Nota van beantwoording deff.pdf

NEE: het beleidskader zet juist in op het faciliteren van de ze samenwerking.

Dit kader richt zich op wat de sociale basis kan bijdragen aan bestaanszekerheid. Betaalbare huisvesting en inkomen zijn daar geen onderdeel van. Het bieden van een gezond sociaal netwerk uiteraard wel. Voldoende maatschappelijk vastgoed is hiervoor van groot belang. Maatschappelijk vastgoed in Amsterdam is echter schaars. Dit betekent dat er onderling goed moet worden samengewerkt op het vastgoed optimaal te benutten.

Deels: maatschappelijke voorzieningen komen terug als onderdeel van een toe te voegen paragraaf “gelijke kansen op een veerkrachtige zorgzame buurt”.

Algemene uitgangspunten

Door bewoners en hun initiatieven serieus te nemen, kan er een synergie ontstaan die de best of both worlds kan verenigen: die van de directe contacten tussen mensen en hun vindingrijkheid enerzijds, en van de gestructureerde aanpak die professionals ter ondersteuning kunnen bieden anderzijds. Daarbij vragen we met klem om aandacht te besteden aan de relatie tussen welzijnsprofessionals en de buurt. Al geruime tijd worden veel pogingen gedaan om formele en informele zorg doelmatig aan elkaar te koppelen, helaas met weinig succes. Ook dit kader lijkt te veel het model ‘professionals-only’ te faciliteren. Kwetsbare mensen moeten een relatie kunnen opbouwen met iemand die voldoende tijd en kennis van zaken heeft. Bewoners moeten veel meer een structurele stem hebben in de plannen voor hun wijk. Daaraan zouden nieuwe afspraken voortvloeiend uit het nieuwe beleidskader kunnen bijdragen, de stem en ideeën van de bewoners moeten dan wel leidend zijn, willen deze afspraken succesvol zijn. Idealiter is er sprake van een wijkplan waar burgers de belangrijkste uitdagingen in adresseren en van opbouwwerkers die hen ondersteunen in de uitvoering van een wijkagenda. Een dergelijk plan bevat zowel kleine als grote initiatieven. Aansturen op coalities, zoals in dit kader geschetst, brengt het risico met zich mee dat de professionals de partij vormen die een sturende rol heeft of aanneemt. 9.

Reactie

Focus op gezondheid

Positieve gezondheid bereiken we, naar onze mening, vooral ook door stress te verminderen en de voorwaarden te creëren voor mensen om mentaal gezond te kunnen blijven. Dat betekent: een (betaalbaar) huis, inkomen en een gezond sociaal netwerk. Dat betekent ook dat bewonersinitiatieven daar invloed op moeten kunnen uitoefenen, dus op het vinden van passende huisvesting, passend werk en het creëren van sociale cohesie in de wijk. Voor dit laatste kan en moet men ondersteund en gefaciliteerd worden met onder andere meer ontmoetings- en creatieve ruimtes, zonder te hoeven concurreren met een welzijnsorganisatie of tussen buurt­ initiatieven onderling.

66 | Nota van beantwoording Beleidskader sociale basis Amsterdam 2025-2030

Inbrenger

Advies

Reactie

Aanpassing JA/NEE

Het is niet mogelijk om alle doelgroepen die extra aandacht behoeven apart te benoemen. Er wordt onder de paragraaf mantelzorg wel een passage over jonge mantelzorgers toegevoegd omdat wij het met u eens zijn dat deze groep extra focus behoeft binnen de ondersteuning aan mantelzorgers. Voorzieningen voor jeugd zijn in principe inclusief; dat betekent dat ze ook toegankelijk zijn voor jeugdigen met een beperking, zolang er geen extra medische begeleiding nodig is. Er is wel pedagogische ondersteuning, geen medische.

Deels: onder de paragraaf over mantelzorg is een extra passage opgenomen over jonge mantelzorgers.

