Nota van Beantwoording.pdf
Tekst van het document
Nota van Beantwoording Zone Zwaar Verkeer Amsterdam
Mei 2021
Gemeente Amsterdam Zone Zwaar Verkeer
Inhoudsopgave Inleiding .................................................................................................................... 4 Twee procedures, één Nota van Beantwoording ........................................................... 4 Leeswijzer Nota van Beantwoording ........................................................................... 5 Samenvatting............................................................................................................ 5 Waarom een nieuw verkeersbesluit en nieuwe beleidsregels? ........................................................ 5 Samenvatting belangrijkste thema’s uit de inspraakreacties .......................................................... 6 Reacties en conclusie van het college ........................................................................... 6 Definitief verkeersbesluit en beleidsregels ................................................................... 7 1 Reacties waarin de aangescherpte regels worden gesteund......................................... 8 2 Reacties over effectiviteit en noodzaak (van de aanpassing) van de 7,5t-zone ............... 9 3 Toekomstperspectief .............................................................................................
11 3.1 Diverse ambities ...................................................................................................................... 11 3.2 Perspectief op loslaten gewichtsgrens 30 ton .......................................................................... 13 4 Negatieve gevolgen van de aanscherping regels 7,5t- ............................................... 14 4.1 Gevolgen voor transportbedrijven ........................................................................................... 14 4.2 Gevolgen voor bouwprojecten................................................................................................. 15 4.3 Gevolgen voor bewoners ......................................................................................................... 17 4.4 Gevolgen voor de levensmiddelenbevoorrading aan supermarkten, horeca en bedrijven ........18 4.5 Gevolgen voor de cultuursector ...............................................................................................19 5 Reacties over compensatie van schade .................................................................... 20 6 Reacties over alternatieve oplossingen.................................................................... 21 6.1 Een andere aanpak van de herstel- en renovatiewerkzaamheden ...........................................
22 6.2 Wijzigingen in het ontheffingenregime .................................................................................. 22 6.3 Uitzonderingen op het ontheffingenregime en convenanten ...................................................23 7 Inhoud specifieker mbt beleidsregels:...................................................................... 24 7.1 Ingewikkeldheid regels............................................................................................................ 24 7.2 Reacties mbt gewichtsbeperking 30 ton.................................................................................. 25 7.3 Reacties mbt (handhaven) lengte-eis 10 m .............................................................................. 26 7.4 Reacties mbt vervallen categorie bijzondere voertuigen algemeen.......................................... 27
2
Gemeente Amsterdam Zone Zwaar Verkeer
8 Reacties mbt ontheffingsmogelijkheden naar type en vereisten ................................ 28 8.1 Snelheid afhandelingsproces .................................................................................................. 28 8.2 Dagontheffing; max 12 per jaar .............................................................................................. 29 8.3 Zonale ontheffing 30 ton ........................................................................................................ 29 8.4 Intentieverklaring algemeen ....................................................................................................30 8.5 Intentieverklaring massa: ledig gewicht 20 ton ........................................................................ 31 8.6 Intentieverklaring massa: lengte >10 m -> ondeelbare lading .................................................. 31 8.7 Lengte eis. Routeontheffing lengte.......................................................................................... 32 8.8 Gedragsregels ......................................................................................................................... 32 9 Bijzondere regelingen ............................................................................................
33 9.1 Calamiteiten ............................................................................................................................ 33 9.2 Aantal kentekens voor gelijke voertuigen ................................................................................34 9.3 Buitenlandse voertuigen en landbouwvoertuigen .................................................................... 35 10 Handhaving ........................................................................................................ 35 10.1 Inzet camera’s ........................................................................................................................ 35 10.2 Verantwoordelijkheid bij overtredingen ................................................................................ 36 11 Leges .................................................................................................................. 37 11.1 Overige kosten ....................................................................................................................... 37 12 Overgangsrecht ................................................................................................... 39 12.1 Opgebouwde rechten ...........................................................................................................
39 12.2 Onmiddellijke inwerkingtreding beleidsregels ..................................................................... 40
3
Gemeente Amsterdam Zone Zwaar Verkeer
Inleiding
Op 8 december 2020 heeft het college een ontwerpverkeersbesluit genomen voor de zone zwaar verkeer. In dit ontwerpverkeersbesluit staat dat het college voornemens is een zonale geslotenverklaring voor voertuigen en samenstellen van voertuigen met een totaalmassa hoger dan 7,5 ton in te stellen voor álle wegen in het gebied dat wordt omsloten door een ringweg (S100) en dus ook voor de huidige uitgezonderde vrachtroutes en een deel van de Zeeheldenbuurt, onder gelijktijdige intrekking van het verkeersbesluit van 7 augustus 1996. Tegelijkertijd heeft het college conceptbeleidsregels vastgesteld, waarin is vastgelegd onder welke voorwaarden ontheffing van de zonale geslotenverklaring mogelijk is. Deze beleidsregels komen in de plaats van het ontheffingenbeleid 7,5t-zone stadsdeel centrum 2018. Het ontwerpverkeersbesluit en de conceptbeleidsregels zijn vervolgens ter inzage gelegd. Iedereen, zowel Amsterdammers als mensen van buiten Amsterdam, bedrijven en andere organisaties kon van 5 januari tot en met 15 februari 2021 zijn mening geven op beide besluiten. Tegelijkertijd is ook de stadsdelen om advies gevraagd. Een reactie kon digitaal, via een webformulier of per post worden ingediend. De gemeente ontving in totaal 103 reacties, 16 reacties op het ontwerpverkeersbesluit en 87 reacties op de conceptbeleidsregels. Alle reacties zijn zorgvuldig bestudeerd.
In deze Nota van Beantwoording wordt op de verschillende reacties gereageerd. Iedereen die een reactie heeft ingediend ontvangt een persoonlijk bericht. Alle reacties zijn binnen de daarvoor gestelde termijn ingediend.
Twee procedures, één Nota van Beantwoording
Verschillende indieners hebben zienswijzen over het ontwerpverkeersbesluit en over de conceptbeleidsregels naar voren gebracht. Hierbij is niet steeds scherp te onderscheiden welke onderdelen van de zienswijzen gaan over het ontwerpverkeersbesluit en welke over de
4
Gemeente Amsterdam Zone Zwaar Verkeer
conceptbeleidsregels. Om deze reden en omwille van een consistente behandeling van de zienswijzen, zijn de zienswijzen over het ontwerpverkeersbesluit en de conceptbeleidsregels gezamenlijk behandeld in één Nota van Beantwoording.
Leeswijzer Nota van Beantwoording
Omdat veel reacties betrekking hebben op dezelfde onderwerpen zijn ze gegroepeerd naar onderwerp. Per onderwerp geeft het college een reactie met een toelichting op de overwegingen. Als reacties hebben geleid tot een aanpassing van het ontwerpverkeersbesluit en/of de conceptbeleidsregels dan wordt dit daar aangegeven. In de nota staan veel herhalingen voor wat betreft de reactie van het college op de zienswijzen. Dit gebeurt uit zorgvuldigheid naar de indieners. Met deze Nota van Beantwoording worden ook het definitieve verkeersbesluit en de beleidsregels voor de zone zwaar verkeer 2021 bekendgemaakt. Het verkeersbesluit wordt bekendgemaakt op de website van de Staatscourant en via de website www.amsterdam.nl/zwaarverkeer. De beleidsregels worden gepubliceerd in het Gemeenteblad en zijn ook te raadplegen via de website www.amsterdam.nl/zwaarverkeer.
