Jaarverslag kinderopvang 2020.docx

Jaarverslag Kinderopvang 2020

Datum:

29 juni 2021

Opsteller:

Afdeling Onderwijs, team Kinderopvang & Voorschoolse Educatie.

Inhoudsopgave 1 Verantwoording taken gemeente .................................................................................................3 2 Impact Covid-19 op toezicht en handhaving....................................................................................3 3 Omvang kinderopvang Amsterdam……………………………………………………………………………………4 4 Registratietaak en vergunningverlening ........................................................................................4 5 Toezicht op de kinderopvang .........................................................................................................5 6 Handhaving kinderopvang..............................................................................................................6 7 Conclusies jaarverslag 2020 ............................................................................................................7

2

1 Verantwoording taken gemeente De kinderopvang in Amsterdam kenmerkt zich door een gevarieerd aanbod aan soorten voorzieningen en organisaties, van kleinschalige gastouderopvang in eigen huis tot opvang in een brede school waar opvang en onderwijs zijn gecombineerd. Het college legt over de uitvoering van zijn taken op terrein van Wet kinderopvang jaarlijks verantwoording af aan de gemeenteraad en aan de Inspectie van het Onderwijs. Dit jaarverslag gaat over de uitvoering van de wettelijke taken en de behaalde resultaten in 2020. Wettelijk kader De gemeente is1 belast met toezicht op de naleving van de Wet kinderopvang, waarin de registratie, het toezicht en de handhaving op kindercentra, gastouders en gastouderbureaus zijn geregeld en kwalitatieve eisen aan deze opvangvormen worden gesteld.

2 Impact covid-19 op toezicht en handhaving Helaas is 2020 anders gelopen dan andere jaren door de uitbraak van het coronavirus. Wij hebben hierdoor zoals de meeste gemeenten, niet aan alle wettelijke verplichtingen kunnen voldoen. Hierover is de raad geïnformeerd op 11 november 2020. Desondanks hebben we zo goed mogelijk ingezet op waarborgen van de kwaliteit van de kinderopvang in Amsterdam. Toezicht Door de tijdelijke sluiting van de kinderopvang vanwege de pandemie en de daardoor beperkte capaciteit van het toezicht op de kinderopvang is het niet mogelijk geweest om alle locaties in 2020 te inspecteren. De belangrijkste reden hiervoor is dat de kinderopvang enkele maanden gesloten is geweest, wat de inspectietijd in 2020 heeft verkort. Daarnaast heeft de GGD een deel van de toezichthouders ingezet voor Covid-19-gerelateerde werkzaamheden. Om de beschikbare inspectiecapaciteit zo effectief mogelijk in te zetten, is gekozen om met prioriteit inspecties uit te voeren, waar risico op onvoldoende kwaliteit hoger ligt 2. Dit zijn voorzieningen met een oranje of rood risicoprofiel, voorzieningen waar (ernstige) handhaving liep en voorzieningen waar meldingen en signalen over waren.

Daarbij hebben we gewaarborgd dat we toezicht hebben gehouden bij alle organisaties., bij grote organisaties is een steekproef is gehouden onder de vestigingen, zodat voldoende zicht was op de kwaliteit. Daarnaast heeft de GGD voor de beoordeling van de kwaliteit van de voorschoolse educatie alle organisatiegesprekken gedaan en een deel van het verdiepend toezicht. Bij de noodopvang is ‘vinger aan de pols’ toezicht gehouden (primair op afstand) en als er naar aanleiding hiervan signalen of zorgen waren, dan heeft de GGD alsnog een onderzoek uitgevoerd. Handhaving In Amsterdam is er voor gekozen om de vastgestelde inspectierapporten voor de lockdown met handhaving op te pakken. Gemeente hadden keuze om handhaving stil te leggen maar Amsterdam heeft gekozen om alle handhavingsadviezen op te pakken. Wij hebben ervoor gekozen wel te handhaven maar om de houder voor elk nieuw te starten handhavingstraject door middel van telefonisch contact te informeren dat wij gaan handhaven. Tevens hebben wij digitaal gesprekken gevoerd met de houders. Hierdoor hebben wij geen achterstanden opgelopen in de te handhaven zaken. Bij handhaving is ook gekeken naar de oorzaak van de overtredingen. Bij corona-gerelateerde oorzaken en/of overmacht heeft 1

