MOW-Bijlage bij de Begroting 2025 Rapportage programma's Stadsbehoud en Stadsverbetering.pdf

Stadsbehoud & Stadsverbetering Werk in uitvoering

2

Inhoud 1. Inleiding

3

2. Onderhouden en verbeteren van de openbare ruimte van Amsterdam

4

2.1 Stadsbehoud

4

De assets in de openbare ruimte

5

2.1.1 Onderhoud met een plus

6

2.1.2 Achterstallig onderhoud

6

2.2 Stadsverbetering

7

2.3 Begroting 2025: blik naar de toekomst

7

3. Projecten in de openbare ruimte

8

3.1 De programmering voor de jaren 2024-2028

8

3.2 Projecten gerealiseerd of in uitvoering in 2024-2025

9

Solidaire Stad

9

Duurzame toekomst

11

Verantwoorde groei

15

Samenwerking in organisatie

17

Stadsbehoud & Stadsverbetering

3

1. Inleiding Met de keuze van het college om een impuls te geven aan (het onderhoud van) de bestaande stad en de vaststelling van de Uitvoeringsstandaard Toekomstgericht werken in de Openbare Ruimte (USTOR), is de onderhoudsopgave het leidende principe geworden bij het plannen van werkzaam­ heden in de openbare ruimte. Er worden in principe geen werkzaamheden meer gestart, als er geen onderliggende onderhoudsopgave aanwezig is. Hiermee worden de duurzaamheid en kosten­ effectiviteit van onze werkzaamheden vergroot. Daar waar er verbeteringen in de openbare ruimte noodzakelijk zijn, geven we voorrang aan verbeteringen op het gebied van klimaatadaptatie, verkeersveiligheid en toegankelijkheid. Denk aan het toevoegen van groenvoorzieningen ter verbetering van hittebestendigheid en afvoer van overtollig water, of het verbreden van voetpaden ter verbetering van de verblijfskwaliteit. Door bijvoorbeeld parkeerplaatsen op te heffen wordt ruimte gemaakt voor deze aanpassingen. Een ander voorbeeld is aanpassen van plekken in de openbare ruimte, zoals het verbreden van fietspaden, die niet veilig blijken te zijn voor de weggebruikers door veranderd en/of intensiever gebruik. Deze ingrepen in de openbare ruimte plannen en budgetteren we vooruit, ook om bijvoorbeeld slimme combinaties met werkzaamheden van Liander of Waternet te kunnen maken.

De budgetten voor het behoud, de verbetering en de groei van de stad zijn nog niet toereikend om al het onderhoud te kunnen uitvoeren; daarom moeten er slimme keuzes worden gemaakt om de stad veilig en toegankelijk te houden. Als voorbeeld verkiezen we het onderhoud van onze voetpaden boven het onderhoud van de parkeervakken. De opgave wordt samen met de stadsdelen afgewogen en geprioriteerd. Voor de Begroting 2025 (en de jaren erna) is integraal beoordeeld welke opgaven in de openbare ruimte worden opgepakt en gefinancierd vanuit de programma’s Stadsbehoud en Stadsverbetering. Niet alleen de planning van werkzaamheden doen wij samen met onze partners, ook de financiering van projecten en programma’s komt met behulp van co-financiering tot stand.

Stadsbehoud & Stadsverbetering

Zo werken wij met name als het gaat om opgaven in de bestaande stad als gevolg van de groei van de stad, samen met interne partners (gebiedsontwikkeling) en externe partners (Vervoerregio Amsterdam, het Rijk en ProRail). Met deze rapportage Stadsbehoud en Stads­ verbetering laten wij u zien aan welke projecten in de openbare ruimte wordt gewerkt in 2024 en zal worden gewerkt 2025, en daarbij een beeld te geven van wat de gebruiker van de openbare ruimte in Amsterdam daarvan merkt.

4

2. Onderhouden en verbeteren van de openbare ruimte van Amsterdam We maken onderscheid in de programmering van projecten in het kader van onderhoud en vervanging van de openbare ruimte (programma Stadsbehoud) en de programmering van projecten waar naast een onderhoudsopgave, ook andere verbeteringen in het kader van klimaatadaptatie, verkeersveiligheid worden opgepakt (programma Stadsverbetering). In het navolgende zullen we beide programma’s nader toelichten.

2.1 Stadsbehoud De Amsterdamse openbare ruimte is onderverdeeld in negen assets die gevat zijn in vier categorieën: het groene fundament, de water- en vaarwegenstructuur, het netwerk van pleinen, fietspaden, stoepen en wegen en het meubilair. We beheren onder andere 260.000 bomen, ruim 1800 bruggen, 3000 hectare verhardingen en 7400 speeltoestellen. We sturen op deze beheer- en onderhoudsopgave door middel van assetmanagement. We inspecteren jaarlijks een deel van ons areaal en wegen kosten, prestaties en risico’s af, om te komen tot de programmering van het beheer en onderhoud. De laatste jaren is ons inzicht in deze beheeropgave gegroeid. We weten beter wat we moeten onderhouden, wanneer we dat moeten doen en welke maatregelen dat vraagt. Dit inzicht resulteert ook in een grotere budgetbehoefte. In het coalitieakkoord is besloten meer geld vrij te maken voor het beheer en onderhoud. Incidenteel is er €80 miljoen beschikbaar gesteld en vanaf 2026 wordt is er structureel €20 miljoen euro meer beschikbaar voor het onderhoud van de bestaande stad. Daarnaast zijn op verschillende momenten middelen overgeheveld vanuit Stadsverbetering naar Stadsbehoud. Voor de periode 2023 tot 2027 en los voor 2028 is totaal 25 miljoen uit Stadsverbetering gereserveerd voor groot onderhoud met een plus.