Samenvatting
Waarom een nieuw verkeersbesluit en nieuwe beleidsregels? Amsterdam staat voor een grote opgave. Veel bruggen en kademuren in het historische centrum zijn aan het einde van hun levensduur en verkeren in slechte staat. Aanscherping van de regels voor zwaar verkeer (huidige 7,5t-zone) in de binnenstad is noodzakelijk. Het oude verkeersbesluit (1996) en het ontheffingenbeleid 7,5t-zone stadsdeel centrum 2018 waren hiervoor onvoldoende bruikbaar en werden bovendien slecht nageleefd. Om die reden zijn een nieuw verkeersbesluit en nieuwe beleidsregels opgesteld. De wijzigingen ten opzichte van het verkeersbesluit uit 1996 zijn a) Geen ontheffingsvrije vrachtroutes meer b) Kleine uitbreiding van de 7,5t-zone zodat de grens van de zone overal de S-100 is.
5
Gemeente Amsterdam Zone Zwaar Verkeer
De belangrijkste wijzingen ten opzichte van het ontheffingenbeleid 7,5t-zone stadsdeel centrum 2018 zijn a) Verlagen van de gewichtsgrens voor een routeontheffing naar maximaal 30,00 ton b) Meer verantwoordelijkheid bij de vervoerder c) Strenge gedragsregels Het aanscherpen van de regels voor zwaar verkeer is nodig om overbelasting en verdere verslechtering van de bruggen en kademuren te voorkomen en incidenten tegen te gaan. Van veel bruggen en kademuren is niet precies bekend in welke staat ze verkeren en welke belasting ze nog aankunnen. Daar is de komende jaren nog verder onderzoek voor nodig. Met de aangescherpte regels wordt tijd gekocht om dit onderzoek te kunnen doen. Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid staan centraal bij het nieuwe beleid.
Samenvatting belangrijkste thema’s uit de inspraakreacties In totaal kwamen er 16 reacties binnen op het ontwerpverkeersbesluit en 87 reacties op de conceptbeleidsregels. Van de reacties op het ontwerpverkeersbesluit waren er zes positief. De indieners gaven aan, net als de gemeente, zorg te hebben over de kwetsbare bruggen en kademuren en waren het eens met de aanscherping van de regels. Daarbij werd ook aangegeven dat de regels niet ver genoeg gaan en benadrukt dat strenge handhaving van de regels essentieel is. Een belangrijk deel van de andere ingediende reacties richt zich, kort samengevat, op de volgende punten: De impact van het beleid op het bedrijfsleven. De handhaving van de lengte-eis van 10 meter, Het vervallen van de categorie bijzondere voertuigen, De voorwaarde van 20 ton ledig gewicht bij het mogen aanvragen van een gewichtsverklaring, Hogere kosten door meer en anders het werk moeten inrichten en voor wat betreft de leges en, De ingangsdatum en het onmiddellijk inwerking treden van de regels.
Reacties en conclusie van het college
Bovenstaande opsomming bevat een beknopte weergave van de onderwerpen die door het grootste deel van de indieners zijn genoemd. In deze nota van beantwoording reageert het college
6
Gemeente Amsterdam Zone Zwaar Verkeer
op alle zienswijzen die zijn ingediend. Omdat veel reacties betrekking hebben op dezelfde onderwerpen zijn ze gegroepeerd naar onderwerp. Per onderwerp geeft het college een reactie met een toelichting op de overwegingen. Samenvattend hebben de ingekomen reacties het college doen besluiten om de belangenafweging in het verkeersbesluit wat nader aan te scherpen ten opzichte van het ontwerpverkeersbesluit, maar daar verder geen grote wijzigingen in aan te brengen. Voor wat betreft de beleidsregels zijn de ingekomen reacties voor het college wel aanleiding geweest om een aantal inhoudelijke aanpassingen te doen. Samengevat zijn dit de volgende: a. De categorie bijzondere voertuigen blijft bestaan. Concreet betekent dit dat de categorie bijzondere voertuigen hetzelfde blijft en deze voertuigen met een gewicht tot maximaal 30,00 ton in aanmerking komen voor een jaarontheffing en boven de 30,00 ton een routeontheffing mogen aanvragen, ook wanneer ze langer zijn dan 10,00 meter. b. Voor voertuigen met bestemmingen aan de breed opgezette wegen wordt de routeontheffing toegankelijk gemaakt, ook wanneer het gaat om deelbare lading. Voertuigen zwaarder dan 30,00 ton zullen worden getoetst volgens het reguliere proces van de routetoets. c. De eis van 20 ton ledige massa voor een gewichtsverklaring is vervallen.
In de handhaving zal op deze ontheffingen specifiek worden gecontroleerd op straat met na één waarschuwing het intrekken van de ontheffing tot gevolg. d. De datum inwerkingtreding verschuift naar 1 oktober 2021. e. In de beleidsregels is een bepaling met betrekking tot overgangsrecht opgenomen.
Definitief verkeersbesluit en beleidsregels
Noodzaak, impact en uitvoerbaarheid hebben vanaf het begin centraal gestaan in de zoektocht naar de best mogelijke manier om de bruggen en kademuren in de 7,5t-zone tegen overbelasting te beschermen en verdere verslechtering van de bruggen en kademuren te voorkomen en incidenten tegen te gaan. Het college is ervan overtuigd dat de aanscherping van de regels met betrekking tot zwaar verkeer in het belang is van de veiligheid rond deze kwetsbare bruggen en kademuren en het tegengaan van de overlast door zwaar verkeer in het gebied binnen de S100. De vele gesprekken met de branche en andere belanghebbenden en reacties uit het participatieen inspraakproces hebben een substantiële bijdrage geleverd aan het – binnen de opgave waar het college voor staat - opstellen van uitvoerbare en transparante beleidsregels. Voor wat de toekomstmogelijkheden betreft verwacht het college niet snel een versoepeling in het beleid voor zwaar verkeer voor wat betreft de gewichtsbeperking. Enerzijds omdat het renoveren en/of vernieuwen van bruggen en kademuren in het gebied een langdurig proces is, dat zeker nog tientallen jaren zal duren. Anderzijds werkt de gemeente aan een integrale aanpak voor de logistieke sector waarin ook vanuit andere belangen en ambities naar de impact van (zwaar) verkeer op de stad en haar gebruikers wordt gekeken.
7
Gemeente Amsterdam Zone Zwaar Verkeer
Beantwoording inspraakreacties per onderwerp 1 Reacties waarin de aangescherpte regels worden gesteund
In 35% van alle reacties heeft men begrip voor de aanscherping van de 7,5t-zone. Men ziet de noodzaak van het nemen van adequate maatregelen om te voorkomen dat er gevaarlijke situaties ontstaan door zwaar verkeer in de binnenstad. Deze reacties komen zowel van de kant van vervoerders als van bewoners. De verlaging van de grens voor een routeontheffing van 45 ton naar 30 ton wordt daarbij over het algemeen aannemelijk gevonden. Men is het eens met het feit dat de noodzaak van maatregelen duidelijk is en dat een grootscheepse hersteloperatie moet plaatsvinden aan de bruggen en kademuren in de binnenstad. Daarnaast geven verschillende indieners ook aan dat de oorzaak van de slechte staat van de bruggen en kademuren is ontstaan doordat de gemeente deze jarenlang niet/slecht heeft onderhouden en dat de vervoerders hier nu de rekening voor krijgen. Bewoners geven vooral aan hinder te ervaren van het zware verkeer in de binnenstad en vinden eigenlijk dat de voorgestelde maatregelen niet ver genoeg gaan. Ook wordt voorgesteld om het gebied binnen de S100 nog meer te ontlasten door overlaadpunten (hubs) in te richten buiten de zone waar zwaardere vrachtwagens goederen kunnen overladen in kleinere, lichtere en stillere elektrische voertuigen.
