Monitor en Evaluatie Pillot Cultuurcoach 2020-2021 - Mocca.pdf

“De docenten verwelkomen ons met open armen.” Word cloud cultuurcoaches, evaluatie juni 2021

“Ik word gewaardeerd in mijn expertise en wordt veel betrokken bij projecten. Ik word gezien in de school en het gros van de docenten weet wie ik ben en wat ze aan me kunnen hebben.” “De docenten zijn geweldig en hartstikke behulpzaam. Ze zijn er echt voor de kinderen en schieten te hulp waar nodig. [...] Ze zijn heel enthousiast over wat ik met de kinderen doe en hebben me vanaf het begin met open armen ontvangen.” “Ik krijg alle medewerking, vertrouwen en interesse.” “Goed, wordt ook steeds beter naarmate ik er langer ben! Ik merk dat docenten enthousiast worden wanneer ze projecten/lessen kunnen zien en bijwonen en dat werkt heel goed voor het wederzijds vertrouwen.” - Cultuurcoaches, online evaluatie juni 2021

Aanbeveling • Besteed aandacht aan de promotie en de functie van de cultuurcoach door een combinatie van promotiemiddelen zoals flyers, posters en een aantrekkelijk promofilmpje voor scholen. De directie De samenwerking met de directie beoordelen de cultuurcoaches gemiddeld met een ruime voldoende, een 7,5 (n=28). De cultuurcoaches hebben in de dagelijkse uitvoering meer met andere directe collega’s te maken, zoals de docenten en de (interne) cultuurcoördinatoren, maar ervaren de communicatie met de directie op de meeste scholen als open, toegankelijk en goed. Als klein aandachtspunt geven de cultuurcoaches mee dat de vraag (behoefte) aan hen van de directie soms niet helemaal duidelijk is.

26 pilot cultuurcoach amsterdam 2020-2021

3. Evaluatie Pilot Cultuureducatie Amsterdam

Word cloud cultuurcoaches, evaluatie juni 2021

Samenwerking binnen en tussen de sectoren De Amsterdamse cultuurcoaches zijn echte bruggenbouwers. Ze zoeken veelvuldig de samenwerking op om het naschoolse aanbod te organiseren en toegankelijk te maken voor de leerlingen, zowel binnen de eigen sector cultuur, als tussen de sectoren onderwijs, cultuur en welzijn. Dit doen zij op wijk-, stads- en soms zelfs landelijk niveau. De cultuurcoaches noemen heel concreet samenwerkingen en projecten met en tussen de volgende partijen:

• Maakplaatsen/OBA’s • Studiezalen • Talententent Dynamo • Talentenhuis • MAAS Theater en Dans • Bureau Barel • Midzomer Mokum • Familie Pakket (gemeente Amsterdam)

“Ze geven snel antwoord op vragen en denken mee. Het zijn vooral ook aardige mensen en toegankelijk.” “Wat ik heel prettig vind is de welwillendheid, de tijdsinvestering, de bereikbaarheid. Ik heb het idee dat ik er altijd terecht kan en dat er veel kennis is.”

• Stichting de Vrolijkheid • Nationale Opera en Ballet • Capella Amsterdam • Centrum Beeldende Kunst Zuidoost (CBK) • Aslan Muziekcentrum • Noordje • Hotmamahot • De Gele Pomp

Samenwerking met Mocca De cultuurcoaches ervaren de samenwerking met Mocca als (zeer) prettig. Op een schaal van 1 tot 10 beoordelen zij de samenwerking met Mocca gemiddeld met een 7,6 (n=17). De cultuurcoaches ervaren bij de medewerkers van Mocca over het algemeen een toegankelijke, duidelijke en transparante houding.