Bij de begroting 2024 is besloten om voor de periode 2023 tot 2027 nog eens 21 miljoen euro over te hevelen van Stadsverbetering naar Stadsbehoud. Tenslotte is bij de begroting 2025 besloten om 5.5 Stadsbehoud & Stadsverbetering

miljoen euro over te hevelen voor het bomenvervangingsprogramma en behandeling van ziekten en plagen. Vanuit de Begroting wordt in ieder geval jaarlijks ongeveer € 90 mln beschikbaar gesteld voor het programma Stadsbehoud. Tegenover deze extra structurele middelen, staat ook het wegvallen van bepaalde extra incidentele middelen. Deze incidentele middelen werden tot op heden onder andere gebruikt voor het financieren van structureel onderhoudswerk, dat niet structureel was gedekt. Daarnaast hebben we te maken met sterke inflatie, maar zijn de middelen niet conform inflatie gecorrigeerd, waardoor we uiteindelijk minder kunnen doen met hetzelfde budget. Bovendien is er ook nog sprake van een toename van assets die onderhouden moeten worden, als gevolg van de groeiende en veranderende stad, en het inlopen van achterstallig onderhoud. Onder aan de streep komt het er op neer dat het budget voor het beheer en onderhoud daardoor terugloopt, ondanks de extra middelen die zijn vrijgemaakt door het college. Kortom: willen we het beheer en onderhoud in Amsterdam op het afgesproken niveau uitvoeren is een structurele verhoging van het onderhoudsbudget een randvoorwaarde. Tot die tijd maken we wel overwogen afwegingen hoe we binnen de beschikbare middelen de stad veilig, bereikbaar en functioneel houden.

Dat doen we, onder andere, door onderhoud van voetpaden boven het onderhoud van parkeervakken te verkiezen. Door voetpaden te prioriteren boven parkeervakken vergroten we de veiligheid voor voetgangers omdat we zodoende meer plekken waar tegels loszitten of omhoog staan door wortelopdruk kunnen aanpakken. Een andere keuze is dat we onderhoud op plekken met een laag risico voor gebruikers nu niet uit voeren, mits dat uitstel niet leidt tot kapitaalvernietiging. Een voorbeeld hiervan zijn de beschoeiingen langs sloten en andere watergangen. En waar mogelijk kiezen we voor een kleinschalige en gerichte aanpak van het wegwerken van slechte plekken, in plaats van een (grootschalige) integrale aanpak.

5 De assets in de openbare ruimte Het groene fundament n n n n

260.000 bomen 1.600 hectare gras 1.000 hectare beplanting 200 hectare ruigte en oevers

De water- en vaarwegenstructuur

n n n n n

2.000 hectare waterlopen en watervlakten 9 officiële zwemlocaties 3000 duikers 16.000 brandkranen 2.000 km (natuurvriendelijke) oevers

n n n n n

1898 bruggen 534 steigers 38 sluizen 593 km kades en oevers 17 km geluidsschermen

n n

5 weg tunnels 1 verkeerscentrale

Het netwerk van pleinen, fietspaden, stoepen en wegen

n n

3000 hectare verhardingen 11 busstations

Het meubilair

n n n n n

400 verkeersregelinstallaties 2361 statische bewegwijzering 106 verkeersregulerings­ systemen 158 stadsplattegronden 385 CCTV en ANPR camera’s

n n n n

n

Stadsbehoud & Stadsverbetering

131.500 lichtmasten 153.000 lichtarmaturen 129 stadsklokken 500 objecten: lichtkunst, stadsilluminatie en decoratiever verlichting 3.300 Laadpalen

n n

n n n

8156 speeltoestellen 320.000 stuks straat­meubilair (o.a. zitbanken en fietsenrekken) 93 fonteinen 918 kunstwerken 15 speelbadjes

6

2.1.1 Onderhoud met een plus Zoals eerder gesteld, met de keuze van de coalitie om een impuls te geven aan (het onderhoud van) de bestaande stad en de vaststelling van de Uitvoeringsstandaard Toekomstgericht werken aan de Openbare Ruimte (USTOR), is de onderhoudsopgave het leidende principe geworden bij het programmeren van werkzaamheden in de openbare ruimte. Er worden in beginsel geen werkzaamheden meer gestart als er geen onderliggende onderhoudsopgave is. Dit is duurzamer en kostenefficiënter, want langer doen met bestaande spullen is de eerste stap van duurzame ontwikkeling. De vaststelling van de USTOR heeft er ook voor gezorgd dat er een kader is vastgesteld, waarin zichtbaar is welke (losse) verbetermaatregelen passend zijn bij verschillende onderhoudssoorten. Hierdoor kunnen in de programmeerfase van het onderhoud slimme combinaties van noodzakelijk onderhoud en verbetermaatregelen gemaakt worden. Zo werken we effectiever en lossen we in het onderhoud niet alleen technisch noodzakelijke knelpunten op maar werken we ook het verbeteren van de verkeersveiligheid, toegankelijkheid en maken we de openbare ruimte meer klimaat adaptief. Dat noemen we de plus op onderhoud.

De totstandkoming van deze plussen gaat in overleg met de stadsdelen en worden getoetst aan verschillende gemeentelijke opgavekaarten (zoals de verschillende klimaatkaarten) om zo tot de juiste ‘plus’ te komen. Sinds juni 2023 zijn er circa 34 locaties geïdentificeerd waar er een plus op onderhoud wordt gerealiseerd. De verwachting is dat dit in de toekomst verder op zal lopen. Op het moment van schrijven zijn er reeds 15 onderhouds­projecten geïdentificeerd waar ook een verbeter­maatregel wordt meegenomen. Zo draagt het programma stadsbehoud bij aan een toekomst­bestendige stad.

