Monitoringsplan Sloterweg-West versie8_4.pdf

Monitoringsplan Sloterweg-West Plan van aanpak voor monitoring afsluiting Sloterweg West en invoering variant 2a

Team Onderzoek & Kennis Rapportnummer O230217

Gemeente Amsterdam Monitoringsplan Sloterweg-West

26 september 2023 versie 8.4

Inhoudsopgave HOOFDSTUK 1 INLEIDING ...................................................................................................................... 4 1.1 AANLEIDING ........................................................................................................................................... 4 1.2 WAAROM MONITORING ........................................................................................................................... 5 1.3 LEESWIJZER ............................................................................................................................................ 6 HOOFDSTUK 2 MONITORING SLOTERWEG-WEST .................................................................................. 7 2.1 DOEL MONITORING .................................................................................................................................. 7 2.2 PLAN VAN AANPAK MONITORING EN DATAVERZAMELING VERKEERSDRUKTE......................................................... 7 2.2.1 Databronnen ............................................................................................................................... 8 2.2.2 Omgevingsfactoren .....................................................................................................................

9 2.3 ANALYSE EN RAPPORTAGE ....................................................................................................................... 10 HOOFDSTUK 3 MONITORING VARIANT 2A ........................................................................................... 11 3.1 DOEL MONITORING ................................................................................................................................ 11 3.2 PLAN VAN AANPAK MONITORING EN DATAVERZAMELING VERKEERSINTENSITEITEN .............................................. 11 3.2.1 Databronnen ............................................................................................................................. 12 3.2.2 Omgevingsfactoren ................................................................................................................... 14 3.3 VERKEERSVEILIGHEID .............................................................................................................................. 14 3.4 ANALYSE DATA EN RAPPORTAGE ............................................................................................................... 15

3

Hoofdstuk 1 Inleiding

1.1 Aanleiding De Sloterweg is een dijkweg van het voormalige dorp Sloten naar de stad Amsterdam. Op dit moment fungeert deze weg als een verbinding tussen Badhoevedorp-Zuid en Nieuw-West met de snelweg via oprit Anderlechtlaan – A4. Grofweg rijden er 9.000 motorvoertuigen per etmaal over de Sloterweg-West. De grote intensiteiten op de weg zorgen voor veel overlast en verkeersonveilige situaties. Amsterdam wil daar wat aan doen en op 26 januari 2022 heeft de gemeenteraad ingestemd met een voorstel om de situatie verkeersveiliger te maken in Nieuw West. Er is gekozen voor invoering knip variant 2A, een vorm van Intelligente Toegang tot de Sloterweg en Laan van Vlaanderen (met een spitsafsluiting van 7.00-10.00 in de ochtend, en 16.00-18.00 in de avond) waarbij bestemmingsverkeer en OV een ontheffing krijgen. Echter, omdat uit metingen van juni 2022 is gebleken dat het op de Sloterweg-Oost rustiger is dan verwacht, geldt daar geen knip. Intelligente toegang is niet voor november 2023 operationeel zo is de verwachting. De noodzaak tot sneller ingrijpen op de Sloterweg-West heeft ervoor gezorgd dat stadsdeel Nieuw-West eerder een onderdeel van knip variant 2A doorvoert. Per 1 juli 2023 werd de Sloterweg-West afgesloten voor doorgaand verkeer (een zogenaamde knip waar alleen nood- en hulpdiensten en OV een ontheffing krijgen).

Deze ingreep wordt apart geanalyseerd en biedt waardevolle informatie voor de evaluatie van variant 2a later in het jaar.

4

Figuur 1: Variant 2a: Op vier plekken een knip door kentekencamera’s met ontheffing voor buurtbewoners. De optie tot venstertijden wordt opengehouden.

