MonumentbomenZienswijze29-4-2023. A

Aan B&W van Amsterdam Stadhuis

KOPIE

per site-mail 29-4-2023

Betreft: Bescherming van en zorg voor bomen; zienswijze inzake de adviezen van de Commissie Monumentbomen

Geacht College, Hierbij de zienswijze 1 t/m 6 inzake bescherming van en zorg voor bomen voor zover de boomdiensten V&OR, R&D, Stadswerken en/of Ingenieursbureau de adviezen van de Commissie Monumentbomen sinds voorjaar 2019 omstreeks 15-4-2023 eindelijk alsnog openbaar hebben gemaakt. Voor alle duidelijkheid, met brief dd. 10-1-2023 heeft u inspraak op de extra bescherming & zorg aangekondigd maar daartoe strekt deze zienswijze zeker niet. Het gaat me er nu alleen om wat er moet gebeuren vóór de inspraak kan plaatsvinden. Vervolgens zal ik waar nodig graag inspreken op hetgeen u en de stadsdeel-DB’s vrijgeven voor inspraak, al dan niet na behandeling door de Gemeenteraad.

1. Doorlooptijd 15 jaar; urgentie miskend, zorgplicht verzuimd Minstens sinds 2007 dringen bewoners en generaties stadsdeel-bestuurders aan op extra bescherming van & zorg voor bijzondere bomen door monument-aanwijzing in de zin van de Bomenverordening. In 2008 gaf de Stadsdeelraad Geuzenveld-Slotermeer, die toen als lokaal bestuur de plaats innam van de Gemeenteraad, bezorgde bewoners de verzekering dat: “ Het waardevolle karakter van de door de inspreker bedoelde bomenlanen wordt onderkend. Er zal in de loop van 2007 door het stadsdeel een lijst met waardevolle bomen worden opgesteld waarop de door inspreker bedoelde bomen zeker zullen worden vermeld. Deze krijgen ( extra ) bescherming via de toepassing van de kapverordening. In de toelichting zal nader worden ingegaan op de bescherming van de bedoelde bomenlanen. “ ( Beantwoording inspraakreacties op bestemmingsplan Slotermeer 2008, vastgesteld op 10-6-2008, opgenomen in paragraaf 9 van de Toelichting, blz 75, alsmede blz 33; markering ondergetekende )

Tot op de dag van vandaag, VIJFTIEN JAAR lang, hebben de boomdiensten en stadsdeel NwWest verzuimd om deze monument-aanwijzing even af te ronden. Erger nog, al die jaren niet de vereiste extra bescherming & zorg. Zélfs bleef het stil nadat tien jaar later op voorstel van Groen Links het eveneens bewoners-gekozen Algemeen Bestuur van NwWest het DB en de stedelijke boomdiensten op 14-3-2018 unaniem de “ opdracht “ heeft gegeven om de monument-aanwijzing nu toch echt af te ronden.

Nog weer een jaar later stelde u de Commissie Monumentbomen in maar daarna bleef het weer stil, ondanks de toch niet mis te verstane “ opdracht ” van het Algemeen Bestuur van NwWest uit 2018. Eerst nu blijkt waardoor de adviezen uitbleven, de Commissie komt terloops met schokkende bevindingen, de boomdiensten hebben hun basics zodanig niet op orde dat de Commissie al die tijd geen advies kon uitbrengen ( advies 20-4-2022, blz 5, 2e alinea; advies 14-12-2022, blz 3 onderaan en blz 6 bovenaan ). Daarmee kwam zelfs het cruciale advies over de stads-brede systematiek & criteria van de extra bescherming & zorg eerst op 16-2-2022, bijna twee jaar na de start van de Commissie. Paragraaf 2 en volgende hierna gaan op de geadviseerde systematiek & criteria nader in. De Commissie bleef verhuld in nevelen, in strijd met uw raadsbrief dd. 19-11-2019 publiceerden de boomdiensten de toch al zo vertraagde adviezen en de jaarverslagen niet op de gemeente-site. Zelfs inzage op verzoek is door ambtenaren van de boomdiensten en stadsdeel NwWest namens uw College bij herhaling geweigerd; bij de Rechtbank loopt beroep wegens meervoudige schending van uw plicht tot openbaarheid. Omstreeks 15-4-2023 hebben de boomdiensten de 5 bijgaande adviezen deels toch maar wel openbaar gemaakt, via via werd ik daarop met email dd. 18-4-2023 geattendeerd.