Op grond van art 1.61 van de Wet kinderopvang

2 Het risico gestuurd toezicht

3

de gemeente maximaal maatwerk en de menselijke maat toegepast conform de landelijke richtlijn van de landelijke GGD, VNG en de Inspectie van het Onderwijs met daarin de handvatten voor gemeenten voor de uitoefening van de taken op het terrein van vergunningverlening, toezicht en handhaving gedurende pandemie

3 Omvang kinderopvang Amsterdam In 20193 waren er 43.440 kindplaatsen in Amsterdam. Het aantal en aandeel kleine en middelgrote aanbieders is iets minder geworden ten opzichte van 2019 (3 procent). Amsterdam telt 347 gastoudervoorzieningen in 20204.Gastouders mogen zich aansluiten bij één of meerdere gastouderbureaus naar keuze, ongeacht in welke gemeente dit bureau is gevestigd. Gastouderbureaus hebben een controlerende rol in de kwaliteit van gastouders. Op de vier gastouderbureaus in Amsterdam houdt de GGD Amsterdam het toezicht. De gastouderbureaus buiten Amsterdam vallen onder het toezicht van de GGD van de gemeente waarin zij gevestigd zijn. De bureaus buiten Amsterdam worden sinds 2017 aangeschreven wanneer de kwaliteit van de gastouders in Amsterdam waar zij voor bemiddelen tekortschiet.

Aantal locaties

Op 31 december 2020 waren er in Amsterdam 518 kinderdagverblijven en 296 locaties voor buitenschoolse opvang (bso). In 2019 was het aantal kinderdagverblijven 532 en het aantal bso’s bedroeg 293. Er waren 394 voorzieningen voor gastouders, en 4 gastouderbureaus. Ten opzichte van 2019 is een daling te zien in het aantal gastouders (ca 11%). De dalende lijn in het aantal voorzieningen voor gastouders is al enkele jaren bezig zowel in Amsterdam als landelijk.

4 Registratietaak en vergunningverlening Als een organisatie een nieuw kindercentrum, of gastoudervoorziening wil starten, doet deze een aanvraag voor vergunningen rondom brandveiligheid, bestemming en bouw. Als deze in orde zijn dan registreert de gemeente deze vervolgens in het landelijk register. Afwijzen en toewijzen Het afwijzen van een aanvraag kan ermee te maken hebben dat de houder niet of niet op tijd een omgevingsvergunning heeft aangevraagd. Een aanvraag kan ook een overname zijn, de gemeente behandelt deze net als een nieuwe aanvraag. De gemeente wijst de aanvraag toe als de aanvraag compleet is, met een juiste omgevingsvergunning en als er een positief advies van de GGD op basis van de inspectie na aanvraag ligt. De gemeente heeft de taak om de vergunningsaanvragen kinderopvang binnen de wettelijke termijn van 10 weken af te handelen. Ook alle registraties zoals mutaties, besluiten, publicaties moeten juist, volledig en actueel in het landelijk systeem geregistreerd staan. Aanvragen tijdig afhandelen

Wettelijke norm is behaald: alle 132 aanvragen zijn binnen

3 De cijfers over het jaar 2020 worden in de maand oktober definitief bekend. 4

Geregistreerd op 31-12-20.

4

de wettelijke termijn binnen 10 weken afgerond. Door de pandemie zijn er minder aanvragen gedaan dan in 2019 (198 aanvragen). Registratietaak

Alle 559 mutaties (tov van 667 in 2019) mutaties zijn tijdig en correct verwerkt. Het Landelijk register is daarmee juist, volledig en actueel.