1.2 Waarom monitoring Deze ingrepen gaan consequenties hebben voor de verkeerssituaties in het gebied. Een afname van het verkeer op de Sloterweg-West zal leiden tot een toename op andere wegen. Om de veranderingen te analyseren van in eerste instantie de afsluiting Sloterweg-West en later de meervoudige afsluiting (variant 2A zonder knip op Sloterweg-Oost) is monitoring en evaluatie gewenst. De gemeenteraad heeft hier ook een motie voor aangenomen (“meting tot een jaar na invoering”). Het doel van de monitoring is om zicht te krijgen op de verkeerseffecten (doorstroming) en verkeersveiligheid van de ingrepen op zowel de Sloterweg als de rest van Nieuw-West en Badhoevedorp. Dit levert beslisinformatie op voor eventuele aanpassingen van de ingrepen of aanpassingen in VRI-installaties (groentijden). Dit rapport beschrijft het plan van aanpak voor de monitoring en evaluatie van de verkeersintensiteiten, wachtrijen en verkeersveiligheid voor beide maatregelen. Het is denkbaar dat er ook impact is op leefbaarheid van bewoners en bijvoorbeeld emissies in het gebied. Daar wordt hier geen onderzoek naar gedaan en valt dan ook buiten de monitoring. Aanpak en dataverzameling zijn afgestemd met verschillende experts binnen de gemeente Amsterdam (V&OR, R&D) en het GVB.

Dit was nodig om plannen te toetsen op haalbaarheid, beschikbaarheid van data en zeker te weten dat we de juiste conclusies kunnen trekken.

5

1.3 Leeswijzer Het rapport is als volgt opgebouwd: Hoofdstuk 2 beschrijft de wijze van monitoring voor de knip Sloterweg-West zoals deze per 1 juli 2023 wordt ingevoerd. Daarbij wordt uitgelegd welke data geanalyseerd wordt en hoe deze beschikbaar komt. Vervolgens gaat hoofdstuk 3 in op de metingen rondom de invoering van variant 2A. Daarbij zal ook stilgestaan worden bij tussenrapportages en eindproducten zodat de lezer een duidelijk integraal beeld krijgt van de monitoring en evaluatie.

6

Gemeente Amsterdam Monitoringsplan Sloterweg-West

26 september 2023 versie 8.4

Hoofdstuk 2 Monitoring Sloterweg-West

Om meer verkeersongevallen te voorkomen, heeft het dagelijks bestuur van stadsdeel NieuwWest besloten per 1 juli 2023 een ‘knip’ (doorrijdverbod) op de Sloterweg in te voeren, nabij de kruising met de Ditlaar. De knip geldt voor alle auto’s en motoren, uitgezonderd hulpdiensten en het openbaar vervoer. De maatregel geldt ook voor direct omwonenden en ondernemers. Het doorrijdverbod wordt aangegeven met borden en digitaal gehandhaafd met een camera. Dit hoofdstuk beschrijft het plan van aanpak voor de monitoring.

2.1 Doel monitoring Doel van het onderzoek is om de impact van de knip op de Sloterweg-West te analyseren voor wat betreft verkeersdrukte en verkeersveiligheid. Voor verkeersveiligheid wordt informatie over ongevallen en incidenten na invoering gerapporteerd na meldingen van bewoners en verkeersregelaars. Omdat de periode tot invoering van variant 2A relatief kort is wordt er voor de analyse van objectieve verkeersveiligheid (zoals beschreven in paragraaf 3.3) gewacht tot na 1 november. Dan wordt over een langere periode verkeersongevallen cijfers geanalyseerd, rekening houdend met de invoering van alleen knip Sloterweg West per 1 juli 2023. Voor verkeersdrukte is het relevant om te weten hoe het verkeer zich verspreidt over het netwerk in Nieuw-West direct na invoering. Elders in het netwerk kunnen knelpunten ontstaan waardoor extra beleid nodig kan zijn en bijvoorbeeld verkeersregelinstallaties worden aangepast (langere groentijden). Eerder is voor de Nota van Uitgangspunten een studie gedaan met het verkeersmodel Amsterdam (VMA) waaruit bleek dat een aantal kruispunten in Nieuw-West, ook zonder de knip Sloterweg-West, bij een toename van het verkeer richting 2030 niet al het verkeer kunnen verwerken. Door verkeersintensiteiten te meten vlak voor en na invoering ontstaat inzicht in de verkeersdrukte wat ook inzichten biedt voor invoering van variant 2A.

later in 2023 (zie hoofdstuk 3).

