij Zorg. c.

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 23 november 2022

Actualiteiten Lange wachtlijsten voor nieuwkomers Het lid YEMANE refereert aan het artikel dat op 9 november werd gepubliceerd in het AD en bij de NOS over de lange wachtlijsten voor asielkinderen. De gemeente Den Haag uitte een noodkreet, die ook door Amsterdam gedeeld werd. Zij wil graag mogelijkheden bespreken om toch een vorm van onderwijs te kunnen geven aan asielkinderen die op de wachtlijsten staan. Het gaat om kinderen die lang onderweg zijn geweest en op de vlucht zijn geslagen. Sommigen hebben al jaren geen onderwijs genoten. De situatie op azc’s zijn vaak erg stressvol, ook voor ouders. Het is dan nog meer van belang dat de kinderen overdag in ieder geval naar school kunnen. Zij las dat voor Oekraïense kinderen tijdelijke wetgeving het mogelijk maakt om bijvoorbeeld ander personeel zonder bevoegdheid in te zetten. Zo worden Oekraïense leerkrachten voor de klas gezet. Deze aanvullende mogelijkheden in een tijdelijke onderwijsvoorziening maken het ook mogelijk om, als het niet lukt om een vacature te vervullen, pabo-studenten of onderwijsondersteunend personeel in te zetten voor de klas. Zij vraagt om te onderzoeken of het mogelijk is om deze tijdelijke wetgeving voor Oekraïense kinderen te verruimen naar alle kinderen van nieuwkomers.

Daarbij zou ook gezocht moeten worden naar tussentijdse oplossingen om dagbesteding, activiteiten gericht op het leren van de Nederlandse taal te kunnen organiseren in de buurt van, of op het azc. Zij vraagt of de wethouder ook vindt dat deze tijdelijke wetgeving een kans kan zijn als die verruimd wordt naar alle asielkinderen. Verder wil ze weten of er al gesprekken over lopen met het ministerie. Zou de wethouder ervoor open staan om die optie nader te onderzoeken? En kan goed georganiseerde dagbesteding worden georganiseerd op een azc, of ergens in de buurt, bestaande uit educatieve kinderactiviteiten, uitgevoerd door stichtingen die ervaring hebben met het werk van deze doelgroepen? Kinderen zouden zo een ritme op kunnen bouwen en dagelijks naar school kunnen. Het lid HAKIKI vindt het veel te mager als het blijft bij het organiseren van een dagbesteding. Op 26 november is het kinderfestival in Amsterdam. Men geeft daar aan dat de KidsRights Index in Nederland in tien jaar tijd met drie plaatsen is gezakt naar 32. In dat kader citeert zij artikel 28, lid 1 van de Internationale Rechten van het Kind: ‘Staten verbinden zich er met name toe primair onderwijs verplicht te stellen voor kinderen en gratis beschikbaar te stellen. De ontwikkeling van verschillende vormen van voorgezet onderwijs aan te moedigen met de ingreep van algemeen onderwijs en het beroepsonderwijs.

Deze vormen voor ieder kind beschikbaar te stellen en toegankelijk te maken en passende maatregelen te nemen. Met behulp van alle passende middelen hoger onderwijs toegankelijk te maken voor ieder naar gelang zijn capaciteiten.’ Er is nog meer, maar dit is het belangrijkste en wordt ook het eerste genoemd. Het lijkt duidelijk dat men gebonden is aan internationale verdragen. Nergens staat dat kinderen van vluchtelingen, asielzoekers, kinderstatushouders enz. zijn uitgesloten van dit verdrag. Een wachtlijst van deze kinderen is een schending van het Internationale Kinderrecht. In het verdrag stond dat er passende maatregelen genomen moeten worden om onderwijs voor ieder kind mogelijk te maken. Zij vraagt welke maatregelen de wethouder tot nu toe heeft genomen. Welke liggen klaar om uitgerold te worden? Is er bijvoorbeeld gekeken of er tussen de vluchtelingen, statushouders en asielzoekers etc. leerkrachten of voldoende opgeleide mensen zitten die deze kinderen kunnen onderwijzen? Als het probleem inderdaad ligt bij het personeelstekort. Als deze leerkrachten ook de taal van deze kinderen machtig zijn, lijkt het dat meerdere vliegen in een klap kunnen worden geslagen. Zij vraagt of daar expliciet naar gekeken is. Zo ja,

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 23 november 2022

waarom is het nog niet ingevoerd? Zo nee, waarom dan niet? Het lijkt een voor de hand liggende oplossing. Deze rechten van het kind hebben in haar ogen voorrang als het gaat om mensen die uit nood naar Nederland zijn gekomen. Is de wethouder dat met haar eens? Zo ja, gaat zij haar mening uitdragen op het kinderrechtenfestival? Het lid KABAMBA sluit zich aan bij de vorige sprekers. Ook haar fractie vindt het heel belangrijk om kinderen te beschermen als het gaat om internationale mensenrechten. Achterlopen in onderwijs in een zo rijk land als Nederland is eigenlijk onacceptabel. Het lid ALBERTS vindt het heel erg dat de kinderen geen onderwijs krijgen. Maar is dit de goede commissie, of hoort dit onderwerp thuis bij de commissie van wethouder Groot Wassink? Wethouder MOORMAN antwoordt het lid Alberts dat dit onderwerp bij haar thuishoort. Als kinderen in noodopvang zitten, is het COA eigenlijk verplicht om iets te geven voordat kinderen naar school gaan. Mevrouw Hakiki heeft gelijk: er zijn internationale mensen- en kinderrechtenverdragen waar men zich in Nederland zo goed mogelijk moet houden. Elk kind heeft recht op onderwijs. Maar de toestroom is groot. Het is een uitdaging. Zij antwoordt het lid Yemane dat zij het er uiteraard mee eens is dat elk kind goed onderwijs moet krijgen. Als dat niet volledig geboden kan worden, moet gekeken worden wat gedaan kan worden.

