Jaarverslag Kinderopvang 2021 20220628.pdf

Jaarverslag Kinderopvang 2021 Gemeente Amsterdam Gemeente Weesp

Datum:

20 mei 2022

Opsteller:

Afdeling Onderwijs, team Kinderopvang & Voorschoolse Educatie.

Inhoudsopgave 1 Verantwoording taken gemeente ..................................................................................................2 2 Impact Covid-19 op toezicht en handhaving ....................................................................................2 3 Omvang kinderopvang Amsterdam 4 Registratietaak en vergunningverlening ........................................................................................ 4 5 Toezicht op de kinderopvang .......................................................................................................... 5 6 Handhaving kinderopvang............................................................................................................... 7 7 Conclusies jaarverslag 2021 ..................................................................................................... .…..9 8 Jaarverslag Weesp met conclusies…………………………………………………………………………………………… 9

2

1 Verantwoording taken gemeente De gemeente is1 belast met toezicht op de naleving van de Wet kinderopvang, waarin de registratie, het toezicht en de handhaving op kindercentra, gastouders en gastouderbureaus zijn geregeld en kwalitatieve eisen aan deze opvangvormen worden gesteld. Het college legt over de uitvoering van zijn taken op het terrein van de Wet kinderopvang jaarlijks verantwoording af aan de gemeenteraad en aan de Inspectie van het Onderwijs. Dit jaarverslag gaat over de uitvoering van de wettelijke taken en de behaalde resultaten in 2021. Per 1 juni 2019 zijn de ambtelijke organisaties van de gemeenten Weesp en Amsterdam gefuseerd. Voor kinderopvang (vergunningverlening en handhaving) betekent dit dat de ambtelijke organisatie van Amsterdam deze taken voor de gemeente Weesp sindsdien uitvoert. Dit gebeurde in 2021 op grond van het beleid van de gemeente Weesp. De gemeente Weesp is per 24 maart 2022 bestuurlijk gefuseerd met de gemeente Amsterdam. Om die reden brengt de gemeente Amsterdam dit jaar bij het jaarverslag ook kwantitatieve gegevens over de gemeente Weesp uit.

2 Impact van pandemie en personeelstekort op toezicht en handhaving Net als in 2020 heeft ook in 2021 de uitbraak van het coronavirus geleid tot tijdelijke sluitingen van kinderopvangvoorzieningen. Dit was van 1 januari 2021 (de sluiting begon al eind 2020) t/m 7 februari voor de kinderopvang en gastouderopvang en t/m 18 april voor de buitenschoolse opvang. De buitenschoolse opvang was ook vanaf 21 december 2021 gesloten. Deze sluitingen zijn, samen met andere maatregelen ter bestrijding van het coronavirus zoals het advies om zoveel mogelijk thuis te werken, van invloed geweest op de uitvoering van de wettelijke taken kinderopvang. Hierdoor was het voor de GGD niet mogelijk om alle jaarlijkse inspecties uit te voeren. Toezicht Op 26 maart 2021 hebben GGD GHOR Nederland, VNG en de Inspectie van het Onderwijs de denklijn voor 2021 uitgebracht, waarin de wettelijke norm om alle kindercentra jaarlijks te bezoeken, net als in 2020 is losgelaten door de inspectie van het onderwijs, onder de voorwaarde dat het college een eigen ambitie en prioritering vaststelt voor het jaar 2021. Het college heeft gekozen2, conform deze landelijke denklijn om de beschikbare inspectiecapaciteit zo effectief mogelijk in te zetten. Ten eerste is ervoor gekozen om met prioriteit inspecties uit te voeren, daar waar het risico op onvoldoende kwaliteit hoger ligt3.