2.2 Plan van aanpak monitoring en dataverzameling verkeersdrukte De monitoring vindt plaats middels een voor- en nameting van verkeersintensiteiten (een zogenaamde 0 en 1-meting). Daarvoor worden diverse databronnen gebruikt, zoals vaker toegepast bij verkeersanalyses en ingrepen in het verkeersnetwerk van Amsterdam. De analyses worden hieronder per databron uitgelegd. Het betreft een meer lange termijn analyse van (kenteken) data, gecombineerd met continue monitoring van data uit verkeerslichten en observaties ter plaatse waarbij ingegrepen kan worden indien nodig.

7

2.2.1 Databronnen Om de effecten van deze ingreep te monitoren gebruiken we twee verschillende databronnen: kentekencamera data (uit zogenaamde ANPR camera’s) en VRI (verkeersregelinstallaties) data. Aanvullend op deze laatste bron wordt een schouwsessie ingezet om te analyseren of oververzadiging ontstaat met (te) lange wachtrijen. Met deze bronnen kunnen we een goed beeld krijgen van de impact van de knip Sloterweg-West op het netwerk in de directe omgeving (daar waar effecten zijn te verwachten). Hieronder beschrijven we in meer detail het plan van aanpak. Kentekencamera data In het gebied Nieuw West staan verschillende kentekencamera’s (zie Figuur 1). De camera op Sloterweg-West zal worden gebruikt voor handhaving van de knip en zal sowieso aan staan en data leveren. Dit geeft inzicht over gebruik (en naleving) van de Sloterweg-West zelf. Daarnaast is inzicht wenselijk over verspreiding in het gebied Nieuw West. Omdat de verwacht is dat het verkeer zal omrijden via de Laan van Vlaanderen, de Anderlechtlaan en de Johan Huizingalaan is ook data gewenst uit de camera’s op die plekken.

Daarom zal data uit de volgende 4 ANPR camera’s nodig zijn:  Sloterweg-West  Sloterweg-Oost  Laan van Vlaanderen - Plesmanlaan West  Laan van Vlaanderen – Plesmanlaan Oost Deze camera’s staan niet structureel aan, maar worden door de gemeente Amsterdam aangezet om data te leveren die Team Onderzoek en Kennis gaat analyseren. Het betreft hier de periode van 17 juni tot en met 15 juli om zodoende minimaal twee weken voor en na invoering (1 juli) data te hebben. Dit is gebruikelijk om een betrouwbaar beeld te verkrijgen en verschillen tussen bijvoorbeeld werk en weekenddagen te kunnen analyseren. VRI tellussen data Een andere waardevolle bron voor dit onderzoek is de data uit verkeersregelinstallaties. Op kruispunten wordt met VRI-data de verkeersintensiteit per richting en de verzadigingsgraad van het kruispunt bepaald. Dit wordt continue gemonitord door de afdeling R&D van de gemeente Amsterdam. In aanvulling op deze data wordt bij ingrepen in verkeerssituaties ook vaak gebruik gemaakt van schouwsessies om te analyseren of het op bepaalde plekken waar meer drukte wordt verwacht “mis” gaat (een situatie waarbij oververzadiging ontstaat en (te) lange wachtrijen ontstaan voor VRI’s).

R&D zal de situatie na 1 juli monitoren en ingrijpen wanneer zij dat nodig acht door aanpassingen te doen in de afstelling van bepaalde VRI installaties (bij structureel terugkerende wachtrijen afwijkend van de voorsituatie). Wanneer dit gebeurt zal dit gedeeld worden met het projectteam omdat dit relevant is voor de analyses.

8

Figuur 2: Kruispunten in Nieuw West waar VRI data voor beschikbaar is

Figuur 2 toont de kruispunten in Nieuw West waar VRI’s staan en dus teldata voor beschikbaar is. Alle data uit deze VRI’s kan relevant zijn voor het onderzoek naar de impact knip Sloterweg-West. Deze informatie wordt meegenomen in de analyses van R&D. Figuur 3 toont de locaties waar de grootste kans is op meer verkeer en door middel van schouwsessies aanvullende informatie wordt verzameld om te analyseren of oververzadiging ontstaat. De schouwsessies vinden plaats voor en na 1 juli op enkele zorgvuldig geselecteerde plekken en dagdelen om een zo goed en betrouwbaar beeld te krijgen van de locaties en (veranderingen in) intensiteiten.