Het nieuwkomersonderwijs is inmiddels bijna verdubbeld. In het po is het van 500 naar 1000 plekken gegaan. In het vo van 800 naar 1400. Met het grote lerarentekort is dat een enorme uitdaging. Zij heeft dan ook heel veel bewondering voor het onderwijs. Bij alles wat er al speelt, pakt men ook dit nog eens op. De prestaties zijn ongelofelijk. Zij antwoordt het lid Hakiki dat ook gekeken wordt of er onder de vluchtelingen mensen zijn met onderwijservaring, die potentieel kunnen bijdragen. Zo zijn er op dit moment twintig Oekraïense leraren in opleiding voor NT2-docent. Er is op dit moment tijdelijke wetgeving voor een tussenvoorziening voor Oekraïense leerlingen. Amsterdam heeft aangegeven dat men die tussenvoorziening ook heel graag wil bieden voor nietOekraïense vluchtelingen. Op dit moment wordt daar in de wet nog geen ruimte voor gegeven. Namens de G4 is Amsterdam hierover stevig in gesprek met de minister. Er worden voorbereidingen getroffen om te starten met een dergelijke tussenvoorziening. Vorigen week is al een stedelijke werving voor personeel gestart. Zij wil in januari hiermee van start gaan. Het is voor haar onverteerbaar dat kinderen op dit moment geen onderwijs krijgen. Het lukt niet om dat allemaal in het nieuwkomersonderwijs te doen. Er zitten beperkingen aan, maar dan moet er in ieder geval iets anders geboden worden.

Wat er op dit moment in de noodopvang wordt geboden, is niet toereikend voor de kinderen. Zij hoopt dat de wet er in januari is, en anders moet het toch maar gewoon gedaan worden. Het lid DIDDEREN vraagt of er samenwerking is gezocht met maatschappelijke organisaties om voor alternatieve dagbesteding te zorgen, voor zover het met het onderwijs nog niet lukt. Wethouder MOORMAN antwoordt dat zij het daarover net had. Er wordt gewerkt aan een tussenvoorziening, en dat moet goed en professioneel gedaan worden. Daarom wordt er op dit moment geworven.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 23 november 2022

Het lid YEMANE is zich bewust van de druk die op het onderwijs staat. Zij is blij te horen dat de G4 over een verruiming spreekt met Den Haag. Daarbij zou het dus gaan over een tijdelijke tussenvoorziening. Maar als het toch langer duurt dan januari, kan men er dan in ieder geval voor zorgen dat kinderen een dagbesteding krijgen. Dus dat ze om 09.00 uur ergens moeten zijn en overdag iets van activiteiten uit kunnen voeren. Wethouder MOORMAN antwoordt dat er al van alles gebeurt vanuit het stadsdeel om ervoor te zorgen dat kinderen een soort dagbesteding hebben. Maar het moet meer zijn dan dat. Daarom vindt zij dat die tussenvoorziening geboden moet worden. Daarvoor is een wettelijke basis nodig, maar er liggen ook internationale verdragen die nageleefd moeten worden. Het lid YEMANE vraagt of dat een toezegging is van de wethouder. Wethouder MOORMAN antwoordt dat er sinds vorige week geworven wordt. Dat gebeurt niet zomaar. Het lid YEMANE vraagt toch een toezegging te doen, ook om een idee te krijgen van het tijdsbestek waarbinnen dit georganiseerd kan worden. Wethouder MOORMAN herhaalt dat zij aan januari denkt. Zij is er al mee bezig, dus is het wat vreemd om een toezegging te doen. Het lid HAKIKI sluit zich aan bij de woorden van het lid Yemane. Vier weken geleden is zij met de fractie op bezoek geweest. Zij heeft daarbij kinderen tussen zes en acht geïnterviewd.

Zelfs die hebben geen dagbesteding. Zij gaat ervan uit dat de woorden van de wethouder mogen worden opgevat als een toezegging. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende behandeld is. d. Rondvraag Het lid DIDDEREN herinnert aan de inspreker die sprak over de desastreuze gevolgen van het aanbesteden in de zorg. Het gaat opnieuw om een groep cliënten die dreigt terug te vallen, sociale ondernemingen die dreigen om te vallen, en weer een organisatie die door de gemeente geen waardig alternatief is geboden. Zij vraagt hoe de wethouder inmiddels op het rekenmodel van de aanbesteding reflecteert. Het lid Van Pijpen vroeg bij de mededelingen al naar de impactanalyse van de aanbestedingen. Zij vroeg zich af of de evaluatie niet naar voren gehaald kan worden, gezien de urgentie die steeds weer zichtbaar wordt. Wethouder RIJXMAN antwoordt dat Roads dagbesteding een plek biedt waar mensen met plezier naartoe gaan. Ze vinden er steun. Roads is een van de partijen die wél een nieuw contract krijgen, maar ook een deel moeten inleveren. Het is vergelijkbaar met Landzijde, waarover eerder gesproken is. Zij is zich ervan bewust dat dit ingrijpend is. Toch zijn er niet alleen verliezers. Er zijn 25 partijen gecontracteerd die veel dagbestedingen aanbieden. Zij stelt voor om de vragen en opmerkingen van de inspreker mee te nemen in de analyse die nu wordt gemaakt van Landzijde.

