Openbaar JC Arena.pdf

jaarverslag 2022-2023 Stadion Amsterdam NV

GEHEIM

Inhoud 3

Voorwoord

4

Over Johan Cruijff ArenA

11

Bericht van de Raad van Commissarissen

18

Verslag van de d ­ irectie

44

Geconsolideerde jaarrekening Stadion Amsterdam NV

75

Enkelvoudige jaarrekening Stadion Amsterdam NV

89 Overige gegevens 91

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

101 Colofon

jaarverslag 2022-2023

Voorwoord We kijken niet alleen terug op een financieel goed jaar, maar ook op het feit dat we al onze bezoekers weer live mochten ontvangen en dat was een feest. We begonnen het jaar mooi met een speciale editie van het Grachtenfestival. Hiervoor waren onder meer certificaathouders uitgenodigd om samen alsnog het 25-jarig bestaan van de ArenA te vieren. Het was prettig om met elkaar gesprekken te kunnen voeren en elkaar in de ogen te kunnen kijken. Het delen van ervaringen onder het genot van een drankje en een hapje is toch prettiger dan online. Omdat het voor sommige certificaathouders tegelijkertijd een uitkomst biedt om online bijeen te komen, proberen we hier de juiste balans in te vinden. Samen met onze vaste huurders en organisatoren AFC Ajax, KNVB, TIG Sports, MOJO, Rocket, ALDA en ID&T organiseerden we een zeer groot aantal wedstrijden en evenementen in de ArenA. Ajaxsupporters, liefhebbers van het Nederlands elftal en concert- en dancebezoekers konden het afgelopen boekjaar weer alles live bijwonen. Dit leidde tot een gevulde en bruisende ArenA. Onze aandeelhouder en belangrijke stakeholder en huurder AFC Ajax gaat momenteel door onrustige tijden maar onze samenwerking is onveranderd goed. Daarom trekken we samen op waar dat kan.

jaarverslag 2022-2023

Via deze weg willen wij Edwin van der Sar bedanken voor de prettige samenwerking, de inspirerende contacten en de mooie momenten sinds hij in 2012 toetrad tot de Ajax-directie. Wij wensen hem en zijn gezin alle goeds. Samen is een belangrijk thema. Alleen met vereende krachten van al onze partners en stakeholders, en ook van onze medewerkers, kunnen wij onze bezoekers het beste bieden. Wij zorgen iedere dag voor een gastvrije ontvangst van onze bezoekers, voor een uniek evenement, een zorgeloze wedstrijd, een prachtig concert, een heerlijke maaltijd, een unieke stadiontour en een goed onderhouden en veilig stadion. Samen werken wij aan het creëren van betekenisvolle herinneringen. Wij danken eenieder die hieraan bijdroeg het afgelopen boekjaar. Een speciaal woord van dank is voor Henk van Raan, ArenA directielid van het eerste uur, die het afgelopen jaar zijn pensioenleeftijd bereikte. Wij zijn Henk buitengewoon dankbaar voor zijn onuitputtelijke drive op het gebied van het Facilitair Bedrijf, innovatie en duurzaamheid gedurende de afgelopen 27 jaar.

Tanja Dik

Over Johan Cruijff ArenA

jaarverslag 2022-2023

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

colofon

De Johan Cruijff ArenA is hét voetbalstadion van Nederland, de thuishaven van AFC Ajax en het Nederlands elftal. Als multifunctionele accommodatie huisvest de Johan Cruijff ArenA daarnaast grootschalige, nationale en internationale muziek- en dance-events en biedt het ArenA congrescentrum ruimte aan een grote diversiteit van zakelijke evenementen. Onze organisatie kent onder meer de volgende ­bedrijfsonderdelen: • Evenementenbedrijf ArenA: integrale realisatie van sport-, muziek- en dance-events in samenwerking met organisa­ toren. Het gaat om de totale customer journey, van ­ticketaankoop tot tevreden thuiskomen.

jaarverslag 2022-2023 / P 5

over johan cruijff arena • Stadiontours: unieke rondleidingen door de Johan Cruijff ArenA, thuisbasis van AFC Ajax. Tijdens een stadiontour zien bezoekers de meest exclusieve ruimtes en horen zij de beste verhalen. • Hospitality: food & beverage faciliteiten voor de bezoekers van het stadion. Een unieke hospitality ervaring samen met onze catering- en hospitality partners. • Amsterdam ArenA Advisory BV / ArenA do Brasil LTDA (Amsterdam ArenA International): advies en ondersteuning van onze klanten op diverse relevante gebieden. Wij zijn specialist in de ontwikkeling en het management van ­stadions met ESG (Environmental, Social and Governance) als uitgangspunt.

• Amsterdam Innovation Arena: onze proeftuin – een vooraanstaand ‘living lab’ – waar innovaties worden bedacht en getest. Dit doen wij samen met expertpartners met wie wij de krachten bundelen en kennis en netwerken delen. • Marketing & Communicatie & Partnerships: het brengen van de juiste boodschappen en het aangaan van partnerships ter ondersteuning van onze businessactiviteiten vandaag en in de toekomst. • Facilitair Bedrijf ArenA: beheer en onderhoud van het ­stadion, nieuw- en verbouwprojecten en de levering van gebouwgebonden services. • Staf: ondersteuning van de organisatie op het gebied van financiële, juridische en personele zaken, secretariaat en externe betrekkingen.

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

colofon

De Johan Cruijff ArenA is een van de meest duurzame stadions ter wereld. Met ruim 4.200 zonnepanelen, groene stroom en een superbatterij voor opslag van die groene stroom en ­ontlasting van het energienet, draagt zij bij aan een slimme en duurzame toekomst. Met haar digitale oplossingen voor mobiliteit, veiligheid en duurzaamheid is de Johan Cruijff ArenA een belangrijke ­partner bij de gebiedsontwikkeling van Amsterdam Zuidoost. Amsterdam Innovation Arena fungeert als ‘living lab’ en showroom voor innovatieve concepten voor stadionmanagement en ‘event experience’ maar bijvoorbeeld ook voor de gemeente Amsterdam. De ArenA bundelt krachten met ­publieke en private organisaties en zorgt voor samenwerkingen met lokale organisaties en bewoners. De Johan Cruijff ArenA creëert en verbindt. Onze oorsprong ligt in een unieke combinatie van een publiek–private samenwerking met de gemeente Amsterdam, AFC Ajax, commerciële founders en de uitgifte van certificaten. Samenwerken is onze basis, verbinden zit in ons DNA. Met een prachtig palet aan business partners geven wij dagelijks invulling aan onze ­purpose: het creëren van betekenisvolle herinneringen. Dit doen wij met aandacht voor onze omgeving en voor de volgende generatie. Dit doen wij samen!

jaarverslag 2022-2023 / P 6

Ons gezamenlijke doel Medewerkers en bezoekers zijn zich vandaag de dag bewuster dan ooit van zaken als footprint, purpose en relevantie. De ArenA heeft hier al langer aandacht voor. Wij willen graag ­invulling geven aan een meer betekenisvolle manier van ­werken en een bijdrage leveren aan de (werk)wereld om ons heen, zonder de aandacht voor financiële waarde te verliezen.

Wat de wereld nodig heeft

Wat onze medewerkers, bezoekers en partners drijft

Onze purpose

Ons verdienmodel

Wat Johan Cruijff ArenA uniek maakt

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

colofon

WAAROM we bestaan

jaarverslag 2022-2023 / P 7

Wij gaven het afgelopen jaar met al onze medewerkers invulling aan wie we willen zijn, voor wie we er willen zijn, hoe we dat doen en waarom. Waarom bestaan we als Johan Cruijff ArenA, waarom komen bezoekers naar ons toe, waarom kiezen we ervoor om bij de Johan Cruijff ArenA te werken? In deze mooie sessies is allereerst onze gezamenlijke purpose bepaald: ‘Wij creëren betekenisvolle herinneringen’. Het hebben van een gemeenschappelijk doel brengt relevantie. Daarom hebben we ook samen het ArenA kompas gemaakt van waaruit we invulling geven aan bijvoorbeeld onze marketingcampagnes, onze partnerships, onze trainingen en opleidingen.