Reactie van het college Het college voelt zich door deze zienswijzen gesteund in haar voornemen om de regels voor zwaar verkeer in de binnenstad aan te scherpen. De indieners begrijpen dat het college genoodzaakt is om deze beheersmaatregelen te nemen. Het college merkt daarbij op dat er niet één oorzaak voor de huidige staat van de bruggen en kademuren valt aan te wijzen. Het college meent dat de huidige situatie eerder de resultante is van verschillende oorzaken en belangenafwegingen. De meeste bruggen in de binnenstad zijn gebouwd op palen en bedoeld voor paard en wagen, vele zijn al ruim honderd jaar oud. Een groot deel van de kademuren en bruggen is simpelweg aan het einde van hun levensduur en dient te worden vervangen. Daarbij heeft ook het decennialange intensieve gebruik van de bruggen en kademuren in de binnenstad door onder meer zwaar verkeer een rol gespeeld. Zwaar verkeer dat in de loop der tijd ook steeds groter en zwaarder is geworden, een ontwikkeling die niet overal in de samenleving evenveel wordt gewaardeerd. De constante afweging tussen het bereikbaar en voor iedereen leefbaar houden van de stad enerzijds en het moeten doen van noodzakelijk
8
Gemeente Amsterdam Zone Zwaar Verkeer
onderhoud aan het wegennet en de vele bruggen en kademuren anderzijds in een stad, die, zeker wat de binnenstad betreft, honderden jaren oud is ligt hieraan ten grondslag. De komende jaren doet de gemeente dan ook een enorme investering in onderzoek en waar nodig herstel van de ongeveer 850 stuks bruggen en 200 km kademuren in de stad. Van veel bruggen en kademuren is niet precies bekend in welke staat ze verkeren en welke belasting ze nog aankunnen. Om tijd te kunnen kopen, het gebruik terug te brengen naar acceptabele belasting en ondertussen verdere schade aan de bruggen en kademuren te voorkomen en het risico op incidenten te verkleinen is besloten de regelgeving voor het zwaar verkeer aan te scherpen en zo de belasting van de kwetsbare bruggen en kademuren in de binnenstad te verminderen. Juist ook om de binnenstad bereikbaar en leefbaar te houden. Het college gaat in deze Nota van Beantwoording nog nader in op de hierbij gemaakte keuzes en specifieke suggesties van de indieners.
2 Reacties over effectiviteit en noodzaak (van de aanpassing) van de 7,5t-zone
Door de indieners is aangevoerd dat ze verwachten dat de aangescherpte regels nauwelijks effect zullen hebben op het verminderen van de belasting van de bruggen en kademuren en het voorkomen van verdere schade aan de bruggen en kademuren. Maar dat daarentegen de effecten op de bereikbaarheid en leefbaarheid van de binnenstad groot zijn. Ze stellen dat het beter zou zijn de huidige regels, die nog maar enkele jaren geleden zijn ingevoerd, strenger te handhaven. Ook vraagt men zich af waarom de gewichtsbeperking niet geldt voor het tramverkeer.. Tevens zetten ze vraagtekens bij de aanpak van de herstel- en renovatiewerkzaamheden van de bruggen en kademuren en zouden liever zien dat er bij inspectie, toetsing en herstelwerkzaamheden van kademuren en bruggen voorrang wordt gegeven aan de belangrijkste logistieke corridors en/of hoofdverbindingen voor bouwtransport en logistiek. Ten slotte geven indieners aan dat door de verlaging van de gewichtsgrens voor een routeontheffing naar 30 ton een veelvoud aan aanvragen voor een routeontheffing met bijbehorende routetoetsen moet worden verwacht. Ze vragen zich af of de gemeente deze aanvragen wel binnen een redelijke termijn kan verwerken. Uit ervaring weet men dat de gestelde afhandelingstermijn van een aanvraag voor een 45t-ontheffing nu ook al vaak wordt overschreden.
Reactie van het college Het college is zich ervan bewust dat de aangescherpte regels impact hebben op de mate van bereikbaarheid en leefbaarheid in de binnenstad. Het college meent dat dit gelet op de situatie rond de bruggen en kademuren onvermijdelijk is. Natuurlijk is het mogelijk dat bepaalde werkzaamheden door de aangescherpte regels nu op andere wijze (bijv. vervoer over water, meer vervoersbewegingen) moeten worden ingericht of misschien zelfs tijdelijk moeten worden
9
Gemeente Amsterdam Zone Zwaar Verkeer
uitgesteld of ernstig aangepast, maar over het algemeen is het college ervan overtuigd dat het met dit beleid het maximale heeft gedaan om het bedrijfsleven, binnen de mogelijkheden die er zijn, tegemoet te komen. De gemeente realiseert zich dat de aangescherpte regels een aantal bedrijven mogelijk voor dilemma’s stelt in de uitvoering bij lopende, reeds gegunde projecten. Deze bedrijven kunnen contact opnemen met de gemeente. Een speciaal team kijkt dan met de bedrijven mee naar mogelijke alternatieven binnen de nieuw vastgestelde regels. Hiermee kunnen geen extra privileges worden gegeven qua gewicht, maar wellicht zijn er oplossingen mogelijk door betere samenwerking, alternatieve routes of ander materieel. Vanwege de ernstige situatie rond de staat van de bruggen en kademuren in de binnenstad heeft het college geoordeeld dat de regels rond zwaar verkeer moesten worden aangescherpt. Het oude verkeersbesluit (1996) en de beleidsregels 7,5t-zone waren hiervoor onvoldoende bruikbaar en werden bovendien slecht nageleefd. Uit het uitgebreide participatieproces sinds de zomer van 2019 bleek ook dat de voorgenomen aanscherpingen uit het actieplan van juli 2019 (voor elke vrachtwagen met een gewicht zwaarder dan 7,5 ton een routetoets) voor zowel de branche als de gemeente niet uitvoerbaar waren.
Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid hebben bij de ontwikkeling van de nieuwe beleidsregels altijd centraal gestaan. Het ontheffingenbeleid legt om die reden ook, anders dan in het voorgaande ontheffingenbeleid, een grote verantwoordelijkheid bij de vervoerders zelf. Zo is het mogelijk om voor een voertuig dat volgens de kentekengegevens een toegestane max. massa kent zwaarder dan 30,00 ton, toch een zoneontheffing (t.w. de jaarontheffing zone zwaar verkeer met verklaring) aan te vragen, indien de aanvrager verklaart dat het voertuig nooit met een werkelijke gewicht (dus inclusief lading) zwaarder dan 30,00 ton in de zone zal rijden. Op die manier wordt ook meer gehandeld naar de geest van het beleid waarbij het niet gaat om wat een voertuig zou kunnen wegen, maar om het werkelijke gewicht. Hierop wordt tenslotte ook gehandhaafd. De huidige 7,5t-zone werd inderdaad onvoldoende gehandhaafd, wat de naleving niet ten goede kwam. Sinds januari 2020 wordt er dagelijks gehandhaafd. Met het nieuwe verkeersbesluit en het ontheffingenbeleid wordt de handhaving nog verder verbeterd. Enerzijds door een breder pallet aan handhavingsinstrumenten in te zetten, anderzijds door beter handhaafbaar beleid met duidelijker regels. Een deel van de handhaving kan bovendien plaatsvinden met camerahandhaving.