Het lid YEMANE memoreert de uitzending van Argos van afgelopen zaterdag over gekleurde IQ-testen bij vluchtelingenkinderen. Vluchtelingenkinderen van 12 jaar en ouder die nog maar net in Nederland zijn, worden doorgaans op een lager onderwijsniveau ingedeeld dan ze aan zouden kunnen. Zo zouden leerlingen met een

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 23 november 2022

niet-westerse migratieachtergrond zes keer zo vaak als niet-migranten praktijkonderwijs als indicatie krijgen. Is de wethouder op de hoogte van deze signalen? Al eerder, in 2018, gaf het CBS soortgelijke signalen af. Zij vraagt de wethouder of er ook andere manieren zijn om te kijken welk soort onderwijs het beste past bij vluchtelingenkinderen. Wethouder MOORMAN heeft de uitzending van Argos ook beluisterd. Sowieso rijzen steeds meer twijfels over de objectiviteit van een IQ-test. Steeds meer ziet men dat dit een momentopname is, en geen vaststaand gegeven voor altijd. Dat lijkt vooral het geval voor kinderen van een andere cultuur met ook een andere onderwijsachtergrond. Zij vond het dus een overtuigend verhaal. De gemeente gaat echter niet over de toewijzing van de leerlingen, en zeker niet over de wijze waarop wordt getest. Dit is wel een belangrijk signaal. Zij zegt toe om met het scholenveld te gaan kijken of inderdaad ook in Amsterdam meer vluchtelingenkinderen terechtkomen in het praktijkonderwijs, en welke routes zij dan volgen. Een dergelijk onderzoek geeft de mogelijkheid om degenen die er wel over gaan binnen het scholenveld, daarop aan te spreken. Het lid YEMANE merkt op dat de stichting Nederland Wordt Beter een lespakket heeft gelanceerd met de naam ‘De geschiedenis van Sint en Piet’.

Het is bedoeld als onderwijstool voor een inhoudelijk gesprek over het sinterklaasfeest in de klas. Is de wethouder hiervan op de hoogte? Is zij bereid om het lespakket breed te verspreiden over de Amsterdamse scholen en andere educatieve instellingen. Wethouder MOORMAN is bekend met het lespakket. Zij vond het er evenwichtig uitzien. Het is zeker breed verspreid over het scholenveld, dus mag je ervan uitgaan dat alle scholen er kennis van hebben genomen. Die mogen vervolgens zelf besluiten of ze er wel of niet gebruik van willen maken. Desgewenst kan zij de gestelde vragen van het lid Yemane opnemen in de onderwijsbrief. Het onderwijsveld blijft zo op de hoogte van wat er in de politiek speelt. Het lid YEMANE stelt het op prijs als dit gebeurt. Het lid KABAMBA sluit zich aan bij de bijdrage van het lid Yemane. Graag ziet zij Nederland Wordt Beter terug op de scholen in Amsterdam. Kan de wethouder dat toezeggen? Wethouder MOORMAN kan dat niet toezeggen, want zij gaat niet over het curriculum van scholen. Zij zal de vragen van het lid Yemane opnemen in de onderwijsbrief. Het lid KABAMBA merkt op dat werkende ouders hebben gehoord dat volgend jaar de kosten voor kinderopvang omhooggaan. Die gaan sneller stijgen dan de kinderopvangtoeslag en komen bovenop de hogere energiekosten en de inflatie. Zij vraagt of de gemeente Amsterdam hiervoor iets kan betekenen in 2023.

Het Rijk heeft aangegeven dat in ieder geval tot 2024 niets verwacht mag worden, behalve de kinderopvangtoeslag die er al is. Wethouder MOORMAN bevestigt wat het lid Kabamba zegt. Het toeslagtarief is dit jaar gestegen met 0,3% en volgend jaar stijgt het met 5,6%, terwijl de kostenstijging op jaarbasis 10% of meer is. Er zit inderdaad een gat dat niet gecompenseerd wordt door de kinderopvangtoeslag. Met name voor ouders die heel veel terug krijgen via de toeslag wordt het allemaal steeds duurder. Zij is bang dat het voor ouders die straks heel veel terugkrijgen beter wordt, maar voor anderen stijgen de kosten alleen maar. De ongelijkheid zal hiermee toenemen. Zij brengt dit graag onder de aandacht in Den Haag. De gemeente kan hier niet veel aan doen, want het gaat om een commerciële sector. Wel is er de voorschool. Omdat het essentieel is dat kinderen naar de voorschool gaan, heeft het college besloten om het bedrag boven het toeslagtarief voor de voorschool in ieder geval voor volgend jaar te gaan compenseren. Dat kost wel veel gemeentelijk geld en kan

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 23 november 2022

niet voor langere tijd zo gedaan worden. Het is dus belangrijk dat er op rijksniveau naar gekeken wordt. Het lid KABAMBA merkt op dat het voor haarzelf uit gaat komen op 800 euro meer per jaar, vanaf april. Wat kan een ouder die dit niet kan betalen doen? Is er iets waar je het kan proberen? Wethouder MOORMAN antwoordt dat het dus gecompenseerd kan worden voor mensen met kinderen op de voorschool die een maximale toeslag terugkrijgen. Voor de hogere inkomens kan niet alles betaald worden. Voor mensen die gebruikmaken van een commerciële kinderopvang kan de gemeente weinig betekenen. Het lid ALBERTS merkt op dat er nog steeds klachten binnenkomen over het leerlingenvervoer. Zij is benieuwd naar een update. Hoe gaat het met werven van personeel etc.? Wethouder MOORMAN antwoordt dat men daarmee doorgaat, hoewel er geen dubbele ritten meer worden gereden. De eerste crisis is eruit. Toch spelen nog steeds zaken als het personeelstekort, met name in de zomermaanden. Dan is er meer toerisme, waardoor mensen wegtrekken uit het leerlingenvervoer. Er moet nu dus geworven worden, waarover ook gesprekken gaande zijn met Munckhof. Tegelijkertijd is er een grote toename van het aantal leerlingen voor het speciaal onderwijs, een andere factor die sterk drukt op het leerlingenvervoer. De gemeente komt waarschijnlijk eind volgend jaar met een nieuwe verordening.

