Document · PDF

Jaarverslag en beleidsevaluatie VTH_.pdf

Raadscommissie Ruimtelijke ordening 13 maart 2024, gemeente AmsterdamBij agendapunt: Jaarverslag en beleidsevaluatie VTH Bouw en Gebruik 2022. (VN2024-001618)22.660 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2022

Vergunningverlening, Toezicht en Hand having Bouw & Gebruik

Bestuurlijke samenvatting

Voor u ligt het ‘Jaarverslag en beleidsevaluatie VTH Bouw & Gebruik 2022’ van de gemeente Amsterdam. In dit jaarverslag wordt beschreven wat de inspanningen en resultaten zijn van de uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) in 2022. Het gaat om alle VTH-taken voor bouwen en gebruik. Zoals de vergunningverlening, toezicht en handhaving op de staat van bestaande gebouwen en op het slopen, (ver)bouwen en het gebruik van gebouwen. Maar ook de vergunningverlening, toezicht en handhaving van onder meer exploitatievergunningen voor horeca, evenementen, ligplaatsen en huisvesting. Deze taken zijn uitgevoerd door de stadsdelen, de directies Wonen, Ruimte & Duurzaamheid, Brandweer Amsterdam-Amstelland (BAA) en de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. Enkele ontwikkelingen hebben veel inzet van het VTH-domein gevraagd. Per 24 maart 2022 zijn de gemeenten Amsterdam en Weesp formeel samengevoegd. Dit heeft in 2022 nog veel inzet gevraagd, onder meer op het vlak van het harmoniseren van de regels en de juridische vastlegging daarvan. In maart 2022 zijn de laatste coronamaatregelen beëindigd. De tijdelijke terrassenregeling eindigde op 1 oktober 2022. Voor VTH heeft dit ook in 2022 de nodige capaciteit gevraagd. Ook enkele grote incidenten hebben in 2022 veel van de beschikbare capaciteit gevergd, wat de uitvoering van de reguliere VTH-taken onder druk zet.

De invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024 en de Wet Kwaliteitsborging heeft tevens zijn schaduw vooruit geworpen. Veel medewerkers van VTH zijn hierbij betrokken om te zorgen dat deze grote wijziging goed uitgevoerd kan worden. Naast de verslaglegging over de uitvoering van de VTHtaken in 2022, is in dit stuk ook de jaarlijkse evaluatie van het geldende beleid opgenomen. Aan de hand van gevoerde gesprekken zijn opvallende ontwikkelingen en de werking van beleidsstrategieën zichtbaar geworden. Dit maakt evaluatie van het beleid mogelijk. Per thema is onder het kopje ‘Duiding en evaluatie’ deze beleidsevaluatie opgenomen. Werkt een strategie uit het beleid goed? Of juist niet? Is er aanscherping nodig?

Relevante (beleids)documenten De kaders voor de uitvoering van de VTH-taken Bouw & Gebruik voor 2022 zijn vastgelegd in de onderstaande documenten: • Handhavingsbeleid Wabo 2e helft 2017-2018 in clusief bijstelling 2021 • Vergunningenbeleid Wabo 2019 • Uitvoeringsprogramma Wabo 2021-2022 • VTH-uitvoeringsprogramma gemeente Amsterdam van de OD NZKG 2022 • Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht Amsterdam • Aanpak Nulmeting Woonboten inclusief de Handhavingsstrategie Woonboten • Beleidsregels over het onderzoek en handhaving van de bestaande funderingen • Beleidsregel bestuurlijke boete, sluiting en be heerovername op grond van de Woningwet • Toezicht en handhaving openbare ruimte, even ementen en horeca: op weg naar het nieuwe normaal

Enkele punten uit de beleidsevaluatie, trends en ontwikkelingen Hieronder staan enkele trends opgesomd die in 2022 zichtbaar zijn geworden. In deze bestuurlijke samenvatting zijn de meest in het oog springende trends en beleidsevaluatiepunten opgenomen. Voor het volledige overzicht wordt verwezen naar het hoofdstuk 11 ‘Gevolgen voor beleid en uitvoering’. Daarnaast zijn er bevindingen en resultaten van de jaarevaluatie over 2022 die laten zien dat de gekozen beleidsstrategieën op onderdelen succesvol zijn en op andere punten aanscherping behoeven. Deze punten zijn meegenomen bij de ontwikkeling van het VTH Beleid Fysieke Leefomgeving 2024. •