Dit zijn voorzieningen met een oranje of rood risicoprofiel, voorzieningen waar (ernstige) handhaving liep en voorzieningen waar meldingen en signalen over waren. Ten tweede is er gewaarborgd dat de GGD toezicht houdt bij alle organisaties, d.w.z. bij iedere organisatie word ten minste één locatie geïnspecteerd. Bij grote organisaties is een steekproef gehouden onder de vestigingen, zodat voldoende zicht was op de kwaliteit. Ten derde heeft de GGD voor de beoordeling van de kwaliteit van de voorschoolse educatie alle organisatiegesprekken gedaan en een deel van het verdiepend toezicht. Ten vierde heeft Amsterdam het beleid ‘Streng aan de poort’ waardoor bij alle nieuwe aanvragen een onderzoek na aanvraag is uitgevoerd. Ten slotte is de beoogde ambitie van het aantal inspecties bij de gastouders verlaagd van 50% naar 10%.

Op grond van art 1.61 van de Wet kinderopvang Collegebesluit van 29 juni 2021. 3 Het risico gestuurd toezicht 1

2

3

Handhaving De handhaving is voortgezet gedurende de covidmaatregelen. Hierdoor is geen achterstand opgelopen in de te handhaven zaken. In de handhaving is gericht gekeken naar de oorzaak van de overtredingen en bij corona-gerelateerde oorzaken en/of overmacht door het personeelstekort is bij handhaving maximaal maatwerk toegepast conform de landelijke richtlijn van de landelijke GGD, VNG en de Inspectie van het Onderwijs.

3 Omvang kinderopvang Amsterdam De kinderopvang in Amsterdam kenmerkt zich door een gevarieerd aanbod aan soorten voorzieningen en organisaties, van kleinschalige gastouderopvang in eigen huis tot opvang in een brede school waar opvang en onderwijs zijn gecombineerd. De meetdatum van de onderstaande cijfers is 31 december 2021. Aantal locaties

Amsterdam had in 2021 1.124 kindercentra en gastouders met een totaal van 34.453 kindplaatsen.

Kinderdagverblijf

In 2021 waren er in Amsterdam 526 kinderdagverblijven. In 2020 was het aantal kinderdagverblijven 518. Dit is nagenoeg gelijk gebleven.

BSO

Het aantal locaties voor BSO in 2021 is 303. Het aantal in 2020 bedroeg 296.

Gastouders en GOB

Amsterdam telt 306 gastoudervoorzieningen in 2021. In 2020 waren er 346 voorzieningen voor gastouders, en 4 gastouderbureaus. Ten opzichte van 2020 is een daling te zien in het aantal gastouders (ca 12%). De dalende lijn in het aantal voorzieningen voor gastouders is al enkele jaren zichtbaar zowel landelijk als in Amsterdam. Gastouders moeten zich aansluiten bij één of meerdere gastouderbureaus naar keuze, ongeacht in welke gemeente dit bureau is gevestigd. Gastouderbureaus hebben een controlerende rol in de kwaliteit van gastouders. Er zijn vier gastouderbureaus in Amsterdam. De gastouderbureaus buiten Amsterdam vallen onder het toezicht van de GGD van de gemeente waarin zij gevestigd zijn. De bureaus buiten Amsterdam worden sinds 2017 aangeschreven wanneer de kwaliteit van de gastouders in Amsterdam waar zij voor bemiddelen tekortschiet.

Risicoprofielen

De GGD stelt voor kindercentra en gastouderbureaus na elk jaarlijks onderzoek (en indien nodig vaker) een risicoprofiel op. Dit is om de inspectielast te bepalen aan de hand van een landelijk vastgesteld model. Het risicoprofiel is een (onderbouwde) inschatting van de mate waarin een voorziening aan de kwaliteitseisen zal voldoen. Hierbij wordt gekeken naar de inspectiegeschiedenis, het kwaliteitsbeleid van de organisatie, de wijze waarop en snelheid waarmee overtredingen hersteld worden en het aantal en de ernst van binnengekomen meldingen en signalen. In 2021 zet de lijn van 2020 zich voort. Het aantal rode, oranje en gele voorzieningen is gedaald. Het aantal groene voorzieningen is toegenomen. Tevens is er een stijging in het aantal locaties zonder een risicoprofiel. Dit zijn de nieuwe locaties.