Stadsbehoud & Stadsverbetering

2.1.2 Achterstallig onderhoud In Amsterdam wordt de openbare ruimte beheerd op het niveau sober. Het niveau waarop Amsterdam de openbare ruimte onderhoud wordt landelijk gezien als het minimale niveau. Wanneer er niet aan het niveau sober wordt voldaan, ontstaat er functieverlies. De methodiek waarmee de (beeld-)kwaliteit van de openbare ruimte landelijk wordt gemeten is gebaseerd op de CROW- en NEN-systematiek en normering. In Amsterdam is er sprake van achterstallig onderhoud wanneer meer dan 10% van een gebied wordt beoordeeld op het laagste niveau. Het wegwerken van achterstallig onderhoud is van belang voor de toegankelijkheid en leefbaarheid van de stad. De openbare ruimte ziet er minder fraai uit met scheve stoeptegels en is minder klimaat adaptief door ontbrekende bomen in lege boomspiegels. Daarnaast is het ook onveiliger als tegels los of scheefliggen – het struikelgevaar voor de gebruikers neemt dan toe. Een belangrijke nuance is dat niet al het achterstallig onderhoud direct tot gevaarlijke situaties voor de bewoners, ondernemer of bezoeker leidt. Het is daarmee een goede indicator, die aangeeft dat de werkvoorraad te groot is en er sprake is van toenemende noodzakelijkheid om in te grijpen. Het inlopen is ook van belang voor het voorkomen van meerkosten.

Het uitstellen van onderhoud kan in sommige gevallen leiden tot hogere uitgaven in de toekomst omdat er op dat moment een grotere onderhoudsingreep nodig is dan aanvankelijk nodig was. Daarnaast kunnen de kosten voor dagelijks onderhoud stijgen als het uitvoeren van onderhoud op het juiste moment uitblijft. Tegelijkertijd zullen we een bepaalde mate van achterstalligheid en bijbehorende risico’s moeten accepteren omdat voldoende structurele middelen ontbreken.

7 In de Voorjaarsnota 2024 is er € 45 mln beschikbaar gesteld voor het inlopen van achterstallig onderhoud. Hierbij is de opdracht gegeven een plan van aanpak op te stellen waar inzicht wordt gegeven in het achterstallig onderhoud bij de verschillende assets en hoe de extra middelen worden ingezet de komende jaren.

verbeteren, aanpassen en uitbreiden, onderdeel van het programma Stadsverbetering. Tenslotte gaat het ook over de uitvoering van wettelijke taken op het gebied van Openbaar Vervoer, Verkeersveiligheid en Luchtkwaliteit. Dit beslaat ongeveer 35% van het budget dat jaarlijks beschikbaar komt.

Bij de begroting van 2025 wordt budget ingezet om een deel van de achterstalligheid bij verhardingen in te lopen. We werken aan de slechtste voetpaden in de stadsdelen Nieuw West, West en Zuid (waar de achterstalligheid het grootst is) en zorgen dat deze weer veilig en toegankelijk worden. Daarnaast wordt budget bestemd om onze speelbaden aan te passen aan veranderende wetgeving.

Over de afgelopen jaren is er een scherpe daling te zien in de middelen voor het programma Stadsverbetering ten behoeve van noodzakelijke programma´s en projecten. Ook binnen Stadsverbetering worden er dus scherpere keuzes gemaakt in wat we wel en niet doen.

Voor het overige wordt er bij de begroting 2026 een voorstel ingediend, waarbij het inzicht wordt gegeven wat de staat van de verschillende assets is en hoe we de middelen voor inlopen achterstallig onderhoud in willen zetten.

2.2 Stadsverbetering De afgelopen jaren is het inwonersaantal van Amsterdam flink gegroeid en zal het nog verder blijven groeien. Voor een groot deel gebeurt dit door verdichting van de bestaande stad. De bestaande stad moet in staat zijn om de groei van de stad ook op te kunnen vangen, door bijvoorbeeld meer fietsparkeervoorzieningen te maken, maar ook door meer ingrepen in de openbare ruimte te moeten doen om de verkeersveiligheid van de voetgangers en fietsers te bewaken. Om te zorgen dat de bestaande stad bereikbaar, leefbaar en toegankelijk blijft, is het nodig om voldoende investeringen te blijven doen om de toenemende groei en druk op de veren, de fietspaden, in de parken en het groen op te vangen en de bestaande infrastructuur te verbeteren. Jaarlijks wordt er vanuit de gemeentelijke begroting ongeveer € 85 mln beschikbaar gesteld voor het programma Stadsverbetering. Het programma bestaat voor een deel (ongeveer 65%) uit grotere projecten in de bestaande en groeiende stad. Projecten binnen het programma Stadsverbetering zijn vaak meer complexe projecten, die meerdere opgaven tegelijkertijd aanpakken. Dergelijke projecten kennen daarom vaak een langere doorlooptijd; de voorbereiding is meer uitgebreid en ook is er vaker sprake van participatie in de buurt, een complexere inkoop en aanbesteding van het werk en een langere uitvoeringsperiode.