VTH kenmerkt zich naast een programmatische aanpak ook als wendbare en flexibele organisatie. Er gaat veel capaciteit naar incidenten en onver wachte gebeurtenissen waar we acuut op inspelen. Voorbeelden in 2022 waren twee grote branden: één in de Riekerhaven en een brand in een flat aan de Slotermeerlaan en de langlopende zaak rondom de vergunning Jan Pieter Heijestraat.

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2022 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

•

Het registreren van het aantal aangevraagde, geweigerde en verleende vergunningen door de afdelingen Vergunningen vindt plaats in Powerbrowser. Het aantal ontvangen signalen, meldingen en handhavingsverzoeken en het daa rop uitvoeren van controles en de resultaten hier van worden door de afdeling Toezicht ingevoerd in Powerbrowser. Naar aanleiding hiervan worden maatregelen genomen zoals het sturen van een waarschuwingsbrief of het opleggen van een last onder dwangsom. Ook deze gegevens worden geregistreerd in Powerbrowser. We zien dat de beschikbaarheid van de gegevens met name op het vlak van toezicht en handhaving minder is dan voorgaande jaren. Dit betekent dan we hiermee minder goed kunnen evalueren en meer op de kwalitatieve gegevens leunen. Nader onderzoek is nodig om de oorzaken en oplossingen hiervan in kaart te brengen. In 2022 hebben we onderzoek laten doen naar de optimalisatie van de organisatie van horecatoezicht. Hiervoor is het nodig om een goede analyse te hebben van wat de risico’s in horeca en bij even ementen werkelijk zijn. Effectief toezicht vindt gericht plaats op basis van risicoanalyse en priorit ering van meldingen en overtredingen. Dit houdt in dat er overgegaan wordt op een andere manier van werken en organiseren.

De Amsterdammer kan beter en sneller wordt geholpen als de toezichtca paciteit wordt ingezet bij de horecagelegenheden waar de overlast het grootst is en op de momenten dat deze zich naar verwachting voordoet. De aan bevelingen zijn in 2022 (en verder) projectmatig opgepakt. Het aansturen op conceptaanvragen bij initiatieven die niet passen in het gemeentelijk beleid is een van de strategieën van het Vergunningenbeleid Wabo. Bij een conceptaanvraag wordt beoordeeld of het initiatief past binnen de ruimtelijke kaders en de welstandskaders en of het stadsdeel wil meew erken aan een wijziging. Voor de aanvrager bete kent het in veel gevallen lagere leges ten opzichte van de formele behandeling van een definitieve aanvraag. De eerdere behandeling als concepta anvraag heeft vaak tot gevolg dat de definitieve aanvraag snel en zonder problemen kan worden afgehandeld. Deze strategie is succesvol.

•

Door de scheiding tussen de behandel ing van sloopactiviteiten met asbest bij de Omgevingsdienst en sloopactiviteiten zonder asbest bij de stadsdelen ontstaat onduidelijkheid over de situatie op de locatie. De uitwisseling van deze gegevens over meldingen of vergunningen voor asbestverwijdering van de Omgevingsdienst naar het stadsdeel behoeft verbetering. De Omgevingswet en de overgang van verschil lende bestemmingsplannen in een gemeente naar een overkoepelend omgevingsplan vraagt een goede voorbereiding door het VTH-domein samen met Ruimte en Duurzaamheid. Er is behoefte aan een strategie om systematisch strijdig gebruik in kaart te brengen. Delen van de stad bevinden zich in transformatie, bijvoorbeeld van industrie/bedri jventerreinen naar wonen. In zulke gebieden wordt vaak al in bedrijfspanden gewoond. Onze aanpak op het onderdeel prostitutie, escort en massagesalons zorgt voor meer zicht op de prostitutiebranche, zowel vergund als onvergund waardoor misstanden beter gezien worden. Een integrale samenwerking met ketenpartners in het veld, waardoor kwetsbare sekswerkers beter bij hulpverlening terecht komen. De wens vanuit open bare orde en veiligheid is om meer te focussen op de illegale branche. De huidige toezichts- en hand havingscapaciteit is hiervoor echter onvoldoende.