Hierbij dring ik er op aan nu alsnog alle WOB- en WOO-gevraagde informatie openbaar te maken, ruim vóór de aangekondigde inspraak binnenkort start. Zoals u zich zult realiseren verwachten bewoners en stadsdeel-bestuurders dat u ingaat op de 15 jaar doorlooptijd en op de hindernissen die de Bomencommissie heeft moeten overwinnen om na bijna 4 jaar tot advisering te kunnen komen; om herhaling te voorkomen, welke lessen trekt u hieruit ?

2. Het adviseringsproces nader bezien, de geadviseerde systematiek & criteria is onduidelijk Eén van de adviezen strekt tot wijziging van de stads-brede systematiek & criteria voor toekennen van extra bescherming & zorg. Dit meest fundamentele advies is dd. 16-2-2022, het ligt er dus al meer dan een jaar, kennelijk is er bestuurlijk nog niks mee gedaan. Intussen baseert de Commissie zijn vervolg-adviezen tot concreet toekennen en weigeren van extra bescherming & zorg alvast maar op de geadviseerde systematiek-wijzigingen terwijl die nog niet bestuurlijk zijn beoordeeld, laat staan dat dit advies zou zijn overgenomen. Een voorbeeld van de voorgestelde wijzigingen is het bij voorbaat uitsluiten van extra bescherming & zorg voor oude bomen-lanen en het nu juist aan bepaalde jonge bomen vanaf de dag van herplant of aanplant wel toekennen van extra bescherming & zorg. Dit door de introductie van een geheel nieuwe categorie bomen, door de Commissie aangeduid met “ toekomst-bomen “ . Daarbij is onduidelijk welke andere bescherming & zorg dan alle andere bomen deze toekomstbomen volgens de Commissie zouden moeten krijgen. Dezelfde onduidelijkheid over de bescherming & zorg bij een reeks andere boom-categorieën die de Commissie naast de reeds bekende beeld bepalende bomen , ecologische bomen en monument-bomen wil gaan onderscheiden.

Bijvoorbeeld kampioens-bomen, veteranen-bomen, herdenkings-bomen en ander waardevol groen .

Nu is indelen in categorieën in beginsel zeker noodzakelijk voor begrijpelijke besluitvorming en voor het dagelijkse beheer maar dan moeten de betekenis van het gemaakte onderscheid en de gevolgen qua beheer, bescherming & zorg wel klip & klaar zijn, zowel voor uw College als de stadsdeel-DB’s, de boomdiensten en de bewoners / insprekers. Neem de voorgestelde beschermings-categorie “ toekomst-boom “ : die komt in het advies slechts terloops ter sprake ( advies 16-2-2022, blz 12, 3e alinea van onder ). Maar dergelijke bomen krijgen volgens de nieuwe kaart van de monument-bomen zelfs een “ Vastgestelde beschermstatus “ terwijl ze nog maar net zijn geplant, dus welke extra bescherming & zorg wordt hier aan enkele geselecteerde jonge bomen gegeven die alle andere jonge aanplant, her-plant en bestaande oude bomen niet krijgen ? Bovendien, nu er sprake is van een vastgestelde beschermstatus , door wie is die status toegekend en op grond van welke regelgeving ? Immers, het Commissie-advies dd. 16-2-2022 is nog niet bestuurlijk beoordeeld, laat staan dat dit advies zou zijn overgenomen. Met raadsadres dd. 11-11-2022 heb ik al gevraagd om verheldering van de vele onduidelijke en verwarrende begrippen op boom-gebied, in bijgaand antwoord dd. 10-1-2023 sub A en C stelt de Wethouder verheldering in het vooruitzicht.