• Muziekschool Amsterdam Noord • Freelancers zoals Jimmy Schokker (weerbaarheidstraining) en Remi Walsari (fotografie) • Stichting Samen Doen Zuidoost • Poldertheater • Mocca

“Heel toegankelijk. Ze staan klaar om mee te denken en hebben veel expertise in huis.” “Ik vind dat Mocca ons goed het traject in heeft geleid. Dat gezegd te hebben had ik (red. zelfs) misschien wel wat meer één op één begeleiding gewild.”

27 pilot cultuurcoach amsterdam 2020-2021

3. Evaluatie Pilot Cultuureducatie Amsterdam

Word cloud cultuurcoaches, evaluatie juni 2021

“Duidelijk, transparant.” “Prettige communicatie, fijne sfeer, informatief.” - Cultuurcoaches, online evaluatie juni 2021

Het Jongerencultuurfonds Amsterdam Het Jongerencultuurfonds Amsterdam (JCFA) is een belangrijke partner in de pilot. Het JCFA maakt naschools kunstonderwijs toegankelijk voor kinderen met ouders/verzorgers met een laag inkomen. Het JCFA ontsluit het aanbod van cultuuronderwijs (na schooltijd) voor ouders en kinderen tot 18 jaar via de website Kunstvol.nl en vergoedt de cursuskosten tot maximaal € 450,- per schooljaar per kind. Het JCFA is daarmee een belangrijke partner voor de cultuurcoaches. Het is belangrijk dat de cultuurcoaches goed samenwerken met het JCFA. Mocca heeft het JCFA betrokken in het programma van de leergemeenschap zodat de cultuurcoaches kennis konden maken met het JCFA om daarna de kennis van de vergoedingsmogelijkheden via het JCFA onder de cultuurcoaches te vergroten. In de online evaluatie van juni geven de cultuurcoaches aan dat ze de informatie over en de werkwijze van het JCFA duidelijk en helder vinden. Bijna alle cultuurcoaches hebben zowel de website van het JCFA als de website Kunstvol.nl wel eens bezocht. Iets minder dan een kwart (24%) van de cultuurcoaches geeft aan Kunstvol.nl veel te gebruiken en ongeveer de helft (48%) doet dit soms. Ruim een kwart (28%) maakt er zelden gebruik van.

De cultuurcoaches ervaren de samenwerking met het JCFA als (zeer) prettig. Op een schaal van 1 tot 10 beoordelen zij de samenwerking gemiddeld met een 7,6 (n=27). In gesprekken met de cultuurcoaches en in de tussentijdse evaluatie in oktober 2020 kwam een aantal gedachten naar voren over de voorwaarden van het JCFA. • De minimale voorwaarde van een vergoeding voor een lessenreeks is voor veel leerlingen en ouders een brug te ver: een positieve ervaring opdoen en kennismaken is de eerste stap. • Schaamte kan een rol spelen als ouders/verzorgers open moeten zijn over hun financiële situatie. Alleen als zij daar open over zijn kunnen zij in aanmerking komen voor financiële ondersteuning. Als zij die openheid uit schaamte voor hun financiële situatie niet willen geven, kunnen zij geen aanvraag doen. • Dat de (kunstvak)docenten opgenomen moeten zijn in het aanbod via het JCFA kan voor een extra drempel zorgen. Aanbeveling • Onderzoek de mogelijkheden voor financiële ondersteuning voor een korter durende kennismaking met verschillende disciplines.

28 pilot cultuurcoach amsterdam 2020-2021

3. Evaluatie Pilot Cultuureducatie Amsterdam

E. Evaluatie leergemeenschap

Leergemeenschap cultuurcoaches De BCR schrijft voor dat minimaal 2% van de middelen besteed moet worden aan deskundigheidsbevordering van de cultuurcoaches. De gemeente Amsterdam koos ervoor om in de pilot minimaal 5% van de middelen te reserveren voor deskundigheidsbevordering van de cultuurcoaches. Op basis van het veldonderzoek dat voorafging aan de start van de pilot is gekozen voor een leergemeenschap voor de cultuurcoaches om hun deskundigheid te bevorderen en hun netwerk te vergroten. Naar aanleiding van de tussentijdse evaluatie in oktober 2020 is aan het ontwikkelteam van de leergemeenschap een programmaraad toegevoegd. De programmaraad bestaat uit cultuurcoaches en adviseert het ontwikkelteam van Mocca over het programma en de ontwikkeling van de leergemeenschap.