4

Onderstaande risicoprofielen zijn van kinderdagverblijven en buitenschoolse opvangcentra.

rood oranje geel groen nog geen

2019 37 96 256 340

2020 33 91 275 338

2021 25 89 252 354

96

77

109

risicoprofielen 100% 80% 60% 40% 20% 0% 2019 rood

2020 oranje

geel

2021 groen

nog geen

4 Registratietaak en vergunningverlening: streng aan de poort Ouders moeten erop kunnen vertrouwen dat de kinderen vanaf de eerste dag in een veilige en verantwoorde omgeving worden opgevangen. Het college is daarom streng aan de poort: alleen goede kinderopvang mag starten in Amsterdam. Organisaties moeten eerst een aanvraag voor vergunningen rondom brandveiligheid, bestemming en bouw indienen bij de gemeente. Als deze in orde zijn dan registreert de gemeente deze vervolgens in het landelijk register. Afwijzen en toewijzen Indien een houder geen omgevingsvergunning kan overleggen is dat reden voor het afwijzen van een aanvraag. Een overname wordt behandeld als een nieuwe aanvraag. De gemeente wijst de aanvraag toe als de aanvraag compleet is en er een positief advies van de GGD ligt, op basis van de inspectie na aanvraag. Ook alle registraties zoals gegevenswijzigingen, besluiten, publicaties moeten juist, volledig en actueel in het landelijk systeem geregistreerd staan. Aanvragen

De wettelijke norm van afhandeling binnen 10 weken is behaald bij alle aanvragen. In 2021 waren dat 156 aanvragen t.o.v. 132 in 2020.

Overnames

Van alle aanvragen waren er 58 overnames van bestaande kindercentra.

Mutaties

Alle ingediende gegevenswijzigingen (327 mutaties tov 461 in 2020) zijn binnen de gestelde termijn van 8 weken verwerkt. Hiermee is aan de verplichting voldaan dat het register juist, volledig en actueel is. 5

Afwijzingen

In 2021 zijn er 3 aanvragen voor exploitatie afgewezen: 1 KDV, 1 GOB en 1 VGO. De redenen zijn meestal dat de accommodatie niet geschikt is, of dat de houder bij de inspectie van de GGD niet kan aantonen dat er een verantwoorde opvang zal worden geboden. Er zijn 12 aanvragen buiten behandeling gesteld: 4 KDV, 3 BSO en 5 VGO. De voornaamste reden is dat de aanvraag niet volledig is ingediend.

5 Toezicht op de kinderopvang: risicogestuurd De GGD voert het toezicht op de kinderopvang uit namens het college. Jaarlijks hoort de GGD alle kindercentra en gastouderbureaus minimaal eenmaal onaangekondigd te onderzoeken. Zoals al hierboven aangegeven, is dat in 2021 niet gelukt. Het door het college vastgesteld plan was om bij minimaal 80% van alle kindercentra een jaarlijks onderzoek uit te voeren. Met 80,8% is dat gelukt. Jaarlijkse inspectie

Van de in totaal 822 kinderopvanglocaties is er bij 664 locaties een jaarlijkse inspectie uitgevoerd.

Overige inspecties

Er zijn 62 incidentele inspectieonderzoeken uitgevoerd. Dit zijn onderzoeken die worden uitgevoerd bij wijzigingsverzoeken zoals uitbreidingen maar ook na signalen of meldingen kan de GGD een extra onderzoek instellen. Er zijn 138 nadere onderzoeken uitgevoerd. Deze worden uitgevoerd als in eerder onderzoek overtredingen zijn geconstateerd. De GGD onderzoekt of de overtredingen zijn hersteld. Bij sommige voorzieningen worden meerdere nader onderzoeken uitgevoerd. Verder zijn er 104 onderzoeken na aanvraag uitgevoerd. Dat betekent dat 100% van de nieuwe voorzieningen geïnspecteerd is.