Daarnaast kampt ook de politie met beperkte capaciteit terwijl het voor het verrichten van een effectieve controle van belang is om hierin samen op te trekken.

Gemeente Amsterdam

Versie: 18-12-2023

VTH-Beleid Jaarverslag en beleidsevaluatie 2022

Inhoud

Bestuurlijke samenvatting

1. Algemeen

2. Bouwen

3. Slopen en asbestverwijdering

4. Brandveilig gebruik

6. Kwaliteit bestaande bouw

7. Planologisch gebruik

8. Milieu en APV, Alcoholwet en Wok

9. Prostitutie, escort en massagesalons

10. Overige Wabo-vergunningen

11. Gevolgen voor beleid en uitvoering

Bijlage I: S pecifieke thema’s en informatie per stadsgebied/stadsdeel

Bijlage II: Kengetallen

Gemeente Amsterdam

Deel 1:

Algemeen

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2022 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

1. Algemeen

In dit jaarverslag wordt beschreven wat de inspanningen en resultaten zijn van de uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) in 2022 in de gemeente Amsterdam. Het gaat om alle VTH-taken voor bouwen en gebruik. Zoals de vergunningverlening, toezicht en handhaving op de staat van bestaande gebouwen en op het slopen, (ver)bouwen en het gebruik van gebouwen. Maar ook de vergunningverlening, toezicht en handhaving van onder meer exploitatievergunningen voor horeca, evenementen, ligplaatsen voor woonboten en van de huisvestingsverordening. Deze taken zijn uitgevoerd door de stadsdelen, de gemeentelijke directies Wonen, directie Ruimte & Duurzaamheid, Brandweer Amsterdam-Amstelland (BAA) en de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. Het onderwerp prostitutie, escort en massagesalons is ook opgenomen in het VTH jaarverslag. Van 2012 tot 2019 was het programma prostitutie actief dat hierover rapporteerde aan de Raad. Nu dit programma ten einde is wordt dit onderwerp weer opgenomen in het jaarverslag. Per 24 maart 2022 zijn de gemeenten Amsterdam en Weesp formeel samengevoegd. In de periode daarvoor heeft de integratie van stadsgebied Weesp bij de gemeente Amsterdam al veel inzet en afstemming van de organisatie gevraagd en ook in 2022 heeft dit nog inzet gevraagd, onder meer op het vlak van het harmoniseren van de regels en de juridische vastlegging daarvan.

1.2 Prioriteiten Wabo in 2022 Programmatische uitvoering van de VTH-taken begint met een probleem- en risicoanalyse van de verschillende VTH-thema’s. Aan de hand van die analyse zijn de thema’s geprioriteerd. Hierbij is een risicogerichte benadering gehanteerd: hoe hoger de risico’s van niet-naleving, hoe hoger de prioriteit. Vervolgens zijn doelen gesteld en doelgroepgerichte strategieën bepaald. De resultaten van de risicoanalyse en de hieruit resulterende prioriteiten voor elk van de thema’s zijn weergegeven in de tabel op de volgende pagina.

Bewoners, Ondernemers, Bezoekers Gebiedsgericht werken

Uitvoeren

Voorbereiding en werkwijze

Opgave

Monitoren

Programmeren

Evaluatie en probleemanalyse

Alhoewel het al lang geleden lijkt werden de laatste coronamaatregelen pas in maart 2022 beëindigd. De tijdelijke terrassenregeling eindigde op 1 oktober 2022.

Opgave

Prioriteiten en doelen

1.1 Programmatische uitvoering VTH-taken Professionele uitvoering van de VTH-taken vindt in Amsterdam programmatisch en cyclisch plaats. Dat betekent dat professionele uitvoering van de VTHtaken plaatsvindt op basis van inzichtelijke keuzes. De uitvoering is gericht op het bereiken van vooraf afgesproken resultaten. Het beleid wordt jaarlijks geëvalueerd en de resultaten worden gebruikt voor het (eventueel) bijstellen van prioriteiten, doelen, strategieën en concrete activiteiten.