Wij creëren betekenisvolle herinneringen

WIE we zijn

Wij zijn creatieve verbinders

WAT we doen

Wij creëren omstandigheden waarin iedereen kan excelleren

HOE we dit doen

Door elke uitdaging aan te gaan

Teams vol ambitie

Na de coronajaren was het logisch dat onze ambitie voor dit jaar was dat onze organisatie FIT, wendbaar en financieel ­gezond moet zijn. Dit betekende aandacht voor het welzijn van onze mensen, zorgen voor een goede afstemming met onze omgeving en het verstevigen van onze cashpositie. We zijn er trots op hoe alle teams dit tot uitvoer hebben ­gebracht. Onze vier strategische pijlers: ontwikkeling ­organisatie, state-of-the-art gebouw, operational excellence en maatschappelijk en financieel rendement, gaven richting in dit hele proces.

Kompas Gewenste beleving

Ik voel me veilig

Ik voel me welkom

Ik ben blij verrast

Ik voel me speciaal

Optimaal gedrag

Ik ken mijn rol en weet wat mij te doen staat

Ik sta open voor iedereen

Ik ben initiatiefrijk

Ik creëer persoonlijke ervaringen

Stimulerende cultuur

We vertrouwen op elkaars kennis en kunde

Iedereen is gelijk en doet mee

Feedback laat ons groeien

Creativiteit en ondernemendheid wordt beloond

Optimaal leiderschap

Ik ben beschikbaar, betrouwbaar en benaderbaar

Ik waardeer en respecteer je

Ik geef richting, ruimte en daag uit

Ik inspireer en heb visie

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

colofon

2022/2023 in de Johan Cruijff ArenA met vergelijking naar 2021/2022

25

29

2021/2022

voetbalwedstrijden

23

concerten/dance/ overige grootschalige evenementen

1

2021/2022

4.200

134

zonnepanelen op het dak

4.200

rolstoelplekken tijdens voetbalwedstrijden

2021/2022

2021/2022

134

2021/2022

141.000

179.000 bezoekers sinds 1996

43.987.868 2021/2022

jaarverslag 2022-2023 / P 8

41.732.868

deelnemers aan rondleidingen

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

Netto-omzet

→

enkelvoudige jaarrekening

Opbrengsten

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

colofon

Kerncijfers 2022/2023

2022/2023 2021/2022 2020/2021 2019/2020

(bedragen x 1.000)

€

€

€

2022/2023 2021/2022 2020/2021 2019/2020

€

Evenementen 49.685

29.519

23.317

29.746

Brutoomzetresultaat*

Voetbal • Ajax

23.098

13.575

9.609

13.786

24

25

21

2

1

5

0

• Ajax oefenwedstrijd/ Jong Ajax/ Ajax Vrouwen

Kosten

22

• EURO2020

Bedrijfskosten

9.710

6.564

3.931

6.627

Afschrijvingen

7.592

7.223

7.467

7.364

4

• Nederlands elftal / KNVB

1

4

6

1

• Concerten

17

0

0

0

2

Niet-voetbal Resultaat Bedrijfsresultaat

5.796

(212)

(1.789)

(205)

• Dance

Financiële lasten

(865)

(373)

(514)

(534)

• Overige grootschalige

Resultaat vóór belasting

4.931

(585)

(2.303)

(739)

evenementen

4

1

1

2

Resultaat na belasting

3.774

(450)

(1.597)

(584)

• Overige evenementen

88

94

76

102

Kasstroom

18.151

7.903

5.960

6.844

Totaal voetbal/ 136

124

117

126

2.255.000

828.000

117.000 1.175.000

179.000

141.000

37.000

evenementen Geïnvesteerd vermogen 149.141

137.516

141.581

146.665

Bezoekers

Aansprakelijk vermogen 104.848

101.149

101.712

103.205

Aantal bezoekers

Balanstotaal Aansprakelijk vermogen in % balanstotaal

evenementen 70%

74%

72%

70%

Aantal bezoekers rondleidingen

Personeel Gemiddeld aantal personeelsleden • Vast en tijdelijk

66

61

59

71

• Uitzendkrachten

5

5

3

10

565

595

300

475

• Stewards

jaarverslag 2022-2023 / P 9

* Opbrengsten - Activiteitsgerelateerde kosten

170.000

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

colofon

Stichting Administratiekantoor Stadion Amsterdam Aandeelhouder van Stadion Amsterdam NV 100%

Aandeelhouder van

Grace BV 100%

Aandeelhouder van

Amsterdam ArenA Advisory BV 100%

Amsterdam ArenA Outdoor BV 100%

Amsterdam Energy Arena BV 25%

AVON ArenA BV 100%

Stadion Amsterdam CV Stadion Amsterdam Exploitatie BV 100% (beherend vennoot)

9 rechtspersonen (commanditaire vennoten)

Vennootschappelijke structuur Johan Cruijff ArenA Stadion Amsterdam NV is eigenaar van de Johan Cruijff ArenA. Er is één aandeelhouder: Stichting Administratiekantoor ­Stadion Amsterdam. Stadion Amsterdam NV houdt 100% van de aandelen van Stadion Amsterdam Exploitatie BV, ­Amsterdam ArenA Advisory BV, Amsterdam ArenA Outdoor BV, AVON ArenA BV, ArenA do Brasil LTDA en 25% van de aandelen van Amsterdam Energy Arena BV. Van Stadion ­Amsterdam CV, waarin de exploitatie van de Johan Cruijff ArenA plaatsvindt, is Stadion Amsterdam Exploitatie BV de beherend vennoot en zijn de negen founders de commanditaire vennoten. Stadion Amsterdam CV is enig aandeelhouder in Grace BV.

jaarverslag 2022-2023 / P 10

ArenA do Brasil LTDA 100%

De negen founders zijn RAI Amsterdam, Coca-Cola Nederland, KPN, Grolsche Bierbrouwerij Nederland BV, Philips Nederland BV, Signify Netherlands BV, ABN AMRO, Stichting Exploitatie Nederlandse Staatsloterij (SENS) en Bouwcombinatie Stadion Amsterdam (bestaande uit Koninklijke BAM Groep BV en ­Ballast Nedam Bouw BV).

Bericht van de Raad van Commissarissen jaarverslag 2022-2023

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

Colofon

bericht van de raad van commissarissen Namens de algemene vergadering van aandeelhouders bieden wij u de door de directie opgemaakte jaarrekening 2022-2023 aan, en ook de toelichting op deze stukken. De jaarrekening is door PricewaterhouseCoopers Accountants NV gecontroleerd; bij dit verslag vindt u de goedkeurende controleverklaring. Wij stellen u voor de jaarrekening 2022-2023 vast te stellen overeenkomstig de voorgelegde stukken. Wij kunnen ons met de inhoud verenigen.

jaarverslag 2022-2023 / P 12

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

colofon

Een jaar van herstel Na een aantal zeer uitdagende jaren vanwege de COVID-19-­ pandemie, markeerde boekjaar 2022-2023 de overgang naar herstel. Dit werd zichtbaar door de volle tribunes bij alle ­wedstrijden van AFC Ajax. Daarnaast stonden er weer volop concerten en evenementen op de agenda en lieten onze mede­ werkers het thuiswerken voor een groot gedeelte ­achter zich. Gedurende het boekjaar speelde Ajax 24 wedstrijden (23 wedstrijden Ajax 1 en één wedstrijd Ajax Vrouwen) en het Nederlands elftal één wedstrijd. Ook vonden er 23 overige grootschalige evenementen plaats (concerten, dance-events en overige evenementen). De zomer van 2023 was wat ­betreft het aantal concerten van topartiesten een ongekend succes. Niet eerder vonden er in één seizoen zoveel concerten plaats, een recordaantal bezoekers bezocht deze concerten. De belangstelling en het enthousiasme voor de concerten, uit binnen- en buitenland, was indrukwekkend. Een deel van deze concerten valt financieel in het komende boekjaar 2023-2024. Na een aantal verliesgevende COVID-19-jaren, leverde dit boekjaar financieel herstel voor de ArenA, hierover leest u verderop in dit jaarverslag. Het financiële resultaat was uitzonderlijk, maar wij verwachten het komende boekjaar een meer genormaliseerd resultaat.

