Notitie uitvoering palenplan Centrum-West.pdf
Tekst van het document
Uitvoering Palenplan Centrum-West Westelijke Grachtengordel, Noord Jordaan, Haarlemmerbuurt
Uitvoering Palenplan Centrum-West
|
Westelijke Grachtengordel, Verkeer Noord & Openbare Jordaan, Haarlemmerbuurt Ruimte | 8 maart 2023 | 1
Westelijke Grachtengordel, Noord Jordaan, Haarlemmerbuurt Historie De gemeente is bezig met een gebiedsgerichte aanpak voor de Westelijke Grachtengordel ten noorden van de Raadhuisstraat met als belangrijkste doel om de openbare ruimte zo leefbaar en aantrekkelijk mogelijk te maken. Deze aanpak richt zich zowel op het ‘hier en nu’ als op de ontwikkeling van het gebied in de komende decennia. Eind 2021 heeft de gemeente samen met een vertegenwoordiging van bewoners uit de buurt (een klankbordgroep) in kaart gebracht welke problemen er op dit moment worden ervaren in de openbare ruimte. Het blijkt dat heel veel bewoners overlast ervaren van doorgaand verkeer in de wijk. Voor een deel is dit verkeer dat een bestemming heeft in de wijk, maar er is ook veel verkeer dat via de grachten een snellere route vindt dan over de daarvoor bestemde hoofd routes, zoals de Nieuwezijds Voorburgwal. In het verleden hebben de bewoners verschillende voorstellen gedaan om het doorgaande ver keer te beperken. Bij de Blauwburgwal zijn Vezips geplaatst om het doorgaande verkeer vanaf de Prins Hendrikkade over het Singel te weren. Zo’n maatregel heeft lokaal een positief effect op de drukte, maar zorgt er ook voor dat het verkeer andere routes zoekt om over de grachtengordel te rijden (we noemen dit vaak een ‘waterbedeffect’).
Een ander voorstel om het verkeer via de Binnen Brouwersstraat naar de Keizersgracht te weren heeft het niet gehaald, omdat hiervoor onvoldoende consensus en draagvlak werd bereikt. Dit leidt tot veel onvrede en frustratie bij grachtbewoners die nog steeds veel overlast van onnodig doorgaand verkeer ervaren. De gemeente is begin 2022 op zoek gegaan naar een oplossing voor het doorgaande verkeer in de wijk. Vanzelfsprekend is daarvoor nagedacht over intelligente toegang, waarbij verkeer zonder bestemming in de buurt kan worden geweerd met een systeem van camera’s en digitale handhaving of automatische verzinkbare palen. Op dit moment wordt met dergelijke systemen een proef gedaan in het Burgwallen gebied. Maar het systeem is op afzienbare tijd nog niet toepasbaar in andere delen van de stad. Daarom wordt er gezocht naar een alternatieve oplos sing waarmee op korte termijn het doorgaande verkeer een halt toegeroepen kan worden.
Doel en uitgangspunten van het Palenplan Met het Palenplan streeft de gemeente de volgende doelen na: 1. Tegengaan van de overlast van doorgaand autoverkeer in de Westelijke Grachtengordel. 2. Voorkomen van sluipverkeer door de Noord Jordaan als gevolg van het autoluw inrichten van de Marnixstraat Noord en de verkeersmaatregelen in de Westelijke Grachtengordel. 3. Verbeteren van de vaak verkeersonveilige kruisingen over de Haarlemmerstraat en Haarlemmerdijk. 4. Beschermen van de kwetsbare bruggen en kademuren tegen te veel en te zwaar verkeer. De wijk moet bereikbaar zijn voor bewoners, ondernemers en hun bezoekers. Doorgaand verkeer moet rijden over de daarvoor bestemde doorgaande routes: Nassaukade, Haarlemmer Hout tuinen, Nieuwezijds Voorburgwal, Raadhuisstraat en Rozengracht. Bij het opstellen van het Palenplan hebben we de volgende uitgangspunten gebruikt: 1. Doorgaand verkeer kan niet meer over de grachten rijden. 2. Alle grachtdelen en straten moeten bereikbaar blijven voor bewoners, ondernemers en hun bezoekers. 3. Er mogen door de maatregelen geen nieuwe sluiproutes ontstaan. 4. Het plan moet voor de hele buurt zijn. 5. Het plan moet kosteneffectief zijn (werkende maatregelen die niet te duur zijn in aanleg en onderhoud)