5 Toezicht op de kinderopvang De GGD voert het toezicht op de kinderopvang uit namens het college. Jaarlijks hoort de GGD alle kindercentra en gastouderbureaus minimaal eenmaal onaangekondigd te onderzoeken. Zoals al eerder aangegeven, is dat in 2020 niet gelukt. Het voornemen was om in ieder geval bij 58 % van alle kindercentra een jaarlijks onderzoek uit te voeren. Dit is uiteindelijk bij 66.7% van de kindercentra gedaan. Omdat Amsterdam het beleid van ‘Streng aan de poort’ heeft, is bij alle nieuwe aanvragen een onderzoek na aanvraag uitgevoerd. Jaarlijkse inspectie

Van de 808 kinderopvanglocaties hebben 539 een jaarlijkse inspectie gehad. Bij de dagopvang gaat het om 344 onderzoeken en bij de BSO om 191. Van deze onderzoeken zijn 62 op afstand gedaan. Bij 473 locaties is het jaarlijks onderzoek op de locatie zelf uitgevoerd.

Overige inspecties

Verder zijn er 111 incidentele inspectieonderzoeken uitgevoerd: 197 nadere onderzoeken en 5 onderzoeken na aanvraag. Tevens zijn er 51 inspectie onderzoeken na aanvraag gedaan: 30 bij bso’s en 21 bij kdv’s.

Gastouderopvang

In 2020 is 100% (80 van de 80) van de nieuwe voorzieningen voor gastouderopvang geïnspecteerd5. 25% van de gastoudervoorzieningen zijn in totaal geïnspecteerd waarvan: - 14% bestaande voorzieningen en - 11 % inspecties na registratie van een voorziening. Hiermee is de wettelijke minimum van 5% behaald en ook de eigen gemeentelijke ambitie van 10 procent omdat de reguliere ambitie van 50% voor de pandemie niet meer reëel was.

Herstelaanbod

Bij 289 jaarlijkse inspectieonderzoeken (660 overtredingen) is er een herstelaanbod6 gedaan. Hierbij is 85% van de geconstateerde overtredingen hersteld na aanbod. Dat is een toename ten opzichte van vorig jaar waar het herstelaanbod (ingevoerd per 1 april) in 50% van de gevallen heeft geleid tot direct geheel herstel en in 20% tot gedeeltelijk herstel.

5 Het aantal is gebaseerd op het aantal aanvragen voor toestemming tot exploitatie en registratie dat is

ontvangen in de periode 1-10-2019 tot 1-10-2020 en heeft geresulteerd in een inschrijving. Voor deze termijn is gekozen, zodat het onderzoek voor registratie van deze nieuwe inschrijvingen kon worden uitgevoerd binnen de periode van 1 oktober 2019 tot en met 31 december 2020. 6 Bij het herstelaanbod krijgen de houders de kans om (structurele) maatregelen te nemen om de overtredingen op te lossen tijdens de inspectieperiode

5

6 Handhaving kinderopvang De gemeente gebruikt verschillende instrumenten om te sturen op de kwaliteit van de kinderopvang in Amsterdam. Zo is er consequent handhaving op geconstateerde overtredingen en zet de gemeente tegelijkertijd in op preventie en informatie om de kwaliteit te verhogen. De gemeente kiest in de meeste gevallen voor bestuurlijke handhaving wanneer door de toezichthouder overtredingen zijn geconstateerd. In 2020 hebben wij bij de jaarlijkse onderzoeken met een handhavingsadvies handhavend opgetreden, daaronder valt ook de situatie als er is afgezien van handhaving om gegronde redenen. Er wordt bijvoorbeeld afgezien van handhaving als een kindercentrum inmiddels is gesloten, of als uit de reactie van een houder op het ontwerprapport blijkt dat een overtreding al structureel en volledig is hersteld. Dit gebeurt in afstemming met de toezichthouder. Afzien van handhaving om een van deze redenen wordt ook gezien als een handhavingsactie. Handhavingsacties

Alle rapporten met een advies om te handhaven zijn door de gemeente opgepakt. In 104 gevallen is er een handhavingsactie naar aanleiding van jaarlijkse onderzoeken in gang gezet.