Gedurende het afgelopen boekjaar zijn grote stappen gezet in het verbeteren van de samenwerking met Ajax, onze belangrijkste partner. Openstaande zaken uit het verleden zijn

jaarverslag 2022-2023 / P 13

­ fgehandeld, er zijn nieuwe afspraken gemaakt over a ­verdergaande samenwerking en de onderlinge sfeer is sterk ­verbeterd. Op 9 november 2022 hebben de directies van Ajax en de Johan Cruijff ArenA hiertoe een vaststellingsovereenkomst ondertekend. Hiermee legden zowel Ajax als de Johan Cruijff ArenA de basis voor een goede samenwerking op alle niveaus. Graag bedankt de Raad van Commissarissen alle ­betrokkenen voor hun inzet en complimenteert zij hen met het bereikte resultaat. Gedurende het boekjaar vonden meerdere vergaderingen en bijeenkomsten plaats waarin onze aandeelhouders, STAK, gemeente Amsterdam en AFC Ajax, alsook onze certificaathouders werden geïnformeerd over de actuele stand van ­zaken en ontwikkelingen van de Johan Cruijff ArenA.

Samenstelling en functioneren RvC Stadion Amsterdam NV heeft een Raad van Commissarissen. Deze bestaat uit vijf commissarissen die worden benoemd door een besluit van de algemene vergadering van aandeelhouders. Drie van hen worden benoemd op bindende ­voordracht van de Raad van Commissarissen, één door de gemeente Amsterdam en één door AFC Ajax. Op de foto op pagina 11 staan van links naar rechts Diederik Karsten, ­Rahma el Mouden, Aat Schouwenaar, Fleur Mooren en Hans van der Noordaa.

14

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

colofon

Tijdens het afgelopen boekjaar heeft Heleen van Ketwich ­Verschuur na ruim acht jaar afscheid genomen als commissaris op voordracht van de gemeente Amsterdam. Heleen heeft haar rol al die jaren met heel veel enthousiasme, toewijding en passie vervuld. Zij was een ware ambassadeur voor de ­Johan Cruijff ArenA, speelde een actieve rol in de benoemingsen remuneratiecommissie en kreeg de bijnaam ‘Helena ArenA’, hetgeen veel zegt over haar betrokkenheid. De Raad van Commissarissen bedankt Heleen hartelijk en gaat haar zeker missen. Op 16 december 2022 is Rahma el Mouden op voordracht van de gemeente Amsterdam tijdens de algemene vergadering van aandeelhouders benoemd tot commissaris voor een ­periode van vier jaar. Wij zijn verheugd met de benoeming van Rahma en wensen haar succes en plezier in deze nieuwe rol. De Raad van Commissarissen heeft een zelfevaluatie ­uitgevoerd over haar functioneren. Hieraan heeft zij een ­aparte bespreking gewijd. Onderwerpen die onder andere aan de orde kwamen zijn: de samenwerking, het functioneren van de commissies, de effectiviteit van de vergaderingen, het functioneren van de voorzitter en samenwerking met het ­management en de stakeholders van de Johan Cruijff ArenA.

Vergaderingen RvC en commissies Gedurende het verslagjaar kwam de Raad van Commissarissen zes keer bijeen voor een reguliere vergadering. Daarnaast ­vonden er diverse extra calls en informele overleggen plaats binnen de Raad van Commissarissen. Ook vonden deze plaats

jaarverslag 2022-2023 / P 15

tussen de voorzitter en de leden van de Raad van Commissarissen afzonderlijk en met de directie van Johan Cruijff ArenA. De Raad van Commissarissen heeft de directie en medewerkers bijgestaan in het intensieve jaar na de coronacrisis. Tijdens overleggen werd voornamelijk gesproken over de impact van de coronacrisis op de organisatie. Daarbij was ook oog voor het jaar na de crisis. Dit ging bijvoorbeeld om het welzijn van het Johan Cruijff ArenA-personeel en overige gebruikers van het stadion, maar ook om financiële zaken zoals liquiditeit, cashflowprognose en financiering, en de opvolging van mevrouw Van Ketwich Verschuur als commissaris. Vaste onderwerpen waarover daarnaast in de Raad werd gesproken zijn de strategie van de organisatie, het vijfjarenplan van het stadion, het ­corporate jaarplan, de begroting en de financiële resultaten, de samenwerking met Ajax en overige stakeholders en veiligheid. Tijdens een presentatie door de Director of Operations is de werkwijze op het gebied van veiligheid in de Johan Cruijff ­ArenA intensief toegelicht. Hierbij stonden onderwerpen als risico­ analyse, calamiteiten- en ontruimingsplan, handelingsprotocollen en communicatie en opschaling centraal.

De belangrijkste strategische pijlers van de Johan Cruijff ArenA – ontwikkeling organisatie, een state-of-the-art gebouw, maatschappelijk en financieel rendement en operational excellence – geven in alle overleggen richting. De Raad van Commissarissen kent twee commissies; de auditcommissie en de benoemings- en remuneratiecommissie. De auditcommissie, bestaande uit de heer Schouwenaar (voorzitter) en mevrouw Mooren, vergaderde in het verslagjaar drie keer met de directie van de Johan Cruijff ArenA. Daarnaast had de commissie regelmatig een-op-een contact met de algemeen

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

colofon

en financieel directeur over onder meer het overbruggings­ krediet van ABN AMRO, de liquiditeit en cashflowprognose, de begroting 2023-2024 en de WOZ-waardering. De benoemingsen remuneratiecommissie, bestaande uit mevrouw Van Ketwich Verschuur (vanaf 17 december 2022 mevrouw El Mouden) en de heer Karsten, vergaderde in het verslagjaar één keer met de directie van de Johan Cruijff ArenA en de afdeling HR. Het welzijn van de Johan Cruijff ArenA-medewerkers, het meten van hun prestaties, functiehuis en functiewaardering, integriteit en ondernemingsraad zijn enkele onderwerpen die tijdens deze vergadering werden besproken.

Risicomanagement Ook in dit verslagjaar heeft de Raad van Commissarissen de ontwikkelingen op het gebied van risicomanagement uitvoerig met de directie besproken. De continuïteit van evenementen en de veiligheid van bezoekers zijn van groot belang voor onze bedrijfsvoering. De grootste risico’s (toprisico’s) zijn door de directie bepaald en in kaart gebracht. Daarbij besteedt de ­directie veel aandacht aan risico’s die de bedrijfsvoering ­kunnen verhinderen. De Raad van Commissarissen stelt vast dat de verankering van de risico’s in de bedrijfsvoering van de Johan Cruijff ArenA adequaat geregeld is.

jaarverslag 2022-2023 / P 16

Rooster van aftreden Het rooster van aftreden, met inachtneming van het bepaalde in de statuten, is als volgt: Datum eerste

Datum

Naam

benoeming

aftreden

De heer A. Schouwenaar

01-07-2011

2023

Mevrouw H.C. van Ketwich Verschuur

12-12-2014

2022

De heer H. van der Noordaa

15-05-2019

2023

De heer D. Karsten

13-12-2019

2023

Mevrouw F.J.M.A.G. Mooren-La Bastide

17-12-2021

2025

Mevrouw R. el Mouden

16-12-2022

2026

Conform goedkeuring voor statutenwijziging tijdens de ­algemene vergadering van aandeelhouders van Stadion ­Amsterdam NV op 16 december 2022 luidt artikel 8.7 als volgt: Een commissaris treedt uiterlijk af op de dag van de eerste algemene vergadering, die gehouden wordt nadat vier jaren na zijn benoeming zijn verlopen. De aftredende commissaris kan daarna éénmalig voor een periode van maximaal vier jaar worden herbenoemd; deze commissaris kan nadien wederom worden herbenoemd voor een benoemingstermijn van ­maximaal twee jaar die daarna met opnieuw maximaal twee jaar kan worden verlengd. Herbenoeming na een periode van acht jaar wordt gemotiveerd in het verslag van de Raad van Commissarissen.