Daarnaast maken ook thema-gerichte aanpakken, die het gebruik van de bestaande openbare ruimte en infrastructuur (verkeer- en vervoersysteem) Stadsbehoud & Stadsverbetering

2.3 Begroting 2025: blik naar de toekomst In 2025 en de jaren erna gaan we aan de hand van de USTOR nog meer onderhoud uitvoeren en waar nodig combineren met slimme verbeteringen (‘plussen’). Alle inspanningen zijn erop gericht om het beheerniveau minimaal op niveau sober te krijgen en te houden. Er wordt geprogrammeerd op basis van de technische staat van de assets en de noodzaak om dit te onderhouden. Hierbij wordt ook rekening gehouden met ongelijk investeren in gelijke kansen. Op basis van technische noodzaak is er een grote opgave in de stadsdelen Noord en Nieuw-West. Door inspanningen vanuit het verleden is de opgave voor de asset Verhardingen in Zuidoost niet zo groot als in andere stadsdelen. Vanaf 2025 geven we een impuls aan het op orde brengen van het beheer van het groen. We hebben meer geld vrijgemaakt voor het onderhouden van onze groenvakken, het bestrijden van ziekten en plagen en het inlopen van de achterstand bij de herplanting van bomen in lege boomspiegels. Hiermee zorgen we ervoor dat het bestaande groen in de stad van betere kwaliteit wordt en daarmee ook een grotere bijdrage levert aan het klimaatbestendig zijn van Amsterdam. Met het programma Stadsverbetering blijven we in 2025 en de jaren erna zorgen voor een toekomst­ bestendige stad, door te investeren in een betere inrichting van de openbare ruimte waar alle Amsterdammers baat bij hebben.

Klimaatadapatie, verkeersveiligheid en toegankelijkheid zijn hierbij de basis van het denken over een goed ontwerp van die ruimte.

8

3. Projecten in de openbare ruimte Projecten in de openbare ruimte hebben impact op de bewoners, ondernemers en bezoekers. Men hoort, ziet en ervaart dat er gewerkt wordt. Niet alleen tijdens de werkzaamheden, wanneer zij bijvoorbeeld moeten omfietsen, omdat een fietspad opnieuw wordt geasfalteerd, of voetgangers worden omgeleid in een winkelgebied. Maar ook na afronding van de werkzaamheden doordat de openbare ruimte groener, veiliger of toegankelijker is geworden.

n

n

3.1 De programmering voor de jaren 2024-2028

De solidaire stad We geven in ons werk, waar mogelijk, uiting aan het principe ongelijk investeren voor gelijke kansen. Vanuit onderhoud wordt de opgave gevormd op basis van technische noodzaak. Voor Stadsverbeteringen investeren we extra in de Stadsdelen Noord, Nieuw West en Zuidoost ten opzichte van de andere stadsdelen. De duurzame toekomst Hier staat levensduurverlenging voorop en verlagen we onze ecologische voetafdruk; geen onderhoud- of verbeterwerkzaamheden zonder aantoonbare technische noodzaak en gericht op klimaatadaptatie. Verantwoorde groei We kiezen bewust voor een meer gestandaardiseerde werkwijze waarbij we minder grootschalig herinrichten, maar waar het kan de openbare ruimte versterken en verbeteren met noodzakelijke ambities zoals klimaatadaptatie en verkeersveiligheid (o.a. plus op onderhoud). Samenwerking en organisatie Bij het tot stand komen en vaststellen van zowel de opgave op het gebied van Stadsbehoud als Stadsverbetering zoeken we de verbinding en samenwerking in de stad, stadsdelen en gebieden op.

Het onderhoud en de verbetering van de openbare ruimte van Amsterdam wordt planmatig voorbereid en uitgevoerd. Afhankelijk van het soort werkzaamheden wordt dit een aantal jaren vooruit gepland; we moeten er namelijk voor zorgen dat de voetpaden en fietspaden veilig zijn en het openbaar groen haar functie in buurten kan vervullen. Het programmeren van deze werkzaamheden is een continu proces. Ontwikkelingen in de samenleving, de voortgang van de voorbereiding van projecten, de uitvoering van andere werkzaamheden en nieuwe bestuurlijke keuzes vragen voortdurend om bijstelling en aanpassing van deze programmering.

n

Een belangrijk uitgangspunt is dat de technische staat van de openbare ruimte bepalend is om wel of geen werkzaamheden uit te voeren. Pas als noodzakelijk onderhoud of vervanging nodig zijn, kijken we of ook aanpassingen in de openbare ruimte wenselijk zijn. Alleen waar het echt noodzakelijk is, vanwege beleidsdoelstellingen, stapeling van opgaven of maatschappelijke opgaven (o.a. klimaatadaptatie, verkeersveiligheid, mobiliteitstransitie), veranderen we op dat moment de indeling en de functie van de openbare ruimte. Door deze herinrichting pas toe te passen wanneer de straat technisch gezien aan vervanging toe is, voorkomen we dat er onnodig kapitaal en materiaal verloren gaat.

Daarnaast werken we ook aan het niet verder laten oplopen van het achterstallig onderhoud. Al met al werken we dus aan het veilig en functioneel houden van onze openbare ruimte.

Zo werken we met ons onderhoud en verbeteringen van de stad aan de vier prioritaire opgaven uit het coalitieakkoord:

Stadsbehoud & Stadsverbetering

n

In de volgende paragraaf geven we per prioritaire opgave verschillende voorbeelden van projecten weer, die in 2024 en 2025 worden uitgevoerd.

9 Baggeren haven Durgerdam Dit is een voorbeeld van het wegwerken van achterstallig onderhoud. De scope van het project bestaat uit het baggeren van de gehele jachthaven. Dit was nodig om de watergang op de juiste diepte te houden. Als het water te ondiep zou worden was het risico dat (plezier-)vaartuigen vast zouden komen te zitten in het slib en de jachthaven niet meer konden bereiken of verlaten. Solidaire Stad

Baggeren haven Durgerdam

3.2 Projecten gerealiseerd of in uitvoering in 2024-2025 We werken aan verschillende doelstellingen met onze projecten. Zo werken we de achterstalligheid weg, vergroenen we de openbare ruimte en maken we de openbare ruimte (verkeers-)veiliger en klimaatadaptief. Daarnaast zorgen we met onze projecten ervoor dat de gebruikers van de openbare ruimte weer kunnen ontmoeten, sporten en ondernemen.