Gemeente Amsterdam

Bepalen strategieën

Nr.

Thema

Prioriteit

Asbestverwijdering

Hoog

Milieu-1 (inrichtingen categorie C-F)

Hoog

Bestemmingsplannen (strijdig gebruik)

Hoog

Realisatie grote bouwwerken (BOM B1-B8)

Hoog

Brandveilig gebruik

Hoog

Milieu-2 (energiebesparing)

Hoog

Constructieve veiligheid bestaande bouw

Gemiddeld

Gebouwkwaliteit

Gemiddeld

Slopen (zonder asbest)

Gemiddeld

Realisatie kleinere bouwwerken (BOM A1-A2)

Gemiddeld

Monumenten

Gemiddeld

Milieu-1 (inrichtingen categorie A-B)

Gemiddeld

Indirecte lozingen

Laag

Overige Wabo-vergunningen en aanhakers

Laag

1.3 Uitvoering Wabo De Wabo-gerelateerde VTH-taken worden door verschillende uitvoeringsorganisaties uitgevoerd: stadsdelen, de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) en een aantal directies. Uitvoeringorganisaties en ketenpartners weten elkaar te vinden en de gezamenlijke aanpak resulteert in een beter inzicht in de inspanningen, de benodigde capaciteit en de vraagstukken die spelen in de stad. Taakuitvoering door de OD NZKG Gemeenten zijn verplicht om bepaalde uitvoeringstaken bij de omgevingsdiensten onder te brengen: de ‘basistaken’.1 In de praktijk gaat het om de Wabotaken voor milieuvergunningplichtige inrichtingen, het behandelen van Meldingen Activiteitenbesluit en toezicht en handhaving op een aantal in het Besluit omgevingsrecht genoemde activiteiten (onder andere in verband met natte koeltorens en asbest). Ook moeten de gemeenten en provincies die deelnemen in een omgevingsdienst er gezamenlijk voor zorgen dat zij een uniform uitvoerings- en handhavingsbeleid (VTH-strategie) vaststellen voor de basistaken. In 2019 is de VTH-strategie van de OD NZKG bestuurlijk vastgesteld. Aan deze VTHstrategie is een ontwikkelagenda gekoppeld. Het doel van die ontwikkelagenda is om met de OD NZKG en de deelnemende gemeenten en provincies de gezamenlijke beleidscyclus te optimaliseren.

Daarnaast heeft Amsterdam diverse ‘plustaken’ (onder andere bouwen, brandveiligheid, slopen, etc.) ondergebracht bij de OD NZKG. Deze plustaken zijn ingebracht ter ondersteuning van de stadsdelen en voor de uitvoering van de VTH-taken in de grootstedelijke gebieden. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied rapporteert in een eigen jaarverslag over de uitvoering van de VTH-taken die namens de gemeente Amsterdam zijn uitgevoerd (basis- en plustaken). De Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek rapporteert in een eigen jaarverslag over de uitvoering van de VTH-taken die namens de (toenmalige) gemeente Weesp zijn uitgevoerd. Taakuitvoering door de directies Bij de uitvoering van de VTH-taken zijn verschillende directies betrokken. Ruimte & Duurzaamheid is opdrachtgever vanuit gemeente Amsterdam aan de OD NZKG. Daarnaast adviseert Ruimte & Duurzaamheid op aanvragen die afwijken van de ruimtelijke regels. Ook voert zij beleidstaken uit op het gebied van (onder andere) ruimtelijke ordening, stedenbouw en duurzaamheid. Monumenten en Archeologie maakt onderdeel uit van Ruimte & Duurzaamheid en is als gemeentelijk kenniscentrum het aanspreekpunt voor belanghebbenden en belangstellenden voor het Amsterdamse erfgoed. Bij de uitvoering van VTHtaken bij een monument worden zij betrokken als adviseur door de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit en de stadsdelen.

Wonen richt zich via een projectmatige aanpak op verschillende stedelijke opgaven binnen het thema woningkwaliteit en woonfraude. In die projectmatige aanpak worden Wabo-bevoegdheden ingezet. Afstemming met stadsdelen op inzet en bijdrage vindt onder meer plaats via de verschillende programma’s en projectplannen. Over de programma’s, zoals het programma Woningkwaliteit, wordt separaat gerapporteerd aan het bestuur.

