OIS (Februari 2021) Infographic ontwikkeling armoede in coronatijd.pdf
Tekst van het document
februari 2021
Samenvatting ontwikkeling armoede in coronatijd
Hoeveel minimahuishoudens telt Amsterdam naar schatting in 2020? Verwachte ontwikkeling aantal minimahuishoudens 2019-2020
De coronacrisis raakt de economie hard. Als gevolg zal de minimapopulatie in 2020 voor het eerst sinds 2014 zeer waarschijnlijk groeien. De omvang van de minimapopulatie is tot en met 2018 bekend. Het aantal Amsterdamse minimahuishoudens in 2020 is op twee manieren geschat:
80.000
73.917
60.000
1. Op basis van het aantal huishoudens dat is ingestroomd in de bijstand en het aantal huishoudens met weinig vermogen dat een groot deel van 2020 gebruik maakt van de Tozo-regeling;
+10% (73.800) +10% (73.700)
68.000
67.100 minimahuishoudens verwachting ontwikkeling 2018-2019 schatting op basis van instroom bijstand en Tozo schatting op basis van zelfgerapporteerd inkomen
40.000
20.000
2. Op basis van de stijging van het aandeel huishoudens met een zelfgerapporteerd inkomen tot 120% van het sociaal minimum.
0 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 bron: OIS
Wat zijn de gevolgen voor mensen in loondienst? In september 2020 ligt het totale aantal Amsterdammers met werk in loondienst 1,4% lager dan dezelfde maand een jaar eerder. We zien vooral een afname in het aantal werkenden met een flexibel contract, jongeren en mensen met een kleine baan (<12 uur per week). Wat betreft de sectoren is de daling het grootst in de horeca en in de sector ‘verhuur en overige zakelijke diensten’ (onder andere reisorganisaties, uitzendwerk, callcenters en schoonmaakwerk). Deze twee sectoren vertegenwoordigen samen ongeveer een vijfde van de Amsterdammers werkzaam in loondienst.
procentuele verandering in soort banen, september 2019 - september 2020 0
-20
-40
-60
-80
-100
-14%
-14%
Het aantal werkenden met een flexcontract nam tussen september 2019 en september 2020 af met 14%.
Ook het aantal werkenden in de horeca en overige zakelijke dienstverlening nam in deze periode af met 14%.
flexcontracten
horeca, verhuur en overige zakelijke dienstverlening
-8%
-6%
Het aantal werkenden met een baan van minder dan 12 uur per week nam in deze periode af met 8%.
Het aantal jongeren tussen de 18-26 jaar met werk in loondienst nam in deze periode af met 6%.
kleine banen
jongeren
bron: polisadministratie (CBS, bewerking OIS)
En voor zelfstandigen? Veel zelfstandigen maken in 2020 gebruik van overheidssteun. De uitkering Tijdelijke ondersteuning zelfstandig ondernemers (Tozo) vult de maandelijkse inkomsten aan tot het sociaal minimum. 36.620 zelfstandigen gebruikten Tozo 1 (maart-mei 2020). Tozo 2 (juni-september 2020) werd 20.330 keer gebruikt. Tozo 3 loopt nog tot en met maart 2021 en is tot eind december 2020 17.240 keer toegekend. Van de huishoudens die gebruik maken van Tozo 2 heeft ruim vier op de tien een vermogen onder de bijstandsnorm. Voor huishoudens met een laag vermogen die een groot deel van 2020 gebruik maken van Tozo is de kans groot dat zij dit jaar tot de minima behoren.
aantal personen met een toekenning Tozo levensonderhoud, Tozo 1, 2 en 3 40.000 30.000
36.620
20.000
Het kleinere aantal Tozo 2 toekenningen heeft deels te maken met de invoering van de partnertoets.
20.330 10.000 0
Tozo 1
Het totaal aantal Tozo 3-aanvragen is nog niet bekend.
17.240
Tozo 2 Tozo 3 bron: WPI, afdeling TOZO
Welke ontwikkelingen zien we in de WW en de bijstand? Tussen februari en oktober 2020 nam het aantal WWontvangers toe met 50%. De groei is het sterkst onder jongeren en onder laag- en middelbaar opgeleide Amsterdammers. Veel jongeren stroomden in de loop van 2020 ook weer uit de WW, waarschijnlijk vanwege beperkt opgebouwde WW-rechten. Het aantal huishoudens met een bijstandsuitkering is in dezelfde periode met 5% gestegen. Ook hier zien we met name onder jongeren een verhoogde instroom. Het volledige effect van de coronacrisis op de bijstand wordt waarschijnlijk pas later merkbaar, onder andere doordat een deel van de werklozen eerst aanspraak maakt op de WW.
aantal WW- en bijstandsontvangers, januari 2020-september 2020 (aantal en toename in procenten)
feb-20 13.800
+ 50%
WW okt-20 20.600
feb-20 38.400
+ 5%
Bijstand okt-20 40.100
0
10.000
20.000
30.000
40.000
50.000
bron: CBS (WW) en WPI (bijstand)
Wat zijn de gevolgen van de coronacrisis voor de inkomens van Amsterdammers? Op basis van het huidige onderzoek verwachten we een toename in het aantal minimahuishoudens van ongeveer 10% ten opzichte van 2019. Enerzijds raakt de crisis groepen die al kwetsbaar waren, zoals werknemers met een flexibel contract en/of kleine baan, uitkeringsgerechtigden, ouderen en laagopgeleiden. Anderzijds zijn de gevolgen van de crisis vooral merkbaar onder zelfstandig ondernemers en onder jongeren; groepen die onder normale omstandigheden minder kwetsbaar zijn voor armoede.
samenstelling Amsterdamse minimahuishoudens naar belangrijkste bron van inkomen, 2018 (procenten)
bron: armoedemonitor 2019 (CBS, bewerking OIS)
Toelichting en meer informatie…
Colofon
Deze infographic is een samenvatting van het rapport “Ontwikkeling armoede in coronatijd” door Renske Hoedemaker, Marleen Rijksen, Feiko de Grip, Daan Schmitz en Idske de Jong. De infographic is gemaakt door Francien Meester.
Opdrachtgever: WPI
Onderzoek, Informatie en Statistiek
Foto: Damstraat, Alphons Nieuwenhuis
Data.amsterdam.nl
2