“Ik voel mij gehoord en gezien door deel te zijn van de programmaraad. Dit geeft mij een vertrouwd gevoel dat wat wij doen als cultuurcoach voor de meeste kinderen in Amsterdam van belang is en dat het uitmaakt hoe onze taken en projecten er uit zien in de praktijk. [..] de programmaraad is van essentieel belang voor de opbouw van de leergemeenschap.” Layzmina Emerencia, programmaraadslid

In de volgende paragrafen worden de tijdsinvestering en de vier pijlers waarop de leergemeenschap is ontwikkeld geëvalueerd.

Tijdsinvestering Het gemiddeld aantal uren dat een cultuurcoach zou moeten besteden aan de leergemeenschap is 6 uur per maand per 1 fte. Dit aantal uren is gebaseerd op een berekening van 5% deskundigheidsbevordering van 1 fte bij een 36-urige werkweek. Voor de bijeenkomsten van de leergemeenschap werd daar aanvankelijk van uitgegaan, maar toen door Corona moest worden overgegaan naar hybride bijeenkomsten werd dit korter, gemiddeld 4 uur per maand. Het percentage van 5% deskundigheidsbevordering wordt door sommige culturele instellingen en cultuurcoaches als intensief ervaren. Culturele instellingen die meerdere cultuurcoaches hebben, konden op alle bijeenkomsten minimaal één cultuurcoach afvaardigen. Voor deze instellingen drukt de leergemeenschap niet te veel op het aantal uren dat hun cultuurcoaches op de scholen moeten zijn. Wanneer een instelling meerdere cultuurcoaches heeft, kan de deelname aan de leergemeenschap drukken op de begroting en inzet op de scholen. Daar staat tegenover dat de gevraagde minimale inzet van 5% van de middelen aan deskundigheidsbevordering niet zonder reden is: de opbrengsten komen onmiskenbaar ten goede aan de functie, uitvoering en invulling van het Amsterdamse cultuurcoachnetwerk. Sommige instellingen kozen ervoor om steeds dezelfde cultuurcoach te laten deelnemen.

Deze cultuurcoach kon dan de kennis die hij in de leergemeenschap had opgedaan doorgeven aan collega-cultuurcoaches van de eigen instelling. De bijeenkomsten van de leergemeenschap vonden gemiddeld eens per maand plaats op de woensdagochtenden. De cultuurcoaches die dan moesten lesgeven konden niet deelnemen. Beide factoren droegen eraan bij dat niet alle cultuurcoaches hebben kunnen deelnemen aan het deskundigheidsbevorderingstraject.

29 pilot cultuurcoach amsterdam 2020-2021

3. Evaluatie Pilot Cultuureducatie Amsterdam

Aanbevelingen • Pas de opzet van de leergemeenschap zo aan dat in de slotfase van de pilot, die loopt van september tot en met december 2021, alle cultuurcoaches kunnen deelnemen aan het deskundigheidsbevorderingstraject. • Maak de bijeenkomsten van de leergemeenschap korter en reserveer tijd voor cultuurcoaches om wat zij leren in de leergemeenschap toe te passen in de dagelijkse praktijk. • Organiseer de bijeenkomsten van de leergemeenschap op een later tijdstip, bij voorkeur na schooltijd en ook pas na de naschoolse activiteiten, tussen zes en acht uur ’s avonds.