1 De basistaken zijn te vinden in artikel 7.1 en bijlage IV van het Besluit omgevingsrecht (Bor). Het gebruik van asbest is in 1993 verboden.

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2022 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

Verdeling verantwoordelijkheden tussen wethouder en stadsdelen vergunningverlening In grote lijnen zijn alle VTH -bevoegdheden door het college gemandateerd aan de stadsdeelbesturen. In beginsel heeft de stedelijk wethouder bij deze bevoegdheidsverdeling geen zelfstandige rol. Het college als mandaatgever kan formeel wel zelf de gemandateerde bevoegdheid uitoefenen, maar dit komt in de praktijk nauwelijks voor. De nadere details zijn neergelegd in de ‘Verordening op de Stadsdelen en Stadsgebied Weesp’. Deze verordening is vindbaar op de website https://lokaleregelgeving.overheid. nl/CVDR673559/#d114075108e1202 De ambtelijke organisatie is zo georganiseerd dat de VTH-taken vervolgens (in ondermandaat) worden uitgeoefend door de VTH-managers. Bezwaren (rol stadsdelen) Naast de uitvoering van de reguliere VTH-kerntaken, leveren de VTH-stadsdelen ook inzet voor de afhandeling van bezwaren. Dit kost de nodige capaciteit. Bij VTH stadsdelen zijn 2236 bezwaren binnengekomen voor vergunningverlening en handhaving. Naast de inzet vanuit het Juridisch bureau vragen bezwaardossiers ook intensieve inzet van VTH-medewerkers.

1.5 Leeswijzer In de hierop volgende hoofdstukken zijn per onderwerp de bevindingen en resultaten in 2022 beschreven. Daarbij zijn ook relevante ontwikkelingen benoemd. Voor de overige uitvoeringsorganisaties wordt separaat gerapporteerd, zoals in paragraaf 1.4 is aangegeven. Waar relevant wordt in een onderwerp naar deze separate rapportages verwezen. Ieder hoofdstuk start met een inleiding op het thema, waarbij in een oranje kader het doel is beschreven. Vervolgens wordt een kwalitatief (beschrijvend) en kwantitatief (cijfermatig) overzicht gegeven van de inspanningen en resultaten op het thema in 2022. Hierna volgt een duiding en evaluatie per thema. Daarbij wordt vermeld of de voor dit thema in het Wabo-beleid opgenomen strategieën effect hebben gehad of verdere aanscherping behoeven. Het jaarverslag wordt in hoofdstuk 11 afgesloten met een meer algemene beschouwing op wat de gevolgen zijn voor beleid en uitvoering van de taakuitvoering in 2022 en verder.

1.4 Aanvullende opgaven (stadsdelen) Bij de totstandkoming van het VTH uitvoeringsprogramma (VTHup) 2022 zijn de aanvullende opgaven van de stadsdelen in kaart gebracht. In totaal zijn er 28 aanvullende opgaven opgenomen in het VTHup. De aanvullende opgaven omvatten verschillende thema’s: bouwen, planologisch gebruik, brandveiligheid, monumenten, gebouwkwaliteit en milieu of gebied specifieke inzet. De aanvullende opgaven waarover informatie beschikbaar is over de uitvoering in 2022, zijn benoemd in de themahoofdstukken.

Gemeente Amsterdam

Deel 2:

Bouwen

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2022 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

