Operationele verantwoording Ondermijningsbrigade sept21-sept22 GR.pdf

Resultaten OMB 09-2021 tot 09-2022

September 2022 Pagina 2 van 9

Aan Onderwerp Van

Leden van de Tactische Stuurgroep RIEC Amsterdam/Amstelland Verantwoording pilotjaar september ’21 tot september ‘22 Ondermijningsbrigade

In september 2020 heeft de Regionale Stuurgroep ingestemd met het opzetten van de Ondermijningsbrigade Amsterdam-Amstelland (OMB). In november ’21 heeft u het Werkplan ontvangen en is 1 september 2021 als startdatum voor het pilotjaar van de OMB gehanteerd. In aanloop naar de formele evaluatie vindt u hierbij een operationele verantwoording over het gehele pilotjaar. In deze operationele verantwoording beschrijven we: de aantallen, participatie & verloop controleacties, verantwoording Werkplan (eerder in TS gepresenteerd), als bijlage een geanonimiseerde versie van de voorlopige resultaten per controle als bijlage.

Inhoudsopgave 1.

De controles: aantallen, participatie & verloop ................................................................ 3

2.

Stand van zaken Werkplan ................................................................................................. 7

Inleiding De aanpak van ondermijnende criminaliteit is complex en kent vele vormen. Alle RIEC-partners zijn goed in staat hun eigen (monodisciplinaire) aanpak vorm te geven. Dit doen zij vanuit hun eigen bevoegdheden en mogelijkheden. In de Ondermijningsbrigade werken drie of meer RIECpartners samen in de multidisciplinaire controleaanpak. Als het gaat om complexere en zwaardere casuïstiek biedt het convenant van het RIEC-soelaas voor een integrale aanpak met vele partners. De Ondermijningsbrigade Amsterdam-Amstelland (OMB) is in het leven geroepen voor meldingen die niet complex van aard zijn, geen uitgebreide analyse vergen, waarbij meerdere partners van meerwaarde zijn en een snelle interventie noodzakelijk is.

RIEC

Ondermijningsbriga de

Integraal Complex

Multidisciplinair

RIEC Partner

Mono/Duaal/Planmatig

J.L. Makbouli – operationele verantwoording Ondermijningsbrigade pilotjaar

September 2022 Pagina 3 van 9

De OMB is een multidisciplinaire, snel inzetbare controle-eenheid met een vaste en flexibele schil aan medewerkers waarin de partners RIEC Amsterdam-Amstelland samenwerken. Zij wordt ingezet naar aanleiding van meldingen bij de deelnemende partners van vermoedens van ondermijnende criminaliteit bij ondernemingen. De OMB heeft concreet tot doel: “als één overheid de aantasting en ontwrichting van wijken, buurten en maatschappelijke voorzieningen voorkomen en het lokale ondernemersklimaat verbeteren.” Zij doet dit door het uitvoeren van alle multidisciplinaire controleacties binnen het beleidskader van het RIEC-zesluik en de landelijke RIEC-thema’s.

1. De controles: aantallen, participatie & verloop De Ondermijningsbrigade heeft in het pilotjaar in totaal 109 meldingen ontvangen van verschillende partners. In sommige gevallen wordt de melding door meerdere partners tezamen gedaan. Er wordt echter slechts 1 partner geregistreerd. Van deze meldingen zijn er 16 niet in behandeling genomen omdat de melding niet of onvoldoende (multidisciplinaire) ondermijnende elementen in zich heeft. Daarnaast zijn er 17 meldingen afgesloten om andere redenen zonder dat er een controleactie heeft plaatsgevonden. Deze redenen kunnen liggen in het feit dat er tactische overwegingen zijn om een melding (nu) niet in behandeling te nemen, omdat er bijvoorbeeld (al) een onderzoek loopt bij een van de partners. Maar ook kan de melding worden ingetrokken omdat het bedrijf is gestopt, de ondermijnende elementen zijn gestopt of dat wordt besloten dat een melding toch mono of duaal wordt opgepakt.

De meldingen komen van verschillende partners. De verdeling is als volgt: Partner

Aantal

Politie basisteams

31

FIOD

1

NLA

6

RIEC

21

NVWA

1

Gemeente Amsterdam

42

Gemeente Amstelveen

1

Gemeente Uithoorn

0

Gemeente Aalsmeer

0

Gemeente Diemen

0

Ouder-Amstel

0

OD NZKG

1

MMA regio Amsterdam

5

Totaal

109

J.L. Makbouli – operationele verantwoording Ondermijningsbrigade pilotjaar

September 2022 Pagina 4 van 9

Aantal meldingen per partner

De meldingen die bij de Ondermijningsbrigade worden gedaan liggen goed verspreid door het gebied, waarbij meldingen uit de Amstelland gemeenten achterblijven ondanks inspanningen van de Operationeel Manager Ondermijning die is aangesteld namens de Amstelland gemeenten. Er wordt nu gekeken of er mogelijkheden zijn om meer maatwerk voor de Amstelland gemeenten op het werkproces te leveren.