Voor wat betreft de vraag waarom het tramverkeer niet valt onder de regels voor de 7,5t-zone merkt het college op dat het belang van een goed functionerend openbaar vervoernetwerk in de stad voor iedereen bijzonder groot is. Voor het OV (openbaar vervoer) worden via de cyclus van concessieverlening afspraken gemaakt over de belasting van de infrastructuur (waaronder bruggen en kademuren) door trams en bussen. Bijkomstig voordeel is dat trams vaste routes rijden waarvan ze niet kunnen afwijken en met trams waar nodig aanvullende afspraken kunnen worden gemaakt over rijgedrag ter bescherming van de bruggen en kademuren, bijvoorbeeld stapvoets en niet tegelijkertijd rijden op bruggen. Voor wat betreft het voorstel om eerst de belangrijke logistieke corridors en hoofdroutes aan te pakken merkt het college op dat hier zeker aandacht voor is in de prioritering van de
10
Gemeente Amsterdam Zone Zwaar Verkeer
werkzaamheden vooral ook vanwege het bereikbaar houden van de verschillende delen van de binnenstad. Daarnaast meent het college dat ook voor deze corridors de aanscherping van de regels met betrekking tot zwaar verkeer noodzakelijk is. Ook langs deze wegen verkeren bruggen in slechte staat en kan een zware belasting door zwaar verkeer een gevaar vormen voor het ontstaan van schade aan deze bruggen en daardoor voor de verkeersveiligheid. Dit betekent dus dat bij verkeer zwaarder dan 30,00 ton de route ook over deze wegen vooraf moet worden getoetst en goedgekeurd. Voor wat de toekomstmogelijkheden betreft verwacht het college niet snel een versoepeling in het beleid voor zwaar verkeer voor wat betreft de gewichtsbeperking. Enerzijds omdat het renoveren en/of vernieuwen van bruggen en kademuren in het gebied een langdurig proces is, dat zeker nog tientallen jaren zal duren. Onduidelijk is wat de behoefte aan zwaardere voertuigen zal zijn wanneer de werkzaamheden zijn afgerond. Vooralsnog wordt er daarom vanuit gegaan dat de gewichtsbeperking van 30 ton niet verruimd zal worden. Daarnaast werkt de gemeente aan een integrale aanpak voor de logistieke sector waarin ook vanuit andere belangen en ambities naar de impact van (zwaar) verkeer op de stad en haar gebruikers wordt gekeken.
Vooralsnog hebben constructief specialisten van de gemeente Amsterdam, op basis van een grondig onderzoek van allerlei beschikbare archiefdata en belastingmodellen, gesteld dat de generieke maximaal toelaatbare verkeersbelasting voor bruggen en kademuren in de zone binnen de S100 op een maximum van 30 ton. In het technisch advies van de constructeurs is een zekere veiligheidsmarge ingebouwd. Van veel bruggen en kademuren is niet precies bekend in welke staat ze verkeren en welke belasting ze nog aankunnen. Daar is de komende jaren nog verder onderzoek voor nodig. Het college deelt de opvatting van de indieners met betrekking tot de toename van het aantal routeontheffingen in het nieuwe beleid niet. Binnen het nieuwe beleid is een routeontheffing voor een deelbare lading niet meer mogelijk, tenzij het om een bijzonder voertuig gaat of het voertuig uitsluitend bestemmingen heeft op de breed opgezette wegen. Bovendien wordt er ook nu al voor veel voertuigen die zwaarder zijn dan 30,00 ton naar de route gekeken op het moment dat een tijdelijke verkeersmaatregel (TVM) wordt aangevraagd. En voor een deel van de ritten zal een alternatief worden gezocht zodat ook hier geen routetoets nodig zal zijn. Hierdoor zal het totaal aantal aanvragen voor een routeontheffing naar verwachting uitvoerbaar blijven.
Het college vergelijkt de aantallen hierbij met de cijfers van het meer representatieve jaar 2019 vóór de coronacrisis.
3 Toekomstperspectief
3.1 Diverse ambities Indieners stellen dat deze ingrijpende wijziging van beleid op zwaar verkeer in de binnenstad wel heel kort volgt op de vorige (van 2018). Bovendien kent de gemeente nog veel andere ambities op
11
Gemeente Amsterdam Zone Zwaar Verkeer
het gebied van verkeer (autoluw, luchtkwaliteit etc). Dit heeft ertoe geleid dat bedrijven investeringen hebben gedaan in elektrische voertuigen met het oog op emissie eisen, welke voertuigen vanwege de aangescherpte regels straks niet ingezet kunnen worden in de 7,5t-zone. Ook geven enkelen aan geen nieuwe investeringen te durven/ kunnen doen. Men vraagt zich ook af hoe lang de nu voorliggende beleidsregels zullen gelden en men maakt zich zorgen over de spoedige ingangsdatum. Reactie van het college We staan op de vooravond van een logistieke transitie die de komende jaren stapsgewijs zal plaatsvinden. Een aantal kaders daarvoor zijn al bekend: Onze bruggen en kademuren zijn in slechte staat. Om ze beter te beschermen is de voorgestelde aanscherping van de 7,5t-zone een maatregel die genomen moet worden vanuit de veiligheid van bruggen en kademuren in dat gebied. Vanaf 2025 worden alleen euro 6 of uitstootvrije bestel- en vrachtvoertuigen nog in de stad toegelaten. In 2030 wordt dat verder aangescherpt tot alleen uitstootvrije voertuigen. Voor structurele varende logistiek is een exploitatievergunning vereist. Het college begrijpt dat dat deze kaders een deel van de (professionele) weggebruikers voor een ingrijpende uitdaging stellen.
Bedrijven in de logistieke keten – vervoerders, verladers en hun klanten – zullen moeten nadenken over hoe ze kunnen gaan voldoen aan deze regels. Ook de gemeente zal aanpassingen moeten doen, in haar rol als logistieke opdrachtgever voor afvalinzameling en in de gemeentelijke bedrijfsvoering. Momenteel rijden nog maar 9 geregistreerde elektrische voertuigen in Amsterdam met een gewicht zwaarder dan 7,5 ton. Dat aantal zal snel toenemen. In de komende maanden worden hierover met het bedrijfsleven gesprekken georganiseerd om een gezamenlijke aanpak van de veranderingen vorm te geven. De komende maanden wordt bovendien gewerkt aan een Logistieke Strategie. Daarmee wordt de samenhang van gemeentelijke ambities voor de komende jaren bewaakt, en waar nodig aanvullende maatregelen getroffen. De gesprekken met het bedrijfsleven worden gebruikt om daar invulling aan te geven. Informatie wordt gepubliceerd op www.amsterdam.nl/goederenvervoer. Zoals ook hierboven staat is vanwege de veiligheid ervoor gekozen om deze wijziging van het beleid op zwaar verkeer in de binnenstad zo snel mogelijk in te voeren. Het college heeft er alles aan gedaan om iedereen zoveel mogelijk in de plannen rond de aanscherping van het beleid mee te nemen.
Zo heeft er sinds september 2019 een uitgebreid participatietraject plaatsgehad, waarbij met alle branches en zoveel mogelijk individuele partijen gesproken is over de te treffen maatregelen. Tevens krijgen ontheffinghouders sinds september/oktober 2020 bij de afgifte van een ontheffing schriftelijk (in een bepaling bij de ontheffing) te horen dat de gemeente bezig is met het aanscherpen van het beleid voor de 7,5t-zone en dat dit consequenties kan hebben voor de uitgegeven ontheffing. Aan de andere kant begrijpt het college ook dat de indieners hier zorgen over hebben, zeker nu duidelijker wordt welke consequenties het nieuwe beleid lijkt te gaan hebben. Om binnen de mogelijkheden mede ook aan die zorg gehoor te geven heeft het college besloten de ingangsdatum van de aangescherpte regels te verschuiven van 1 juli naar 1 oktober 2021. Daarnaast heeft het college besloten om alsnog een overgangsrechtelijke bepaling op te nemen in de nieuwe beleidsregels. Zie ook verder het hoofdstuk 12 Overgangsrecht.
12
Gemeente Amsterdam Zone Zwaar Verkeer
3.2 Perspectief op loslaten gewichtsgrens 30 ton Indieners vragen zich af of inspectie, toetsing en herstelwerkzaamheden systematisch kunnen worden uitgevoerd, dat er voorrang gegeven kan worden aan het op orde brengen van belangrijke corridors en/ of hoofdverbindingen in,- en uit het zonegebied voor bouwtransport en logistiek en kan het de logistiek en leefbaarheid van de binnenstad waarborgen? Wanneer na toetsing blijkt dat bruggen en kademuren een hogere piekbelasting aankunnen, overweegt het college dan versoepeling van de beleidsregels, zoals verhogen van de gewichtsgrens en het toelaten van zware bijzondere voertuigen. Reactie van het college Voor wat betreft het voorstel om ook te kijken naar de volgorde in aanpak van de renovatiewerkzaamheden en bijvoorbeeld eerst de belangrijke logistieke corridors en hoofdroutes aan te pakken merkt het college op dat hier in de prioritering zeker aandacht voor is. Waar mogelijk kijkt het college naar de logistieke gevolgen en effecten bij de volgorde in de herstel- en vernieuwingsopgave. De gemeente heeft op grote schaal bruggen en kademuren in onderzoek. Waar nodig moeten soms acuut veiligheidsmaatregelen worden genomen om ze in gebruik te houden of juist om de belasting te beperken. Dergelijke maatregelen hebben ook weer gevolgen op de logistiek en bereikbaarheid van bepaalde delen van de binnenstad.