Er moet in de commissie goed gesproken worden over de vraag hoe het leerlingenvervoer beheersbaar gehouden kan worden. Er is nu al jaren sprake van een verdubbeling van de begrote kosten; het gaat twee keer over de kop. Het lid ALBERTS vraagt zich af waar de toename van leerlingen voor het speciaal onderwijs door veroorzaakt wordt. Met een school om de hoek hoef je niet met het busje. Waarom stroom zoveel uit naar het speciaal onderwijs? Wanneer verwacht de wethouder dat de verordening wordt besproken? Wethouder MOORMAN antwoordt dat er tijdig een goed gesprek over moet worden gevoerd. Zij verwacht dat medio volgend jaar gesproken kan worden over de nieuwe verordening. Er zal inderdaad een heel grondige analyse ten grondslag moeten liggen aan die nieuwe verordening. Het samenwerkingsverband van het po is bezig met een analyse van het stijgend aantal leerlingen voor het speciaal onderwijs. In januari of februari verwacht zij de resultaten van die analyse door het samenwerkingsverband. Er zal ook moeten worden gekeken naar wat er in het afgelopen jaar is gebeurd waardoor de kosten van het leerlingenvervoer zo zijn gestegen, dus afgezien van de grotere toestroom naar het speciaal onderwijs. Daarbij speelt dan ook nog de personeelskrapte. BESPREEKPUNTEN Publieke Gezondheid en Preventie 14. Kennis nemen van de uitkomsten en vervolgstappen n.a.v.

van het rapport ‘Integrale behandeling van gezinsleden bij huiselijk geweld - Procesevaluatie Switch’ en de kosten-batenanalyse ‘Switch – een Maatschappelijke Businesscase’. (VN2022-037045 De VOORZITTER licht toe dat dit punt geagendeerd is door het lid Van Pijpen. Het gaat om een TKN-stuk uit de vergadering van 12 oktober 2022. Het lid VAN PIJPEN is heel blij met de uitkomst die er nu ligt. De eerste keer dat zij het aan de orde stelde was naar aanleiding van insprekers, maar het was toen nog allemaal onzeker. Zij is blij dat langs die weg een zet is gegeven aan dit goede traject. Het

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 23 november 2022

is goed dat er tien gezinnen geholpen gaan worden, maar het is wel hemeltergend dat schotten tussen financiering zo veel moeite, tijd en capaciteit kosten. Het zou mooi zijn als dat allemaal gestopt kon worden in echte zorg. Bij punt 2 van de raadsinformatiebrief gaat het over het realiseren van een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de gemeente Amsterdam en de zorgverzekeraars. Er wordt een plan van aanpak opgesteld. Zij vraagt wat dat inhoudt. Hoe zijn de zorgverzekeraars tot nu toe betrokken? Wat is de verwachting van hun inzet? Gesteld wordt dat de ambitie om terug te gaan in kosten er ook al onderdeel van uitmaakt. Zij vraagt of men dan denkt dat het minder kan kosten. Wordt er nu al, voor men gestart is, uitgegaan van een bezuiniging? De gemeentelijke begroting bestaat ook uit verschillende stromen, zoals jeugdzorg en publieke gezondheid. Hoe faciliteert men uit de gemeentelijke begroting dit soort initiatieven? Uit welke post wordt dit gefinancierd? Het lid RUNDERKAMP constateert dat de evaluatie van de multidisciplinaire aanpak van Switch er goed uitziet. Hij is blij dat het college dit door wil gaan ontwikkelen. In de brief staat dat Switch mogelijk wordt gemaakt voor tien gezinnen. In de brief staat ook dat het gaat om een totaal van veertig kwetsbare gezinnen.

Hoe is dan de keuze voor die tien tot stand gekomen? Zijn het de tien meest complexe gezinnen die in aanmerking komen voor Switch? Daarnaast is het belangrijk dat er geen dingen dubbel gedaan worden. Hoe zorgt de wethouder ervoor dat Switch succesvol wordt geïntegreerd in bestaande zorgprogramma’s en betrokken partijen rondom huiselijk geweld? Evenmin mag het niet ten koste gaan van individuele kinderbeschermingsmaatregelen. Hoe bewaakt de wethouder de balans? Het lid DIDDEREN sluit zich aan bij de vragen van vorige sprekers. Een van de organisaties die onderdeel is van de integrale aanpak van Switch is BRight GGZ, die zowel jongeren als gezinnen traumabehandeling en systeemtherapie geven. Omdat dit zowel aan jongeren als aan volwassenen geboden wordt, kunnen jongeren die achttien worden toch bij dezelfde behandelaar doorgaan. Ouders met eigen traumaproblematiek die het ouderschap beïnvloedt kunnen ook binnen dezelfde praktijk behandeld worden. Dat maakt BRight GGZ heel bijzonder. Deze organisatie maakt zich echter zorgen dat in het nieuwe jeugdstelsel vanaf 2024 de hulpverlening aan kinderen die seksueel en huiselijk geweld hebben meegemaakt door de aanbestedingen in het gedrang komt. Met de aanbesteding in de huidige vorm wordt het voor hen niet meer mogelijk om als gecontracteerde zorgaanbieder te blijven werken voor jongeren in Amsterdam.