Handhavingsadvies

De GGD heeft bij kinderopvangcentra 539 jaarlijkse inspecties uitgevoerd en geeft in elk rapport een advies aan handhaving. Bij een advies niet-handhaving zijn er geen overtredingen geconstateerd, is de overtreding opgelost na het herstelaanbod of er is sprake van verzachtende omstandigheden. In 289 gevallen was er sprake van een herstelaanbod. In 14.6 % van de rapporten (104 van 539 jaarlijkse inspecties) gaf de GGD een advies tot handhaving7. Dat is een afname ten opzichte van vorig jaar (39,6%). Van de 111 incidentele inspectieonderzoeken hadden er 15 een advies tot handhaven, bij de 197 nadere onderzoeken hadden 63 een advies tot handhaven en van de 51 onderzoeken na aanvraag (kdv+bso) hadden 5 een advies tot handhaven.

Handhavingsactie

In 2020 zijn er 187 handhavingstrajecten8 gestart. De aanwijzing is (124keer) de meest ingezette actie. Dit is een verplichting voor de houder om overtredingen binnen de aangegeven termijn op te lossen. Een bestuurlijke boete is 31 keer opgelegd. In 19 gevallen was dit naar aanleiding van het jaarlijks onderzoek. De overige 12 boetes zijn opgelegd na een nader of een incidenteel onderzoek. In 2020 is 1 locatie gesloten door middel van een exploitatieverbod wegens onvoldoende kwaliteit. In 2019 waren dit 3 vestigingen. 2 vestigingen hebben zich op eigen verzoek laten uitschrijven tijdens een handhavingstraject waarvan de verwachting was dat de gemeente tot sluiting zou overgaan en 1 vestiging is naar aanleiding van een handhavingstraject verkocht

7 Het aantal inspectierapporten met een handhavingsadvies is gebaseerd op alle afgeronde onderzoeken

(jaarlijks, na registratie nader onderzoek of incidenteel onderzoek) met een datum van afsluiting tussen 1-102019 en 1-10-2020 waarin tekortkomingen werden geconstateerd en de toezichthouder een advies tot handhaven heeft gegeven. Het gaat hier alleen om voorzieningen die op 31 december 2019 nog steeds waren ingeschreven. 9. De 187 handhavingstrajecten zijn afkomstig van incidentele onderzoeken, nadere onderzoeken en jaarlijkse onderzoeken.

6

aan een nieuwe houder. Top 3 overtredingen

In 2020 zijn de volgende wettelijke kwaliteitseisen het meest overtreden: 1. Kwaliteitseis dat het personeel correct is geregistreerd en gekoppeld in het personenregister kinderopvang (in 48 gevallen), 2. Kwaliteitseis dat altijd iemand met EHBO aanwezig (in 35 gevallen) en 3. Eis dat beschrijvingen in het pedagogisch beleidsplan zijn correct (29). De eerste twee overtredingen kwamen ook in 2018 en 2019 het meeste voor al is er wel een duidelijke afname: bijna 400 in 2020 ten opzichte van 1165 in 2019.

Bezwaar en beroep

Als organisaties het niet eens zijn met het genomen handhavingsbesluit, kunnen zij bezwaar maken. In 2020 waren er 20 bezwaarzaken (in 2019 waren dat 23), waarvan 4 uiteindelijk zijn ingetrokken. Van de resterende 16 bezwaren die in behandeling zijn genomen, waren er 14 ongegrond, 1 gegrond en 1 gedeeltelijk gegrond. Er is één keer beroep ingesteld, daar is nog geen uitspraak in.

Houderbijeenkomsten Er zijn 2 houderbijeenkomsten gehouden, die goed waren bezocht met tussen de 100 en 120 houders. De eerste bijeenkomst in 2020 was specifiek voor de gastouders en stond in het teken van het nieuwe toezicht- en handhavingsbeleid. En de tweede bijeenkomst werd digitaal gehouden en ging met name over de kwaliteitseisen in coronatijd.