Gastouderopvang

In 2021 is 100% (79 van de 79) van de nieuwe voorzieningen voor gastouderopvang geïnspecteerd4. Daarnaast is 13.6% van de bestaande gastoudervoorzieningen geïnspecteerd. Tenminste 5% van de geregistreerde voorzieningen voor gastouderopvang moet jaarlijks worden geïnspecteerd (de zogenaamde steekproef). Dit minimum van 5% is behaald.

Herstelaanbod

Als de inspectie overtredingen constateert tijdens de inspectie, biedt de toezichthouder in de regel de mogelijkheid om deze op te lossen tijdens de onderzoeksperiode. Uitgangspunt van de toezichthouder daarvoor is altijd dat sprake moet zijn van structureel blijvend herstel. Dit wordt herstelaanbod genoemd. Bij 275 jaarlijkse inspectieonderzoeken is er een herstelaanbod gedaan (voor 535 overtredingen). Hierbij is 83,5% van de geconstateerde overtredingen hersteld na aanbod. Dat is vrijwel gelijk aan vorig jaar waar het herstelaanbod in 85% van de gevallen heeft geleid tot direct geheel herstel.

4

Het aantal is gebaseerd op het aantal aanvragen voor toestemming tot exploitatie en registratie dat is ontvangen in de periode 1-10-2020 tot 1-10-2021 en heeft geresulteerd in een inschrijving. Voor deze termijn is gekozen, zodat het onderzoek voor registratie van deze nieuwe inschrijvingen kon worden uitgevoerd binnen de periode van 1 oktober 2020 tot en met 31 december 2021

6

6 Handhaving kinderopvang: gericht op structureel herstel De gemeente is belast met toezicht op de naleving van de kwaliteitseisen van Wet kinderopvang5. Als er sprake is van tekortkomingen heeft de gemeente een beginselplicht tot handhaving. De gemeente gebruikt verschillende instrumenten om te sturen op de kwaliteit van de kinderopvang in Amsterdam. Zo wordt er consequent gehandhaafd op geconstateerde overtredingen en zet de gemeente tegelijkertijd in op preventie en informatie om de kwaliteit te verhogen. In 2021 hebben wij bij alle jaarlijkse onderzoeken met een handhavingsadvies handhavend opgetreden. Niet-handhaven om een gegronde reden telt ook als handhavingsactie. Er wordt bijvoorbeeld afgezien van handhaving als een kindercentrum inmiddels is gesloten, of als uit de reactie van een houder op het ontwerprapport blijkt dat een overtreding al structureel en volledig is hersteld. Dit gebeurt in afstemming met de toezichthouder. Handhavingsacties

De GGD heeft bij kinderopvangcentra 6676 jaarlijkse inspecties uitgevoerd en geeft in elk rapport een advies aan handhaving. Bij een advies niet-handhaving zijn er geen overtredingen geconstateerd, is de overtreding opgelost na het herstelaanbod of er is sprake van verzachtende omstandigheden. In 9,2% van de rapporten (62 van 667 jaarlijkse inspecties) gaf de GGD een advies tot handhaving7. Dat is een afname ten opzichte van vorig jaar (14,6%). Alle rapporten met een advies om te handhaven zijn door de gemeente opgepakt. Van de in totaal 27 uitgevoerde incidentele inspectieonderzoeken is er geen advies tot handhaven afgegeven. Bij de 141 uitgevoerde nadere onderzoeken hadden 29 een advies tot handhaven en van de 95 onderzoeken na aanvraag (kdv+bso) hadden 17 een advies tot handhaven.

Handhavingsactie

In 2021 zijn er 118 handhavingstrajecten ingezet. De aanwijzing is (74 keer) de meest ingezette actie. Dit is een verplichting voor de houder om overtredingen binnen de aangegeven termijn op te lossen. Een bestuurlijke boete is 14 keer opgelegd, meestal naar aanleiding van het jaarlijks onderzoek.