BRight GGZ is namelijk een kleinschalige groepspraktijk die niet aan de minimumomzet per jaar voldoet. Zij vraagt de wethouder of er een mogelijkheid is om een zorgaanbieder als deze toch te contracteren, op basis van noodzakelijk specialisme in plaats van de omzet of het aantal cliënten van de praktijk. Het lid DE JONG is verbaasd dat de raad zo onverdeeld positief is over het Switch-rapport. Daaruit blijkt namelijk dat er ongeveer dertig gezinnen gescreend zijn. Daarvan komt slechts de helft in aanmerking voor het traject, in een periode van drie jaar. In die periode hebben slechts zeven gezinnen het traject afgerond en vijf ervan wilde maar meedoen aan de evaluatie. Het rapport is dus gebaseerd op vijf geïnterviewde gezinnen, wat hem wel heel erg weinig data lijken. Die vijf gezinnen hebben dus 50.000 euro per jaar meer gekost dan de gebruikelijke behandelingen. Meting van wat Switch deze gezinnen heeft opgeleverd, leidt tot een rijtje met heel zachte parameters. Zo wordt het proces van geweld doorbroken, wat heel belangrijk is, maar dat blijkt dan vooral gebeurt als vader uit beeld is. Ook opvallend is het dat als ouders niet willen meedoen aan het traject, dat voldoende grond is om ook niet mee te doen aan Switch. Hij schrikt ervan dat dit eenzijdig besloten kan worden. De huidige data zijn onvoldoende rechtvaardiging voor 50.000 euro per jaar meerkosten.

Welke afweging is gemaakt over de kosten en baten? Welke baten heeft de wethouder als uitgangspunt gekozen? In het rapport zien ze er vrij zacht uit. En lopen er binnen de jeugdzorg nog meer van dergelijke projecten? Is een kosten-batenanalyse niet op zijn plaats?

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 23 november 2022

Het lid RUNDERKAMP vindt dat het lid De Jong de uitkomsten van de evaluatie simplificeert. Hij zegt dat het 50.000 euro per gezin duurder is, maar er staat duidelijk dat de langetermijneffecten van de aanpak-Switch nu moeilijk meetbaar zijn. Ze zijn intergenerationeel, wat ook een van de doelstellingen is van Switch. Dat kan je nu moeilijk in euro’s uitdrukken. Hoe ziet het lid De Jong dat? Het lid DE JONG antwoordt dat als je niets doet, een kind uit huis wordt geplaatst. Dat wordt als kostenpost opgevoerd voor kosten die je gaat besparen. Maar je weet ook dat niet alle kinderen van deze dertig gezinnen uit huis geplaatst gaan worden. De kosten en baten zijn inderdaad wat vaag omschreven. Het lid RUNDERKAMP merkt op dat nu dus niet te zeggen is hoeveel je bespaart, als je op deze manier multidisciplinair gaat kijken naar de casuïstiek. Het is te simpel om te zeggen dat het op dit moment 50.000 euro meer kost, maar dat je niet weet welke baten het in de toekomst allemaal gaat opleveren. Het lid DE JONG vermoedt dat de zachte uitkomstbaten die nu geschetst worden in het rapport ook bereikt kunnen worden met de instellingen zoals die individueel werken. Daarvoor is geen samenwerkingsverband nodig dat zoveel meer geld gaat kosten. Het lid ROODERKERK vraagt op basis waarvan die baten ook bereikt kunnen worden zonder Switch.

Het lid De Jong heeft het over ‘zachte baten’, maar het gaat niet alleen over geld. Het gaat over hele schrijnende situaties, met gezinnen waar heel veel geweld plaatsvindt. Daar zijn kinderen die geholpen moeten worden. Het gaat om heel veel soorten hulp en zorg die ermee geboden worden. Waar doelt de heer De Jong dan op? Het lid DE JONG antwoordt dat de mensen die in aanmerking komen voor Switch al in beeld zijn bij twee of meer zorginstellingen. Het is dus niet dat zij geen hulp nodig hebben. Het is alleen dat de meerwaarde van Switch voor hem onduidelijk is. Wethouder RIJXMAN ziet Switch als een van de meest indrukwekkende organisaties die zij heeft meegemaakt. Zij dankt het lid Van Pijpen voor het agenderen van dit onderwerp. Zij antwoordt het lid Runderkamp dat het gaat om gezinnen met een heel complexe problematiek. Van de veertig gezinnen zijn er tien geselecteerd. Daarbij werd gezocht naar de meest schrijnende en passende gevallen, waarbij gedacht kan worden aan politiecontact, huisverbod, trauma’s, vrouw met kinderen naar de vrouwenopvang, hechtingsproblematiek etc. Het is de bedoeling in de toekomst het aantal van tien gezinnen nog verder uit te breiden, maar daarbij spelen de hoge kosten een rol. Het is echt bedoeld voor de gezinnen met de zwaarste problematiek. Switch moet met behoedzaamheid groeien, zonder dat dit ten koste gaat van al het andere.