Brasapark, urban sportfaciliteiten In de stad is er een groeiende behoefte aan sportfaciliteiten voor urban sporters. Dit project heeft bijgedragen aan het realiseren van een unieke urban sportaccommodatie in Amsterdam-Zuidoost. Het project heeft hierin voorzien door een multifunctionele dansmuur en-vloer, een free run parcours en een calisthenicspark aan te leggen. Het plan met de keuze van toestellen is middels uitgebreide participatie tot stand gekomen. Aangezien er beperkte financiële middelen beschikbaar waren, zat de grootste uitdaging in het verwerken van zoveel mogelijk behoeftes van de sporters in het ontwerp van deze multifunctionele sportzone. Hiermee willen we borgen dat de sporttoestellen goed gebruikt worden en er iets unieks wordt gerealiseerd. Andere belangrijke randvoorwaarden bij de totstandkoming van de sportzone waren de landschappelijke inpassing en de toepassing van de beeldtaal van het park in de valondergrond.

Hieronder volgt een opsomming van enkele projecten die impact hebben op de bewoners, ondernemers en bezoekers. Deze opsomming geeft een beeld van de verschillende soorten werkzaamheden die worden verricht en betreft niet de complete portefeuilles van stadsbehoud en stadsverbetering. Onderhoud aan verhardingen op diverse locaties (stadsbehoud) In het algemeen geldt dat we meer (kleinschalig) groot onderhoud inplannen, waarbij de maatregelen beperkt zijn tot bijvoorbeeld (gedeeltelijk) herstraten of het aanbrengen van een nieuwe deklaag. We streven ernaar met deze maatregelen het achterstallig onderhoud niet te laten toenemen. Dit doen we op voetpaden, op wegen, dijken en paden in het landelijk gebied en in stadsdelen waar de achterstalligheid hoger is dan gemiddeld. Brasapark, urban sportfaciliteiten Stadsbehoud & Stadsverbetering

10 De hoogte van het verzakte maaiveld is weer teruggebracht naar het uitgangspeil van het moment van aanleg. Omwille van waterveiligheid zijn voetpaden opnieuw op afschot gelegd, groenvakken toegevoegd en is er een gescheiden rioolstelsel en drainage aangelegd. Hiermee is zoveel mogelijk invulling gegeven aan het begrip rainproof (klimaatbestendigheid). Om de toegankelijkheid te verbeteren zijn alle paaltjes en overige obstakels in de openbare ruimte verwijderd. Tot slot is een belangrijke impuls gegeven aan het groen door het vervangen van bomen, boomgrondverbetering en het vullen van nieuwe plantvakken in brede stoepen. Hierdoor kan de wijk weer lange tijd mee.

Onderhoud Tuindorp Oostzaan West

Onderhoud Tuindorp Oostzaan West In de afgelopen twee jaar is er vervangingsonderhoud uitgevoerd in Tuindorp Oostzaan West. Dit is een ontwikkelwijk in het Masterplan Noord. Hierbij is de ondergrondse infrastructuur vervangen en is het gehele maaiveld (fundering en bestrating) vervangen. Hierbij is de openbare ruimte aangepast op de hedendaagse eisen. Asfalt is vervangen door klinkers en voor zover geschikt zijn materialen hergebruikt in parkeervakken.

Mosplein In stadsdeel noord wordt druk gebouwd op verschillende plekken. De rotonde aan het Mosplein was sterk verouderd en voldeed qua inrichting niet meer aan de eisen op het gebied van veiligheid voor meerdere soorten gebruikers. De locatie was aangemerkt als blackspot met veel ongevallen. Het kruispunt is helemaal opnieuw ingericht, waarbij er nu goede en duidelijke oversteekplaatsen voor fietsers en voetgangers zijn gekomen. Ook is het fietspad in één richting gelegd, waardoor alles veel overzichtelijker wordt. Bij de participatie van het project is door omwonenden gevraagd om meer groen. Mede daarom is flink veel groen toegevoegd. Zo zijn nieuwe bomen geplant en een mix van planten. In de ondergrond zijn lavastenen toegepast, waardoor er regenwater goed in de bodem infiltreert. Bij de uitvoering van het werk is zo veel mogelijk gebruik gemaakt van elektrisch materieel. Het project is in juni van dit jaar gereedgekomen, daarmee is de planning die is gecommuniceerd, gehaald.

Mosplein

Stadsbehoud & Stadsverbetering

11

Grootschalige renovatie Westlandschutsluis

Grootschalige renovatie Westlandschutsluis De grootschalige renovatie van de Westlandschutsluis (in Slotervaart, Nieuw-West) draagt bij aan het beheersen van ons waterpeil (droge voeten) en houdt waterrecreatie mogelijk. Bij een sluis is de opgave vaak technisch complex. Er is een wisselwerking tussen werktuigbouw, elektrotechniek en civiele techniek. Daarnaast speelde de uitdaging dat je moet voorkomen dat de sluisvloer door grondwater naar boven wordt gedrukt als je de sluis leegpompt. Daarom is tijdens het werk de vloer verzwaard met grote zakken zand. Een technisch complexe operatie. Duurzame toekomst Verschillende aanpakken in het kader van het Openbaar Groen n Vervangingsprogramma boomveiligheid In dit programma worden onveilige en zieke bomen gekapt en herplant, inclusief bomen die zijn geveld door storm. De verwachting is dat we in 2024 circa 2000 bomen hebben teruggeplant. n Bestrijding van (boom)ziekten en plagen De sanering van de Japanse Duizendknoop is gekoppeld aan gebieden in parken waar groot onderhoud wordt uitgevoerd. Het aantal te verwachte bomen dat geveld wordt door Iepziekte lijkt te stabiliseren. De herplant van bomen die geveld wordt door de iepziekte vindt plaats binnen vervangingsprogramma boomveiligheid. Stadsbehoud & Stadsverbetering