Sluiting

Gelijk aan 2020 is er ook in 2021 in 1 geval locatie gesloten door middel van een exploitatieverbod wegens onvoldoende kwaliteit. Verder zijn 4 vestigingen gedurende een handhavingstraject verkocht aan een nieuwe houder. Hierbij stelt gemeente scherpe voorwaarde dat de overtredingen na verkoop moeten worden opgeheven.

5

Art 1.61 Wet kinderopvang. De aantallen die staan bij toezicht en handhaving m.b.t. tot de uitgevoerde inspecties zijn anders. In het toezicht wordt gerekend met het aantal uitgevoerde inspecties. Bij de handhaving wordt gekeken naar het aantal afgeronde rapporten. 7 Het aantal inspectierapporten met een handhavingsadvies is gebaseerd op alle afgeronde onderzoeken (jaarlijks, na registratie nader onderzoek of incidenteel onderzoek) met een datum van afsluiting tussen 1-102020 en 1-10-2021 waarin tekortkomingen werden geconstateerd en de toezichthouder een advies tot handhaven heeft gegeven. Het gaat hier alleen om voorzieningen die op 31 december 2020 nog steeds waren ingeschreven. 6

7

Overtredingen

Het aantal herstelde en niet-herstelde overtredingen is afgelopen jaren gedaald. In 2020 waren er 862 overtredingen tegen 535 in 2021. Deze afname komt deels doordat ondernemers vorig jaar beter in staat waren om begane overtredingen in een vroeg stadium te herstellen doormiddel van het herstelaanbod. Daarnaast is toezicht in 2021 deels op afstand uitgevoerd, waardoor bepaalde overtredingen - met name in de praktijk - minder zichtbaar waren. Daarnaast is er coulance geweest vanwege de coronamaatregelen.

Aantal overtredingen 1165 862 535

2019

2020

2021

De meest voorkomende overtredingen zijn: 1. Het beleid van een kindercentrum is niet op orde en voldoet niet aan kwaliteitseisen (biedt niet voldoende waarborgen voor kwaliteit, en niet voldoende waarborgen dat in de dagopvang wordt voldaan aan veiligheids-en gezondheidsbeleid (69). 2. De houder zet niet voldoende beroepskrachten in (in 62 gevallen), 3. De houder zet niet voldoende vaste beroepskrachten in voor kinderen, zogenoemde vast-gezicht-criterium (40). Door een toenemend personeelstekort zien we een verschuiving in de top 3 overtredingen ten opzichte van eerdere jaren. Dit jaar staan er twee personeelgerelateerde overtredingen in de top 3. De meest voorkomende overtredingen in 2018, 2019 en 2020 waren dat er geen ehbo‘er aanwezig was en dat er geen administratieve systeemkoppeling van de beroepskracht aan de houder was. De derde meest voorkomende overtreding wisselt jaarlijks. Bezwaar en beroep

In 2021 waren er in totaal 6 bezwaarzaken (in 2020 waren dit er 20), waarvan er uiteindelijk 2 zijn ingetrokken. Van de resterende 4 bezwaren die in behandeling zijn genomen, waren er 2 niet ontvankelijk, is er 1 ongegrond en 1 deels gegrond verklaard. Er zijn 3 beroepszaken behandeld.

Houderbijeenkomsten In 2021 is er 1 gastouderbijeenkomst gehouden.