2. Bouwen

Per 1 juli 2022 zouden twee grote wijzigingen in de bouwregelgeving starten: de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging (Wkb). Dit is echter anders gelopen, de start van beide wetten is in 2022 (wederom) uitgesteld. Op 24 februari 2022 is besloten dat de Omgevingswet en de Wkb wordt uitgesteld tot 1 januari 2023. Hierna volgde een verder uitstel tot 1 januari 2024. Voor wat betreft het onderdeel ‘verbouwingen’ is de Wkb zelfs verder uitgesteld tot 1 januari 2025. We willen bewerkstelligen dat bouwwerken constructief en brandveilig worden ge- of verbouwd, de omgevingsveiligheid wordt gewaarborgd en de overlast door bouw wordt verminderd. De vele wijzigingen van de ingangsdatum heeft van onze organisatie veel flexibiliteit gevraagd bij de voorbereiding op deze omvangrijke stelselwijziging. Zo is door de stedelijke afdeling Ruimte en Duurzaamheid voor geheel Amsterdam 1 stedelijk Omgevingsplan opgesteld, in plaats van de vele bestemmingsplannen. Zo hebben onder meer alle VTH medewerkers een opleiding gehad, zijn impact analyses gemaakt en werksystemen aangepast. De grote hausse in bouwaanvragen en bouwactiviteiten is in 2022 voorbij. Na de grote groei van de afgelopen jaren is in 2022 een lichte daling 5,57% van het aantal bouwaanvragen zichtbaar. Er was nog wel een lichte stijging van de uitvoering van bouwvergunningen. Bouwen is in 2022 ook duurder geworden.

Gestegen financieringskosten door de stijgende rente in combinatie met prijsstijgingen door de schaarste in materialen, aannemers en uitvoerders maakt dat het minder aantrekkelijk is om bouwwerken te bouwen of verbouwen. Vooral de categorie grotere bouwwerken (BOM B) zijn minder aangevraagd en/of worden later gerealiseerd. De grote bouwprojecten gaan vaak wel volgens planning door. Overlast en onveiligheid voor de leefomgeving door bouwactiviteiten blijkt een steeds grotere uitdaging in de dicht bebouwde stad en de schaarse openbare ruimte. Hier is veel aandacht voor, zowel tijdens het bouwtoezicht als ook bij de toetsing van de aanvraag.

Bijvoorbeeld door het Bouwveiligheidsplan direct te toetsen bij de aanvraag en deze niet vlak voor de uitvoering na te laten leveren.

Inspanningen en resultaten Vergunningenverlening en toezicht binnen het thema Bouwen is uitgevoerd aan de hand van de BOMsystematiek (Bouwtoezicht op Maat). Bouwwerken worden daarbij in verschillende categorieën onderverdeeld: BOM A voor de kleinere bouwwerken en BOM B voor de grotere bouwwerken. Per categorie wordt aan de hand van een risico-inschatting getoetst en toezicht gehouden op de relevante aspecten. Hierbij is de intensiteit en mate van diepgang van toetsing en toezicht hoger bij complexe (ver)bouwwerkzaamheden. Tijdens het toezicht heeft de constructieve veiligheid en brandveiligheid van gebouwen een hoge prioriteit. Door toezicht te houden tijdens de bouw en verbouw, wordt zorg gedragen voor veilige en gezonde bouwwerken. Overtredingen van de vergunning/bouwregelgeving konden over het algemeen na het geven van mondelinge aanwijzingen (minnelijk overleg) door de toezichthouder op korte termijn worden hersteld of gelegaliseerd. Een bouwstop of een juridisch handhavingstraject was hierdoor in veel gevallen niet noodzakelijk. Toezicht en handhaving Eind maart 2022 zijn de laatste corona maatregelen beëindigd. Hierna is het bouwtoezicht weer zonder beperkingen uitgevoerd. Door de daling van het aantal omgevingsvergunningen was er meer tijd om toezicht te houden conform het beleid en achterstanden weg te werken.

Er zijn in totaal 1.302 startmeldingen van uitvoering van een vergunning ontvangen van vergunninghouders, plus 2.301 gereed meldingen van bouwactiviteiten. Ondanks de inspanningen om de naleving van deze vergunning voorwaarden te stimuleren wordt dit nog steeds voor een beperkt aantal van de verleende vergunningen (4.642 in 2022) gedaan. Hierdoor zijn toezichthouders niet of te laat op de hoogte van bouwwerkzaamheden en is er een risico van overtredingen en overlast.

