ONDERTEKENDE VERSIE raadsinformatiebrief_initiatiefvoorstel menstruatiearmoede (4).pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 20 december 2022 Armoedebestrijding, Onderwijs, GGD Marjolein Moorman, Shula Rijxman WPI, bestuurszaken.wpi@amsterdam.nl Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel Aanpak menstruatiearmoede in Amsterdam van het lid Yemane c.s.

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 9 november 2022 hebben raadsleden Yemane (GroenLinks), Ahmadi (BIJ1), Bouhassani (PvdA), Wehkamp (D66), Kabamba (Lijst Kabamba), Bloemberg (Partij voor de Dieren) en Khan (DENK) een initiatiefvoorstel ingediend getiteld Aanpak menstruatiearmoede in Amsterdam. Met dit voorstel wordt het college gevraagd om: 1. Te onderzoeken hoe op publieke instellingen (scholen inclusief basisscholen, apotheken, jeugdclubs, buurthuizen, bibliotheken, asielzoekerscentra, gemeentelijke gebouwen), op plekken waar mensen het risico lopen geen menstruatieproducten te kunnen kopen ongeacht genderidentiteit, papieren en inkomen, menstruatieproducten verstrekt kunnen worden en daarbij bijvoorbeeld op te trekken met het Armoedefonds en/of deels vanuit de Masterplannen; 2. Te onderzoeken op welke manier menstruatiearmoede en het beschikbaar stellen van menstruatieproducten opgenomen kan worden nemen in het gemeentelijk armoedebeleid, bijvoorbeeld via de stadspas waarbij het niet ten koste mag gaan van andere armoederegelingen; 3. In het uitwerken van deze beslispunten ook de private sector (zoals producenten van menstruatieproducten) en maatschappelijk middenveld (zoals organisaties die zich inzetten voor menstruatiearmoede, lokale buurtpartners en de Voedselbank) te betrekken; 4.

Samen met maatschappelijke organisaties, zorginstellingen en scholen een voorlichtingscampagne (gericht op het brede publiek en specifiek op scholen) vorm te geven waarin uitgelegd wordt wat menstrueren inhoudt, welke producten er zijn, hoe die werken en hoe deze producten hygiënisch en veilig gebruikt moeten worden. Ook moet de voorlichtingscampagne het stigma rondom menstrueren en menstruatiearmoede bespreekbaar maken en moet er worden verwezen naar instanties waar men terecht kan voor menstruatieproducten als zij hier zelf geen toegang toe hebben. In navolging van andere gemeentes in Nederland vragen de initiatiefnemers in het voorstel Amsterdam een grotere rol te spelen bij dit probleem. Het initiatiefvoorstel signaleert dat het een landelijk probleem is waarbij de betreffende raadsleden graag Amsterdam voorop zien lopen. Ze

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

20 december 2022 Pagina 2 van 5

roepen in hun voorstel ook het rijk op om lokaal beleid te ondersteunen door middel van een landelijke voorlichtingscampagne om stigma’s rondom en taboes op menstrueren te bestrijden. Het college waardeert het werk dat de indieners hebben verzet om dit voorstel te schrijven en hun betrokkenheid bij dit onderwerp. Armoede is een serieuze hindernis om te kunnen meedoen in de samenleving. Menstruatiearmoede vormt daarbij nog een extra hindernis en verkleint daarmee de kansengelijkheid. Ook omdat menstruatiearmoede gepaard gaat met een dubbel taboe. Praten over menstrueren of armoede voelt vaak ongemakkelijk of ongepast. Het is niet dus niet alleen een armoedeprobleem, maar heeft ook een belangrijke voorlichtingscomponent. Het college onderschrijft de oproep aan het rijk om de lokale aanpak te ondersteunen met de genoemde landelijke voorlichtingscampagne. Het college wil daarnaast benadrukken dat structurele verbetering van de bestaanszekerheid en het inkomen van mensen bij het kabinet voorop zou moeten staan. De bestaanszekerheid van een steeds grotere groep mensen staat onder druk. Niet alleen nu door de hoge inflatie en de energiecrisis, maar al veel langer (ook al voor de coronacrisis). De verhoging van de Wet Minimum Loon (WML) en de bijstand met 10% per 1 januari 2023 is een goede eerste stap, maar zeker onder de huidige omstandigheden volstrekt onvoldoende.