n

Aanpak van bomen in slechte conditie Net als in 2023 worden de groeiplaatsen verbeterd van bomen in gebieden waar groot onderhoud van wegen plaats vindt. Zo maken we werk met werk en beperken we de overlast voor de omgeving. Tevens worden bomen in slechte conditie vervangen en de lege boompunten op deze locaties voorzien van nieuwe groeiplaats en boom.

12 en komen er meer bomen dan in de huidige situatie. Daarnaast wordt de openbare verlichting voorzien van LED-verlichting. Naast het groot onderhoud van de openbare ruimte, hebben ook Waternet en Liander een grootschalige opgave in het gebied. Hierbij zal waar mogelijk gescheiden rioolstelsel worden aangelegd, zodat het regenwater en afvalwater apart worden afgevoerd.

Driemond

Driemond Driemond was na ruim 40 jaar dringend toe aan groot onderhoud, zowel boven- als ondergronds. Samen met bewoners en andere belanghebbenden maakte de gemeente Amsterdam een toekomstbestendig ontwerp voor de openbare ruimte, dat verkeersveilig, duurzaam, klimaatbestendig en uitvoerbaar is voor heel Driemond. Het project is opgedeeld in 3 fasen om het dorp gefaseerd te vernieuwen, zodat het dorp wel bereikbaar blijft. Fase 1 van dit groot onderhoud is gestart in 2018 en inmiddels afgerond, fase 2 is in uitvoering en wordt in 2024 afgerond. Voor fase 3 is het definitief ontwerp vastgesteld in de Bestuurs­ commissie Weesp van 20 december 2022. De uitvoering van fase 3 is gestart in juni 2024. Het definitief ontwerp voor de openbare ruimte van de 3e fase omvat de volgende straten: Zandpad, Burgemeester Bletzstraat, Burgemeester Mulstraat en een gedeelte van Jaargetijden en de Lange Stammerdijk. Daarnaast wordt in de hoek Zandpad/ Jaargetijden langs het water een verblijfsplek met kwalitatief hoogwaardig groen gecreëerd die voor alle bewoners toegankelijk is. Met betrekking tot duurzaamheid wordt de buitenruimte 'Rainproof' aangelegd en wordt voorgesorteerd op verzwaring van het elektranetwerk. Ook worden groenstroken voorzien van bloeiende vaste plantenmix, wat goed is voor de biodiversiteit, Stadsbehoud & Stadsverbetering

Wadi's in de Rivierenbuurt (Nierstraat, Merwedeplein en Kinderdijkstraat) (stadsverbetering) Een wadi is een verlaagde groenstrook. Tijdens hevige regenval stroomt het regenwater over de straat naar de wadi. Hier wordt het water tijdelijk opgevangen en kan het na de bui in de grond infiltreren. Doordat er water wordt vastgehouden, blijven de wadi's ook groen in droge perioden. In de Rivierenbuurt, een woonbuurt die is aangemerkt als een 'rainproof knelpunt', zijn recentelijk drie grote wadi's aangelegd om wateroverlast bij hevige buien tegen te gaan. De verwachting is dat er in de toekomst meer hevige buien zullen vallen en de noodzaak om hierop voor te sorteren, groot is.

Wadi's in de Rivierenbuurt

13

Ecuplein

Ecuplein Dit plein is recentelijk opgeknapt en vergroend. Tevens is een waterelement aangelegd en zijn er nieuwe bomen geplant. Daarnaast zijn er nieuwe speel­toestellen geplaatst. De uitbreiding van de groenvakken draagt bij aan een klimaat adaptieve inrichting. De extra bomen en het waterelement zorgen voor koelte op hete dagen. Sierplein toekomstbestendig Het Sierplein, een belangrijke ontmoetingsplek en markt in Nieuw West, was toe aan onderhoud en is recentelijk opgeknapt. Hierbij zijn tevens alle ondergrondse gas-, elektra-, riool- en waterleidingen vernieuwd. De oude grijze stenen zijn vervangen door rode klinkers, het oorlogsmonument is verplaatst en er zijn nieuwe groenvakken en een waterelement aangelegd. Ook zijn er extra bomen geplant. De vergroening draagt bij aan een klimaat adaptieve inrichting. De extra bomen en het waterelement zorgen daarbij voor verkoeling op hete dagen. De rode klinkers zijn afkomstig van andere locaties in de stad (waaronder de Stopera). Het toepassen van deze gebruikte materialen volgt uit het beleid op het gebied van duurzaamheid. Stadsbehoud & Stadsverbetering

Wadi's in de Rivierenbuurt

14

Renovatie Muziekkapel Oosterpark

Renovatie Muziekkapel Oosterpark De muziekkapel faciliteert als locatie (een deel van) het culturele programma in het Oosterpark. Bij inspectie in 2023 bleek dat er gaten in het dak zaten en dat een dakplaat los lag. Het dak moest in z’n geheel vervangen worden. Het dak wordt volledig vernieuwd, al het houtwerk, plaatwerk en het zink. Het project draagt bij aan de veiligheid van de muziekkapel en verbetert de uitstraling van het park. In overleg met Monumenten & Archeologie wordt het bitumen dak vervangen voor de originele zinken bedekking. Door dit onderhoud kan de muziekkapel deze rol weer jaren vervullen.