Zij antwoordt het lid Van Pijpen dat het plan van aanpak op dit moment nog ontwikkeld wordt. De zorgverzekeraars hebben contacten met De Waag en met BRight GGZ. Gisteren heeft zij nog gesproken met Zilveren Kruis. Men is daar zeer enthousiast over Switch en gaat zich erover beraden. De oplossing van de kosten van integrale triage is daarbij onderwerp van gesprek. Er wordt ingezet op het bestuurlijk draagvlak en de zorgverzekeraar om samen tot een verantwoordelijkheid te komen. Hopelijk spreken de zorgverzekeraars hun commitment uit. Gesteld wordt dat de ambitie om terug te gaan in kosten ook een rol speelt. De gedachte is echter dat er efficiënt moet worden omgegaan met middelen, capaciteit en budget. Er zal gesproken worden met Altra over extra kosten en de mogelijkheden om die te drukken. De keuze voor Switch, de tien gezinnen en de eventuele impact ervan op het zorglandschap zal met namen in 2023 kunnen spelen. Dat wordt besproken met alle andere kernpartners, dus niet alleen met Altra. Zij heeft goede hoop dat het goed zal gaan. De financiering vindt plaats vanuit de gemeentelijke begroting. Alle partners van Switch voeren dit project uit binnen de huidige contracten en financiële kaders. Daarmee

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 23 november 2022

worden de kosten dus vanuit de huidige begroting gedekt. De gemeente heeft en houdt contact met de Blijf Groep en met Altra. Er ligt op dit moment geen verzoek voor extra budget. Switch wordt gefinancierd door de Jeugdwet, de Wet maatschappelijke ondersteuning en de zorgverzekeraars. Zij zal zich er persoonlijk voor inzetten dat Switch de kans krijgt om te groeien en te bloeien. Zij brengt het lid De Jong een Bijbelse uitspraak in herinnering: wie één mensenleven redt, redt zichzelf. Zij zal het lid Boomsma de precieze bewoording nog vragen na de vergadering. Zij antwoordt het lid De Jong verder dat een karakteristiek van Switch is dat men met elkaar direct problemen oplost. De methode is nog heel nieuw en de effecten moeten over een lange tijd bekeken worden. Het werkt over generaties heen. Als er meer organisaties konden werken zoals Switch zou zij diep dankbaar zijn. Het lid DE JONG antwoordt dat met Switch een businesscase aan de orde is. Het gaat over kosten en baten. Als de baten zijn dan men twee generaties verder de eigen kinderen niet langer slaat, is dat moeilijk meetbaar. Het is dan meer een idealistisch programma dat onbeperkt geld mag kosten. Wethouder RIJXMAN antwoordt dat op dit moment wel degelijk mensen geholpen worden, hoewel niet met honderden tegelijk. Maar zie je dat dan wel bij andere instanties? Het gaat hier om de zwaarste, moeilijkste gevallen.

Het zijn mensen die veelal getraumatiseerd zijn en buiten alle sporen van individuele hulpverlening nog geholpen kunnen worden. Het is ook een jong programma dat tijd nodig heeft. Zij is juist onder de indruk van het aantal, omdat het gaat over zeer zware gevallen die niet vanuit de basishulp worden geholpen, maar met elkaar. Dit moet over een paar jaar geëvalueerd worden. Het lid VERSCHOOR stelt zich voor dat dit een heel goed programma is, maar dat dit niet aangetoond kan worden. Dat is ook het geval, want het gaat om statistisch niet relevant aantallen. De wethouder kan daarom besluiten het op te schalen, of anders is het een project dat niet gebaseerd is op harde, meetbare resultaten. Het is een van de twee. Wethouder RIJXMAN herhaalt dat het hier gaat over uiterst zware gevallen. Er wordt hierbij een aantal gezinnen wél geholpen, in plaats van niet. Het is zo goed als zeker dat mensen echt geholpen worden. Over twee jaar komt zij met de bewijzen. Zij werkt vanuit hier en in de toekomst, over generaties heen. Het lid VERSCHOOR vraagt of dit programma nog vijftig jaar gaat lopen. Of is het een argument om van zijn vraag af te komen? Wethouder RIJXMAN antwoordt dat dit wat cynisch klinkt, wat zij naar vindt bij iets belangrijks als dit. Zij is bezig met het hier en nu. En nu al zijn er prachtige resultaten. Het lid VERSCHOOR vindt niet dat hij cynisch is.

Er wordt geschermd met een ‘intergenerationeel effect’. Maar als dat niet gemeten wordt, moet je dat niet als argument opvoeren. Hij vraagt iedereen bij meetbare resultaten te blijven, want daar hebben ook de gezinnen wat aan. De betrokkenen willen toch ook dat het project meetbare resultaten oplevert? Wethouder RIJXMAN merkt op dat er een plan van aanpak wordt voorbereid. Dat is nog in ontwikkeling. Er zal vinger aan de pols gehouden worden. Er worden successen in de toekomst verwacht, maar ook nu al zie je de effecten van de aanpak. Daaruit kan je afleiden dat het ook op de lange termijn gaat helpen. Wethouder MOORMAN antwoordt het lid Didderen dat BRight GGZ een keer is besproken door de heer Van der Veen. Het aantal partijen waarmee gewerkt wordt zal in de toekomst beperkt worden. Het aanbod van BRight GGZ is onderdeel van het hoogspecialistische jeugdaanbod. Het is in die zin aanwezig in het aanbod. Er zijn ook