Echter, het advies over de systematiek & criteria biedt geen verheldering van de bestaande boom-categorieën en voegt nog meer categorieën toe zonder de betekenis en de gevolgen qua beheer, bescherming & zorg duidelijk te maken. Naast deze onduidelijkheid nog een ander fundamenteel probleem: de Bomencommissie hanteert dezelfde criteria voor verschillende doeleinden, zowel voor toekennen en weigeren van extra bescherming & zorg als voor bijvoorbeeld herdenking, eerbetoon, natuur-educatie, cultuur-educatie en promotie; dat werkt niet goed. Wat het verschil in bescherming & zorg tussen al die bestaande en nieuw geadviseerde boomcategorieën ook is, de besluitvorming en het vrijgeven voor inspraak kunt u evident niet overlaten aan de stadsdeel-DB’s. Immers, het doel van de advisering is nu juist een monument-aanwijzing en bescherming & zorg die stads-breed uniform is. Kortom, B&W moet nu eerst duidelijkheid bieden over beheer, bescherming & zorg en alsnog beslissen over de stads-brede systematiek & criteria daarvoor die de Bomencommissie nu al meer dan een jaar geleden op 16-2-2022 heeft geadviseerd en de inspraak daarop nu zo spoedig mogelijk alsnog open stellen.

3. Herplantregeling maakt behoud van boomvolume niet waar, extra inzet niet exclusief maken Bomen zijn bepalend voor de leefbaarheid van de stad, het ecosysteem, stadsschoon en welbevinden van de bewoners en bezoekers. Om de bomen in leven te houden zijn bescherming & zorg op basis-niveau nodig maar daarmee kunnen bomen ook volgens de Commissie Monumentbomen niet tot wasdom uitgroeien, de levensduur in Amsterdam is gemiddeld maar een jaar of 45 ( advies Zuidoost, 20-4-2022, blz 2 ). Daarna volgt vervanging volgens de Herplantregeling die uw Raad in 2016 heeft vastgesteld, dus - als het goed is - met behoud van het boomvolume. Echter, die werkwijze blijkt helemaal niet te werken, met herplant van sprietjes maakt u het door de Gemeenteraad in 2016 gestelde doel behoud van het boomvolume eenvoudig niet waar. Sinds begin 2023 loopt dan ook in de Raad het debat over wijziging van de Herplantregeling.

Onlangs in de media het bericht dat Brussel komt met regelgeving met verplichting tot groei van het boomvolume in de woongebieden. Hierbij is cruciaal dat bomen exponentieel groeien: het bladoppervlak van bijvoorbeeld een gezond groeiende eik van 45 jaar zal slechts 15 jaar later al bijna zijn verdubbeld. Dit staat nog niet in het advies over de stads-brede systematiek & criteria, wel in het vervolg-advies Zuidoost ( 20-4-2022, blz 2 ). Evidente conclusie: het beheer en de bescherming & zorg na een jaar of 40 niet richten op kap, vervanging door een sprietje en dito verlies van boomvolume maar met extra bescherming & zorg richten op behoud van de boom en doorgroei van het bestaande boomvolume. En in tegenstelling tot wat de Commissie adviseert ( advies 16-2-2022, blz 1 ), de extra bescherming & zorg nu juist niet “ exclusief “ maken maar in het belang van behoud van het boomvolume zo breed en zo vroeg mogelijk inzetten. En ja, nu precies dát heeft de Gemeenteraad al in 2014 als beginsel neergelegd in art 10, 11 en 12 van de Bomenverordening, de systematiek van aanwijzing als monument en toekenning van extra bescherming & zorg. Echter, in zijn advies dd. 16-2-2022 over de systematiek & criteria van de extra bescherming & zorg gaat de Commissie op het moeten behouden van het boomvolume niet in.

Kortom, hierbij roep ik u op om bij het beoordelen van het advies mee te wegen dat herplant van een sprietje leidt tot verlies van boomvolume zodat de extra bescherming & zorg nu juist niet “ exclusief “ moet worden ingezet maar zo breed en zo vroeg mogelijk.