Stroomkasten Albert Cuypmarkt Het project bestond uit het vervangen van 30 verouderde stroomkasten op de Albert Cuypmarkt. Met het vervangen van de stroomkasten zijn deze weer toegankelijk en veilig. Daarnaast is het stroomverbruik digitaal af te lezen op de nieuwe stroomkasten.

Stroomkasten Albert Cuypmarkt

Stadsbehoud & Stadsverbetering

15

Schoolstraat bij IKC de Kleine Reus en IKC Boomgaard

Verantwoorde groei Schoolstraat bij IKC De Kleine Reus en IKC Boomgaard Rond veel scholen is de verkeerssituatie druk en onoverzichtelijk. Daar willen we iets aan doen. Ons doel is om de omgeving van alle scholen in Amsterdam zo veilig mogelijk te maken, zodat kinderen zo min mogelijk risico lopen. Eén van de oplossingen hiervoor is het instellen van een schoolstraat. Bij een schoolstraat wordt de weg aan de ingang van de school bij het ingaan en uitgaan van de school een half uur afgesloten door middel van een paal. De verantwoordelijkheid voor het plaatsen en verwijderen van de paal ligt bij de school. Om een schoolstraat te realiseren wordt er een traject doorlopen van schouw tot informeren en overleggen met ouders, omwonenden en nood- en hulpdiensten. Bij o.a basisscholen I.K.C. De Kleine Reus (in centrum) en I.K.C. Boomgaard (in west), is na dit gehele traject doorlopen te hebben de pilot gestart en verwachten we deze schoolstraten na de zomer definitief in te stellen.

Vervangingsonderhoud Wielingenstraat/Diepenbrockstraat De bestaande asfaltverharding van de rijbanen en voetpaden van beide straten waren toe aan vervanging. Beide straten betreffen een zogenaamd plusnet voor de auto. Dat wil zeggen; actief prioriteit voor de auto. Omdat de Wielingenstraat een belangrijke toeleidende route voor vrachtverkeer naar de RAI is, vroeg deze situatie om nadere inspectie. Uit onderzoek is vervolgens gebleken dat het opheffen van de fietsstroken en het fietsverkeer dus te scheiden van het gemotoriseerd verkeer, een meer verkeersveilige straat voor fietsers oplevert. Daarnaast was er de behoefte vanuit de omgeving en het stadsdeel om de ontbrekende bomen in de bomenrijen toe te herplanten en is er 1000 m² aan verhardingen vervangen voor groen. Zowel de verbetering van de verkeersveiligheid als het vergroenen en het planten van de bomen is uitgevoerd als plus op de bestaande onderhoudsopgave.

Vervangingsonderhoud Wielingenstraat/Diepenbrockstraat

Stadsbehoud & Stadsverbetering

16 Project Sloterweg verkeersveilig De Sloterweg is een smalle weg en belangrijke fietsroute. De straat werd echter ook gebruikt door autoverkeer als (sluip)route naar de A4. Om de verkeersveiligheid en leefbaarheid op de Sloterweg te verbeteren was het nodig de grote hoeveelheid motorvoertuigen te verminderen. Dat hebben we gerealiseerd door het systeem Intelligente Toegang in te voeren. Dat houdt in dat een doorrijverbod op de Sloterweg is ingesteld, dat wordt gehandhaafd met een camera. Bewoners en bedrijven kunnen een digitale ontheffing aanvragen. Omdat we willen voorkomen dat motorvoertuigen ook via de woonwijk Nieuw Sloten gaan rijden, zijn daarom ook doorrijverboden ingesteld op de Laan van Vlaanderen. Eind 2024 bepaalt de raad of we met deze oplossing verder gaan of dat we de maatregelen aanpassen. Victorieplein verkeersveilig In de periode 2016 tot 2021 hebben er op het Victorieplein dertien ongevallen plaatsgevonden, waarvan vijf met letsel als gevolg. Victorieplein is plusnet OV en plusnet fiets, dat wil zeggen prioriteit voor het OV en de fiets binnen het gehele verkeersnetwerk in Amsterdam.

Project Sloterweg verkeersveilig

Het doel van de specifieke maatregelen op het gebied van verkeersveiligheid is om de autorijbaan te versmallen tot één rijstrook en om tevens de afslaande beweging ook als zodanig in te richten, in plaats van als afbuiging. Ook hebben wij zogenaamde midden-heuvels toegevoegd om duidelijkheid te scheppen voor fietsers en zijn geleidenlijnen over de Rooseveltlaan verwijderd. Tenslotte is het fietspad verlegd, waardoor meer opstelruimte voor auto's uit de Churchilllaan ontstaat en het fietspad vrij blijft.

Victorieplein verkeersveilig

Stadsbehoud & Stadsverbetering

17

Herinrichting Sumatraplantsoen

Samenwerking in organisatie Diverse projecten met een onderliggende onderhoudsopgave waaronder: Herinrichting Sumatraplantsoen Het Sumatraplantsoen wordt vernieuwd. Het ontwerp is het resultaat van drie jaar samenwerken tussen bewoners en het projectteam. Tijdens verschillende buurtgesprekken en ontwerpsessies is gesproken over de wensen en ideeën uit de buurt. Het nieuwe Sumatraplantsoen heeft veel groen en krijgt meerdere speelplekken, een waterspeeltoestel, een jeu- de-boulesbaan, banken, een schaaktafel en picknicktafels. Ook het Cruyff Court wordt vernieuwd en krijgt verschillende lijnen zodat het ook geschikt is voor andere sporten.