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

colofon

Tot slot De Raad van Commissarissen is opgelucht dat we COVID-19 achter ons hebben kunnen laten en dat de Johan Cruijff ArenA weer het bruisende stadion is zoals we het graag zien. Dit is natuurlijk alleen mogelijk door de samenwerking met al onze partners en met de steun van aandeelhouders en certificaathouders. Wij bedanken graag alle medewerkers hartelijk voor hun enorme inzet en betrokkenheid gedurende het boekjaar. De Raad van Commissarissen

Hans van der Noordaa (voorzitter) Heleen van Ketwich Verschuur (tot 16 december 2022) Fleur Mooren-La Bastide Aat Schouwenaar Diederik Karsten Rahma el Mouden (vanaf 16 december 2022)

jaarverslag 2022-2023 / P 17

Verslag van de ­directie jaarverslag 2022-2023

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

Colofon

verslag van de directie Waar we de afgelopen jaren rode cijfers schreven vanwege corona, presenteren we nu een sterk verbeterd financieel resultaat. Een resultaat over een jaar waarin we een recordaantal van zeventien concerten faciliteerden en meer dan 2,2 miljoen bezoekers ontvingen. Diverse artiesten die jarenlang niet konden toeren, deden in de zomer van 2022 en 2023 de Johan Cruijff ArenA weer aan. Samen met de overige evenementen leidde dit tot een financieel recordjaar. We spreken ook wel van coronajaar vier, het jaar waarin de afgelopen drie verliesjaren grotendeels zijn gecompenseerd.

jaarverslag 2022-2023 / P 19

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

colofon

De start van het boekjaar was gelijk goed met een aantal grote evenementen in de maand juli. Concertpartner MOJO trapte het drukste concertjaar ooit af met de Rolling Stones en Ed Sheeran in juli 2022. In het voorjaar van 2023 kwamen ze terug met een prachtige line-up van artiesten. Voor onze nieuwe VIP-cateringpartner Hutten waren deze concerten, samen met de voetbalwedstrijden in juli, hun aftrap in de ­Johan Cruijff ArenA. Hutten had een aantal opstartissues en ook voor ons was het even wennen na twintig jaar met een vaste cateringpartner te hebben gewerkt. De samenwerking met Hutten is echter goed en samen zetten we belangrijke stappen. Er stonden nog een aantal zaken open in het kader van ons 25-jarig jubileumjaar. Zodoende leidden wij in juli een groot aantal van onze buren rond door de ArenA en ontvingen we in augustus een grote groep certificaathouders tijdens een ­speciale editie van het Grachtenfestival op de rand van het veld. Beter hadden we ons jubileumjaar niet kunnen afsluiten: een volle hoofdtribune, een verrassende setting en swingende jazzklanken door artiesten grotendeels afkomstig uit ­Amsterdam Zuidoost. Ajax kende een interessante Champions League loting die garant stond voor drie avonden internationaal voetbalvermaak en een overwintering in de Europa League.

Na de interlandwedstrijd Nederland – België met het Nederlands elftal onder leiding van Louis van Gaal, en de tiende editie van dance event AMF, was de invulling van onze evenementenkalender anders dan gewend. De vroege winterstop bood ruimte aan

jaarverslag 2022-2023 / P 20

een andere programmering dan gebruikelijk en leidde tot een geweldige novembereditie van Toppers in Concert en een nieuw evenement in samenwerking met de KNVB: Huis van Oranje. Dit betekende ook een extra, succesvolle, herbezoding in december. In januari lag het stadion er weer schoon bij en was het klaar voor de hervatting van de reguliere wedstrijden van Ajax. Omdat MOJO verzocht een tweetal bijzondere ­concerten van Metallica te organiseren eind april, was het stadion gedurende het Eredivisieseizoen even een rocktempel. Daarna speelde Ajax de laatste belangrijke thuiswedstrijden. In mei werd de Eredivisie afgesloten met een derde plaats voor Ajax en dat garandeerde Europese Play-offs. Direct na afloop van de laatste thuiswedstrijd bouwden we het stadion om voor de meest intensieve concertzomer ooit. Tussen alle concerten en andere evenementen door, van Metallica tot en met The Weeknd, Coldplay in juli viel al in het huidige boekjaar, vonden er diverse werkzaamheden plaats. Het ging om zowel de binnen- als de buitenkant van de ArenA zodat bij aanvang van het voetbalseizoen het stadion weer up-to-standard was voor onze bezoekers en hoofdhuurder Ajax.

Onder meer ­projecten rondom de zalen op niveau 3 in het hoofdgebouw, een aantal bruggen van de buitenomlopen en balcony seats onderaan de tweede ring ter hoogte van de middenlijn zijn afgelopen zomer, deels al in het nieuwe boekjaar 2023-2024, uitgevoerd. Opschalen naar een prachtig gevulde ArenA tijdens wed­ strijden, concerten, zakelijke evenementen en stadiontours was niet mogelijk zonder de geweldige inzet van onze mede-

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

colofon

werkers en partners. We kijken met trots en voldoening terug op het afgelopen jaar. Het zijn de mensen die de Johan Cruijff ArenA maken tot wat die is en die onze bezoekers laten ­genieten van al het moois dat we organiseren. Samen maken wij herinneringen. Wij zijn blij als onze bezoekers dat zijn.

Mensen maken het verschil Onze mensen zijn het belangrijkste. Samen met de mede­ werkers van onze partners zorgen zij voortdurend voor een veilig en memorabel bezoek aan de Johan Cruijff ArenA voor al onze bezoekers. Mensen maken het verschil. Investeren in sfeer, persoonlijke groei, gezondheid en een veilig werkklimaat is daarom van groot belang en heeft altijd onze aandacht. Een open houding naar iedereen en naar een verscheidenheid aan invalshoeken en meningen houdt ons hierbij scherp. Het boekjaar, met een recordaantal concerten, vroeg veel van onze medewerkers. Er was sprake van een hoge werkdruk. In onderling overleg keken we naar manieren om die druk te verlagen en waar mogelijk hebben we extra menskracht ­ingezet. De huidige arbeidsmarkt is over het algemeen lastig. Gelukkig biedt de ArenA een unieke werkplek die medewerkers vaak als magisch bestempelen. Daardoor weten wij onze ­vacatures meestal snel in te vullen. Met ons thuiswerkbeleid dragen wij bij aan minder reistijd voor onze medewerkers, minder CO2 uitstoot, effectiever werken en een betere werk-privébalans. Er is eveneens veel animo onder studenten om bij de Johan Cruijff ArenA stage te lopen, wat resulteerde in zeven stageplaatsen gedurende het afgelopen boekjaar.

jaarverslag 2022-2023 / P 21

Onze stagiaires blijven ook graag voor een vast dienstverband, wat een positieve ontwikkeling is. Ondanks de uitdagingen op de huidige arbeidsmarkt verwelkomden wij het afgelopen boekjaar negentien nieuwe collega’s. Via een vernieuwd onboardingsprogramma maakten we hen bekend met onze organisatie, de diverse afdelingen, mensen en gebruiken. Twaalf collega’s verlieten de organisatie waardoor het aantal FTE uitkomt op 65,7 (vorig boekjaar 57,3). Het personeelsverloop kwam uit op 13,55% ten opzichte van 6,4% vorig jaar. De stijging in het personeelsverloop is groten­ deels het gevolg van het vertrek van medewerkers bij de ­servicedesk, een functie die vaker tijdelijk wordt ingevuld. Het team van de servicedesk is inmiddels weer op volle sterkte. Ons verzuimpercentage kwam uit op 5,1% (was 3,4%). Deze stijging is het gevolg van een aantal langdurige verzuimgevallen. Inmiddels zijn deze medewerkers weer ­volledig of gedeeltelijk teruggekeerd in de organisatie. In mei 2023 namen we na ruim 25 jaar afscheid van Henk van Raan, directeur Facilitaire Zaken en Innovatie, omdat hij de pensioengerechtigde leeftijd bereikte. Tijdens een bezoek van al onze medewerkers aan ’14 de musical’ namen we op feestelijke wijze afscheid van Henk en zijn familie.