7 Conclusie De belangrijkste conclusie uit het jaarverslag 2020 is dat de gemeente Amsterdam gedeeltelijk heeft voldaan aan haar wettelijke verplichtingen bij de uitvoering van haar taken op de kinderopvang: 1. 2. 3. 4.

5.

6.

De GGD heeft als toezichthouder met 67% inspectienorm ruim voldaan aan de gemeentelijke afspraak om 58% van de inspectienorm te behalen. De wettelijke norm van 100% was niet realiseerbaar wegens de pandemie. Het college heeft voldaan aan de wettelijke taak om 100% van alle vergunningaanvragen kinderopvang binnen de wettelijke termijn van maximaal 10 weken af te handelen. Bij gastouderopvang zijn 100% van de nieuwe aanvragen geïnspecteerd. 100% van de gastouderbureaus zijn geïnspecteerd. Daarnaast is 25% van de bestaande gastoudervoorzieningen geïnspecteerd. Hiermee is ruimschoots voldaan aan de wettelijke norm van minimaal 5% en ook aan de eigen Amsterdamse ambitie van 10% (ambitie uit 2019 van 50% is door de pandemie niet haalbaar geweest). Bij 539 uitgevoerde jaarlijkse inspecties was in 289 gevallen er sprake van een herstelaanbod (kans voor de ondernemer om de overtredingen te herstellen binnen de inspectieperiode). In 85% van de gevallen waarbij een herstelaanbod is gedaan zijn de overtredingen direct geheel hersteld (in 2019 was dat 50%). In bijna 15% van de rapporten (104 van 539 jaarlijkse inspecties) gaf de GGD een advies tot handhaving. Dat is een grote afname ten opzichte van vorig jaar (39,6%).

Deze afname komt onder andere doordat ondernemers vorig jaar beter in staat waren om begane overtredingen in een vroeg stadium te herstellen doormiddel van het herstelaanbod en op die manier handhaving te voorkomen. Tevens is er een daling in het aantal begane overtredingen wat eveneens leidt tot een daling in het aantal adviezen tot handhaving. 7

7.

100% van de rapporten met een advies om te handhaven zijn door de gemeente opgepakt.

Beeldkwaliteit kinderopvang op basis van kwalitatieve gegevens De uitvoering van de wettelijke taken geeft het volgende beeld van de kwaliteit van de kinderopvang. De kwalitatieve gegevens maken geen onderdeel uit van de verplichte jaarverantwoording aan de Inspectie. Beeld kinderopvang in pandemie  Toen in het voorjaar de scholen en kinderopvanglocaties noodgedwongen de deuren moesten sluiten vanwege COVID-19, heeft de kinderopvang in korte tijd noodopvang weten te organiseren, zodat ouders in cruciale beroepen hun belangrijke werk konden blijven doen en kwetsbare kinderen opvang kregen. Medio mei 2020 en begin juni (buitenschoolse opvang) gingen de kinderopvanglocaties weer open. In 2021 volgde een nieuwe lockdown.  De kinderopvang in Amsterdam heeft laten zien flexibel en verantwoord om te gaan met de coronamaatregelen zoals door het Rijk opgelegd; de veiligheid en het welbevinden van de kinderen stond voorop. De houders gaven aan dat een directe lijn tussen de dedicated GGD-inspecteur en de kinderopvang in de stad heeft bijgedragen aan een goede een doortastende uitvoering van de maatregelen.  Bij de noodopvang is signaal gestuurd toezicht gehouden en primair op afstand, tenzij er dusdanige zorgen waren dat een fysiek bezoek nodig was. Tijdens de eerste lockdown in de maand maart 2020 bedroeg de bezettingsgraad van noodopvang ca.

10%, en in de tweede lockdown in het najaar 2020 ca. 30% (van medio december 2020 tot medio februari 2021).

8