Figuur 3: Locaties waar aanvullend geschouwd zal worden (kruisingen Plesmanlaan/Laan van Vlaanderen en Johan Huizingalaan)

R&D levert in een rapportage resultaten en conclusies van de evaluatie van VRI data en schouwsessies aan team Onderzoek en Kennis welke geïntegreerd wordt in de algehele (tussen)rapportages. Concreet gaat het om verkeersintensiteiten per VRI per dag (om te vergelijken met ANPR data), verzadigingsgraden en algemeen beeld vanuit de schouwsessies.

2.2.2 Omgevingsfactoren De metingen kunnen beïnvloed worden door bijzondere omstandigheden waardoor effecten ontstaan die niet door de ingreep zelf zijn veroorzaakt. Denk bijvoorbeeld aan werk aan de weg in het gebied, bepaalde weersomstandigheden of een ongeluk. Tijdens de metingen wordt hier goed 9

op gelet en staan onderzoekers in contact met het projectteam (inclusief gebiedsadviseurs), Verkeersmanagement Amsterdam en het GVB, die specifieke omstandigheden op de weg registreren. Het GVB analyseert zelf de impact van de knip voor buslijn 369 door middel van reistijdenanalyses (data van boordcomputer bussen).

2.3 Analyse en rapportage Als de data beschikbaar is volgt de analyse van de verzamelde data en wordt de voormeting vergeleken met de nameting. Uitkomsten van VRI analyses door R&D en ANPR cameradata komen in een tussenrapportage dat wordt besproken met het projectteam. Deze resultaten van de eerste metingen zijn ook bruikbaar voor het vervolg en invoering van variant 2A (een 0-meting voor variant 2A).

10

Gemeente Amsterdam Monitoringsplan Sloterweg-West

26 september 2023 versie 8.4

Hoofdstuk 3 Monitoring variant 2A

Aanvullend op de knip Sloterweg-West wordt per 1 november 2023 ook de Laan van Vlaanderen en de Sloterweg-Oost (zie Figuur 1) afgesloten. Het geheel van knips wordt ook wel variant 2A genoemd, een vorm van Intelligente Toegang tot de Sloterweg en Laan van Vlaanderen (met een spitsafsluiting van 7.00-10.00 in de ochtend, en 16.00-18.00 in de avond) waarbij bestemmingsverkeer en OV een ontheffing krijgen. Ook deze ingreep wordt geëvalueerd. Verschil met knip Sloterweg-West is dat deze ingreep voor een jaar wordt gemonitord en breder in het netwerk.

3.1 Doel monitoring Doel van het onderzoek is om de impact van variant 2A verkeerskundig te analyseren: hoe verspreidt het verkeer zich over het netwerk in Nieuw-West en Badhoevedorp direct na invoering. Elders in het netwerk kunnen knelpunten ontstaan waardoor extra beleid nodig kan zijn. Eerder is voor de Nota van Uitgangspunten een studie gedaan met het verkeersmodel Amsterdam (VMA) waaruit bleek dat een aantal kruispunten in Nieuw-West, ook zonder de knip variant 2A, bij een toename van het verkeer richting 2030 niet al het verkeer kunnen verwerken. Door verkeersintensiteiten te meten vlak voor en na invoering ontstaat inzicht in de verkeersdrukte. Daarnaast is de impact op verkeersveiligheid in het gebied belangrijk. Het beleid is er op gericht om het aantal ongevallen te verminderen. Invoering van variant 2A leidt mogelijk tot een verschuiving van drukte, of dit ook nadelig is voor de verkeersveiligheid is zeer de vraag maar is wel een aandachtspunt in de monitoring. Paragraaf 3.3 beschrijft de aanpak voor dit deel van het onderzoek.