Om verdere schade aan de hoeveelheid bruggen en kademuren in de binnenstad te verminderen en incidenten te voorkomen is aanscherping van de regels rond zwaar verkeer daarnaast noodzakelijk. Het college heeft voorgesteld om alle wegen, ook de huidige vrachtroutes, waar volgens het oude regime een ontheffing niet nodig was, onder het nieuwe verkeersbesluit te laten vallen. Ook de bruggen op deze vrachtroutes verkeren in slechte staat, zodat een zware belasting van het zwaar verkeer een gevaar vormt voor het ontstaan van schade aan de bruggen en daardoor voor de verkeersveiligheid. Dit betekent dus dat het nieuwe regime geen vrije vrachtroutes meer kent en zwaar verkeer dus ook voor deze wegen een ontheffing nodig heeft. Voor verkeer zwaarder dan 30,00 ton zal de route ook nog eens vooraf moeten worden getoetst en goedgekeurd. Wel is er op deze wegen (in de nieuwe beleidsregels de breed opgezette wegen genoemd) meer lengte mogelijk en meent het college dat ook de eis van een ondeelbare lading zou kunnen vervallen voor het aanvragen van een routeontheffing. Per saldo betekent dit dat met een positieve routetoets grotere en zwaardere voertuigen over deze wegen mogen rijden. Voor wat de toekomstmogelijkheden betreft verwacht het college niet snel een versoepeling in het beleid voor zwaar verkeer voor wat betreft de gewichtsbeperking.
Enerzijds omdat het renoveren en/of vernieuwen van bruggen en kademuren in het gebied een langdurig proces is, dat zeker nog tientallen jaren zal duren. Onduidelijk is wat de behoefte aan zwaardere voertuigen zal zijn wanneer de werkzaamheden zijn afgerond. Vooralsnog wordt er daarom vanuit gegaan dat de gewichtsbeperking van 30 ton niet verruimd zal worden. Daarnaast werkt de gemeente aan een integrale aanpak voor de logistieke sector waarin ook vanuit andere belangen en ambities naar de impact van (zwaar) verkeer op de stad en haar gebruikers wordt gekeken. Vooralsnog hebben constructief specialisten van de gemeente Amsterdam, op basis van een grondig onderzoek van allerlei beschikbare archiefdata en belastingmodellen, gesteld dat de generieke maximaal toelaatbare verkeersbelasting voor bruggen en kademuren in de zone binnen
13
Gemeente Amsterdam Zone Zwaar Verkeer
de S100 op een maximum van 30 ton. In het technisch advies is een zekere veiligheidsmarge ingebouwd. Van veel bruggen en kademuren is niet precies bekend in welke staat ze verkeren en welke belasting ze nog aankunnen. Daar is eerst ook nog verder onderzoek voor nodig.
4 Negatieve gevolgen van de aanscherping regels 7,5t-
4.1 Gevolgen voor transportbedrijven De indieners geven aan dat de gemeente bij het wijzigen van de regelgeving veel te weinig rekening houdt met de impact op de transportbranche. Samenvattend benoemt men: 1. Het schrappen van de categorie bijzondere voertuigen in combinatie met het verlagen van de gewichtsgrens naar 30 ton voor een zoneontheffing. Dit heeft een direct effect op de planbaarheid van het werk en daardoor grote gevolgen voor de logistiek van de werkzaamheden. 2. De hogere legeskosten en grotere administratieve lasten, omdat voor veel van hun voertuigen in het nieuwe beleid niet meer in aanmerking komen voor een zoneontheffing. Hierdoor zullen transportkosten stijgen, die weer doorberekend zullen worden naar de klant. Ze uiten hun zorgen hierbij over hoe dit in zijn werk moet voor reeds bestaande bestekken, waarin de prijzen al vastliggen. 3. De investeringen die bedrijven hebben gedaan in 4- of zelfs 5-assige voertuigen om de druk op het wegdek te verdelen, voertuigen die nu niet meer op vergelijkbare wijze kunnen worden ingezet. 4. De flexibiliteit en capaciteit bij de gemeente: men verwacht een veelvoud aan routeontheffingaanvragen en maakt zich zorgen of opdrachten op korte termijn of zelfs dezelfde dag nog wel kunnen worden aangenomen. 5. De flexibiliteit in de beleidsregels.
Genoemd worden de beperking op het aantal dagontheffingen (12 per jaar) en het schrappen (en niet uitbreiden) van de mogelijkheid om 5 kentekens per aanvraag in te dienen bij een aanvraag routeontheffing. Reactie van het college Het college herkent niet dat er te weinig rekening wordt gehouden met de impact van deze maatregelen. Gaande het proces van beleidsontwikkeling is het bedrijfsleven nadrukkelijk betrokken, zijn voorstellen herhaaldelijk getoetst op uitvoerbaarheid en plannen aangepast om de branche tegemoet te komen. Zo is een aantal uitgangspunten grondig aangepast, zijn eisen versoepeld en zijn voorwaarden flink aangepast ten opzichte van het voorstel in het Actieplan Bruggen en kademuren, maar ook nog daarna.
14
Gemeente Amsterdam Zone Zwaar Verkeer
Ad 1. Het college heeft goed naar de argumenten van de indieners geluisterd en heeft, vooral vanuit het oogpunt van uitvoerbaarheid van beleid, besloten de categorie bijzondere voertuigen alsnog in de beleidsregels op te nemen. Hierdoor is het mogelijk om voor deze voertuigen als ze daarnaast kunnen voldoen aan de gewichtseis van maximaal 30,00 ton, een zoneontheffing (t.w. de jaarontheffing zone zwaar verkeer met verklaring) aan te vragen. Zie ook de hoofdstukken die gaan over bijzondere voertuigen (hoofdstuk 7.4) en intentieverklaring gewicht (hoofdstuk 8.4 en 8.5). Ad 2. Het college gaat er door deze flexibilisering van de regels vanuit dat voor een groot deel daarnaast is tegemoet gekomen aan de andere reacties ingebracht door deze branche. Immers hiermee zullen ook de gevreesde kostenverhogingen, mogelijke doorberekeningen en administratieve last worden verkleind. De nieuwe legestarieven zullen in de meeste gevallen ook nog iets lager uitvallen dan nu, wanneer de raad akkoord gaat met het voorstel van het college. Alleen de routeontheffing zal een hoger tarief krijgen, omdat hiervoor meerdere gemeentelijke adviseurs nodig zijn. Overigens zijn de werkelijke kosten van deze routeontheffing hoger dan de uiteindelijke leges. Ad 3.
Voor wat betreft hetgeen indieners opmerken over investeringen die zijn gemaakt in voertuigen met meerdere assen waardoor de druk op het wegdek beter wordt verdeeld merkt het college op dat in een steekproef een groot aantal voertuigen met een werkelijk gewicht tot 30,00 ton is getoetst op dwarskracht en momentcapaciteit. Uit deze steekproef bleek dat het voertuiggewicht maatgevend is en niet zozeer de aslast. Daarom is de eerder wel voorgestelde maximale aslast van 10 ton, waarvan overigens uit de participatie bleek dat deze zeer ingrijpend zou zijn voor het bedrijfsleven, losgelaten en is de generiek toelaatbare belasting van 30 ton het uitgangspunt voor de aangescherpte beleidsregels. Ad 4.Het college deelt de opvatting van de indieners met betrekking tot de toename van het aantal routeontheffingen in het nieuwe beleid niet. Binnen het nieuwe beleid is een routeontheffing voor een deelbare lading niet meer mogelijk, met uitzondering op de breed opgezette wegen. Bovendien wordt er nu al voor veel voertuigen zwaarder dan 30,00 ton naar de route gekeken op het moment dat een tijdelijke verkeersmaatregel (TVM) wordt aangevraagd. En voor een deel van de ritten zal een alternatief worden gezocht zodat ook hier geen routetoets nodig zal zijn. Hierdoor zal het totaal aantal aanvragen voor een routeontheffing naar verwachting uitvoerbaar blijven.