10. Jongeren en mantelzorg Cliëntenbelang steunt de ambitie van gemeente Amsterdam volledig om elk kind of jongere gelijke kansen te geven om gezond op te groeien, zich te ontplooien en talenten te ontwikkelen, ongeacht woonplaats, afkomst, gezinssituatie of zorgbehoefte. De sociale basis speelt een belangrijke rol waar het gaat om preventie, onder andere dankzij (pedagogische) ondersteuning aan groepen in een kwetsbare situatie en die een verhoogd risico hebben op problemen. Wat in het conceptbeleidskader daarbij ontbreekt, is aandacht voor jonge mantelzorgers. Preventieve ondersteuning voor de jonge mantelzorgers in gezinnen waarvan een gezinslid een beperking/ aandoening heeft, is naar onze mening een onmisbare toevoeging. (Opvoed)ondersteuning voor ouders met kinderen met een verstandelijke of fysieke beperking, of chronische ziekte is tevens een belangrijke voorwaarde om gezond op te groeien en talenten te kunnen ontwikkelen, evenals respijtzorg voor mantelouders. Cliëntenbelang adviseert om ook aan het creëren van deze voorwaarden een plek te geven in het nieuwe beleid. Positief is de inzet op gezinsgerichte ontwikkelingsstimulering. Als voorbeeld worden de spelinlopen genoemd, plekken waar laagdrempelige activiteiten gericht op samen spelen, ontmoeten en bewegen voor ouders en jonge kinderen worden gecombineerd met opvoed- en opgroeiondersteuning.

Graag zien we in het nieuwe beleidskader expliciete aandacht terug voor het inclusief maken van de spelinlopen, waar kinderen met en zonder beperking elkaar ontmoeten.

67 | Nota van beantwoording Beleidskader sociale basis Amsterdam 2025-2030

Inbrenger

Advies

Reactie

Aanpassing JA/NEE

De beweging in het hele stelsel van zorg en ondersteuning is erop gericht om problemen van een individu in de context op te lossen. Dat betekent dat wordt gekeken naar het hele huishouden. Verslaving of ernstige GGZ-problematiek, in die mate dat het hele huishouden daardoor wordt beïnvloed, ligt buiten de scope van de sociale basis. Het is in eerste instantie aan behandelaars om ervoor te zorgen dat het hele gezin passende ondersteuning krijgt. Als het gaat om laagdrempelige vormen van ondersteuning kan de sociale basis daarin een rol spelen. We zijn het met u eens dat intergenerationele overdracht bij veel problematieken die in het beleidskader aan de orde komen een risico vormt. We nemen uw signaal daarom wel mee in het gesprek dat bijvoorbeeld met de GGD en de afdeling Zorg wordt gevoerd.

NEE: het organiseren van passende ondersteuning van gezinsleden van Amsterdammers met bijvoorbeeld verslaving of GGZ problematiek hoort niet primair tot de sociale basis.

We nemen deze aanbeveling over. In paragraaf 2.3.1 van het beleidskader hebben we hierover een passage opgenomen.

JA: het beleidskader is hierop aangepast.

De sociale basis is er voor alle Amsterdammers. Deze moet toegankelijk zijn. Het is verantwoordelijkheid van Gemeente en partners om zich hier bewust van te zijn. Belangenbehartiging is echter geen verantwoordelijkheid van de sociale basis.

NEE: het belang van het betrekken van bewoners, sleutelfiguren en ervaringskennis is voldoende geborgd in het beleidskader. Belangenbehartiging als zodanig is geen onderdeel van de sociale basis. Stedelijke adviesorganen hebben de rol om belangen van Amsterdammers

11. Mentale gezondheid en mantelzorg In het conceptbeleidskader wordt gerefereerd aan het hoge gebruik van de geestelijke gezondheidszorg in de stad. Ook wordt daarin opgemerkt dat sociale samenhang en sociale broosheid direct aan de gezondheid, aan gevoelens van eenzaamheid en aan het welzijn en welbevinden van Amsterdammers relateren. Veel mensen met GGZ-problemen zijn afkomstig van een gezin met GGZ- en of bijvoorbeeld verslavingsproblematiek. Het is belangrijk om de intergenerationele overdracht daarvan zoveel mogelijk terug te dringen. Een preventieve aanpak voor de partners, verwanten (broers/zussen), kinderen van gezinnen met een gezinslid dat zorg- en hulpbehoevend is, is van groot belang. Dat betekent onder andere dat preventieve kind- en jeugdhulp ook over jonge mantelzorgers moet gaan. 12. Onafhankelijke cliëntondersteuning Professionals werkzaam in de sociale basis hebben een belangrijke functie: zij kunnen mensen direct helpen, signalen aan andere professionals/organisaties doorgeven en mensen met een zorg- of ondersteuningsvraag doorverwijzen. Cliëntenbelang, MEE en de StraatAlliantie pleiten ervoor om doorverwijzing naar Onafhankelijke Cliëntondersteuning, die bij wet is geregeld, expliciet op te nemen in het nieuwe beleidskader. 13.

