Memo Advies Omgevingsvisie - OBA Next 2nov2023

Memo en advies over OBA Next bekeken vanuit de Omgevingsvisie Onderwerp Toetsing in hoeverre wee locaties voor OBA Next passen in de Omgevingsvisie: Anton de Komplein (AdK) en de K-Buurt/Kraaiennest (KN). • We toetsen de locaties aan wat de Omgevingsvisie stelt over meerkernigheid (punt 1) en Samen stadmaken (punt 2). • Hierbij staat de kaart voor Zuidoost uit de Omgevingsvisie, met de twee locaties. • Daarna bekijken we eerdere afwegingen, door de bril van de Omgevingsvisie (punt 3). 1) Omgevingsvisie: afwegen locaties tegen meerkernigheid en stedelijk centrum Zuidoost •

•

• •

• •

•

De meerkernige ontwikkeling van de stad is een strategische keuze van de Omgevingsvisie. Meerkernigheid betekent het ontwikkelen van nieuwe ‘onderscheidende, complete en compacte stedelijke gebieden’. Meerkernigheid is niet alleen bedoeld om het centrum te ontlasten, maar ook om meer evenwicht in de stad te creëren en te zorgen dat de kernen zich ontwikkelen met eigen stedelijke kwaliteit (blz. 49-50). Zo’n plek komt volgens de Omgevingsvisie als eerste in aanmerking ‘als een locatie voor een grootstedelijke voorziening wordt gezocht’, zoals de OBA Next (blz. 112, 136). Het stedelijk centrum van Zuidoost concentreert zich rondom Amsterdamse Poort, tussen stationskwartier Bijlmer ArenA en het Anton de Komplein. Dit hele gebied, ArenAPoort, wordt omgevormd tot een gemengd stedelijk gebied voor voorzieningen, wonen en werken. In Amstel III/Bijlmer-West worden de komende jaren tienduizenden nieuwe woningen gebouwd (blz. 128). Zie geelblauwe en roodblauwe blokjes op de kaart hieronder. ‘Concentraties van werken en publiekstrekkende voorzieningen krijgen vooral een plek in stationskwartieren bij de belangrijke stations’, waaronder Bijlmer-ArenA. (blz. 50). Een stedelijk centrum kent een mix van voorzieningen. In de K-buurt ontbreken grootstedelijke voorzieningen en zijn deze in de Omgevingsvisie ook niet voorzien.

In en rondom ArenaPoort en AdK zijn al winkels, sport, grootstedelijke functies als de Johan Cruyff ArenA en concertzalen. Een grootstedelijke openbare bibliotheek als OBA Next vult deze mix goed aan. Voldoende en complementaire grootstedelijke voorzieningen met stedelijke en regionale aantrekkingskracht zijn noodzakelijk om een centrum ‘centrum’ te laten zijn. Een beoogde publiekstrekker als OBA Next heeft zo’n stedelijk centrum ook nodig; de mix van voorzieningen, wonen en werken zorgt voor een natuurlijke toe- en aanloop van mensen. Een centrum is een centrum dankzij het concentreren van voorzieningen. In locatie Kbuurt/Kraaiennest zou de bibliotheek 2,5 km. van Amsterdamse Poort af komen te liggen. Dit leidt tot versnippering i.p.v. verdere centrumvorming. De K-buurt wordt een gemengde stadsbuurt (met hier en daar hoogstedelijke dichtheid), met ‘kleinschalige ontwikkeling en transformatie: vernieuwing, verdichting of verduurzaming van buurten, zonder structurele verandering van een gebied’ (blz. 125). Geen OBA Next, wel een buurbibliotheek zou hier passen.

2) Rol van ‘Samen Stadmaken’ in de afweging voor locaties Als argument voor de K-buurt is aangevoerd, dat daar een ‘community’ is die zich heeft uitgesproken voor de komst van OBA Next en dat daarmee aan het aspect ‘Samen Stadmaken’ uit de Omgevingsvisie wordt voldaan. Dit argument is ‘selectief winkelen’ in de Omgevingsvisie.

•

• •

•

Bij dit onderwerp staat in de Omgevingsvisie expliciet dat de gemeente de kaders stelt: de gemeente stuurt ‘op ruimtelijke hoofdlijnen en duurzaamheid, betaalbaarheid en algemene uitgangspunten voor stedenbouwkundige en architectonische kwaliteit’ (blz. 58). Het ruimtelijk-programmatisch kader is de basis. Door deze basis te respecteren, bieden we een gelijk speelveld aan meer partijen om mee te bouwen aan de stad (blz. 58). Het locatieonderzoek is zonder participatie gedaan. Onbekend is hoe de lokale gemeenschap in Bijlmer West tegen OBA Next op AdK aankijkt; alleen de wensen van een gemeenschap in de K-buurt zijn is in de eerdere stuurgroepnota meegenomen. Hier is eerder sprake van een goede lobby dan ‘Samen Stadmaken’. Participatie moet nog plaatsvinden. Er is nu vanuit Samen Stadmaken-perspectief geen gelijk speelveld. Samen stadmaken is 1 strategische keuze van 5. De strategische keuzes moeten in samenhang bekeken worden. Het ontwikkelen van geconcentreerde nieuwe stedelijke centra (Meerkernige stad), met verdichting en nabij OV-knooppunten draagt bij aan Groeien binnen grenzen en Duurzaam en gezond bewegen. Concentratie van stedelijkheid, en duurzame mobiliteit dragen weer bij aan meer ruimte voor groen (Rigoureus vergroenen). Het maken van een sterk stedelijk centrum in Zuidoost draagt dus ook bij aan de andere strategische keuzes.

Kaart van Zuidoost uit de Omgevingsvisie De kaart met het ruimtelijk-programmatisch kader voor Zuidoost, met de twee zoeklocaties voor OBA Next (Omgevingsvisie, blz. 129).

3) Afwegingen uit eerdere nota’s Nota Stuurgroep U heeft eerder nota’s gekregen over de locaties, waaronder een afweging van de Stuurgroep OBA Next. Daarin werden beide locaties gewogen naar context (andere functies), gebouw (o.a. inpassing, bereikbaarheid) en proces/financieel. Beide locaties kennen enkele praktische plus- en minpunten. Samengevat, door de bril van de Omgevingsvisie: • Bij beide locaties kan een gebouw voor OBA Next ingepast worden. • Beide liggen bij OV: KN direct naast het metrostation, bij AdK op loopafstand van trein en metro. • AdK is al een centrum voor alle inwoners van Zuidoost en ligt in het gebied dat nu verder ontwikkeld wordt als het stedelijk centrum. De K-buurt kent vooral lokale buurtvoorzieningen. OBA-Next hiertussen plaatsen maakt het kwetsbaar, omdat de interactie met een mix van andere grootstedelijke voorzieningen ontbreekt. Die kruisbestuiving biedt AdK wel. • Bij KN spelen voor de Stuurgroep de wensen van een actieve gemeenschap mee. De Nota stelt: ‘de aanwezige community die zich heeft uitgesproken voor de komst van OBA Next maakt de K-buurt/Kraaiennest als locatie voor OBA zeer aantrekkelijk’. We gaan op deze uitspraak in bij punt 2.

Eerder advies R&D aan projectgroep OBA Next • AdK zien we als verreweg de meest kansrijke plek voor een bibliotheek die een werking heeft op alle niveaus: van buurt tot stadsdeel tot stedelijk en regionaal. • AdK is de meest kansrijke plek voor de exploitatie van het gebouw op de langere termijn, met mogelijke samenwerkingspartners en huurders/gebruikers in een mix van meer/minder/nietkapitaalkrachtig. Die mogelijkheden zien we veel minder bij KN. • OBA Next op AdK kan een aanzet zijn tot een rijk bibliotheeklandschap voor Zuidoost. OBA Next zou daarbinnen de bibliotheek met een grote grotere reikwijdte worden en tevens de bibliotheek voor Bijlmer Centrum kunnen worden, • En Bijlmer-Oost zou een nieuwe bibliotheek kunnen krijgen in de K-buurt. OBA Next op AdK is daar geen garantie voor, maar wel een belangrijk onderdeel en kans.

Behandelend ambtenaar

Ruimte en Duurzaamheid Wolter te Riele Programmamanager Omgevingsvisie 06 3962 8599 w.te.riele@amsterdam.nl