Het college vergelijkt de aantallen hierbij met de cijfers van het meer representatieve jaar 2019 vóór de coronacrisis. Ad 5. Het maximum aantal dagontheffingen per jaar is geschrapt uit de definitieve beleidsregels. Bij een routeontheffing blijft de mogelijkheid bestaan om voor die ene aanvraag 5 kentekens van identieke voertuigen op te geven, zodat op het moment van gebruik van de ontheffing eventueel een vervangend voertuig kan worden ingezet. Het college gaat verder in deze Nota van Beantwoording nader in op de door de indieners hierboven aangekaarte onderwerpen en suggesties. Gemakshalve wordt hiernaar verwezen.
4.2 Gevolgen voor bouwprojecten De indieners voeren aan dat de bereikbaarheid van de binnenstad al onder druk staat terwijl de stadsdistributie alleen maar verder toeneemt. Het opdelen van zware lading, zal leiden tot een
15
Gemeente Amsterdam Zone Zwaar Verkeer
toename van mobiliteitsbewegingen. Hierdoor loopt men op tegen vertraging en extra kosten bij een groot aantal infrastructurele binnenstedelijke projecten en programma’s. Bouwprojecten als Oostenburg wordt door een aantal indieners benoemd als bouwlocatie waar grote hinder zal worden ervaren door de aangescherpte regels voor zwaar verkeer. Samenvattend benoemt men: 1. Woningen worden veelal gebouwd met prefab onderdelen. Deze zijn niet deelbaar en moeten met zwaar materieel worden vervoerd. 2. De administratieve last en financiële gevolgen zijn disproportioneel en bovendien onnodig. Wanneer een project al is aanbesteed en contracten zijn afgesloten met vaste prijsafspraken is dat een bijkomend probleem. 3. In het geval van Oostenburg geldt dat er een voorkeur- en alternatieve route is waarbij geen bruggen of kademuren worden gepasseerd. 4. In het geval van reeds lopende projecten (voorbeeld Oostenburg en Entree) betekenen de aangescherpte regels dat reeds ingeplande voertuigen mogelijk niet meer kunnen worden ingezet, ontheffingen opnieuw moeten worden aangevraagd of omgezet. Ook de inrichting van een ontheffingensysteem op kenteken heeft gevolgen voor de flexibiliteit in werkzaamheden en inzet van voertuigen. Men heeft ook zorgen met betrekking tot de snelheid van de afhandeling van ontheffingsaanvragen en de bijbehorende legeskosten.
Reactie van het college Het college heeft de reacties van de indieners zorgvuldig bestudeerd en gemeend dat in elk geval de 45 t-ontheffingen, voor voertuigen met een toegestane maximum massa zwaarder dan 30,00 ton, die een einde looptijd kennen na inwerkingtreding van de nieuwe regels, moeten kunnen doorlopen. Ongeacht of ze een deelbare lading hebben. Immers, de routes waarover de voertuigen gaan, zijn getoetst en voor het specifieke gewicht goedgekeurd. Wel worden deze ontheffingen omgezet naar routeontheffingen volgens het nieuwe beleid en gelden dus ook voor deze voertuigen de strengere gedragsvoorschriften uit de nieuwe beleidsregels. Na inwerkingtreding van de aangescherpte regels is het voor wat betreft het vervoer van ondeelbare ladingen zoals de prefab onderdelen die indieners noemen mogelijk om een (route)ontheffing aan te vragen, afhankelijk van het gewicht van het vervoermiddel. De hoogte van de legeskosten voor het in behandeling nemen van de verschillende ontheffingsaanvragen worden gedifferentieerd naar ontheffing. Voor de meeste ontheffingen betekent dit een verlaging van de leges, alleen de routeontheffing wordt wat duurder. Voor wat betreft langlopende projecten zoals het voorbeeld van Oostenburg en Entree zal naar het zich laat aanzien in de werkwijze vooralsnog niet veel wijzigen.
Het merendeel van de verleende ontheffingen loopt na inwerkingtreding van de regels door of kan vrij simpel worden omgezet. Daar waar dit niet mogelijk is, moet worden gekeken of binnen de regels alternatieven mogelijk zijn. Tegelijkertijd ziet het college ook de noodzaak tot innovatie in de bouw, zodat kwetsbare steden als Amsterdam kunnen worden ontzien en zware vervuilende bouwmaterialen worden vervangen door lichtere milieuvriendelijker alternatieven. Voor reeds vergunde projecten zal een helpdesk in het leven worden geroepen zodat in gezamenlijkheid kan worden bekeken wat nog wel mogelijk is.
16
Gemeente Amsterdam Zone Zwaar Verkeer
Het college gaat verder in deze Nota van Beantwoording nader in op de door de indieners hierboven aangekaarte onderwerpen en suggesties. Gemakshalve wordt hiernaar verwezen.
4.3 Gevolgen voor bewoners Huiseigenaren hebben hun zorg uitgesproken over de schade en overlast die zwaar verkeer aanricht en menen dat de aangescherpte regels ter voorkoming en beperking hiervan zeker niet ver genoeg gaan. De indieners noemen noodzakelijke dure herstelwerkzaamheden aan fundering, onveilige verkeerssituaties en zware ongelukken. Ze maken zich zorgen over de mate van handhaving, de leefbaarheid en het ontstaan van sluiproutes. Ze concluderen dan ook dat er nog strenger moet worden gehandhaafd, eigen gemeentelijke opdrachten onder de loep moet worden genomen en benadrukken dat ook deze vervoerders zich aan de gedragsregels moeten houden. Ook wordt voorgesteld om het gebied binnen de S100 nog meer te ontlasten door overlaadpunten (hubs) in te richten buiten de zone waar zwaardere vrachtwagens goederen kunnen overladen in kleinere, lichtere en stillere elektrische voertuigen. Reactie van het college De aangescherpte regels rond zwaar verkeer worden doorgevoerd als beheersmaatregel om verdere schade en overlast door zwaar verkeer aan de kwetsbare bruggen en kademuren te voorkomen. Er zijn geen onderzoeken die aantonen welke impact zwaar verkeer op de kwaliteit van funderingen van woningen heeft.
Met de strenge gedragsregels in de beleidsregels wordt gestuurd op de wijze waarop de chauffeurs van zware voertuigen hun werkzaamheden verrichten en aan het verkeer deelnemen. Zo wordt ook de leefbaarheid in de binnenstad gewaarborgd. De handhaafbaarheid van de regelgeving is daarbij een bijzonder belangrijk uitgangspunt geweest. Met het nieuwe verkeersbesluit en het ontheffingenbeleid gaat het college ervan uit dat handhavingsmogelijkheden sterk zijn verbeterd. Niet in de laatste plaats omdat een deel van de handhaving kan plaatsvinden met camera’s. De gemeente neemt ook de eigen opdrachtgevende en kaderstellende rol onder de loep en zoekt naar manieren om vanuit die rollen zo actief mogelijk te sturen op lichter verkeer. Tegelijkertijd zal de stad altijd bevoorraad en schoon en heel gemaakt moeten worden en zullen bouwwerkzaamheden doorgang moeten kunnen vinden. Het is dan ook niet mogelijk om alle zwaar verkeer uit de stad te weren. Daarvoor zijn nog niet genoeg alternatieven, zoals vervoer over water. De gemeente werkt de komende tijd aan een integrale aanpak voor de logistieke sector waarin ook vanuit de verschillende belangen en ambities naar de impact van (zwaar) verkeer op de stad en haar gebruikers wordt gekeken. Voorstellen met betrekking tot slimmer bevoorraden zoals door bewoners wordt voorgesteld zijn hier onderdeel van.