Met het vertrek van Henk bestaat de directie van het stadion uit Tanja Dik (CEO), Hidde Salverda (Director of Operations) en Han Mouton (Director Finance). Op de afbeelding op pagina 18 ziet u van links naar rechts Han Mouton, Tanja Dik en ­Hidde ­Salverda.

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

colofon

In november 2022 namen medewerkers deel aan een ­preventief medisch onderzoek (PMO) wat ons inzicht gaf in de (geestelijke) gezondheid en fitheid van onze medewerkers. Deze gegevens verwerken we in een vitaliteitsbeleid. Wij ­dragen op diverse manieren bij aan de gesteldheid van de ArenA-medewerkers, onder meer door te voorzien in fruit, bootcamp lessen samen met de Ajax-collega’s en padellen. Ook dit jaar liepen diverse collega’s mee met de Cruyff Legacy 14k. Onze personeelsvereniging AdrenAline organiseert jaarlijks bijeenkomsten en activiteiten waardoor medewerkers elkaar zowel op als buiten de werkvloer treffen. Het afgelopen jaar ondersteunden we de ontwikkeling van medewerkers met een profielanalyse. Ook was er ruimte voor het volgen van trainingen en opleidingen en organisatie breed gaven we trainingen in gesprekstechnieken. In overleg met alle collega’s realiseerde de Johan Cruijff ArenA een nieuw functiehuis. Hierin is iedere functie opnieuw beschreven en gewogen, inclusief competenties behorende bij de rol en de organisatie. Naast de hernieuwing van het functiehuis is ons salarishuis gebenchmarkt en is de beoordelingssystematiek aangepast en transparant gemaakt.

De steward als belangrijke pilaar Om onze intensieve kalender het hoofd te kunnen bieden moesten we onze pool van stewards uitbreiden en dat in een lastige arbeidsmarkt. Het was een uitdaging om voldoende kwalitatief beveiligings- en servicepersoneel te vinden. Ook de bijbehorende kosten stegen fors. Het lijkt er inmiddels op dat we het diepste dal qua aanwas van nieuw personeel gaandeweg het boekjaar achter ons hebben gelaten. Daarnaast jaarverslag 2022-2023 / P 22

is er een gestage groei van de opkomstcijfers vanuit onze vaste pool stewards en beveiligers zichtbaar. We investeerden veel in binding met en aandacht voor onze mensen, onder meer door het openen van een crew centre. De geweldige concert­ agenda droeg er het afgelopen boekjaar eveneens aan bij dat personeel graag voor ons kwam werken. Triple A is de stewardorganisatie van AFC Ajax/Johan Cruijff ArenA waaronder onze stewards, interventiestewards, ­medicals, hostesses en event hosts vallen. De Triple A-poule bestaat uit 565 medewerkers. Aan het einde van het boekjaar 2022-2023 is besloten om het bedrijfsmodel van Triple A ­onder de loep te nemen om te komen tot een toekomst­ bestendig model. Een onderzoek hiertoe is gestart, de ­uitkomsten worden gedurende het komende boekjaar ­verwacht en vervolgens geïmplementeerd. Organisatie en medewerkers Johan Cruijff ArenA

Organisatie en medewerkers Triple A

69

565

medewerkers 41% man

65,7 FTE

13,5% personeelsverloop

medewerkers 59% vrouw

gemiddeld aantal jaar dienstverband

8,9

verzuim

5,1%

60% man

40% vrouw

Onderverdeeld in Steward/ Inteventiesteward/ Medical/ Hostess/ Event Host gemiddeld aantal jaar dienstverband

3,3

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

Resultaat na belasting (duizenden)

Bedrijfsresultaat (duizenden)

→

enkelvoudige jaarrekening

€ 4.000

€ 6.000

→

overige gegevens

€ 3.000

Het resultaat, het bedrijfsresultaat en de omzet over de afgelopen tien jaar

€ 5.000 € 4.000

→

Controleverklaring

€ 2.000

→

colofon

€ 1.000

€ 3.000 € 2.000 € 1.000

€0

€0 € -1.000 € -2.000

€ -1.000 12-13 13-14 14-15 15-16 16-17 17-18 18-19 19-20 20-21 21-22 22-23

Omzet (duizenden) € 50.000 € 45.000 € 40.000 € 35.000 € 30.000 € 25.000 € 20.000

jaarverslag 2022-2023 / P 23

12-13 13-14 14-15 15-16 16-17 17-18 18-19 19-20 20-21 21-22 22-23

€ -2.000

12-13 13-14 14-15 15-16 16-17 17-18 18-19 19-20 20-21 21-22 22-23

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

colofon

jaarverslag 2022-2023 / P 24

Wij creëren betekenisvolle herinneringen Een prachtjaar waarin live weer mocht Het boekjaar 2022-2023, een succesvol boekjaar met een recordaantal evenementen, startte met Sensation, het ­inhaalconcert van de Rolling Stones, dat in juni op het laatste moment werd geannuleerd, en twee concerten van Ed Sheeran in-the-round. In oktober huisvestten we wederom AMF, deze versie was speciaal ter ere van het tienjarig bestaan van het evenement. Het boekjaar 2022-2023 kende een vroege en lange winterstop als gevolg van het WK voetbal in Qatar waarmee er ruimte kwam voor een andere programmering dan gebruikelijk. In november huisvestte de ArenA drie ­concerten van Toppers in Concert, waarvan één besloten concert. De Flowerpower editie van het grootste meezingfeest van het jaar was ook in een ander jaargetijde dan gebruikelijk een groot succes en een enorm feest. Een nieuw concept ­gedurende de winterstop was Huis van Oranje, public viewings van de wedstrijden van het Nederlands elftal in Qatar met tienduizenden Oranjesupporters bij elkaar. In november en december zagen vele Oranjefans de wedstrijden Nederland – Ecuador, Nederland – Qatar en Nederland – Argentinië op grote schermen en omgeven door entertainment en top­ artiesten. Huis van Oranje was het officiële fanevent van de KNVB in Nederland. In de maanden april, mei en juni 2023 vond een indrukwekkende reeks MOJO-concerten plaats.

De reeks werd afgetrapt door Metallica met twee shows met ­verschillende sets en een gedurfd in-the-round podium­ ontwerp. Metallica startte in Amsterdam de wereldtournee. Na het slot van het Eredivisie voetbalseizoen werd het stadion

direct omgebouwd voor een intensieve concertzomer. ­Achtereen vonden er twee concerten plaats van ‘The Boss’ Bruce Springsteen, drie concerten van Harry Styles, twee concerten van Beyoncé en eveneens twee concerten van The Weeknd. Allemaal zeer succesvolle en uitverkochte shows met zeer uiteenlopende muziek, performances en ­bezoekers. Het is altijd genieten als een vol stadion waardering uit voor de ­artiest en de avonden goed verlopen. De samenwerking met onze belangrijke concertpartner MOJO verliep wederom ­fantastisch. Wij kijken met veel plezier terug op deze ­intensieve samenwerking. Gedurende het boekjaar speelde Ajax 1 in de Johan Cruijff ArenA 23 wedstrijden waarvan één oefenwedstrijd, de ­wedstrijd Ajax – PSV om de Johan Cruijff Schaal, zeventien wedstrijden in de Eredivisie, drie wedstrijden in de Champions League groepsfase (tegen Rangers, SSC Napoli en Liverpool) en één Europa League-wedstrijd tegen Union Berlin. De Ajax Vrouwen speelden voor het eerst een wedstrijd in de Johan Cruijff ArenA, de vrouwen-Klassieker Ajax – Feyenoord. Met ruim 30.000 bezoekers op de tribune werd een record ­gevestigd in de Eredivisie voor vrouwen. De sfeer in het stadion was indrukwekkend en de wedstrijd gaf een nieuwe groep fans de gelegenheid om een wedstrijd in de ArenA mee te kunnen maken.

Het Nederlands elftal speelde gedurende het boekjaar één wedstrijd in de Johan Cruijff ArenA in de Nations League tegen België.