Per onderdeel van het voorstel treft u hier onder een reactie van het college aan. 1. Te onderzoeken hoe op publieke instellingen (scholen inclusief basisscholen, apotheken, jeugdclubs, buurthuizen, bibliotheken, asielzoekerscentra, gemeentelijke gebouwen), op plekken waar mensen het risico lopen geen menstruatieproducten te kunnen kopen ongeacht genderidentiteit, papieren en inkomen, menstruatieproducten verstrekt kunnen worden en daarbij bijvoorbeeld op te trekken met het Armoedefonds en of deels financiering vanuit de Masterplannen. Inmiddels heeft het college mede naar aanleiding van amendement 486 bij de begroting 20231 € 50.000,00 gemeentelijke subsidie beschikbaar gesteld om het aantal uitgiftepunten voor menstruatieproducten uit te breiden. Stichting Armoedefonds heeft voor het vierde kwartaal in 2022 € 7.500,00 en voor 2023 € 45.000,00 subsidie ontvangen om het aantal uitgiftepunten uit te breiden van 29 naar minstens 50. De spreiding van de uitgiftepunten wordt in samenwerking met de stadsdelen verder uitgewerkt. De behoeften en wensen vanuit de masterplangebieden spelen ook een rol. Stadsdelen kunnen het beste inschatten waar nieuwe uitgiftepunten het hardst nodig zijn.

Nieuwe locaties waar we nu aan denken zijn bijvoorbeeld: Marokkaanse Vrouwen Vereniging Nederland (Zuid), Huis van de Wijk Waterlandpleinbuurt (Noord) en Speeltuinvereniging Spin de SterSpelers (Noord). Naast de uitgiftepunten van het Armoedefonds zijn er ook uitgiftepunten van particuliere organisaties, zoals de menstruation stations van de Neighborhood Feminists. Andere uitgiftepunten zijn te vinden bij voedselbanken (al dan niet met hulp van het Armoedefonds), op het speciaal onderwijs en verschillende andere scholen. Dit betekent dat leerlingen bij de conciërge of teamleider terecht kunnen voor (gratis) menstruatieproducten. Daarnaast zijn er op 1 Een pilot voor het beschikbaar stellen van menstruatieproducten van de leden Yemane (GroenLinks), et al.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

20 december 2022 Pagina 3 van 5

de toiletten van een aantal VO-scholen automaten waar de producten voor de kostprijs gekocht kunnen worden. Op dit moment zien we geen noodzaak voor aanvullende financiering via de Masterplannen. We denken dat het beschikbaar gestelde budget voor nu genoeg is om voldoende menstruatieproducten te leveren. Gezien bovenstaande ziet het college het voorstel op dit punt grotendeels als ondersteuning van beleid, maar adviseert de raad het punt over aanvullende financiering via de Masterplannen niet over te nemen. 2. Te onderzoeken op welke manier menstruatiearmoede en het beschikbaar stellen van menstruatieproducten opgenomen kan worden nemen in het gemeentelijk armoedebeleid, bijvoorbeeld via de stadspas waarbij het niet ten koste mag gaan van andere armoederegelingen. In het initiatiefvoorstel wordt het armoedebeleid van Rotterdam als voorbeeld genoemd. In Rotterdam kunnen inwoners met een laag inkomen met het jeugdtegoed op de Rotterdampas menstruatieproducten kopen. Dit jeugdtegoed is voor kinderen tot en met 17 jaar. In Amsterdam kennen we de regelingen Kindtegoed en de Scholierenvergoeding. Het Kindtegoed is een tegoed op de Stadspas voor kinderen t/m 14 jaar. Bij de Hema kunnen menstruatieproducten via de Stadspas met het Kindtegoed worden aangeschaft.

We onderzoeken momenteel of er meer drogisterijen kunnen worden aangesloten op het Kindtegoed, om zo de toegankelijkheid tot hygiëneproducten2 te vergroten. Daarnaast onderzoekt het college of ook de Scholierenvergoeding kan worden gekoppeld aan de Stadspas, om deze regeling toegankelijker en eenvoudiger te maken voor gebruikers. Daarmee komt de Scholierenvergoeding beschikbaar als tegoed op de Stadspas en kunnen 15 t/m 17 jarigen ook dit tegoed inzetten voor hygiëneproducten. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel op dit punt over te nemen, met dien verstande dat dit niet leidt tot een verhoging van het Kindtegoed en/of de Scholierenvergoeding. 3. In het uitwerken van deze beslispunten ook de private sector (zoals producenten van menstruatieproducten) en maatschappelijk middenveld (zoals organisaties die zich inzetten voor menstruatiearmoede, lokale buurtpartners en de Voedselbank) te betrekken. De gemeente werkt samen met meerdere partners in het maatschappelijke middenveld, zoals toegelicht bij onderdeel 1 hierboven. De maatschappelijke initiatieven hebben contact met de private sector. Het college beschouwt dit punt als ondersteuning van het huidige beleid om maatschappelijke initiatieven te ondersteunen. 2