17
Gemeente Amsterdam Zone Zwaar Verkeer
4.4 Gevolgen voor de levensmiddelenbevoorrading aan supermarkten, horeca en bedrijven Supermarktketens geven aan de afgelopen jaren veel te hebben geïnvesteerd in het verduurzamen van hun wagenpark. Ze bevoorraden de stad in veel gevallen met elektrische voertuigen, die vallen onder de categorie bijzondere voertuigen. Het schrappen van deze voertuigencategorie uit de beleidsregels levert problemen op. Ze zijn langer dan 10 meter en daarnaast ook vaak zwaarder dan 30 ton. De aangescherpte regels hebben een grote impact op de uitvoerbaarheid van hun werkzaamheden, met name op het gebied van efficiency en flexibiliteit qua inzetbaarheid van het wagenpark, dat niet alleen stedelijk maar ook landelijk wordt ingezet. Dat geldt zeker voor de grotere, zwaardere en langere voertuigen. Indieners zouden graag meer een maatwerkoplossing zien voor de supermarktbranche. Men maakt over het algemeen, zeker met de langere voertuigen, veel gebruik van de voormalige vrachtroutes, heeft vaste afleveradressen en kan via vooraf gekeurde routes de supermarkten in delen van de binnenstad bevoorraden. Indieners zouden erg geholpen zijn met een niet kenteken gebonden routeontheffing om zo de flexibiliteit van de inzet en optimale beladingsgraad te kunnen behouden.
Een andere mogelijkheid die ze aandragen is een (route)ontheffing voor meerdere afleveradressen tegelijk, een langere geldigheidsduur van de ontheffing of meerdere kentekens op 1 ontheffing. Indieners die voornamelijk gekoelde en diepgevroren producten vervoeren hebben hun zorgen geuit over de strengere gedragsregels, met name het niet meer mogen parkeren op een brug of kade om te laden en lossen. Men parkeert namelijk juist vaak op een brug om geen belemmering te vormen voor het doorgaande verkeer. Bij veel leveringen wordt gebruik gemaakt van rolcontainers. Deze rolcontainers worden door de chauffeur zelf naar binnen gebracht. Vaak worden ze vervolgens onmiddellijk geleegd, omdat de ontvanger, veelal horeca of bedrijfskantines slechts een beperkte ruimte hebben. Om die reden wordt vaak wat langer bij zo’n locatie stilgestaan. Onduidelijk vindt men dan ook wat de gemeente verstaat onder parkeren en onder laden en lossen. Wanneer de gemeente overgaat tot het invoeren van dit soort strenge gedragsregels met betrekking tot parkeren en stilstaan, moet ze hierop ook beter handhaven om onnodig lang stilstaan en het stremmen van de rijbaan voor het overige verkeer te beperken.
Er worden voorstellen gedaan ten aanzien van de venstertijden, zoals het indelen ervan per categoriebranche in te delen om de drukte op de routes te verspreiden, bijvoorbeeld de ochtend voor horeca, middag voor overig vrachtverkeer. Reactie van het college Het college heeft begrip voor de problemen die de aangescherpte regels mogelijk gaan vormen in de bedrijfsvoering en ziet dat deze branche bezig is met mooie ontwikkelingen en aanpassingen. Voor specifiek de bevoorrading van de grotere supermarkten kan de routeontheffing – breed opgezette wegen, waar het mogelijk is om met meer lengte, gewicht en een deelbare lading overheen te rijden een uitkomst bieden. De voertuigen rijden langs vaste bestemmingen en
18
Gemeente Amsterdam Zone Zwaar Verkeer
kennen een vaste route. Indien men voertuigen met een gewicht zwaarder dan 30,00 ton wil inzetten moet vooraf een routetoets worden uitgevoerd. Voor wat betreft het voorstel om een niet kenteken geboden routeontheffing in het leven te roepen, merkt het college op dat het huidige ontheffingenproces is ingericht op kenteken, evenals de handhaving. De gemeente is overigens wel bezig het vergunningen- en ontheffingenproces anders, meer vanuit de klantvraag/activiteit in te richten. De komende maanden werkt het college aan een Logistieke Strategie. Daarmee wordt de samenhang van gemeentelijke ambities de komende jaren bewaakt, en waar nodig aanvullende maatregelen getroffen. De gesprekken met het bedrijfsleven worden gebruikt om daar invulling aan te geven. Voor wat betreft het stil staan op bruggen om het verkeer niet te belemmeren realiseert het college zich dat dit voor lastige situaties zorgt. Tegelijkertijd kiest het college bewust voor een heldere prioritering, waarbij de veiligheid voorop staat. Vooral het voetgangersgedeelte van bruggen is kwetsbaar, waardoor het college zich genoodzaakt ziet tot deze gedragsregel. Daarnaast wordt expliciet voorgeschreven niet stil te staan van 0 tot 3 meter vanaf de waterkant op kademuren. Ook van dit deel van de weg is bekend dat er beduidend minder draagkracht is.
Het stellen van deze gedragsregels zijn om die reden dan ook onontbeerlijk. En er zal ook nadrukkelijk op worden gehandhaafd.
4.5 Gevolgen voor de cultuursector Indieners werkzaam in de cultuursector geven aan dat ze graag zouden willen opteren voor een maatwerkoplossing. Men werkt veel met grote en minder grote (buitenlandse) reizende producties. Deze kenmerken zich veelal door ondeelbare ladingen (decors), wisselende voertuigsamenstellingen en dus kentekens, buitenlandse voertuigen, en vooral veel niet te plannen last minute werk. Dit maakt het vrijwel onmogelijk om te passen in het voorgestelde ontheffingenregime op kenteken. De voertuigen doen wel altijd vaste bestemmingen aan, zijn weliswaar langer dan 10 meter, maar het werkelijk gewicht blijft met gemak onder de 30 ton. De aanscherping van de regels brengt de internationale werkwijze in de branche in gevaar, wat direct van invloed is op hun concurrentiepositie binnen de cultuurbranche met alle gevolgen van dien voor het cultuuraanbod in Amsterdam. De vertegenwoordigers van de branche geven dan ook aan dat de impact van de concept beleidsregels onevenredig grote impact op hen heeft en uiteindelijk zal kunnen resulteren in disproportionele gevolgen als afzeggingen van grote jaarlijkse producties, een minder hoge productiegraad en dat producties de hoofdstad zullen gaan vermijden.
Reactie van het college Het college heeft begrip voor de specifieke uitdagingen waar de cultuursector voor staat, ziet dat deze sector qua gewicht geen grote problemen oplevert en zoekt dan ook binnen de opgestelde regels met de sector naar een voor partijen passende oplossing. Hierover zijn de eerste gesprekken al gevoerd.
19
Gemeente Amsterdam Zone Zwaar Verkeer
5 Reacties over compensatie van schade
Indieners stellen dat de slechte staat van de bruggen en kademuren veroorzaakt is door jarenlang structureel ontoereikend onderhoud door de gemeente en menen dat bedrijven die met zwaar verkeer rijden hier niet verantwoordelijk voor kunnen worden gehouden, maar wel de rekening gepresenteerd krijgen. Het huidige voorgestelde beleid brengt onevenredig hoge kosten met zich mee en zorgt voor omzetderving. Een aantal geeft aan enorme aanpassingen te moeten doen in de wijze van bedrijfsvoering. De indieners vinden dat de gemeente de extra (transport-)kosten moet compenseren waarmee bedrijven te maken krijgen door de nieuwe regels. Men noemt daarbij onder meer kosten om de bedrijfsvoering aan te passen, kosten die niet verdisconteerd zijn in de reeds bestaande bestekken, maar ook flinke investeringen die indieners hebben gemaakt in het upgraden van hun wagenpark naar elektrische/hybride voertuigen. Indieners geven aan dat voor lopende projecten de start van het nieuwe beleid in elk geval een kostprijsverhogende aangelegenheid zal zijn. Een concrete vraag daarbij is of er in die gevallen afgezien kan worden van het in rekening brengen van extra leges voor de in het licht hiervan benodigde ontheffingen/ routetoetsen. Men stelt een overgangsregeling en overgangsperiode voor om de sector aan de nieuwe regels te laten wennen en de bijkomende kosten te compenseren van lopende projecten.