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

colofon

Zo’n prachtige volle agenda goed laten verlopen gaat natuurlijk gepaard met de nodige uitdagingen. Ten aanzien van het openbaar vervoer waren dat de grote druk op Station Bijlmer na afloop van het eerste concert van Ed Sheeran in juli 2022, er was geen treinverkeer mogelijk via Station Bijlmer als ­gevolg van werkzaamheden voorafgaand aan en na afloop van de wedstrijd Ajax – Go Ahead Eagles en er was een grote treinstoring rondom het eerste concert van Harry Styles. ­Bezoekers van het concert van Harry Styles die niet naar huis konden reizen als gevolg van deze storing konden terecht in de Ziggo Dome waar medewerkers van de Ziggo Dome, MOJO en de Johan Cruijff ArenA gezamenlijk zorgden voor de opvang en verzorging van deze bezoekers. Dit voorbeeld toont aan hoe belangrijk een goede samenwerking en afstemming met de collega-bedrijven in het ArenA-gebied en met overige partners en diensten is. Met alle betrokken partijen is er na afloop uitvoerig geëvalueerd. Hieruit zijn weer goede lessen getrokken. Na meer dan 25 jaar besloot onze publiekscateraar om niet mee te doen aan een tender voor de publiekscatering. Hiermee komt er een einde aan een lange en vruchtbare samenwerking met de Catering Club. Johan Cruijff ArenA heeft samen met AFC Ajax gedurende het boekjaar een succesvol traject doorlopen om tot een nieuwe partner voor onze publiekscatering te komen.

De keuze is daarbij na een lang en intensief traject gevallen op Levy. Levy is een cateraar met een schat aan ­ervaring op het gebied van stadioncatering in zowel de ­Verenigde Staten als in het Verenigd Koninkrijk. Met ingang van 1 januari 2024 neemt Levy het stokje over van onze ­gewaardeerde en vertrouwde cateraars Catering Club, Kick’s en Mr. Long. Graag spreken wij onze dank en waardering uit

jaarverslag 2022-2023 / P 25

voor de cateraars die vanaf de opening van het stadion in 1996 verantwoordelijk waren voor de publiekscatering en voor de jarenlange goede samenwerking. In totaal bezochten gedurende het boekjaar 179.000 ­bezoekers de Johan Cruijff ArenA voor een stadiontour. Deze bezoekers waarderen de rondleiding met een 9+, vorig jaar was dit een 8,5. De samenwerking met Ajax voor het product Stadiontours kreeg gedurende het boekjaar structureel vorm, een ontwikkeling waarmee wij erg gelukkig zijn. Deze samenwerking helpt onder meer in het gebruik van mooie Ajax-­ content. Een andere groep bezoekers is die van business events. Ondanks het drukke boekjaar met veel grootschalige wedstrijden, concerten en evenementen, vonden er ook ­indrukwekkende en succesvolle business events plaats in de Johan Cruijff ArenA. Deze zakelijke evenementen worden op maat georganiseerd in samenwerking met onze VIP-cateringpartner Hutten Catering. Onder andere de Cruyff Legacy Summit vond in de ArenA plaats ter ere van het 25-jarig ­bestaan van de Johan Cruyff Foundation en werd geopend door niemand minder dan Koning Willem-Alexander. Voor deze summit werd gebruik gemaakt van de zalen in het hoofdgebouw, de hoofdtribune en de rand van het veld.

Ook het evenement Techleap, met de uitreiking van de Leading Entrepreneur in Tech Award, liet zien hoe onze locatie ­optimaal tot zijn recht komt voor een bijzonder business event.

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

colofon

Afval en energie in 2022/2023 met vergelijking naar 2021/2022 stadskoude (Gj)

stadswarmte (Gj)

3.774

11.231

3.192

CO2 uitstoot in kg

4.290 35.345 0,002 0,04 344.273 395.156

CO2 uitstoot in kg per bezoeker CO2 besparing in kg

15.414

2021/2022

2021/2022

totaal aantal kilo’s afval

591.300 257.026 2021/2022

percentage restafval (%) waterverbruik (m ) 3

32.230

57,8 62,6 2021/2022

28.055 2021/2022

Jaaropbrengst zonnepanelen (kWh)

806.259 925.425 2021/2022

elektriciteitsverbruik (kWh)

8.437.313 9.229.293

jaarverslag 2022-2023 / P 26

0,270

kilo afval per bezoeker

2021/2022

2021/2022

vorig jaar niet gemeten vanwege corona

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

colofon

Johan Cruijff ArenA al jaren actief in duurzaamheid Al jaren loopt de Johan Cruijff ArenA voorop om in goede ­balans met onze omgeving te opereren en behoren wij tot de meest innovatieve en duurzame stadions ter wereld. Wij ­gebruiken onze positie in de maatschappij graag om als ­voorbeeld te dienen voor anderen; partners, bezoekers, ­spelers, artiesten en mensen uit de stad. Wij waren een van de eerste stadions met zonnepanelen, waren uniek met de plaatsing van een superbatterij van drie megawatt, bestaande uit 148 tweedehands accu’s afkomstig uit elektrische auto’s, en investeerden veel om ons energieverbruik terug te dringen. Zo bouwden we het afgelopen boekjaar onze grasgroei-­ verlichting om naar led-verlichting, is er een biovergister ­geplaatst voor ons groenafval en zijn de eerste investeringen gedaan om een tweede megabatterij te plaatsen. jaarverslag 2022-2023 / P 27

ESG-beleid naar een volgende fase In mei spraken wij de ambitie uit om als stadion in 2030 Net Positive te zijn. Dit betekent dat wij een positieve bijdrage aan mens, maatschappij en milieu leveren en dus méér teruggeven aan de aarde dan we gebruiken. Door Net Positive te worden, willen we bijdragen aan een duurzame en leefbare wereld voor toekomstige generaties. Dit doen wij samen met partners ­zoals gemeente Amsterdam en Ajax. Zo’n ambitie is niet in één keer bereikt. Hiervoor zetten we elk jaar stappen en het brengt een grote verantwoordelijkheid en verwachting met zich mee. Wij zullen komend boekjaar vaker inzoomen op de impact van een evenement. De lessen die we hieruit trekken, willen we gebruiken om volgende evenementen duurzamer te maken. De standaarden die eruit volgen, kunnen als referentie en benchmark voor de gehele evenementensector dienen. Gedurende het boekjaar zullen we voortdurend

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

colofon

nieuwe initiatieven opstarten en investeren om voorop te ­blijven lopen op het gebied van duurzaamheid. Want

’Soms moet er iets gebeuren, voordat er iets gebeurt’. In dit verslag van de directie nemen we u mee in een aantal belangrijke stappen die wij gedurende het afgelopen boekjaar hebben gezet. We zijn er nog niet, maar we zijn trots op wat we tot nu toe hebben bereikt.

CSRD-wetgeving en de dubbele materialiteitsanalyse Voor de Johan Cruijff ArenA geldt vanaf het boekjaar ­2025-2026 de verplichting om te voldoen aan de duurzaamheidsverslaggevingseisen zoals vastgelegd door Europa in de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD). Ter ­ondersteuning van onze Net Positive ambitie hebben wij in het afgelopen boekjaar al veel mooie stappen gezet in het rapporteren over de duurzaamheidsgebieden Environment (milieu), Social (mens) en Governance (bestuur) (ESG).