8

7 Conclusies De gemeente Amsterdam heeft door tijdelijke sluitingen vanwege in Corona slechts gedeeltelijk kunnen voldoen aan haar wettelijke verplichtingen bij de uitvoering van haar taken op de kinderopvang: 1. De GGD heeft als toezichthouder voldaan aan de voor 2021 vanwege de Corona maatregelen vastgestelde gemeentelijke ambitie. De ambitie was om 80% van de kinderdagverblijven te bezoeken, 66 % van de buitenschoolse opvangcentra en 100 % van de gastouderbureaus. Met 84% van de kinderdagverblijven, 74% van de buitenschoolse opvangcentra en 100 % van de gastouderbureaus is de gestelde inspectienorm behaald. 2. Bij gastouderopvang zijn 100% van de nieuwe aanvragen (79) geïnspecteerd. 100% van de gastouderbureaus zijn geïnspecteerd. Daarnaast is 13,6% van de bestaande gastoudervoorzieningen geïnspecteerd. Hiermee is ruimschoots voldaan aan de wettelijke norm van minimaal 5% en ook aan de eigen Amsterdamse ambitie van 10% . 3. Bij 664 uitgevoerde jaarlijkse inspecties was er in 275 gevallen sprake van een herstelaanbod (kans voor de ondernemer om de overtredingen te herstellen binnen de inspectieperiode). In 83,5% van de overtredingen waarbij een herstelaanbod is gedaan zijn, de overtredingen direct geheel hersteld. 4.

Het college heeft voldaan aan de wettelijke taak om 100% van alle vergunningaanvragen kinderopvang binnen de wettelijke termijn van maximaal 10 weken af te handelen. 5. In 9% van de rapporten (62 van 664jaarlijkse inspecties) heeft de GGD een advies tot handhaving gegeven. Dat is een afname ten opzichte van vorig jaar (15%). Deze afname komt onder andere doordat ondernemers vorig jaar beter in staat waren om begane overtredingen in een vroeg stadium te herstellen doormiddel van het herstelaanbod en op die manier handhaving te voorkomen. Tevens is er een groot deel van de afname ook omdat er toezicht op afstand is uitgevoerd, waardoor bepaalde overtredingen met name in de praktijk minder zichtbaar zijn. Daarnaast is er coulance geweest vanwege de coronamaatregelen. Tot slot is er een daling in het aantal begane overtredingen wat eveneens leidt tot een daling in het aantal adviezen tot handhaving. 6. 100% van de rapporten met een advies om te handhaven is door de gemeente opgepakt.

Jaarverslag Weesp 2021 In 2021 geldt voor Weesp dezelfde wet, maar is er met een ander beleidskader gewerkt, waarbij er enkele (kleine) verschillen zijn met het beleid van Amsterdam. Conclusies De belangrijkste conclusie uit de jaarverantwoording 2021 is dat de gemeente Weesp gedeeltelijk heeft voldaan aan haar wettelijke verplichtingen bij de uitvoering van haar taken op de kinderopvang: 1. De GGD heeft als toezichthouder conform hun ambitie 75% van de locaties geïnspecteerd. De wettelijke norm van 100% was niet realiseerbaar wegens de pandemie. 2. Bij gastouderopvang is 100% van de nieuwe aanvragen geïnspecteerd. 3. Daarnaast is 11,1% van de bestaande gastoudervoorzieningen geïnspecteerd. Hiermee is ruimschoots voldaan aan de wettelijke norm van minimaal 5%. 4. Bij 11 uitgevoerde jaarlijkse inspecties was er in 2 gevallen sprake van een herstelaanbod. Er is minder herstelaanbod toegepast omdat het herhaalde overtredingen betrof. Herstelaanbod wordt toegepast als het de eerste keer is dat een bepaalde overtreding voorkomt. In 100 % van de gevallen waarbij een herstelaanbod is gedaan zijn de overtredingen direct geheel hersteld. 9

5. In 72,7% van de rapporten (8 van de 11 jaarlijkse inspecties) gaf de GGD een advies tot handhaving. Doordat er minder herstelaanbod is gegeven (bij herhaalde overtredingen uit voorgaand jaar wordt geen herstelaanbod gegeven), is er sneller sprake van handhaving. 6. Bij kinderdagverblijven en buitenschoolse opvangcentra is 100 % van de nieuwe aanvragen geïnspecteerd. Van deze vergunningaanvragen heeft het college 92.3% binnen de wettelijke termijn van maximaal 10 weken af gehandeld. Door de overdracht van Weesp naar Amsterdam is 1 aanvraag niet tijdig opgepakt. 7. 100% van de rapporten met een advies om te handhaven zijn door de gemeente opgepakt.

10