Zo kan er ook rekening worden gehouden met de natuurlijke afschrijvingsperiode van voertuigen. Daar waar de gemeente Amsterdam de opdrachtgever is wordt verwacht dat deze met een voor de opdrachtnemer(s) kostenneutrale oplossing komt. Voor de gevallen dat de gemeente niet de opdrachtgever is zou het passend zijn om deze projecten tijdelijk vrij te stellen van nieuwe beleidsregels dan wel voor het zwaar verkeer geen leges in rekening te brengen. Indieners stellen ook dat de handhaving in strijd is met het evenredigheidsbeginsel; wanneer een voertuig dat voor de tweede maal met een intentieverklaring massa de zone in rijdt met een zwaardere belading dan 30 ton, wordt de ontheffing voor de resterende looptijd ingetrokken. Onduidelijk is volgens de indieners bij welke mate van gewichtsovertreding hiervan sprake is. Reactie van het college: In het algemeen merkt het college op dat ondernemers er rekening mee moeten houden dat beleid kan wijzigen. Het is al jaren bekend dat de staat van de bruggen en kades de stad dwingt maatregelen te treffen om de overbelasting tegen te gaan. Tegelijkertijd zijn voertuigen alleen maar groter en zwaarder geworden, waardoor ook naast het feit dat er noodzaak is vanwege de staat van de bruggen en kades, er noodzaak is het gebruik weer terug te brengen naar wat de bruggen en kademuren over het algemeen aankunnen, namelijk 30 ton.
Investeringen die zijn gedaan na het moment dat te voorzien was dat er mogelijk aangescherpt beleid voor de 7,5t-zone zou worden ingevoerd en de ondernemer dus rekening moest houden
20
Gemeente Amsterdam Zone Zwaar Verkeer
met het risico dat een aangescherpt beleid zou worden ingevoerd, komen voor risico van de ondernemer. Het is daarnaast de taak van de gemeente om de onevenredige gevolgen van een (rechtmatige) beleidswijziging mee te wegen in de te nemen keuzes. Het college heeft daarbij een zorgvuldige weging gemaakt tussen de belangen van de bestaande ontheffinghouders, de continuïteit bij bestaande en geplande bouw- en infraprojecten in de binnenstad, de mogelijkheden en flexibiliteit van de branche, de belangen van bewoners en bedrijvigheid in de binnenstad, en het algemeen belang van de (verkeers-)veiligheid. Het college heeft daarbij besloten de voorgenomen beleidsregels op een aantal onderdelen aan te passen (zie hierover in de Samenvatting op pagina 6), de relevante hoofdstukken in deze nota en de definitieve beleidsregels zone zwaar verkeer Amsterdam 2021. Al met al is op een groot aantal punten tegemoet gekomen aan de branche, juist vanwege de grote impact van eerdere beleidsvoorstellen zoals bijvoorbeeld een aslasteis van 10 ton, een routetoets voor elke rit vanaf 7,5 ton en het alternatief voor de 7,5t-zone, namelijk een zone waarin álle vrachtverkeer (dus vanaf 3,5 ton) ontheffingplichtig zou worden. Mochten er toch onevenredige gevolgen ontstaan voor individuele ontheffinghouders, dan kunnen zij een gemotiveerde aanvraag voor nadeelcompensatie doen.
Voor wat betreft hetgeen indieners opmerken over de handhavingsmogelijkheden bij het overtreden van de voorschriften bij een jaarontheffing met (gewichts)verklaring, merkt het college op dat een handhavingsactie altijd casuïstiek is, een zorgvuldige afweging van belangen kent en niet in algemene termen te beantwoorden valt. Het ontheffingenbeleid legt, anders dan in het voorgaande ontheffingenbeleid, een grote verantwoordelijkheid bij de vervoerders zelf. Hen wordt de mogelijkheid gegeven om voor een voertuig dat volgens de kentekengegevens een toegestane max. massa kent zwaarder dan 30,00 ton, toch een jaarontheffing met (gewichts)verklaring aan te vragen, indien de aanvrager verklaart dat het voertuig nooit met een werkelijke gewicht (dus inclusief passagiers en lading) zwaarder dan 30,00 ton in de zone zal rijden. Het college geeft de vervoerders hiermee een belangrijke mogelijkheid om hun huidige voertuigen blijvend in te zetten. Het college meent dat het beschamen van dit vertrouwen, gelet op het belang van en de zorg voor het behoud van de bruggen en kademuren, een strenge handhavingsaanpak rechtvaardigt.
6 Reacties over alternatieve oplossingen
Indieners hebben de gelegenheid te baat genomen om in hun zienswijze alternatieve oplossingen en aanpassingen van het beleid voor te stellen.
21
Gemeente Amsterdam Zone Zwaar Verkeer
6.1 Een andere aanpak van de herstel- en renovatiewerkzaamheden Er werden suggesties gedaan met betrekking tot de volgorde in aanpak van de herstelwerkzaamheden, waarmee men meent dat sprake is van een effectievere aanpak en daardoor een betere waarborg voor de logistiek en leefbaarheid in de binnenstad. De indieners zouden liever zien dat er bij inspectie, toetsing en herstelwerkzaamheden van kademuren en bruggen voorrang wordt gegeven aan de belangrijkste logistieke corridors en/of hoofdverbindingen voor bouwtransport en logistiek. Deze zouden na de herstelwerkzaamheden dan weer opengesteld kunnen worden voor zwaar verkeer. Reactie van het college Het college is in eerdere hoofdstukken (hoofdstuk 2 en 3.2) ingegaan op voorstellen van indieners met betrekking tot de volgorde in aanpak van de herstelwerkzaamheden. Het college waardeert de betrokkenheid bij de indieners zeer. Dergelijke suggesties zijn ook in het participatietraject en de individuele gesprekken met vervoerders uitgebreid besproken. Waar mogelijk kijkt het college naar de logistieke gevolgen en effecten bij de volgorde in de herstel- en vernieuwingsopgave. De gemeente heeft op grote schaal bruggen en kademuren in onderzoek. Van veel bruggen en kademuren is niet precies bekend in welke staat ze verkeren en welke belasting ze nog aankunnen.
Soms moeten acuut veiligheidsmaatregelen worden genomen om ze in gebruik te houden of juist om de belasting te beperken. Dergelijke maatregelen hebben ook weer gevolgen op de logistiek en bereikbaarheid van bepaalde delen van de binnenstad. Om verdere schade aan de hoeveelheid bruggen en kademuren in de binnenstad te verminderen en incidenten te voorkomen is aanscherping van de regels rond zwaar verkeer daarnaast noodzakelijk. Vooralsnog is niet de verwachting dat de gewichtsbeperking van 30 ton op termijn wordt verruimd. Ook niet wat betreft de belangrijkste logistieke corridors en/of hoofdverbindingen. Dit heeft niet alleen te maken met de grootschalige en langdurige herstel- en renovatiewerkzaamheden aan bruggen en kademuren in het gebied. De gemeente werkt daarnaast aan een integrale aanpak voor de logistieke sector waarin ook vanuit andere belangen en ambities naar de impact van (zwaar) verkeer op de stad en haar gebruikers wordt gekeken.