Verspreiding van meldingen door de regio

Aantal controles In totaal hebben er in het afgelopen pilotjaar 67 controles plaatsgevonden op 197 adressen en bij 212 ondernemingen. De controleacties hebben plaatsgevonden in de branches: Horeca, MTO, Souvenir, Transport & Logistiek, Juwelier en Kleding. In deze cijfers zijn grote controles meegenomen en er moet ook rekening gehouden worden met de lockdown vanaf half november 2021 tot februari 2022. De Ondermijningsbrigade is weer vol gestart in maart ’22. Jaar

Aantal meldingen

2021 30 2022 79 Totalen 109 Meldingen in de regio

Waarvan niet in behandeling genomen 8 8 16

Afgesloten meldingen zonder controleactie 5 12 17

Controleacties

Adressen

13 54 67

15 182 197

Ondernemingen

15 197 212

J.L. Makbouli – operationele verantwoording Ondermijningsbrigade pilotjaar

September 2022 Pagina 5 van 9

Dit geeft het volgende beeld op de kaart.

Spreiding controleacties door de regio in het pilotjaar

Participatie partners De partners van de Ondermijningsbrigade zijn betrokken en gaan graag en zeer regelmatig mee. De OMB vindt het belangrijk om als éen overheid zichtbaar op te treden en daar draagt de betrokken participatie van de partners vanzelfsprekend aan bij. De basisteams van de politie zijn tot nu toe altijd mee geweest. De Ondermijningsbrigade zal, met inachtneming van de uitspraak van de rechtbank in Oost-Nederland, beter gaan uitvragen én vastleggen of en op welke wijze er sprake is van een gevaarzetting. De Ondermijningsbrigade kijkt altijd, samen met partners, naar de wettelijke gronden waarop de partners tijdens een controle binnentreden en op welke wetgeving zij toezien. Momenteel wordt dit ook door een trainee van de gemeente Amsterdam in kaart gebracht. Uit het navolgende overzicht blijkt de (hoge) mate van participatie van partners bij de door de OMB uitgevoerde 67 controleacties:

J.L. Makbouli – operationele verantwoording Ondermijningsbrigade pilotjaar

September 2022 Pagina 6 van 9

Partner

Aantal

Politie basisteams Politie DRR Politie AVIM NLA Belastingdienst DOUANE

67 10 11 14 43 35

NVWA UWV Gemeenten – VTH / WABO Gemeenten – DOR Gemeenten – Werk & Inkomen OD NZKG Kansspelautoriteit Inspectie Gezondheidszorg De Nederlandse Bank Port of Amsterdam

30 48 60 34 23 8 5 1 1 2

Liander RDW LIV React Participatie partners

29 1 4 17

Bijzonderheden Zoals al eerder genoemd is het jaar grillig verlopen door de gevolgen van COVID19. Zo is de geplande Week van de Ondermijning van de politie-eenheid Amsterdam in november ’21 verschoven naar mei ’22 in verband met de lockdown in die periode. Dat laat onverlet dat er veel is gecontroleerd en dat er ook grote controleacties zijn geweest. Zo zijn er bijvoorbeeld in maart op verzoek van de politiedistrict Centrum/Noord in Noord vier dagen van grote controles geweest waar bedrijventerreinen gedeeltelijk werden gecontroleerd door de politie waarna alle aanwezige bedrijven vervolgens multidisciplinair werden gecontroleerd. In het havengebied is geparticipeerd in de TFOC (Transport Facilitated Organized Crime)-week van de politie waar op 1 dag verschillende adressen zijn bezocht met partners. Ook werden op een bedrijfsverzameladres in Amsterdam Noord 155 opslagunits gecontroleerd. Hierbij is gebruikt is gemaakt van de experimentele inzet van particuliere speurhonden, wat vanzelfsprekend vooraf is afgestemd met de partners. Er werd hier overigens ruim 250 kilogram shishatabak aangetroffen die zonder accijns de Nederlandse grens is overgebracht en in het illegale circuit terecht zou zijn gekomen. Ook werden hier ontzettend veel illegale medicatie aangetroffen die in overleg met de Inspectie Gezondheidszorg inbeslaggenomen werd.