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 23 november 2022

samenwerkingen ontstaan tussen de verschillende zorgaanbieders, wat haar verstandig lijkt. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is behandeld. Zij schorst de vergadering van 10.25 -10.35 uur. Financiën 3. Kennisnemen van de Najaarsnota 2022, vaststellen van de begrotingsmutaties en de taakveldenraming behorende bij de Najaarsnota 2022 en vaststellen van enkele afzonderlijke besluiten verband houdend met de Najaarsnota 2022 (VN2022-036007) Het lid DIDDEREN maakt zich zorgen over Amsterdammers die de zorg dragen voor huisdieren en deze winter financieel extra in de knel dreigen te komen. De huisdieren zullen daar mogelijk onder te lijden krijgen. Het kan ook dat mensen door de kosten van het huisdier zelf medische zorg gaan mijden. In het ergste geval zullen zij afstand moeten doen van hun huisdieren. Die problemen moet je voor zijn. Als er geen extra geld wordt vrijgemaakt om mensen die de zorg dragen voor huisdieren te ondersteunen, zullen de dieren er de dupe van worden. De dierenopvangen kunnen deze extra zorgen er niet bij hebben, want daarvoor hebben ze geen plaats. Door de Dierenvoedselbank extra te ondersteunen kunnen de huisdieren thuis blijven wonen. De Dierenvoedselbank geeft nu al aan veel sneller door de voorraad heen te gaan, met verwachte tekorten in de winter. In de Najaarsnota valt er veel geld vrij.

Haar fractie heeft dekking gevonden in de 4-6 miljoen euro die naar verwachting dit jaar vrijvalt bij de voorziening wachtgelden en pensioenen bestuurders als gevolg van de rentestijging. Het zou een mooi gebaar zijn als de wethouders besluiten om een klein deel van dat geld te gebruiken voor de hulp aan huisdieren en hun baasjes die het moeilijk hebben. Haar fractie zal in de raad met een motie komen. Wethouder MOORMAN wacht de motie met belangstelling af. Zij gaat ervan uit dat de wethouder Financiën er ook kritisch naar zal kijken. De VOORZITTER concludeert dat het punt voldoende behandeld is. Het wordt geagendeerd voor de raadsvergadering voor een korte behandeling. 4. Begrotingswijziging 2023 Gemeente Amsterdam (VN2022-037320) Dit punt wordt gehamerd. Onderwijs 5. Beschikbaar stellen voorbereidingskrediet OBA NEXT Zuidoost en afwikkelen OBA NEXT Zuidas (VN2022-037254) Het lid RUNDERKAMP merkt op dat door prijsstijgingen op de bouwmarkt bouwen op de duurste grond van Nederland nog duurder is geworden. Gegadigde partijen om de OBA NEXT te bouwen op de Zuidas hebben zich teruggetrokken als gevolg van de gestegen kosten. Daardoor is het plan voor de OBA NEXT op de Zuidas ingehaald door de tijd. In het coalitieakkoord staat het plan om de OBA NEXT nu te bouwen in Zuidoost. Hij vindt dat een verstandig besluit, want Zuidoost is momenteel onderbedeeld in kunst en cultuur.

Juist in dit stadsdeel is een enorme behoefte aan dé bibliotheek van de toekomst, om kinderen vanaf jong te inspireren. Een bibliotheek heeft ook een maatschappelijke functie, zoals preventie van laaggeletterdheid, leesbevordering, mediawijsheid, ontmoeting en sociale cohesie. Het is gezien die maatschappelijke functie logisch om de

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 23 november 2022

OBA NEXT te bouwen in een groeiend stadsdeel met een jonge bevolking. Zuidoost heeft een relatief jonge bevolking die naar verwachting ook nog eens met 26% zal groeien tot 2040. De keuze voor Zuidoost klopt met het adagium ‘Ongelijk investeren voor gelijke kansen’ en is dus logisch, gezien de demografische opbouw en verwachte ontwikkeling van het stadsdeel. Hij vraagt hoe de wethouder ervoor denkt de zorgen dat de OBA NEXT in de komende jaren ook werkelijk wordt gebouwd, en wel op een locatie in Zuidoost. In hoeverre wordt gekeken naar investeringen door het bedrijfsleven in de OBA NEXT, nu dat Zuidoost ook zo goed weet te vinden. Het lid VON GERHARDT had van de vorige spreker een reflectie verwacht op het feit dat nu 2,2 miljoen euro met één pennenstreek in de prullenbak dreigt te belanden. Het lid RUNDERKAMP erkent dat. Maar er is dus sprake van een nieuwe situatie met gestegen bouwkosten en afgehaakte partijen. Het is dus tijd voor een nieuwe afweging voor het vinden van een locatie. De keuze voor Zuidoost is dan logisch, zoals hij zojuist heeft toegelicht. Het lid VON GERHARDT vraagt of het niet verstandiger is om, voor opnieuw 1,5 miljoen euro in de prullenbak te gooien, te wachten op de investeringsagenda van de stad. Die wordt dit voorjaar behandeld. Het lid RUNDERKAMP begrijpt niet waarom het lid Von Gerhardt spreekt over het in de prullenbak gooien van geld.

Er wordt gewoon gekeken hoe dit nieuwe plan kan worden voorbereid. Hij ondersteunt het voornemen van het college om te kijken of de OBA NEXT in Zuidoost geplaatst kan worden. Hij is het niet eens om te wachten op de investeringsagenda dit voorjaar. Het lid VON GERHARDT legt uit dat in de afgelopen jaren 2,2 miljoen euro uitgegeven is om de OBA NEXT op de Zuidas mogelijk te maken. Dat gaat nu niet door. Nu wil men opnieuw 1,5 miljoen euro besteden om de OBA NEXT in Zuidoost mogelijk te maken, terwijl men in maart volgend jaar wil gaan kijken welke investeringen de stad wil gaan doen. Het kan dus zomaar zijn dat het plan voor een OBA NEXT in Zuidoost dan alsnog sneuvelt. Dan heeft men bovenop de 2,2 miljoen euro, nog eens 1,5 miljoen euro voor niets uitgegeven. Voor dat geld kunnen zoveel meer leuke dingen gedaan worden voor Amsterdammers. Het lid RUNDERKAMP heeft de wethouder gevraagd hoe zij wil borgen dat de OBA NEXT daadwerkelijk gebouwd wordt in Zuidoost. De vraag aan de raad is nu in te stemmen met 1,5 miljoen euro om de mogelijkheden daartoe te onderzoeken. Hij ziet niet de noodzaak om daarop een halfjaar te wachten. Het is ook geen weggegooid geld om de OBA NEXT in Zuidoost neer te zetten. Het lid VON GERHARDT merkt op dat zijn fractie tegen de OBA NEXT was en nog steeds is.