Uitvoering Palenplan Centrum-West
|
Westelijke Grachtengordel, Noord Jordaan, Haarlemmerbuurt
|
2
6. Het plan moet flexibel zijn: het moet mogelijk blijven om omleidingsroutes in te stellen voor projecten in het gebied of de directe omgeving. Naast het verhinderen van doorgaand verkeer, kan het Palenplan ook helpen om de verkeer sonveilige situaties in de Haarlemmerbuurt aan te pakken. Bij de doorgangen over de Brouwers gracht is het nu te druk, waardoor onveilige situaties ontstaan (zogenaamde ‘blackspots’). Tenslotte is er een bestaande ontheffingsregeling en een installatie met een automatisch verzink bare paal op het Singel. Deze maatregel is in het verleden ingesteld om doorgaand verkeer op het Singel tegen te gaan. Bewoners en ondernemers in de ruime omgeving van deze verzinkbare paal hebben de mogelijkheid om steeds voor twee jaar een betaalde ontheffing aan te vragen om deze paal te passeren. Bij het instellen van een Palenplan voor het hele gebied is het niet meer vanzelfsprekend om deze regeling in stand te houden. Overwogen kan worden om de be staande regeling op termijn af te schaffen. Gedacht kan worden aan een uitsterfconstructie.
Kern van het Palenplan Het plan komt erop neer dat de bruggen over de Brouwersgracht, Blauwburgwal en Prinsen gracht worden afgesloten voor autoverkeer. Auto’s, taxi’s en vrachtauto’s kunnen dan niet meer van noord naar zuid (of vice versa) de wijk doorkruizen. Het verkeer zonder bestemming in het gebied wordt hiermee geweerd. De wijk blijft bereikbaar voor bewoners en ondernemers en hun bezoekers. De circulatie van het verkeer verandert door de maatregel: in de woonbuurten wordt het rustiger en het doorgaande verkeer verplaatst zich naar de daarvoor bestemde hoofdroutes. Het grootste nadeel van dit plan is dat individuele bewoners en ondernemers in sommige geval len worden beperkt in hun mogelijkheden om de wijk in of uit te rijden. Een ander nadeel is dat bewoners in sommige gevallen moeilijker een parkeerplaats kunnen vinden, omdat ze niet meer rechtstreeks van de ene naar de andere buurt kunnen rijden.
Figuur 1 Maatregelen Palenplan in Westelijke Grachtengordel, Jordaan Noord en Haarlemmerbuurt
Uitvoering Palenplan Centrum-West
|
Westelijke Grachtengordel, Noord Jordaan, Haarlemmerbuurt
|
3
Verkeerskundig onderzoek Door een extern bureau is onderzocht wat de effecten zijn van het Palenplan voor bewoners en ondernemers in het gebied. Het Palenplan zorgt er voor dat het doorgaande verkeer door de wijk niet meer mogelijk is. Dit zorgt per saldo voor een afname van het verkeer in het gebied. Het verkeer verplaatst zich naar de daarvoor bestemde doorgaande wegen. Het Palenplan zorgt ook voor een verkeerskundige ‘knip’ in het gebied. Voor bewoners en onder nemers levert dit ook beperkingen op voor het in en uitrijden van de wijk. Ook zorgt het voor beperkingen bij het zoeken van een parkeerplaats. De consequenties van het Palenplan zijn door een extern verkeerskundig bureau onderzocht. Gevolgen voor de bereikbaarheid voor bewoners en ondernemers in het gebied Vooral voor bewoners en ondernemers die in de buurt van de ‘knip’ wonen kan de reistijd toene men. Uiteraard is dat afhankelijk van de herkomst en bestemming van deze automobilisten. Er is een bereikbaarheidsanalyse uitgevoerd. Hierbij is gekeken naar het verschil in reistijd van en naar drie bestemmingen of herkomsten te weten: • Westelijke richting: Haarlemmerweg • Noordelijke richting: Droogbak • Zuidelijke richting: Rozengracht Met name voor de gebieden ten zuiden van de knip zullen de verschillen in reistijd bij het Palen plan merkbaar zijn.