Verder zijn naar aanleiding van de controleacties in ieder geval minimaal twee bestuurlijke sluitingen geweest op openbare orde en is in ieder geval in 1 geval de vergunning ingetrokken. De Ondermijningsbrigade heeft geen volledig zicht over de vervolgacties van de partners.

J.L. Makbouli – operationele verantwoording Ondermijningsbrigade pilotjaar

September 2022 Pagina 7 van 9

De OMB zit in een constant leerproces waarbij bevoegdheden slimmer worden gecombineerd of waarbij inzet slimmer wordt georganiseerd. Zo wordt bijvoorbeeld bij ondernemingen waar verwacht wordt nepartikelen aan te treffen de privaatrechtelijke organisatie REACT meegevraagd zodat de politie niet onnodig wordt belast en we toch samen een goed resultaat kunnen bereiken.

2. Stand van zaken Werkplan In november 2022 is het Werkplan naar de Tactische Stuurgroep van het RIEC gebracht. Hierbij zijn in het Werkplan een aantal voortgangspunten meegegeven. Hieronder wordt per punt de stand van zaken meegegeven. A. Inzetten op verbeteren meldingen (ondermijning gerelateerd) De OMB is actiegericht en richt zich niet op meldingen die een RIEC-partner zelf (monodisciplinair) kan oppakken en evenmin op overlastmeldingen. De belangrijkste opgave is daarom het ontvangen van kwalitatief goede meldingen die passen bij het midden van de piramide (zie figuur) en bij de doelstellingen van de OMB. Begrote Actie: In de eerste maanden van de pilot gaat de OMB intensief investeren in alle partners om met elkaar helder te krijgen welke meldingen passen bij de OMB. Gerealiseerd in pilotjaar: De coördinator van de Ondermijningsbrigade ziet dit als een constante opgave. Zij heeft alle partners bezocht en blijft dit ook doen om samen steeds tot betere meldingen te komen. De OMB ziet een gestage verschuiving van ‘lichtere’ meldingen naar meer complexe meldingen B. Vergroten aantal meldingen uit de Amstelland gemeenten Er zijn tot dusver nog weinig meldingen uit de Amstelland gemeenten binnengekomen. Inmiddels is er een Operationeel Manager Ondermijning voor de Amstelland gemeenten aangesteld.

Hiermee vindt tweewekelijks overleg plaats om ervoor te zorgen dat meldingen worden opgehaald bij de gemeenten. Actie: In goed overleg met de Operationeel Manager Ondermijning de inzetmogelijkheden van de OMB voor de Amstellandgemeenten kenbaar maken, bijvoorbeeld door het houden van presentaties over de OMB bij de Veiligheidsdriehoeken. Gerealiseerd in pilotjaar: Er is een presentatie gegeven bij de regionale Veiligheidsdriehoek. Bovendien is er twee- tot driewekelijks operationeel overleg geweest over de voortgang op dit punt. C. Versterken relatie RIEC-zesluik De OMB kan door de RIEC-projectgroepen in het kader van de thema’s in het zesluik worden ingezet in het kader van hun werkzaamheden. Het kan dan gaan om meldingen en hulp bij het organiseren van multidisciplinaire controleacties binnen de casuïstiek. Op een aantal geprioriteerde thema’s uit de projectgroepen worden regelmatig controles uitgevoerd.

J.L. Makbouli – operationele verantwoording Ondermijningsbrigade pilotjaar

September 2022 Pagina 8 van 9

Actie: Alle projectleiders van de projectgroepen worden bezocht om te bezien op welke wijze projectgroepen en OMB elkaar kunnen ondersteunen en hoe de inzet van de OMB optimaal kan bijdragen aan de taken van de projectgroepen. Gerealiseerd in pilotjaar: Alle projectleiders zijn bezocht. De aanvoer van meldingen naar de Ondermijningsbrigade heeft een zeer goede vooruitgang doorgemaakt. D. Versnellen van het uitvoeringsproces De wens is om effectiever van een melding tot een actie te komen. Hiervoor gaan we binnen het uitvoeringsproces kijken waar we kunnen versnellen en vereenvoudigen. Voor de operationele dagelijkse verantwoording wordt momenteel een systeem gebouwd bij de gemeente Amsterdam, waar ook het functioneel beheer van de OMB ligt. Hierdoor is het mogelijk snel verantwoordingsbeelden te maken. Dit systeem dient tevens als meldingenvolgsysteem. De operationele verantwoording wordt op de volgende elementen gedaan: aantal meldingen, aard van de meldingen, branche, van wie de melding afkomstig is, welke partner participeert en het gebied waar de actie is gedaan. Actie: Inzetten van toegesneden ICT om de werkzaamheden in de backoffice efficiënt te laten verlopen en daarnaast het leren van uitgevoerde acties om de effectiviteit en efficiëntie van controleacties te vergroten.