3.2 Plan van aanpak monitoring en dataverzameling verkeersintensiteiten De monitoring van deze maatregel vindt langer plaats en dus op meerdere momenten. Niet alleen met een voor- en nameting van verkeersintensiteiten (een zogenaamde 0 en 1-meting), maar ook nog met een 2, 3 en 4-meting. Bij iedere meting wordt gebruik gemaakt van dezelfde databronnen om zo goed mogelijk te kunnen vergelijken en om zodoende consistent de impact op de verkeersdrukte te onderzoeken. De databronnen die gebruikt worden voor de dataverzameling van de verkeersintensiteiten worden in de volgende paragraaf beschreven. Een periode van twee weken dataverzameling is gebruikelijk voor een betrouwbare en representatieve meting. Er is echter verschil tussen databronnen. Data uit ANPR camera’s en VRI’s is eenvoudiger toegankelijk omdat continue gemeten wordt. Dit geldt niet voor telslangen en schouwcamera’s. Deze moeten specifiek voor de ingreep geïnstalleerd worden. De specifieke meetperioden voor de 0 en 1 meting zijn als volgt:

11





0-meting start begin oktober (rekening houdend met herfstvakantie) zodat minimaal twee weken representatieve data wordt verzameld vanuit ANPR camera’s, VRI, schouwcamera’s en telslangen. 1-meting: start per 1 november voor ANPR cameradata, telslangen en VRI data voor minimaal twee weken. Schouwcamera’s kunnen maximaal twee weken achtereen geplaatst worden en zijn voorzien vanaf 8 november om rekening te houden met gewenning (tot 22 november).

Omdat afgesproken is om minimaal 1 jaar te meten om effecten te blijven monitoren vinden er nog 3 vervolgmetingen van twee weken plaats (later nader te specificeren per databron en afhankelijk van resultaten 0 en 1 meting):  De 2-meting in februari 2024 (3 tot 17 februari, voor de voorjaarsvakantie)  De 3-meting in juni 2024 (gelijk aan de periode van de meting in 2023, zie hoofdstuk 2)  De 4-meting in september 2024

3.2.1 Databronnen Om de effecten van deze ingreep te monitoren gebruiken we drie verschillende databronnen: kentekencamera data (uit zogenaamde ANPR camera’s), VRI tellussen data, en telslangen. Voor wat betreft ANPR camera’s en data uit VRI wordt gebruik gemaakt van dezelfde bronnen zoals beschreven in hoofdstuk 2 (zie Figuur 1 en 2). Waar bij de monitoring van de Sloterweg-West aanvullend op de VRI data nog schouwsessies bij enkele kruispunten zijn georganiseerd, wordt nu ingezet op schouwcamera’s. Deze camera’s maken beelden van wachtrijen tijdens een bepaalde periode. Voordeel is dat data beschikbaar komt voor meerdere dagen en niet alleen voor specifieke perioden. Wel is een akkoord van het College nodig voor plaatsing en kan maximaal 2 weken achtereen gemeten worden (tenzij aanvullende acties worden ondernomen inzake privacywetgeving). De locaties van de camera’s en richtingen van beelden zijn te vinden in Figuur 4 en richten zich op de drukke locaties na afsluiting Sloterweg-West.

Figuur 4: De locaties van de beeldcamera’s (in rood met streepje in richting van camera)

12

Telslangen zijn ook nieuw en zijn relevant om verkeersintensiteiten op specifieke locaties te meten. Daarmee kunnen we een goed beeld krijgen van de impact van variant 2A op specifieke punten. Hieronder meer informatie over deze databron. Telslangen Badhoevedorp Er is met de gemeente Haarlemmermeer afgesproken om te monitoren of de ingreep op de Sloterweg het verkeer naar Badhoevedorp verplaatst. Er zijn drie routes van Amsterdam door of naar Badhoevedorp die moeten worden gemonitord. 1) S106 over de Lijnderbrug. Deze weg is een gebiedsontsluitingsweg met een hoge capaciteit. Het is wenselijk dat verkeer zich naar deze route verplaatst. Er is dan ook geen maximum extra verkeer dat gelijk voor een probleem zal zorgen. Het verkeer over de s106 wordt gemonitord door de VRI-metingen op de kruising De Alpen/Ookmeerweg (zie figuur 2). Al het verkeer van de zuidoost afslag op deze kruising gaat over de Lijnderbrug. Deze rotonde is tijdens de inspraak al naar voren gekomen als een knelpunt, tijdens de 0-meting zal worden bekeken in welke mate. 2) De Sloterbrug. Veranderingen in drukte worden met behulp van telslangen gemonitord (zie Figuur 5). Hoewel er wel VRI’s op de Sloterbrug zijn kunnen deze niet worden gebruikt voor tellingen. Ze zijn namelijk niet uitgerust met de juiste detectielussen. . 3) De Nieuwemeerdijk ter hoogte van de Nieuwe Meer.