Inclusie Voor Cliëntenbelang is het niet duidelijk wie, volgens dit beleidskader, mensen met een beperking en/of chronische ziekte in de buurt vertegenwoordigt. Ons voorstel is om een Inclusieadviseur per stadsdeel te introduceren die er op toeziet dat diversiteit wordt nagestreefd, regels in acht worden genomen en specifieke kennis over toegankelijkheid en inclusie breed beschikbaar wordt gesteld. Via het programma Amsterdam Vitaal & Gezond zien we een kans om bewoners­ participatie vanuit burgersinitiatieven en ervaringsdeskundigheid structureel te betrekken bij onderzoek, beleids­ ontwikkeling en uitvoering. Een Ervaringsacademie naar Utrechts voorbeeld zou een mooie kans bieden om burgers die initiatieven in de stad ondernemen en vrijwilligers te versterken.

68 | Nota van beantwoording Beleidskader sociale basis Amsterdam 2025-2030

De inzet van ervaringsdeskundigheid is voor de gemeente vanzelfsprekend en zal ook in de subsidieregeling verder worden uitgewerkt. Het college is echter van mening dat hiervoor in de uitvoering voldoende aandacht is.

Inbrenger

Advies

Reactie

Aanpassing JA/NEE

We zijn blij met uw positieve reactie. Een eerste afspraak met de Adviesraad LVB staat inmiddels gepland. De insteek van die bijeenkomst is precies zoals door u verwoord. We gaan met elkaar in gesprek over wat er nodig is en op welke manier we dat kunnen borgen in de inzet en het aanbod vanuit de sociale basis. We blijven dit gesprek periodiek voeren om te zien of wat we bedenken en hier met partners over afspreken ook echt tot stand komt.

NEE: dit leidt niet tot een aanpassing in het beleidskader, maar wel tot periodiek contact om hier uitvoering aan te geven.

14. Sociale inclusie We zijn heel blij met de tekst over inclusie en meedoen in de stad op bladzijde 8. De Adviesraad voor mensen met een licht verstandelijke beperking (afgekort LVB) heeft zich ook gebogen over dit beleidskader. In reactie daarop dragen we graag de ideeën aan die zijn opgehaald bij de bijeenkomsten over ‘Meedoen met activiteiten in de buurt’. Deze bijeenkomsten heeft Cliëntenbelang georganiseerd samen met de Hogeschool van Amsterdam, tussen oktober 2022 en februari 2023. De Hogeschool heeft die ideeën gebruikt voor het onderzoek ‘Gewoon meedoen’ is niet zo gewoon. Van de mensen van de Adviesraad hebben we geleerd dat zij weinig meedoen aan de “gewone” buurtactiviteiten en dat ze vooral veel gaan naar activiteiten speciaal georganiseerd voor mensen met een beperking. Die activiteiten vinden de meesten heel leuk, maar nog liever zouden ze (ook) naar plekken en activiteiten gaan die bedoeld zijn voor alle Amsterdammers, met en zonder beperking. De Adviesraad heeft veel nagedacht over hoe mensen met een licht verstandelijke beperking zich meer welkom kunnen voelen bij activiteiten in de buurt.

De volgende tips worden bijvoorbeeld meegegeven: • Nodig mensen persoonlijk uit • Zorg dat er iemand de eerste keer meegaat • Zorg voor basiskennis over LVB bij medewerkers van de organisaties die actief zijn in de buurt • Betrek iedereen bij ontmoetingen en groepsactiviteiten • Neem contact op als iemand niet komt opdagen De Adviesraad LVB biedt aan om met de gemeente en de organisaties in de buurt plannen en afspraken te maken om de buurtactiviteiten toegankelijker te maken. Uiteraard betreft sociale inclusie alle Amsterdammers in een kwetsbare positie en niet alleen mensen met een licht verstandelijke beperking. Over hoe buurten en activiteiten ook voor andere groepen toegankelijker te maken, gaat Cliëntenbelang graag met de gemeente in gesprek.