Data gedreven verduurzamen Inzicht in ons eigen presteren is noodzakelijk om beleid te kunnen maken en daarop te sturen. We willen weten wat we al gedaan hebben, waar we staan en wat de verbetermogelijk­ heden zijn. De samenwerking met Global Sustainable ­Enterprise System (GSES) helpt ons om dat inzicht te krijgen. GSES ondersteunt in het meten, verifiëren en beoordelen van onze duurzaamheidsprestaties binnen zes aandachtsgebieden. 1. Corporate Social Responsibility 2. Circular Economy 3. CO2 Reduction 4. Sustainable Procurement 5. Health & Safety 6. Biodiversity Onze duurzaamheidsprestaties 100% 90% 80% 70%

68%

67%

58%

60%

Zo stelden wij al vast welke onderwerpen echt belangrijk (materieel) zijn voor de Johan Cruijff ArenA. Dit deden wij ­samen met onze stakeholders door middel van de dubbele materialiteitsanalyse. We verzamelen de benodigde data om zowel kwalitatief als kwantitatief over deze materiële onderwerpen te kunnen rapporteren. Het verzamelen van deze data door de hele keten is uitdagend, onze belangrijkste stap afgelopen jaar was daarom het aanbrengen van focus.

jaarverslag 2022-2023 / P 28

50% 40% 30%

24%

20% 10%

5%

0%

0% CSR

CE

CO2

SP

HS

BIO

Corporate Social Responsibility

Circular Economy

CO2 Reduction

Sustainable Procurement

Health & Safety

Biodiversity

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

colofon

Met de beschikbare data is een nulmeting gedaan. Oftewel, er is inzichtelijk gemaakt hoe we er nu voor staan. Op Corporate Social Responsibility, CO2 Reduction en Health & Safety scoren wij ‘voldoende’ volgens de GSES-norm, op Circular Economy, Sustainable Procurement en Biodiversity niet. Hier gaan we komend jaar mee aan de slag. Een van de vervolgstappen is het vaststellen welke verbeterinitiatieven we kunnen opzetten en het uitvoeren van herhaalmetingen.

Environment (milieu) CO2 uitstoot De Johan Cruijff ArenA probeert elk jaar haar absolute uitstoot van broeikasgassen te verminderen en rapporteert hierover volgens de richtlijnen van het ‘Green House Gas Protocol’. Hieronder laten we onze uitstoot per scope zien. CO2 uitstoot (x 1.000)

22/23

Verschil

21/22

Scope I

-309

- 18%

-377

Scope II

313

- 24%

412

Scope III

-

Totale uitstoot

4

-

-88%

Scope III nog niet in kaart. Hiermee wordt komend jaar gestart.

Scope I: directe emissies van bronnen in eigendom of onder beheer. Scope II: indirecte emissies van aangekochte energie. Scope III: indirecte emissies die plaatsvinden in de waardeketen.

jaarverslag 2022-2023 / P 29

35

Johan Cruijff ArenA heeft 4.200 zonnepanelen op het dak ­liggen waarmee binnen scope I een forse besparing wordt gerealiseerd. Binnen scope II wordt de aangekochte energie weergegeven. Deze energie kopen wij zoveel als mogelijk groen in waardoor we per saldo voor scope I en II een neutraal ­resultaat benaderen. Per januari 2024 kent Nederland wetgeving die voorschrijft dat 75% van door ons uitgegeven plastic weer ‘schoon’ terug moet komen zodat het gebruikt kan worden als grondstof voor het vervaardigen van nieuwe plastic bekers. Herbruikbare ­bekers zijn dan de norm om milieuvervuiling te voorkomen. Hierop vooruitlopend hebben wij tijdens de concertreeks ­afgelopen zomer al verschillende werkwijzen toegepast met goede resultaten. Zo introduceerden we het Single Use Recycle System (SURS) en brachten dit onder de aandacht van onze bezoekers door middel van een aantrekkelijke en duidelijke campagne. Met groot resultaat. Bij sommige concerten is het gelukt om bijna 80% van de bekers ‘schoon’ retour te ont­ vangen. Deze uitkomsten geven goede hoop voor de toekomst. Onze bezoekers lijken een schoner milieu van belang te vinden en zijn bereid hieraan bij te dragen tijdens een bezoek aan de Johan Cruijff ArenA. Op dit moment zijn we met Ajax in overleg om ook bij de Ajax-wedstrijden stappen te zetten op dit gebied.

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

colofon

van de werknemer. Belangrijk daarbij is om uit te gaan van gelijkheid in het werven, belonen en ontwikkelen van ­personeel. De Johan Cruijff ArenA is een inclusieve organisatie waar anoniem solliciteren (zonder foto, leeftijd en achtergrond) wordt aangemoedigd. Zo wordt uitsluitend beoordeeld op kwaliteiten, werkervaring en vaardigheden.

Afgelopen jaar namen we The Waste Transformer in ­gebruik. Dit is een slimme biovergister die voedselafval van bedrijven uit Amsterdam Zuidoost omzet in groene energie die de Johan Cruijff ArenA afneemt. Voorheen werd dit ingezameld en vervoerd naar plekken ver buiten Amsterdam. Soms tot wel 260 kilometer buiten de stad. Nu is dat transport niet meer nodig, zo besparen we CO2. De biovergister, die naast de ArenA staat, levert jaarlijks zeven fulltimebanen op voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Social (mens) De mensen met wie wij werken Personeel is voor de Johan Cruijff ArenA van groot belang. Medewerkers maken het creëren van betekenisvolle herinneringen mogelijk. Daarom staat de gezondheid en de veiligheid van het eigen personeel hoog in het vaandel. De werkomgeving is gericht op de vitaliteit en de fysieke en mentale gezondheid

jaarverslag 2022-2023 / P 30

Wat voor het eigen personeel geldt, geldt ook voor personeel verder in de waardeketen. Dit betekent dat de ArenA haar stakeholders actief stimuleert om werknemers te behandelen zoals zij haar eigen personeel behandelt. Ook het verder ­verspreiden van het Net Positive gedachtegoed valt hieronder. De salariskloof tussen mannelijke en vrouwelijke medewerkers is een actueel onderwerp en ook de Johan Cruijff ArenA kijkt hiernaar. In het managementteam (bestaande uit 5 fte man/­ 4,5 fte vrouw) ligt het gemiddelde salaris van de vrouwelijke werknemers 0,7% hoger. Dat betekent dat er van een salariskloof op dit niveau in onze organisatie geen sprake is. Voor de lagen onder managementteamniveau geldt dat er een verschil is in de totale beloning tussen mannelijke en vrouwelijke ­medewerkers van 20%. Deze afwijking ten nadele van de vrouwen is te verklaren. Meer operationele functies, met een lager salarisniveau, worden ingevuld door vrouwen. Vergelijkbare posities binnen de ArenA worden gelijkwaardig beloond en bij de instroom van nieuwe medewerkers wordt altijd ­gekeken naar de samenstelling van de teams en het bijbehorende salaris van collega’s, om schreefgroei te voorkomen.

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

colofon

Governance (bestuur) Goed bestuur De Johan Cruijff ArenA ziet goed bestuur als de basis van haar bedrijfsprocessen. Het is een leidraad die zorgdraagt voor een verantwoordelijke manier van zakendoen en het ontplooien van activiteiten. De Johan Cruijff ArenA onderschrijft de ­principes van de Nederlandse Corporate Governance Code en leeft de code zo goed mogelijk na. We zijn geen beurs­ genoteerde onderneming en hebben een unieke structuur. Om die reden zijn we niet verplicht om aan alle bepalingen van de Code te voldoen. Door de plaats die de Johan Cruijff ArenA in de samenleving inneemt en vanwege de maatschappelijke functie die zij bekleedt, presenteert zij zich zo open en transparant mogelijk. Belangrijke thema’s die voor Johan Cruijff ArenA onderdeel uitmaken van goed bestuur zijn: • Veiligheid • Naleving van wet- en regelgeving • Voorkomen van corruptie en omkoping Veiligheid Wij zijn verplicht om bij de exploitatie van de Johan Cruijff ArenA te voldoen aan alle gestelde veiligheidseisen. Daartoe behoort het regelmatig updaten, testen en keuren van de ­cruciale veiligheidssystemen en -onderdelen van de Johan Cruijff ArenA. Wij trainen onze medewerkers en zorgen voor een adequaat servicesysteem waar storingen en incidenten gemeld en opgevolgd kunnen worden, zowel tijdens evenementen als in non-event situaties.

jaarverslag 2022-2023 / P 31

Naleving van wet- en regelgeving Het beleid van de Johan Cruijff ArenA is ingericht op naleving van wet- en regelgeving. Het niet naleven van wet- en regelgeving kan negatieve gevolgen hebben voor onze bezoekers, medewerkers en overige stakeholders. Denk aan ongevallen en directe schade aan personen en/of bedrijven. Voorkomen van corruptie en omkoping De Johan Cruijff ArenA heeft transparantie en eerlijkheid hoog in het vaandel staan. Wij tolereren geen omkoping of andere vorm van corruptie. De gedragscode van de Johan Cruijff ArenA beschrijft de verwachting die wij hebben van onze medewerkers op het gebied van het naleven van weten regelgeving, hun integriteit en hoe zij respectvol en open handelen naar elkaar en onze omgeving.