4. Korte gemiddelde levensduur ligt niet aan de locatie, géén toekomst-bomen selecteren De Commissie signaleert terecht dat verdichting van de bodem, wortelbeschadiging, peilverandering grondwater en maaischade stads-breed als belangrijkste oorzaken leiden tot voortijdige aftakeling en kap; dit in het bijzonder bij de Vening Meineszlaan ( advies 16-2-2022, blz 2; advies 14-12-2022, blz 72 ). Echter, niet goed te volgen is de Commissie in zijn betoog dat bomen om uit te groeien tot oud en monumentaal twee keer meer groeiruimte nodig zouden hebben dan standaard toegepast ( advies 14-12-2022, blz 26 ). Immers, de bomen van de Vening Meineszlaan hebben als laan-bomen slechts standaard groeiruimte en toch zijn het 15 jaar na de Stadsdeelraad en 4 jaar na de opdracht van de Stadsdeelcommissie nu ook volgens de Commissie Monumentbomen monumentale reuzen en adviseert de Commissie nu alsnog om er 3 + 5 = 8 aan te wijzen als monumentaal . ( advies 14-12-2022, blz 32 en bijlage 2 )

Met de motie 1482 dd. 18-9-2019 heeft de Gemeenteraad uitgesproken met de strekking dat optimale groeiomstandigheden moeten worden gecreëerd zodat een geplante boom waar mogelijk kan uitgroeien tot een grote monumentale boom. Echter, hoe vanzelfsprekend deze beleidslijn ook zou moeten zijn, de Commissie wil de inzet nu juist gaan beperken tot stads-breed slechts 50 bomen per jaar, de nieuwe categorie van de zogenaamde “ toekomst-bomen “ . Opmerkelijk genoeg staat deze majeure inperking niet in het bijgaande advies dd. 16-2-2022 over de stads-brede systematiek & criteria, maar in het eveneens bijgaande vervolg-advies dd. 14-12-2022 over de monument-aanwijzingen in NwWest, blz 26.

Weer even inzoomend op de in paragraaf 1 bovenstaand behandelde Vening Meineszlaan acht de Commissie behoud en doorgroei tot monumentaal hier zeer wel mogelijk maar als er dan in 2021 eens een boom moet worden gekapt wordt de herplant blijkens blz 26 van het advies toch maar niet uitgevoerd met een zogenaamde toekomst-boom . Daarmee is het advies over 50 toekomst-bomen per jaar in strijd met zowel de motie 1482 als ook in strijd met zichzelf. Kortom, graag geef ik u in overweging om niet af te wijken van de motie 1482 dd. 18-9-2019 en vast te houden aan de beleidslijn dat de groeiomstandigheden steeds voor het gehele bomenbestand optimaal worden gehouden of gemaakt en in tegenstelling tot het advies van de Commissie het perspectief en de inzet van reguliere en extra bescherming & zorg voor uitgroei tot monumentale boom niet te beperken tot jaarlijks in de hele stad slechts 50 door de boomdiensten te kiezen zogenaamde “ toekomst-bomen “ .

5. Format & inhoud van de lijst monument-bomen klopt niet In de adviezen voor de monument-aanwijzingen in Weesp-Driemond, Zuidoost en NwWest hanteert de Bomencommissie een format dat niet voldoet aan de voorschriften voor de inhoud van de lijst, door de Gemeenteraad neergelegd in art 10 lid 2 van de Bomenverordening. art 10 lid 2 luidt: “ Deze lijst omvat ten minste een omschrijving van de beschermwaardige houtopstand, de standplaats, het kadastrale perceelnummer, de zakelijk gerechtigde en de reden voor plaatsing op de lijst. “

Wat betreft de standplaats wijs ik er bovendien op dat de boomnummers die de Commissie hanteert niet worden herkend door de zoekfunctie van de kaart op maps.amsterdam, deze boom-nummers zijn volgens de zoekfunctie een “ ongeldige parameter “ . Kortom, alleen al wegens ontbreken van de voorgeschreven gegevens kunnen de stadsdeel-DB’s de geadviseerde lijsten met monument-aanwijzingen niet ongewijzigd overnemen en niet ongewijzigd vrijgeven voor inspraak. De locatie-aanduiding kan wellicht worden gegeven door de lijsten te voorzien van een boomkaart met corresponderende boomnummers maar dan moeten de boomnummers natuurlijk wel geldige parameters zijn.