Herinrichting Frans Halsbuurt De Frans Halsbuurt was toe aan onderhoud en wordt opnieuw ingericht. Het wordt een autoluwe en klimaatbestendige woonbuurt met veel ruimte voor voetgangers, fietsers, groen en speelmogelijkheden voor kinderen. Ook de ondergrondse kabels, leidingen en riolering worden vervangen en vernieuwd. De bestrating van wegen en stoepen wordt vervangen, en er worden nieuwe groenvakken aangelegd. Daarnaast worden er extra bomen geplant en worden er ondergrondse afvalcontainers aangelegd. Het ontwerp is samen met de bewoners en ondernemers tot stand gekomen in een uitgebreid participatietraject. De uitdaging was om voor een woonbuurt, waar alle (600) autoparkeerplaatsen zijn opgeheven (en verplaatst naar een ondergrondse garage) een geheel nieuwe toekomstbestendige en klimaat adaptieve inrichting te maken voor de openbare ruimte.

Herinrichting Frans Halsbuurt

Stadsbehoud & Stadsverbetering

18

Fietsnietjes Jan Pieter Heijestraat

Fietsnietjes Jan Pieter Heijestraat In de Jan Pieter Heijestraat zijn dit voorjaar ongeveer 52 fietsparkeerplekken gerealiseerd in en aangrenzend aan 4 voormalige autoparkeervakken, verdeeld door de straat. Hier ging uitgebreide afstemming met de gebiedsmakelaar, de bedrijven aan de J.P. Heijestraat, Ruimteregie en de stadsdeelbestuurder aan vooraf. Daarnaast zijn de bewoners ook goed geïnformeerd over de wijzigingen in de straat. De omzetting van de autoparkeervakken is in twee fases uitgevoerd. In eerste instantie zijn er fietsvlonders geplaatst om aan de ondernemers te laten zien dat de straat het afkan met minder autoparkeerplekken en dat dit geen negatieve effecten op het aantal winkelbezoeken zou hebben. Vervolgens zijn de vakken definitief omgezet naar fietsparkeren Nelson Mandelapark Zuidoost groeit en de druk op de openbare ruimte neemt steeds meer toe. Ook in het Nelson Mandelapark verwachten we een toename aan bezoekersaantallen, door gebiedsontwikkeling aan, bij en in de buurt van het park. Daarom zetten we hier in op een kwaliteitsverbetering van het groen, zodat het park meer klimaatbestendig is. We verbeteren de infrastructuur, om doorgaande fietsers een logische route aan te bieden en tegelijkertijd een veilige speel- en sportzone in het midden van het park te kunnen realiseren. Hier komt ook het eerste pierenbadje van Zuidoost te liggen.

De wens om een pierenbadje te realiseren wordt door bewoners veel geuit en is ook door twee moties in de gemeenteraad bevestigd. Voor de totstandkoming van het ontwerp hebben we uitgebreid in drie talen en zowel online als ook fysiek geparticipeerd.

Stadsbehoud & Stadsverbetering

Uiteindelijk hebben meer dan 750 mensen hun voorkeuren over het pierenbadje met ons gedeeld. In het vervolg zullen wij het ontstane ontwerp technisch uitwerken, wat door nieuwe, en strengere wetgeving een uitdaging kan vormen. Met de omliggende projecten zijn wij in regelmatig overleg om een slimme planning van uitvoering met elkaar af te stemmen. Uiteindelijk wordt het park een echte huiskamer voor Zuidoost en een fijne en veilige plek voor jong en oud om te recreëren, spelen, sporten en ontspannen.

Nelson Mandelapark

19

Amsterdam Maakt Ruimte Op 3 oktober 2023 heeft het college het koersdocument ‘Amsterdam Maakt Ruimte’ gepresenteerd. Langs de lijnen van deze koers worden sindsdien gesprekken gevoerd met de stad. Gesprekken over de toekomst van mobiliteit in Amsterdam. Over de noodzakelijke transities waar we als stad voor staan. En over de manier waarop we onze openbare ruimte gebruiken, inrichten en beheren. Het doel van deze gesprekken is om gezamenlijk de opgaven te verkennen, dilemma’s te doorgronden en keuzes in beeld te brengen. De inhoudelijke onderlegger daarbij is Omgevingsvisie, waarin door de gemeenteraad de richting is vastgesteld voor de ontwikkeling van Amsterdam richting 2050. Amsterdammers, ondernemers, instellingen, ambtenaren en het stadsbestuur staan gezamenlijk aan de lat voor deze transitie; de gemeente kan het niet alleen. We horen in de gesprekken met de stad dat de urgentie om scherpere keuzes te maken ook al breed gevoeld wordt. Het schuurt en het knelt in de openbare ruimte, het wordt drukker in het verkeer en de gevolgen van (beleids)keuzes raken bepaalde groepen harder dan anderen. Gecombineerd met de groei van de stad is het huidige mobiliteitssysteem op de lange termijn niet houdbaar.

Stadsbehoud & Stadsverbetering

Het gesprek met de stad over de koers Amsterdam Maakt Ruimte loopt ook komend jaar door. Begin oktober 2024 organiseren we een grote, stads-brede bijeenkomst waarin we samen met Amsterdammers, ondernemers, instellingen en belangenvertegenwoordigers de opgaven waar we voor staan verdiepen en oplossingen verkennen. Eind 2024 worden de voorlopige opbrengsten rondom de koers Amsterdam Maakt Ruimte gedeeld met de gemeenteraad. Deze opbrengsten bieden handvatten om de koers in 2025 door te vertalen naar wijzigingen in het mobiliteits­ beleid en andere keuzes te maken bij het herinrichten van de openbare ruimte.

LAS24357