Pijlers leergemeenschap De deskundigheidsbevordering van de leergemeenschap rust op vier pijlers: (1) ontmoeten, (2) uitwisselen, (3) ondersteunen en (4) inspireren. Pijler 1: Ontmoeten Door de beperkingen van de pandemie is vanuit de ontwikkeling van de leergemeenschap sterk ingezet op het creëren van online en hybride bijeenkomsten, waarin veel ruimte is voor ontmoeting en verbinding. In de online evaluatie van juni 2021 is aan de cultuurcoaches gevraagd in hoeverre zij zich onderdeel voelen van de leergemeenschap (n=24). De meeste cultuurcoaches (79%) voelen zich er onderdeel van. Enkele cultuurcoaches staan er neutraal in of voelen zich in mindere mate onderdeel van de leergemeenschap. Op een schaal van 1 tot 10 beoordelen de cultuurcoaches in de online evaluatie van juni 2021 de leergemeenschap op dit onderdeel gemiddeld met een 7,8. Daarmee is het groepsgevoel gegroeid ten opzichte van de gemiddelde waardering van 6,9 (n=34) in de online evaluatie van oktober 2020.

“Ik vind de leergemeenschap heel fijn werken […]. Het is superfijn dat we op deze manier een netwerk op hebben kunnen bouwen.” “Ik vind het goed georganiseerd, ook in deze rare coronatijd. Ik voel me onderdeel van de leergemeenschap ondanks dat alles nu online gebeurt waardoor het moeilijker is echt contact te maken.” “Ik vond het heel fijn dat de leergemeenschap er was omdat het me in contact bracht met andere cultuurcoaches.” “In deze coronatijd waarin je nog meer op jezelf bent aangewezen toch het gevoel hebben onderdeel van een geheel te zijn.” “Het gevoel er niet alleen voor te staan. Op de school waar ik werk voelt het soms of ik alleen op een eilandje zit. Om met collega cultuurcoaches mijn ervaring uit te wisselen en hun ervaringen te horen is erg waardevol.” - Cultuurcoaches, online evaluatie juni 2021

30 pilot cultuurcoach amsterdam 2020-2021

3. Evaluatie Pilot Cultuureducatie Amsterdam

Pijler 2: Uitwisselen De uitwisseling tussen de cultuurcoaches in de leergemeenschap staat in het teken van intervisie. Door belemmeringen en succesfactoren met elkaar te delen, kunnen de cultuurcoaches vanuit de directe praktijk leren van en met elkaar. Binnen de intervisiegroepen wordt informatie zoals culturele kaarten en andere handige tips met elkaar gedeeld.

“Wat ik fijn vond aan de bijeenkomsten is verhalen van andere cultuurcoaches horen. De ene school is de andere niet, en dat kan heel inspirerend zijn in je eigen praktijk.”

In de online evaluatie van juni 2021 is aan de cultuurcoaches gevraagd in hoeverre zij de bijeenkomsten van de leergemeenschap leerzaam vonden (n=24). Het merendeel van de cultuurcoaches geeft aan dat zij de bijeenkomsten van de leergemeenschap leerzaam vinden (67%). Op een schaal van 1 tot 10 beoordelen de cultuurcoaches de leerzaamheid van de bijeenkomsten gemiddeld met een 7,3. Een nog groter percentage van de cultuurcoaches vindt dat de leergemeenschap hen in staat stelt om kennis en ervaringen met elkaar uit te wisselen (71%). Op een schaal van 1 tot 10 beoordelen de cultuurcoaches de mate van uitwisseling door de leergemeenschap gemiddeld met een 8 (n=24).

- Cultuurcoaches, online evaluatie juni 2021

“[…] door de vragen die gesteld worden en hierover samen na te denken heb ik het gevoel dat ik sneller stappen kan maken als cultuurcoach.”

Pijler 3: Ondersteunen De meningen over de mate waarin de cultuurcoaches zich in hun werkzaamheden ondersteund voelen door de leergemeenschap zijn verdeeld. De verscheidenheid aan individuele leervragen maakte het soms lastig om tot concrete handvatten te komen die voor alle cultuurcoaches even relevant zijn. Desgevraagd geeft de helft van de cultuurcoaches aan zich ondersteund te voelen door de leergemeenschap (n=24). Een kwart staat hierin neutraal en een kwart voelt zich in mindere mate of niet ondersteund. Op een schaal van 1 tot 10 beoordelen de cultuurcoaches de ondersteuning van bijeenkomsten van de leergemeenschap gemiddeld met een 6,6.