69 | Nota van beantwoording Beleidskader sociale basis Amsterdam 2025-2030

Inbrenger

Advies

Reactie

Aanpassing JA/NEE

Er zijn in dit beleidskader vier lijnen beschreven waarlangs monitoring verder zal worden uitgewerkt. Deels geven we dit vorm samen met partners. Voor de zomer van 2024 is bekend wie die partners zijn. De verschillende lijnen volgen een eigen route en tempo, afhankelijk van wat kan en nodig is. Voor het kwalitatieve gedeelte van monitoring geldt dat bewoners worden betrokken. Het Centrum voor Cliëntervaring is ons uiteraard bekend. Collega’s vanuit Amsterdam Vitaal en gezond en collega’s van de GGD zijn hierbij betrokken. Wij zullen uw advies betrekken in de afwegingen die hier te zijner tijd in worden gemaakt. Als het gaat om het ophalen van onderzoeksthema’s gaat het om partners in de breedte. We geven samen een leerlijn vorm; daarin komen we ongetwijfeld thema’s tegen die nader onderzoek behoeven. Input van adviesraden is daarin welkom.

NEE: het gaat hier vooral om aanbevelingen voor de uitvoering.

15. Onderzoek Cliëntenbelang juicht de combinatie van cijfers en verhalen heel erg toe in de monitoring en sturing van de sociale basis. Ook zijn we blij dat de onderzoeksthema’s worden opgehaald bij de partners van de sociale basis. Graag vernemen we wie deze partners zijn. We zouden graag willen zien dat ook de burger als partner wordt beschouwd. Het gaat daarbij om burgers die bijvoorbeeld te vinden zijn bij zelfhulporganisaties, verenigingen, (cliënten)raden en buurtinitiatieven die (nog) geen financiering ontvangen vanuit de gemeente. Ook zien wij graag dat de burger als partner wordt betrokken bij het vaststellen van de indicatoren voor de monitoring. Het perspectief van de burger kan belangrijke aanscherpingen en/ of aanvullingen aanbrengen die zorgen dat de outcomes nog beter aansluiten bij de behoefte van de buurtbewoners. Voor het kwalitatief onderzoek betrekt u onafhankelijke kennisinstellingen in Amsterdam. Graag willen we u erop wijzen dat er ook onderzoekscentra in Amsterdam bestaan die onderzoek doen met ervaringsdeskundigen. Zij voeren participatief onderzoek uit en leveren een grote meerwaarde in het naar boven halen van ervaringen, zeker bij de mensen die moeilijker te betrekken zijn bij onderzoek.

Het Centrum voor Clientervaringen (CvC), een samenwerkingsverband tussen Cliëntenbelang Amsterdam, het Amsterdam UMC en 11 andere organisaties, gespecialiseerd in het doen van participatief actieonderzoek, is daar een voorbeeld van. Inmiddels heeft het CvC al meer dan 9 jaar ervaring in het doen van onderzoek met ervaringsdeskundigen binnen zorg en welzijn in de regio Amsterdam. In alle onderzoeken is het cliëntperspectief leidend en de opgedane kennis wordt samengebracht met professionele en wetenschappelijke kennis, om zo tot een breder perspectief van de werkelijkheid te komen. Door niet te stoppen bij het rapporteren, maar de dialoog aan te gaan en cyclisch te werken, voelen mensen dat ze daadwerkelijk impact hebben.

70 | Nota van beantwoording Beleidskader sociale basis Amsterdam 2025-2030

Inbrenger

Advies

Reactie

Aanpassing JA/NEE

Wij dank u voor dit advies en nemen dit ter harte. Op 1 januari 2025 gaat de uitvoering van het nieuwe beleidskader van start. Dat betekent niet dat alles klaar en uitgewerkt is. De komende jaren staan in het teken van samen leren en ontwikkelen. De sociale basis is heel breed en omvat heel veel partners. We zijn in eerste instantie met die partners in gesprek. Uiteraard is de samenwerking in buurten en wijken breder dan alleen tussen gemeente en partners in de sociale basis. Dat valt buiten de reikwijdte van dit kader en zal in de praktijk vorm moeten krijgen.

NEE: wij nemen dit advies wel ter harte, maar het leidt niet tot een aanpassing in het beleidskader.

16. Aanbevelingen voor implementatie Cliëntenbelang adviseert de gemeente dringend voldoende tijd te nemen om het nieuwe beleidskader te implementeren. Er zijn krachtige initiatieven in verschillende wijken die niet moeten worden gedemotiveerd door nieuwe regels en juist in hun kracht dienen te worden gezet. Denk daarbij aan ‘Red Amsterdam Noord’, ‘Samen Vooruit in Oost’, alle buurt­ platforms die als pilot in het kader van de democratisering in de stad zijn opgericht. Ons advies is dan ook om met hen deze nieuwe aanpak verder uit te werken en de gebiedsgerichte ontwikkelingen te integreren met de buurtkrachten.

71 | Nota van beantwoording Beleidskader sociale basis Amsterdam 2025-2030