Gemiddeld blijft de maximale toename van de reistijd beperkt tot enkele minuten. De toename in reistijd is het grootst voor automobilisten die vanaf het noordelijkste deel van de Keizersgracht naar de Droogbak willen rijden. Deze route kan tot bijna een kwartier langer duren. Verkeer kan dan namelijk niet meer door de Haarlemmerbuurt de bestemming bereiken, maar moet verder omrijden via de Rozengracht, Nassaukade en de Haarlemmer Houttuinen. In de Jordaan zien we de grootste toename van reistijd in de Palmgracht (nabij de Brouwers gracht) en in de Tuinstraat en Anjeliersstraat (nabij de Prinsengracht). Hier kan de reistijd toe nemen met maximaal 5 minuten. Verandering verkeersintensiteiten Het Palenplan leidt ertoe dat er geen doorgaand verkeer meer mogelijk is, waardoor de hoeveel heid verkeer in de buurten afneemt. Aan de andere kant verandert de buurtcirculatie, waardoor lokaal ook een toename van het verkeer kan optreden. Daarnaast moeten we rekening houden met de plannen voor de herinrichting van de Marnixstraat, waarbij éénrichtingsverkeer wordt ingesteld in noordelijke richting. De gemeente Amsterdam heeft een digitaal verkeersmodel, waarmee de gevolgen voor de circulatie kunnen worden berekend. Met dit model, ‘Verkeers Model Amsterdam’ (VMA), worden de theoretische aantallen inclusief toe- of afnames van hoeveelheden berekend en in beeld gebracht.
Welke verkeerskundige ontwikkelingen spelen er nog meer? Het belangrijkste raakvlakproject is de herinrichting van Marnixstraat Noord, onderdeel van de Binnenring. Het project moet zorgen voor meer ruimte voor OV en fiets en een verbetering van de leefbaarheid. Hierbij wordt nu onderzocht of éénrichtingsverkeer in noordelijke richting tussen Bloemgracht en Brouwersgracht mogelijk is. De projecten Marnixstraat Noord en het Palenplan hebben samen de effecten op de verkeerscirculatie in beeld gebracht met behulp van het
Uitvoering Palenplan Centrum-West
|
Westelijke Grachtengordel, Noord Jordaan, Haarlemmerbuurt
|
4
Verkeersmodel Amsterdam (VMA). Door de maatregelen zien we een afname van het verkeer in de woonbuurten. Het doorgaande verkeer verplaatst zich naar de daarvoor bestemde hoofdroutes zonder dat hierdoor problemen ontstaan. Uit het VMA verwachten we geen onacceptabele opstopping bij de kruisingen, maar de VRI’s moeten nog wel getoetst (en na invoering geprogrammeerd) worden op de gewijzigde verkeerscirculatie door het Palenplan en éénrichtingsverkeer in Marnixstraat Noord. In de directe omgeving wordt gewerkt aan de Nieuwezijds Voorburgwal en aan de Oranje Loper. Om de buurten bereikbaar te houden, zijn deze projecten van invloed op de (al dan niet gefaseerde) uitvoering van het Palenplan. De oplevering van de Singelgrachtgarage Marnix is gekoppeld aan het plan om de openbare ruimte in de Noord Jordaan te verbeteren. Ook leidt de oplevering van de garage tot een gewijzigde verkeerssituatie die is meegenomen in de berekeningen van het VMA. Tenslotte wordt er gewerkt aan ‘Verkenning Ruimte Maken’ en aan ‘Amsterdam Verbonden’. Deze aanpak past in de lijn die in Amsterdam Verbonden is opgenomen. De functie van de straat is breder dan alleen mobiliteit. Bovendien accepteren we langere reistijden, omdat dit bijdraagt aan een prettigere buurt.
Buurtconsultatie Het Palenplan heeft betrekking op de volgende buurten: a. Het noordelijke deel van de Jordaan b. Het noordelijke deel van Grachtengordel West c. Het zuidelijke deel van de Haarlemmerbuurt d. Het deel tussen de Nieuwezijds Voorburgwal en Singel e. De Nassaukade ten noorden van de Rozengracht Ook is er een relatie met de ontwikkeling van de Marnixstraat Noord. Tenslotte zullen de effecten van de circulatie merkbaar zijn op de omliggende doorgaande wegen. Het plan zal ter consultatie worden voorgelegd aan bewoners van respectievelijk de Haarlemmer buurt, Jordaan en Grachtengordel West. In onderstaande afbeelding is het gebied gemarkeerd van de bewoners en ondernemers die geïnformeerd en geconsulteerd worden.