Culturele kaart Nieuw-West gemaakt door cultuurcoaches

“Wat ik soms lastig vind is dat ik vaak het idee heb bij bijeenkomsten dat het niet over mij gaat. Logisch dat het bij zoveel betrokkenen niet altijd passend kan zijn […]. Misschien is het een idee om sommige bijeenkomsten toch te splitsen en toe te spitsen op het voortgezet onderwijs?” - Cultuurcoach, online evaluatie juni 2021

31 pilot cultuurcoach amsterdam 2020-2021

3. Evaluatie Pilot Cultuureducatie Amsterdam

Tijdens de bijeenkomst in april 2021 en in de online evaluatie van juni 2021 is gevraagd naar concrete verbeterpunten van de bijeenkomsten. Een aantal cultuurcoaches gaf hierbij aan dat: • er soms te veel werkvormen in een bijeenkomst voorbijkomen; • zij verdieping missen tijdens de bijeenkomsten; • zij behoefte hebben aan concrete oplossingen en handvatten die (meer) aansluiten bij hun alledaagse praktijk en de specifieke doelgroep(en) waarmee zij werken; • er behoefte is om naast de bijeenkomsten van de leergemeenschap ook tijd te hebben voor de praktische uitvoering in de werkpraktijk van wat er is geleerd in de leergemeenschap.

“(ik zou graag, red.) uren ingeroosterd (willen staan, red.) om aan tafel te zitten met coaches uit je buurt, concrete problemen oplossen en samenwerken in de buurt, aanbod in kaart te brengen, transportproblemen oplossen, stoom uitblazen.” Quote cultuurcoach, online evaluatie juni 2021

Aanbevelingen • Haal bij de ontwikkeling van bijeenkomsten de concrete leervragen van de cultuurcoaches op en plaats cultuurcoaches met dezelfde leervragen per bijeenkomst in dezelfde intervisiegroep. • Richt sommige intervisiebijeenkomsten op specifieke typen onderwijs en organiseer bijvoorbeeld een intervisie voor het (Voortgezet) Speciaal Onderwijs en het Speciaal Basisonderwijs, een intervisie voor het praktijkonderwijs en een intervisie voor het vmbo; idem voor disciplines en stadsdelen. • Geef tijdens de bijeenkomsten van de leergemeenschappen meer ruimte aan de vragen van de cultuurcoaches, opdat zij zich kunnen ontwikkelen.

• Stimuleer in de leergemeenschap de samenwerking tussen culturele instellingen, cultuurcoaches, scholen en andere stakeholders in deelgebieden van de stad of in de verschillende onderwijstypes. • Onderzoek of en hoe er vanuit de leergemeenschap online of fysieke Buurthubs gecreëerd kunnen worden, zodat cultuurcoaches uit dezelfde buurt mogelijkheden voor samenwerking tussen scholen en culturele instellingen uit die buurt kunnen verkennen en daaraan vorm kunnen geven. Pijler 4: Inspireren Bij de bijeenkomsten van de leergemeenschap worden diverse ervaringsdeskundige cultuurcoaches, sprekers en experts uitgenodigd om hun bevlogenheid, kennis en ervaring met de cultuurcoaches te delen. De keynotes van de gastsprekers zijn bedoeld voor inspiratie, zodat de pionierende cultuurcoaches met nieuwe inzichten, motivatie of ideeën de bijeenkomst verlaten. De bijeenkomsten worden door de cultuurcoaches in hoge mate als inspirerend ervaren. Tegelijkertijd vergt het programmeren van de keynote speakers relatief veel tijd, zowel in de voorbereiding van de bijeenkomsten als in de tijd die cultuurcoaches tijdens de bijeenkomsten hebben voor intervisie. Een ruime meerderheid (67%) van de cultuurcoaches die de online evaluatie heeft ingevuld ervaart de bijeenkomsten van de leergemeenschap als (zeer) inspirerend (n=24).