De Nieuwemeerdijk is een smalle dijkweg die al tegen maximumcapaciteit aan zit. Op deze weg is geen ruimte voor extra verkeer vanuit Amsterdam. Dit zal met behulp van telslangen worden gemonitord (zie Figuur 5). De telslangen op de Sloterbrug en de Nieuwemeerdijk zullen worden uitgelegd tijdens de 0meting, en alle andere metingen zoals vermeld in paragraaf 3.2

Figuur 5: De locaties van de telslangen in Badhoevedorp.

Telslang Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis

13

In gesprekken met het Antoni van Leeuwenhoek-ziekenhuis is de zorg naar voren gekomen dat er sluipverkeer zal ontstaan op de weg achter het ziekenhuis (zie Figuur 6).

Figuur 6: Indicaties van weggedeelten waar het mogelijk drukker wordt door sluipverkeer

Om sluipverkeer in beeld te krijgen leggen we hier een telslang neer tijdens de metingen. Als blijkt dat er sprake is van een problematische hoeveelheid sluipverkeer kunnen we na overleg met het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis maatregelen nemen om dit verkeer tegen te gaan. Hierbij is het relevant om te vermelden dat op de middellange termijn de weg waarschijnlijk een andere functie krijgt bij herverkaveling van het terrein.

3.2.2 Omgevingsfactoren De metingen kunnen beïnvloed worden door bijzondere omstandigheden waardoor effecten ontstaan die niet door de ingreep zelf zijn veroorzaakt. Denk bijvoorbeeld aan werk aan de weg in het gebied, bepaalde weersomstandigheden of een ongeluk. Tijdens de metingen wordt hier goed op gelet en staan onderzoekers in contact met het projectteam, Verkeersmanagement Amsterdam en het GVB, die specifieke omstandigheden op de weg registreren.

3.3 Verkeersveiligheid Bij invoering van knip Sloterweg West en variant 2A is niet alleen doorstroming van belang, maar ook verkeersveiligheid. Verkeersveiligheid kent twee aspecten: objectieve veiligheid en subjectieve veiligheid. Beide aspecten nemen we als volgt mee in de monitoring. Bij objectieve veiligheid analyseren onderzoekers de ongevallen cijfers die plaatsvinden in Amsterdam en geregistreerd worden in een database (Viastat database, serieuze ongevallen op basis van politieregistratie). In dit geval is het belangrijk om de scope van het gebied te bepalen waar een impact is te verwachten. Sloten en Nieuw Sloten lijkt voor de hand te liggen (het gebied in Figuur 1), maar moet bepaald worden op basis van analyse van verschuivende drukte. Omdat 14

het waarschijnlijk is dat aantallen beperkt zijn is het zeer de vraag of veranderingen zichtbaar zijn en toe te schrijven aan de maatregelen. Omdat we een langere periode monitoren blijft het relevant om de cijfers op te vragen (ook van voor 2023) en te analyseren. Bij subjectieve veiligheid gaat het om beleving en veiligheidsgevoel bij bewoners, verkeersregelaars (ingezet van 1 juli tot en met 5 juli) en verkeersdeelnemers. Omdat het project regelmatig in gesprek is met omwonenden en er registratie van overlast meldingen (SIA meldingen) plaatsvindt ligt het voor de hand om daar een gedegen analyse op uit te voeren en bij onduidelijkheid nog eens een keer in gesprek te gaan met bewoners of ondernemers (of andere doelgroepen).

3.4 Analyse data en rapportage Als de data beschikbaar is volgen de analyses van de verzamelde data en wordt de voormeting vergeleken met de nametingen. Uitkomsten worden tussentijds na elke meting geanalyseerd en kort teruggekoppeld aan het projectteam. Na de laatste meting in september 2024 volgt een eindrapport met resultaten van invoering beide ingrepen en alle metingen. Daarin wordt tevens de bevindingen ten aanzien van verkeersveiligheid in meegenomen. De rapportages gaan ter kennisname naar de stadsdeelcommissie en gemeenteraad (uiterlijk 1 jaar na invoering gaat het eindrapport sowieso naar de gemeenteraad).

15