Figuur 2
Buurtconsultatie verkeersmaatregelen Palenplan en Marnix Noord
Uitvoering Palenplan Centrum-West
|
Westelijke Grachtengordel, Noord Jordaan, Haarlemmerbuurt
|
5
De bewoners en ondernemers in het gebied worden geïnformeerd over de voorgenomen plannen. Zij worden ook uitgenodigd om opmerkingen, vragen en andere reacties kenbaar te maken. De gemeente verzamelt alle reacties om daarmee de belangen goed in kaart te brengen. Daarnaast kunnen constructieve suggesties om het plan te verbeteren worden verwerkt in de definitieve plannen. Drie bewonersbijeenkomsten (één per buurt) maken deel uit van dit traject. Voorafgaand aan het traject van informeren en consulteren wordt ook advies gevraagd aan de stadsdeelcommissie van stadsdeel Centrum. In de Westelijke Grachtengordel praat de gemeente met een groep actieve bewoners die zich al langere tijd bezig houden met de leefbaarheid en het verkeer in de wijk. Deze klankbordgroep heeft zich positief geuit over het Palenplan. Vooral omdat het plan doeltreffend, eenvoudig en voor het hele gebied is opgesteld. In de klankbordgroep dringen deze bewoners aan op een snelle en daadkrachtige besluitvorming en invoering van het plan.
Planning en vervolg We voorzien de volgende drie stappen in het proces: 1. Voorleggen van het plan aan de buurt (consultatie) Inschatting: 4 weken Voor het Palenplan zijn hierbij drie min of meer afgebakende gebieden te onderscheiden: a. De Westelijke Grachtengordel ten noorden van de Raadhuisstraat b. De Noord Jordaan c. De Haarlemmerbuurt In maart en april 2023 worden drie bijeenkomsten georganiseerd om het voorstel aan de buurt te presenteren en actief reacties op te halen. Het doel hiervan is om de belangen goed in kaart te brengen en suggesties voor verbetering van het plan waar mogelijk mee te nemen in de definitieve plannen. 2. Bestuurlijk traject Inschatting: 4 weken In theorie kan een Palenplan met een verkeersbesluit en zonder bestuurlijke afweging worden gerealiseerd. Maar het voorgestelde plan is vrij ingrijpend (grote voordelen, maar wellicht ook nadelen) voor de individuele bewoners en ondernemers. Daarom is het verstan dig om het plan en de resultaten van de buurtconsultatie voor te leggen aan de stadsdeel commissie en een besluit voor te leggen aan het dagelijks bestuur van stadsdeel centrum. 3. Uitvoering plan Inschatting 3-6 maanden De uitvoering bestaat uit het plaatsen van vaste (of uitneembare) palen en het verplaatsen van een verzinkbare paal naar de Brouwersgracht.
Met name het verplaatsen van de verzink bare paal kan veel tijd kosten vanwege voorbereiding en aanbestedig, het zorgen voor de benodigde aansluitingen en de mogelijkheid dat de verplaatsing ook wordt gecombineerd met andere kleine werkzaamheden aan kabels en leidingen. Daarbij moet worden opgemerkt dat er ten tijde van de uitvoering ook omleidingsroutes door het gebied lopen van andere projecten (Oranje Loper). Daar moet in de fasering rekening mee worden gehouden. Ten behoeve van de besluitvorming zal na de buurtconsultatie een verder uitgewerkte planning (fasering inclusief kostenraming) worden voorgelegd.
Uitvoering Palenplan Centrum-West
|
Westelijke Grachtengordel, Noord Jordaan, Haarlemmerbuurt
|
6
Uitvoering Palenplan Centrum-West Westelijke Grachtengordel, Noord Jordaan, Haarlemmerbuurt Verkeer en Openbare Ruimte | Bas Wouwenaar | b.wouwenaar@amsterdam.nl
LAS23058
amsterdam.nl/parkeren-verkeer/infrastructuur/palenplan-centrum-west