Met een pennenstreek wordt nu 2,2 miljoen euro, waarmee zoveel betere dingen voor de stad gerealiseerd kunnen worden, de prullenbak in gegooid. Tegelijkertijd vraagt het college om 1,5 miljoen euro ter voorbereiding van de OBA NEXT in Zuidoost. Het lid ROODERKERK vraagt wat de VVD eigenlijk tegen bibliotheken heeft. Het lid VON GERHARDT antwoordt dat zijn partij niets tegen bibliotheken heeft. Wel heeft ze iets tegen een megalomaan project zoals OBA NEXT. Dat is niet de beste oplossing voor deze stad. Het lid ROODERKERK begrijpt dat de VVD wel tegen bibliotheken die daadwerkelijk verbinding proberen te maken met de stad, open zijn voor bewoners om te komen lezen, en extra onderwijs bieden. Zij kent de VVD als een partij die bedrijfseconomisch goed onderlegd is. De kosten van doorgaan zijn natuurlijk hoger dan

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 23 november 2022

de kosten van stoppen en het uitvoeren van het project zoals het was bedacht. Wat wil het lid Von Gerhardt met die 2,2 miljoen euro doen? Doorgaan met een bibliotheek op de Zuidas? Het lid VON GERHARDT antwoordt dat er al veel gewaarschuwd is voor een OBA NEXT op de Zuidas. Het college is nu tot de conclusie gekomen dat dit een slecht idee was. Zijn fractie zag dat al eerder. Nu wordt 2,2 miljoen euro, die bijvoorbeeld ook aan armoedebestrijding had kunnen worden besteed, weggegooid. Er wordt opnieuw 1,5 miljoen euro gevraagd, terwijl in maart volgend jaar de investeringsagenda wordt besproken. Daarbij staan al deze projecten opnieuw op de rol. De raad kan dan zomaar besluiten dat hij die OBA NEXT helemaal niet wil. Moet je dan nu al 1,5 miljoen euro uitgeven, terwijl er misschien helemaal niets mee gaat gebeuren? Dat vindt zijn fractie doodzonde. Het lid ROODERKERK herinnert eraan dat haar fractie altijd voorstander is geweest van de OBA NEXT op de Zuidas, en nu ook in Zuidoost, waar mensen zoiets het meeste nodig hebben. Daarom moet daar geïnvesteerd worden. Voor haar is het echt een commitment. Het is dan niet zo dat je het plan bij de voorjaarsnota weer afblaast. Het lid VON GERHARDT vindt het jammer dat er bij de behandeling van de investeringsnota dit voorjaar geen ruimte is om elk project integraal te wegen.

Het lid ALBERTS vraagt wat het lid Von Gerhardt verstaat onder ‘andere leuke dingen’. Bedoelt hij bijvoorbeeld een drastische uitbreiding van het aantal bibliotheekvestigingen in buurten? Het lid VON GERHARDT zou dat inderdaad een beter idee vinden dan zoveel geld te steken in de OBA NEXT. Het is beter helemaal te stoppen met de OBA NEXT. Zijn fractie vindt dat bibliotheken richting kinderen gebracht moeten worden, of andere plekken waar het het hardst nodig is. Hij gelooft niet dat je dan moet zoeken in een gebouw waar mensen heen gaan. De VVD is daarom voorstander van een IOBA FLEX. Dat is een bibliotheek op wielen, die richting kwetsbare wijken en scholen gaat. Op die manier kunnen mensen op een laagdrempelige manier gebruikmaken van de faciliteiten. Dat draagt daadwerkelijk bij aan het beschikbaar maken van de OBA voor de meest kwetsbare groepen. Het lid YEMANE vraagt hoe het lid Von Gerhardt zich een ‘IOBA FLEX’ voorstelt. Een wagentje dat in een bepaalde wijk of straat gaat staan? Het lid VON GERHARDT ziet dat als een mogelijkheid. De wagen kan in kwetsbare wijken staan, of naar scholen gaan. Daarmee breng je de bibliotheek daadwerkelijk naar de groepen die het nodig hebben. Het is niet waarschijnlijk dat een groot gebouw, waar dan ook geplaatst, mensen ertoe zal verleiden om meer van de faciliteit gebruik te maken.

Het lid YEMANE wijst erop dat bij de OBA NEXT niet alleen het boeken lenen centraal staat. Het wordt een integrale vorm met meerdere maatschappelijke voorzieningen. Zij denkt niet dat je dat kan realiseren met een bibliobus. Daarbij komt dat het niet alleen een plek moet zijn voor kwetsbare mensen. Verschillende mensen moeten er bij elkaar komen. Het lid VON GERHARDT reageert dat zoiets te realiseren is met de gebruikelijke, bestaande OBA-gebouwen. Misschien kunnen die uitgebreid worden. Met een OBA FLEX kun je mensen een eerste kennismaking geven, waarbij ze ontdekken hoe leuk het is om naar een OBA te gaan. Zoveel geld naar een OBA NEXT, terwijl er zoveel andere belangrijke zaken zijn in de stad, vindt zijn fractie zonde.

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 23 november 2022