Gerealiseerd in pilotjaar: Alhoewel we in staat zijn om verantwoording te zien in het systeem, is er nog steeds handmatige controle en verbetering nodig. Versnelling in het proces komt momenteel meer door eigen keuzes dan de faciliterende informatiestructuur. E. Week van de ondermijning De Ondermijningsbrigade sluit vol aan bij de Week van de Ondermijning die door de Politieeenheid Amsterdam eind november wordt georganiseerd. In goede samenwerking met de organisatoren binnen de politie zal de OMB alle acties van de thema’s Horeca en nagelstudio’s/massagesalons gaan organiseren. Zij bemiddelt en ondersteunt bij het thema Haven. De voorbereidingen voor een nieuwe Week van de Ondermijning, thema Horeca voor oktober ’22 zijn in volle gang. Actie: Voorbereiden en uitvoeren van OMB-acties tijdens de Week van de Ondermijning aansluitend op het programma van die week. Gerealiseerd in pilotjaar: De Week van de Ondermijning is in november ’21 geannuleerd in verband met de lockdown. Het thema Horeca is verschoven naar mei ’22. De week is dankzij de inzet van alle partners succesvol verlopen en hebben samen reeds geëvalueerd. F. Communicatie richting de partners De effectiviteit van de OMB staat of valt met de betrokkenheid van alle partners. Dit betekent dat het van belang is om goed contact te onderhouden met de partners die hun controlecapaciteit in de OMB inzetten.

Het uitgangspunt is dat voor elke partner plek is in de OMB.

J.L. Makbouli – operationele verantwoording Ondermijningsbrigade pilotjaar

September 2022 Pagina 9 van 9

Actie: De coördinator van de OMB zal alle partners bezoeken en informeren over de mogelijkheden van de OMB en met de partners identificeren hoe zij optimaal hun bijdrage kunnen leveren. Gerealiseerd in pilotjaar: Alle partners zijn bezocht. Dit blijft echter een continu proces en is belangrijk om commitment te houden, te kijken naar verbeterpunten en om de relatie te bestendigen. G. Communicatie extern (acties/successen) De Ondermijningsbrigade richt zich op snelle, zichtbare en concrete controleacties. Zo draagt de Ondermijningsbrigade bij aan een zichtbaar en herkenbaar één overheid optreden. De Ondermijningsbrigade wil voorkomen dat deze zichtbaarheid zich beperkt tot de directe omgeving van een controlelocatie. Daarom zullen de resultaten van de controles en acties van de Ondermijningsbrigade frequent via nieuwsberichten worden verspreid. De nieuwsberichten worden geplaatst op de website en worden gedeeld via allerlei social media. Het ligt voor de hand om daarvoor bouwstenen te ontwikkelen, waar afhankelijk van de controle en/of de opbrengst één of meer van de deelnemende RIEC-partners het podium krijgen, indien zij dat willen. Actie: Concretiseren communicatiestrategie rond controleacties (bouwstenen voor persberichten, flyers etc.) Gerealiseerd in pilotjaar: Er is een website gerealiseerd waarop de nieuwsberichten worden geplaatst.

Er is frequent contact met de woordvoerders/communicatiemedewerkers van de partners. Tevens wordt er goed gekeken welke partner op welk moment communiceert. Voor de inzet van de OMB is een standaard communicatiezin opgesteld die terugkomt in de nieuws- en persberichten. In het Parool heeft in maart ’22 een mooi groot artikel over de werkwijze van de OMB gestaan. Daarvoor heeft misdaadjournalist Paul Vugts meegelopen met een controleactie. Het artikel is hier te vinden. H. Evaluatie na 1 jaar De OMB wordt conform afspraak na het einde van het pilotjaar geëvalueerd. De evaluatie wordt in opdracht van het RIEC en De Weerbaar Amsterdam uitgevoerd door de directie OIS (Onderzoek, Informatie, Statistiek) van de gemeente Amsterdam. De evaluatie zal zowel kwantitatief (welke controles hebben plaatsgevonden als kwalitatief zijn en zal ook een advies bevatten over de toekomst /hoe verder met de OMB. Actie: Opzetten en uitvoeren evaluatieonderzoek OMB. Gerealiseerd in pilotjaar: Bij de aanbieding van deze stukken zit tevens een voorstel om te komen tot evaluatie.

J.L. Makbouli – operationele verantwoording Ondermijningsbrigade pilotjaar