Menstruatieproducten, maar ook shampoo en zeep bijvoorbeeld. Er kunnen met winkels afspraken gemaakt worden om alleen een selecte groep producten voor een vergoeding in aanmerking te laten komen (geen snoepgoed bijvoorbeeld).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

20 december 2022 Pagina 4 van 5

4. Samen met maatschappelijke organisaties, zorginstellingen en scholen een voorlichtingscampagne (gericht op het brede publiek en specifiek op scholen) vorm te geven waarin uitgelegd wordt wat menstrueren inhoudt, welke producten er zijn, hoe die werken en hoe deze producten hygiënisch en veilig gebruikt moeten worden. Ook moet de voorlichtingscampagne het stigma rondom menstrueren en menstruatiearmoede bespreekbaar maken en moet er worden verwezen naar instanties waar men terecht kan voor menstruatieproducten als zij hier zelf geen toegang toe hebben. Het college stelt voor het bespreekbaar maken van menstruatie(armoede) mee te nemen in de huidige inzet op voorlichting rondom seksuele gezondheid in plaats van een nieuwe voorlichtingscampagne op te starten. Scholen geven aan overladen te worden met voorlichtingscampagnes over allerlei onderwerpen die een plek moeten vinden in het onderwijs. Het inzetten van middelen voor het ontwikkelen en uitvoeren van nog een campagne is wellicht niet de meest effectieve inzet van middelen. De GGD zet via verschillende kanalen in op een goede seksuele gezondheid en het verhogen van het bereik onder groepen Amsterdammers waar dit thema meer taboe is. Bij het Centrum Seksuele Gezondheid (CSG) kunnen Amsterdammers terecht met vragen rondom menstruatie.

Het CSG organiseert op vijf locaties in Nieuw-West, Zuidoost en Centrum jongerenspreekuren, waar jongeren tot 25 jaar met of zonder afspraak terecht kunnen. Om de bekendheid van deze spreekuren te vergroten wordt samengewerkt met de bestaande netwerken in deze wijken, zodat bijvoorbeeld de buurtteams jongeren kunnen doorverwijzen. Het CSG wil bovendien op al haar locaties een uitgiftepunt voor gratis menstruatieproducten inrichten, zodat die direct verstrekt kunnen worden. Via de Gezonde School aanpak kunnen scholen aan de slag met het thema seksuele gezondheid. Aandacht voor menstruatie(armoede) kan hierin meegenomen worden, maar scholen moeten dan wel zelf voor dit onderwerp kiezen. Aanvullend zouden scholen via de bestaande communicatiekanalen van de Gezonde School aanpak geïnformeerd kunnen worden over de uitgiftepunten voor menstruatieproducten. Met daarbij het document van UNESCO met praktische tips en voorbeelden over menstruatieproducten beschikbaar stellen op school. Ook via de JGZ wordt naar behoefte voorlichting gegeven op scholen. Daarnaast besteedt de JGZ bij meisjes vanaf 9 jaar aandacht aan de menstruatie tijdens de reguliere contactmomenten en beantwoorden zij vragen die telefonisch of via de chat binnenkomen. Hierin zal voortaan worden meegenomen dat er bij de OKT’s en bij andere uitgiftepunten gratis menstruatieproducten beschikbaar zijn.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

20 december 2022 Pagina 5 van 5

Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad om op dit punt te komen met een gewijzigd voorstel, waarbij niet een nieuw voorlichtingscampagne wordt opgestart maar menstruatie(armoede) via bestaande kanalen en campagnes van de GGD rondom (seksuele) gezondheid wordt meegenomen.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marjolein Moorman Wethouder Armoedebestrijding en Onderwijs

Shula Rijxman Wethouder Zorg

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl