Meerjarenstrategie Digitale Autonomie 2026-2030

27

Gemeente Amsterdam

Pagina 28 van 31

er zijn om verschillende groepen medewerkers op verschillende soorten werkomgevingen te laten werken (zowel van verschillende aanbieders als met verschillende niveaus van functionaliteit. Hiermee kan onze digitale werkomgeving flexibeler ingericht worden, wat zowel meer autonomie als mogelijk minder kosten kan opleveren. Amsterdam was eerder in gesprek met het Rijk over een ander werkplek-alternatief, MijnBureau. Dit is toen ook gedeeld met uw Raad. De interesse is, ook landelijk, inmiddels (mogelijk tijdelijk) verschoven naar NextCloud, waar echter nog geen initiateven op lopen. NextCloud is desondanks op dit moment de meest interessante optie om een pilot op te draaien omdat hiermee nu ook geëxperimenteerd wordt bij andere overheidsonderdelen (waaronder andere gemeenten), wat de mogelijkheid biedt om binnen deze pilot ook in breder verband, bv met de VNG, samen te werken. Budget De kosten voor de voorbereiding komen uit de bestaande inzet. De verwachte kosten voor de uitvoering van de pilot worden geschat tussen de € 500.000 en € 1.000.000 voor (oa) licenties, inzet personeel en de inzet van Sogeti (voor user adoptie en integratie). Het gaat om (grofweg) 100-150 gebruikers. Deze dekking is afhankelijk van middelen van het nieuwe college.

6.1.2 BBN2+ dataopslagdienst De Gemeente Amsterdam streeft naar een veilige en betrouwbare opslagoplossing voor alle zeer gevoelige documenten (het zogenaamde “BBN2+ niveau”), in lijn met de geldende eisen en normen. Dit soort documenten komen ook in de digitale werkomgeving voor. Omdat niet alle data binnen de werkomgeving op het hoogste beveiligingsniveau opgeslagen hoeven worden, kijken we naar een aparte office-toepassing voor deze gevoelige data. Hierbij wordt ook onderzocht of de gegevens onder gebracht kunnen worden bij een bedrijf binnen Europa. Budget De initiële kosten voor het onderzoek naar deze nieuwe dataopslagdienst zijn gedekt binnen bestaande middelen. Echter de kosten voor de nieuwe dienst zijn nog niet bekend. Hiervoor dient dekking gevonden te worden in de begroting van het nieuwe college. Omdat het hier een pilot betreft is de verwachting dat dit rond de 50.ooo euro zal zijn.

6.1.3 Extra Dataopslag als alternatief voor SharePoint Groepsdocumenten worden nu standaard opgeslagen in SharePoint, waarvoor momenteel een opslagcapaciteit van 226 TB beschikbaar is binnen het lopende contract met Microsoft. De totale hoeveelheid groepsdata bedraagt echter nu al ongeveer 310 TB en blijft groeien (dit is een gevolg van de nieuwe samenwerkingsomgeving, waarin bijvoorbeeld achter de schermen vaak alle versies van een document moeten worden opgeslagen). Het betreft hier zowel interne data als informatie over Amsterdammers. Deze extra capaciteit (ongeveer 90 TB) wordt nu ook bij Microsoft ingekocht, maar zou ook bij een andere, meer autonome (bv Nederlandse of Europese) leverancier ingekocht kunnen worden. 28

Gemeente Amsterdam

Pagina 29 van 31

Hiermee ontstaat de mogelijkheid om data/ informatie te selecteren die, oa op basis van gevoeligheid of bedrijfscontinuïteit, daar kan worden opgeslagen. Budget De kosten voor de inkoop van extra opslagcapaciteit bij Microsoft zijn gedekt uit de bestaande middelen. Uit marktonderzoek moet blijken of en hoeveel meerkosten er zijn bij het inkopen van opslagcapaciteit bij een andere leverancier, en of er extra kosten te verwachten zijn bij het incorporeren van deze opslagcapaciteit binnen onze huidige digitale werkomgeving. Een ruwe inschatting van deze kosten ligt op € 100.000 – € 200.000.

6.2 Rijkscloud 6.2.1 Logius Standaard Platform Logius is de Dienst Digitale Overheid van de Rijksoverheid (onderdeel van het Ministerie van BZK). Zij bieden op dit moment al een vorm van Rijkscloud aan middels hun Standaard Platform dat draait op datacentra van de overheid. Gebruik hiervan is vanuit de wet Markt en Overheid echter voorbehouden aan centrale overheden, en dus geen gemeentes. Vanuit de NDS wordt gewerkt aan een voorstel aan de politiek om deze wetgeving aan te passen. In overleg met Logius is echter het idee naar voren gekomen om te onderzoeken in hoeverre deze beperking ook geldt voor een mogelijke “beproeving”(= een pilot). Hier lijkt ruimte voor te zijn binnen de huidige wetgeving, waardoor we toch al direct aan de slag zouden kunnen. Hiervan profiteert zowel Amsterdam als andere gemeenten die met de huidige juridische blokkade worstelen. De pilot bestaat dan concreet uit het selecteren en overbrengen van een (of meerdere) applicaties naar het Logius Standaard Platform. Onderzocht moet worden welke applicatie(s) in aanmerking kunnen komen. Idealiter gaat het om een zichtbare applicatie met meerwaarde voor de stad, die technisch goed over te zetten is (dus met niet teveel integraties met andere functionaliteiten, maar wel representatief voor onze applicaties in het algemeen).

Ook moet de impact op burgers en ambtenaren zoveel mogelijk beperkt worden, en zowel de continuïteit als de interne waarborgen (privacy, veiligheid) in stand blijven. Naast dat deze pilot de betreffende applicatie(s) digitaal autonomer maakt, geeft het ons ervaring met portabiliteit en flexibiliteit op basis van open standaarden (zoals Haven Plus), en leert het ons meer over de stappen die gezet moeten worden richting Multicloud, en hoe dat intern te integreren. Bovendien kan het als case dienen ter ondersteuning van het voorstel van de NDS voor wetswijziging. Budget Alle activiteiten in deze pilot zijn meerwerk, en kunnen dus niet gedekt worden vanuit de bestaande inzet (zonder in te boeten op de bestaande dienstverlening).

29

Gemeente Amsterdam

Pagina 30 van 31

Gebaseerd op een totale periode van 18 - 24 maanden (implementatie en test periode), de inzet van 3 – 5 personen (technisch, mogelijk deels externe inhuur) en een bedrag van € 120.000 p.p.p.j. zijn de kosten geraamd op € 540.000 euro (3 personen,18 maanden) tot € 1.200.000 euro (5 personen, 24 maanden). Eventuele kosten voor het gebruik van het Logius Standaard Platform door gemeenten zijn nog niet vastgesteld. De uitvoering van deze pilot is daarmee afhankelijk van middelen vanuit het nieuwe college.

6.3 AI 6.3.1 Autonome basis voor alle Amsterdamse AI Artificial Intelligence (AI) wordt momenteel gedomineerd door Amerikaanse (en Chinese) spelers zoals Google, Microsoft en OpenAI. Dit staat op gespannen voet met de ambitie van de Gemeente Amsterdam om digitaal autonomer te worden. Tegelijkertijd willen we als gemeente niet achterblijven bij de snelle ontwikkelingen in AI, dat kansen biedt voor innovatie, efficiëntie, kwaliteitsverbetering en betere toegankelijkheid en dienstverlening. Nieuwe AI-initiatieven om burgers te helpen in hun contact met de gemeente, of om complexe taken te automatiseren, zijn vrijwel altijd afhankelijk van één specifiek LLM, meestal van een van de grote Amerikaanse techbedrijven. Om te zorgen dat alle nieuwe AI-initiatieven juist vanaf het begin autonoom worden opgezet, is een AI-infrastructuur nodig waarbinnen we snel van AI-model 12kunnen wisselen. Daarbinnen gebruiken we dan meerdere LLM’s (en met nadruk op hybride modellen in samenwerking met Europese partijen zoals Nebius of Mistral) zodat er geen eenzijdige afhankelijkheid kan ontstaan. Doen we dit niet, dan zal ook onze AI langzaamaan afhankelijker worden van Amerikaanse tech-bedrijven. Budget De kosten voor dit project worden geraamd op €700.000 voor het projectteam (ontwikkelaars, architect, privacy, security) en €75.000 voor technische middelen. Totaal €775.000.

De uitvoering van deze pilot is afhankelijk van middelen die beschikbaar worden gesteld vanuit het nieuwe college.

6.4 Inkoop en aanbesteding 6.4.1 Kennis en expertise verwerving Niet alle autonomie is via techniek te bereiken. Ook onze interne processen moeten ingesteld worden op een vanzelfsprekendheid van autonomie als nieuwe digitale waarde. Een van de 12

Het gaat met name om de LLM: het Large Language Model dat het hart van veel AI applicaties vormt. Hiervan zijn er meerdere beschikbaar, met elk eigen karakteristieken. Veel Amerikaanse, en enkele uit de EU. Niet elke LLM is voor elke toepassing geschikt.

30

Gemeente Amsterdam

Pagina 31 van 31

belangrijkste processen die invloed hebben op de digitale autonomie van de gemeente is onze inkoop en aanbesteding van digitale producten en dienstverlening. De recente ontwikkelingen rond de mogelijke overname van onze gloednieuwe public cloud-dienstverlener Solvinity toont dit des te meer aan. Begin 2026 is de nieuwe sourcing- en cloudstrategie door uw raad vastgesteld. Hierin is digitale autonomie een belangrijke waarde geworden die standaard meegenomen wordt in alle besluiten met betrekking tot het (zelf of laten) ontwikkelen danwel inkopen van nieuwe applicaties en diensten. Daarmee is de keuze-structuur aangepast, maar een volledige omschakeling naar meer focus op autonomie vraagt meer. Ook de manier waarop in Amsterdam gekeken wordt naar inkoop en aanbesteding zal fundamenteel moeten veranderen. Actief op zoek naar meer autonomie betekent ook veel meer het uitdagen van de markt, samenwerking met andere overheidspartijen, actief zoeken naar alternatieven buiten wat de markt aanbiedt, en een sterk assertieve instelling richting meer autonomie in al onze aanbestedingen en contracten. Bij huidige aanbestedingen wordt al zoveel mogelijk gewerkt richting autonomie, en eerdere ervaringen, zoals met Solvinity, zijn daarbij belangrijke lessen gebleken. Maar er is meer nodig qua ontwikkeling van kennis en expertise, en qua houding en werkwijze.

Voor deze pilot werkt Amsterdam actief samen met het Digitale Autonomie Competentie Centrum (DACC, waarin de gemeente participeert via het AMS-instituut) om inzicht te krijgen in de nieuwe kennis en competenties die nodig zijn om autonomie mee te nemen bij inkoop en aanbesteding. Doel is om erachter te komen wat we nog niet weten, en wat we nog niet kunnen. En hoe deze kennis en expertise binnengehaald kan. Ook actieve lobbies (bv voor aanpassing van wet- en regelgeving) worden meegenomen. Praktisch richt deze pilot zich op een (of meerdere) kavels die binnenkort aflopen. Met marktverkenning en het uitdagen van partijen om met nieuwe mogelijkheden te komen proberen we meer proactief invloed te hebben op onze (markt)opties. Onderzocht wordt hoe zowel binnen programma’s van eisen als binnen contracten aanpassingen gedaan kunnen worden om meer flexibiliteit mogelijk te maken, gerichter naar EU wetgeving te werken en waarborgen in te bouwen richting non-EU jurisdictie. Zowel bij de grote aanbestedingen als bij de kleine(re) inkoop. Ook de controle van de gestelde eisen en voorwaarden krijgt daarbij aandacht. En tenslotte wordt gekeken naar de opleiding en bijscholing van ons personeel. De timing van dit project is relevant, omdat in 2027 en 2028 veel contracten aflopen, en we voor die tijd een versteviging op onze kennis en expertise gerealiseerd willen hebben.

Budget Een aanzienlijk deel van deze pilot valt binnen de bestaande middelen voor organisatieontwikkeling, opleidingen, (extern) juridisch advies en lobby werkzaamheden. Omdat digitale autonomie een relatief nieuw onderwerp betreft waarvoor op korte termijn veel van deze activiteiten tegelijk moeten plaatsvinden, verwachten we echter wel meerkosten voor 2026. Deze meerkosten zijn geraamd op € 150.000 voor opleiding, training en advies, en € 200.000 voor participatie in het kenniscentrum DACC. De kosten voor het DACC worden gedekt vanuit de Agenda Digitale Stad, de kosten voor opleiding, training en advies zullen moeten worden gedekt vanuit middelen toegekend door het nieuwe college.

31