6. Taak van en advisering door de Commissie inzake “ ander waardevol groen “ ? De taken van de voorjaar 2019 eindelijk alsnog gestarte Commissie zijn in art 1 van het Reglement evident beperkt tot de zogeheten beschermwaardige bomen, of bomen die daarvoor volgens de Commissie of advies-vragend bestuursorgaan binnen redelijke termijn in aanmerking komen. Echter, de adviezen die de Commissie uitbrengt, in ieder geval de adviezen die omstreeks 15-4-2023 alsnog openbaar zijn gemaakt, hebben een aanzienlijk bredere reikwijdte, door de Commissie aangeduid met de omschrijving “ ander waardevol groen “ . Van die talloos veel bomen voldoen er hooguit slechts enkele aan het door de Commissie voorgestelde vereiste dat ze binnen redelijke termijn in aanmerking komen voor monument-aanwijzing; verreweg de meeste ander waardevol groen geadviseerde aanwijzingen voldoen evident niet aan de systematiek & criteria van de Bomenverordening en de Herplantregeling en niet aan het Reglement van de Commissie. art 10 lid 3 van de Bomenverordening luidt: “ Het college stelt een adviescommissie beschermwaardige houtopstanden in die hem adviseert over de plaatsing van houtopstanden op de lijst. “

Niet alleen heeft de Commissie eenvoudig geen taak inzake deze bomen, ze komen als zodanig in het geheel niet voor in de Bomenverordening en de Herplantregeling. Bovendien adviseert de Commissie om deze bomen een status te geven die niet alleen niet in de Bomenverordening en de Herplantregeling staat maar ook door de Commissie niet is gespecificeerd; daardoor is onduidelijk waartoe een aanwijzing als “ ander waardevol groen “ qua beheer, bescherming & zorg zou gaan leiden. Kortom, B&W en Gemeenteraad moeten nu eerst bepalen óf, en zo ja in welke zin en op grond waarvan de als “ ander waardevol groen “ geadviseerde bomen door de niet-gemeentelijke eigenaar of door de gemeente als vergunningverlener en als eigenaar anders zouden moeten worden behandeld dan alle andere bomen in de zin van de Bomenverordening en Herplantregeling; in afwachting daarvan kunnen de stadsdeel-DB’s een lijst “ ander waardevol groen “ evident nog even niet vrijgeven voor inspraak.

Nadere toelichting geef ik desgewenst graag, naar uw reactie kijk ik uit. Met vriendelijke groet, X X

Bomenverordening 2014, door de Raad herzien vastgesteld op 14-9-2016 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR323217/2

Herplantregeling 2016, door de Raad vastgesteld op 14-9-2016 https://131f4363709c46b89a6ba5bc764b38b9.objectstore.eu/hior/Documenten/Nota%20compensatie%20en%20herplant%20van%20bo men%20(2016).pdf

Reglement Bomencommissie 2019, door B&W vastgesteld op 19-11-2019 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR629741/1

Nieuwe kaart monumentbomen op maps.amsterdam, sinds omstreeks 15-4-2023 https://maps.amsterdam.nl/bomen_bijzonder/

bijlagen: 1. 14-3-2018 opdracht van Algemeen Bestuur NwWest tot monument-procedure Vening Meineszlaan 2. 19-11-2019 raadsbrief inzake openbaarheid van de adviezen en de jaarverslagen van de Bomencommissie 3. 22-12-2021 advies Bomencommissie inzake subsidieverlening 4. 16-2-2022 advies Bomencommissie inzake stads-brede monument-systematiek & criteria 5. 20-4-2022 advies Bomencommissie inzake Zuidoost 6. 31-8-2022 advies Bomencommissie inzake Weesp - Driemond 7. 11-11-2022 raadsadres inzake stedelijke systematiek & criteria bescherming & zorg monumentbomen 8. 14-12-2022 advies Bomencommissie inzake NwWest; de bijlage 3 met de beoordeelde bomen ontbreekt 9. 10-1-2023 adres-beantwoording met aankondiging van verheldering, inspraak en besluitvorming over de systematiek & criteria en de monument-aanwijzing