De wens van onze bezoeker in kaart We introduceerden dit jaar de ‘customer journeys’ als een ­effectief stuurmiddel binnen onze organisatie. Dit gaat ons helpen om elk aspect van onze interactie met bezoekers te begrijpen en te optimaliseren. We maken de overstap naar een datagedreven aanpak met behulp van dashboards, ­nulmetingen en bezoekersonderzoek. Deze benadering zal ons waardevolle inzichten opleveren en zal de wensen en ­behoeften van onze bezoekers en stakeholders nog beter in kaart brengen, waardoor we voortdurend aanpassingen en verbeteringen kunnen doorvoeren. Bezoekersonderzoek wordt uitgevoerd zowel onder bezoekers van concerten en evenementen als voetbalwedstrijden van Ajax en de KNVB.

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

colofon

Het afgelopen jaar hebben we grote stappen gezet op het ­gebied van social media en digitalisering. Dit resulteerde in aanzienlijke verbeteringen en prestaties. Zo hebben we een groeiende online community met voor het eerst meer dan 100.000 aan volgers op Instagram, wat aangeeft dat ons ­publiek betrokken wil blijven bij onze evenementen en ­activiteiten. We hebben geïnvesteerd in creatieve en inter­ actieve content, zoals exclusieve ‘behind the scenes’ (operational excellence) beelden, gericht op sales en interactieve campagnes. Een mooi voorbeeld is de ‘Grasmeester’ ­campagne rondom de interlandwedstrijd Nederland – België. Hierdoor vergrootten we ook ons bereik op platforms als ­Facebook en LinkedIn. Key performance indicators als ­engagement, groei of het verhogen van inkomsten zijn hierbij leidend. Op onze website brachten we verbeteringen aan om onze bezoekers van de juiste informatie te voorzien, updates met betrekking tot evenementen te geven en hen bijvoorbeeld de mogelijkheid te bieden om online te reserveren voor ­restaurants of merchandise te bestellen. Onze hernieuwde communicatiestrategie wordt ook goed ­gemeten, zowel voor commerciële als niet-commerciële boodschappen. Door de introductie van sales funnels per ­afdeling, bieden we actief ondersteuning bij het behalen van de commerciële doelstellingen en maken we onze resultaten inzichtelijk.

Het inzichtelijk maken van het commerciële proces en belangrijke key performance indicators leidde tot gerichte acties en campagnes die onze financiële prestaties verbeterden. Zo behaalde de ArenA goede resultaten met de ­campagnes rondom de verkoop van merchandise en ging de bezettingsgraad van restaurants tijdens concerten omhoog.

jaarverslag 2022-2023 / P 32

Ook verhoogden we de boekingsgraad van Stadiontours door middel van ondersteunende campagnes. Wij blijven onze maatschappelijke betrokkenheid vergroten door ons te ­verbinden aan initiatieven die mens en maatschappij vooruithelpen, vaak speciaal gericht op onze directe omgeving ­Amsterdam Zuidoost. Zo introduceerden we een jaarlijkse burendag waar we bezoekers uit Zuidoost in de ArenA ­verwelkomden. Daarnaast hebben we een partnership met de Cruyff Foundation (recent verlengd) waarbij we ons richten op jongeren in Zuidoost. Met hen organiseren we ook jaarlijks de Cruyff Legacy 14k om zo geld in te zamelen voor de Foundation.

Samen kunnen we meer Onze partners zijn voor ons van groot belang. We kijken met iedere partner hoe we onze samenwerking willen invullen en partnershipgesprekken zijn daarom een standaard onderdeel van elk nieuw contract dat we aangaan. Dit helpt ons om ­strategischer en effectiever samen te werken. Door de sterke proposities van de Johan Cruijff ArenA, voegen wij op ­verschillende vlakken waarde toe voor partners, onder meer op het gebied van innovatie en duurzaamheid. We hebben een gestructureerde en continue samenwerking opgebouwd om de betrokkenheid van onze bezoekers en fans te vergroten. Duurzame relaties vergroten de betrokkenheid van onze fans en kunnen leiden tot waardevolle voordelen voor partijen. Door middel van zowel nieuwe als bestaande partnerships is de merkwaarde van de Johan Cruijff ArenA vergroot en groeit ons platform. Zo hebben we met onze partner ABN AMRO de eerste wedstrijd van de Ajax Vrouwen in de Johan Cruijff ­ArenA mede mogelijk gemaakt. Ook verlengden we afgelopen jaar de partnercontracten met onder meer ABN AMRO, KPN,

→

Over johan cruijff ArenA

→

Bericht Raad van Commissarissen

→

Verslag van de directie

→

Geconsolideerde jaarrekening

→

enkelvoudige jaarrekening

→

overige gegevens

→

Controleverklaring

→

colofon

en MOJO, waardoor we samen verder kunnen bouwen aan een mooie toekomst. Onze inspanningen voor partnerships leidden niet alleen tot operational excellence maar ook tot aanzienlijke maatschappelijke en financiële voordelen. We hebben ermee bijgedragen aan de duurzame waardecreatie van de Johan Cruijff ArenA. De relaties gaan verder dan alleen transacties; ze zijn ­gebaseerd op gedeelde doelstellingen en waarden. Dit zal leiden tot wederzijdse groei en succes. Ook met het zicht op de ambitie van Johan Cruijff ArenA om in 2030 Net Positive te zijn en op het vergroten van onze duurzaamheidsambitie gaan we partnerships aan. Door samen te werken met partners die zich net als wij inzetten voor duurzaam­heid kunnen wij onze negatieve impact op het ­milieu verminderen en zijn we een positieve kracht in de maatschappij.

Founders Onze negen founders en tevens commanditaire vennoten zijn RAI Amsterdam, Coca-Cola Nederland, KPN, Grolsche ­Bierbrouwerij Nederland BV, Philips Nederland BV, Signify Netherlands BV, ABN AMRO, Stichting Exploitatie Nederlandse Staatsloterij (SENS) en Bouwcombinatie Stadion Amsterdam (bestaande uit Koninklijke BAM Groep BV en Ballast Nedam Bouw BV). De samenwerking met onze founders en andere belangrijke partners stond zoals altijd in het teken van de realisatie van diverse gezamenlijke projecten, activaties en evenementen.

jaarverslag 2022-2023 / P 33

De meerwaarde van een goed partnership blijkt uit de mooie initiatieven die er zijn. We zijn alle partners zeer dankbaar voor de prettige samenwerking en het resultaat dat we samen hebben geboekt.

Een state-of-the-art gebouw Het afgelopen jaar stegen de energietarieven tot ongekende hoogten. Om die reden is er flink geïnvesteerd in en is er tijd besteed aan het verder verduurzamen en terugdringen van ons energieverbruik. Tijdens de COVID-19-periode zijn geen grote investeringen gedaan en zijn verschillende onderhoudswerkzaamheden ­uitgesteld. Deze werkzaamheden zijn het afgelopen boekjaar weer opgepakt waardoor er veel onderhoud is uitgevoerd. Denk hierbij aan bouwkundig onderhoud zoals het vervangen van de bruggen van de buitenomlopen. Voor AFC Ajax en de Johan Cruijff ArenA is alleen de beste grasmat goed genoeg. Daarom worden kosten noch moeite gespaard om de grasmat te allen tijde in uitstekende conditie te brengen en houden. In de VVCS Veldencompetitie ­2022-2023 is onze grasmat op een gedeelde eerste plaats geëindigd samen met Feyenoord. De grasmatten van de ­Johan Cruijff ArenA en De Kuip worden dus door de aanvoerders van de Eredivisie het best beoordeeld. En daar zijn we ongelofelijk trots op! Het is vooral een unieke prestatie van ons grasteam, omdat we door de bijzondere evenementenkalender drie ­herbezodingen hadden.