Het woord ‘inspiratie’ is bij de beantwoording van de open vragen van de tussentijdse evaluatie in juni zeventien keergenoemd. Gemiddeld waarderen de cultuurcoaches de mate van inspiratie met een 7,8.

32 pilot cultuurcoach amsterdam 2020-2021

3. Evaluatie Pilot Cultuureducatie Amsterdam

“[…] inspirerende workshops en sessies die me echt het gevoel gaven dat ik bezig ben met iets super waardevols.” “Hele mooie verhalen en inspiraties in de meetings! Redouan is daar een goed voorbeeld van. Ook vond ik vormen zoals wandelen en bellen met een collega heel mooi gevonden.” “De lessen waren inspirerend en hebben mij geholpen met verschillende casussen.” “Delen van kennis en ervaringen, verhaal kwijt kunnen, inspiratie opdoen en zelf het leren van alles.” “De meetings vind ik altijd inspirerend en sluiten aan op de praktijk.” “Kritisch nadenken over mijn rol als cultuurcoach. Dit gaf mij vaak een positief inzicht in mijn werk en functie.” - Cultuurcoaches, online evaluatie juni 2021

Aanbeveling Het uitgangspunt van de leergemeenschap om te inspireren is van grote meerwaarde gebleken. Onderzoek of de balans tussen inspireren en intervisie ook tussen de bijeenkomsten gezocht kan worden, in plaats van binnen elke afzonderlijke bijeenkomst. Er kan dan meer ruimte worden gecreëerd voor diepgang in de uitwisseling tussen de cultuurcoaches. Daar hebben de cultuurcoaches behoefte aan.

Buddy opdracht Leergemeenschap, cultuurcoaches Yara de Graaf van The Beach en Marley Braaf van De Krakeling.

33 pilot cultuurcoach amsterdam 2020-2021

Bijlagen

Bijlagen Bijlage 1. Culturele Instellingen naar disciplines

34 pilot cultuurcoach amsterdam 2020-2021

Bijlagen Bijlage 2. Unieke scholen per stadsdeel met uren

35 pilot cultuurcoach amsterdam 2020-2021

Bijlagen

36 pilot cultuurcoach amsterdam 2020-2021

Bijlagen Bijlage 3. Unieke scholen naar onderwijstype

37 pilot cultuurcoach amsterdam 2020-2021

Bijlagen

38 pilot cultuurcoach amsterdam 2020-2021

Bijlagen Bijlage 4. Type monitoring, evaluaties en aantal deelnemers of respondenten (=n)

39 pilot cultuurcoach amsterdam 2020-2021

Mocca in opdracht van de gemeente Amsterdam Directie: Peggy Brandon Projectbegeleiding: Kim Blackburn Coördinatie en ontwikkeling leergemeenschap: Babette van Harsselaar (tot juli 2021) en Niek Putman (vanaf juli 2021) Redactie: Pieter van den Hout Opdrachtgever gemeente Amsterdam Beleidsadviseur Onderwijs: Sharon Trémour Beleidsadviseur Kunst en Cultuur: Marja van Nieuwkerk

Amsterdams Fonds voor de Kunst Hoofd Letteren, Cultuureducatie en Cultuurmakers: Kirsten de Graaff FvM’Design Opmaak: Francien van Maasdijk Monitor en Evaluatie Pilot Cultuurcoach 2020-2021 6 september 2021

EXPERTISECENTRUM CULTUURONDERWIJS

Baarsjesweg 224 1058 AA Amsterdam T 020 - 620 9567 | info@mocca.amsterdam www.mocca.amsterdam