Gemeente Amsterdam

Bij het houden van toezicht probeert de bouwinspecteur als eerste stap om in goed overleg met de overtreder de gebreken op te laten oplossen. Soms lukt dat echter niet en is het nodig om de juridische handhaving te starten. Bijvoorbeeld door het opleggen van een (voornemen) tot last onder dwangsom of een last onder bestuursdwang of bouwstop (stillegging bouw). Dat gebeurde in 2022 19 keer. Er waren in 2022 geen verdere noemenswaardige incidenten tijdens de uitvoering van bouwwerken. Naast toezicht op het uitvoeren van vergunningen wordt er ook handhavend opgetreden als blijkt dat niet aan de regels wordt voldaan. Burgers, ondernemers en ketenpartners kunnen handhavingsmeldingen en handhavingsverzoeken bij de gemeente/ het stadsdeel indienen. Daarin verzoekt de indiener om controle op de regelgeving en als nodig handhaving daarvan. In 2022 zijn er in totaal 650 van dergelijke signalen voor bouw ontvangen. Daarbij ging het grotendeels om de categorie Bom B gebouwen: 564 (waarvan 400 in Centrum), en in 87 keer om een bouwwerk van bouwklasse Bom A. In totaal zijn hiervoor 741 inspecties uitgevoerd. Toezicht op mogelijk illegale bouwactiviteiten gebeurt door fysiek de wijken in te gaan en te letten op containers, bouwmaterialen etc. Daarbij is er extra aandacht voor de locaties waarvoor een vergunning is aangevraagd, maar gedurende het aanvraagproces is ingetrokken of geweigerd.

Verder wordt toezicht gehouden op basis van signalen van ketenpartners, meldingen, klachten, handhavingsverzoeken, et cetera. Vergunningen Belangrijk verbeterpunt van de afdelingen vergunningen bouw dit jaar was de optimalisatie van het vergunningenproces. Doel is om binnen 10 dagen de ontvankelijkheid van een aanvraag te toetsen. Op deze manier kan de aanvrager snel bericht krijgen of de aanvraag voldoet, of dat er nog aanvullende stukken nodig zijn. Dat is gelukt! In stadsdeel Zuid is de telefonische bereikbaarheid van de afdeling bouw van verbeterd door een beldienst voor medewerkers in te stellen. Burgers met vragen kunnen hierdoor direct via 14020 doorverbonden worden. Een tweede groot stedelijk project in 2022 was om de koppeling met de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG registratie) verder op orde te krijgen. In de BAG staan alle gegevens van alle adressen en gebouwen in Nederland: gebruik, bouwjaar, oppervlakte. Werkprocessen zijn aangepast en de

achterstand in controles van de BAG meldingen is weggewerkt. Hierdoor is de BAG registratie weer op orde, het project is succesvol afgerond. In 2022 is een daling van het aantal aanvragen voor een omgevingsvergunningen zichtbaar. Er is een daling van minus 5,57% aanvragen en minus 7,84% verleende vergunningen ten opzichte van 2021. Voor de activiteit bouwen zijn 5.911 omgevingsvergunningen aangevraagd, waarvan er 4.642 zijn verleend. Dit waren in 2021 nog 6.269 aanvragen en 5.133 verleend. De daling was het grootst bij de aanvragen voor grote bouwwerken (categorie BOM B): minus 13,10%. Voor de categorie BOM B waren er in 2022 1.034 aanvragen en 857 verleend. Dat waren het jaar ervoor nog 1190 aanvragen en 1004 verleende vergunningen. Aanvragen voor grote bouwwerken werden vooral gedaan in Centrum en Zuid. Bij de kleine bouwwerken (categorie BOM A) was er een kleinere daling van minus 3,8%: 48.77 aanvragen en 3.785 verleend. Dat waren in 2021 nog 5070 aanvragen en 4129 verleende vergunningen. Conform het VTH-beleid wordt er bij een verzoek tot afwijking van het bestemmingsplan gestuurd op het indienen van een concept aanvraag. Dit heeft voor de aanvrager als voordeel dat er sneller duidelijk is wat de mogelijkheden zijn. Ook kan de definitieve aanvraag daarna sneller vergund worden, omdat de belangrijkste procedure bij de concept aanvraag al grotendeels is doorlopen.

Voor bouwwerken in de zwaardere categorie (BOM B) zijn 128 conceptaanvragen ingediend en voor de lichtere categorie, BOM A aanvragen, 283 stuks. Opvallend is dat er vooral in stadsdeel West veel conceptaanvragen zijn ingediend voor beide categorieën (BOM A en B). In Noord waren het vooral veel aanvragen voor grotere bouwwerken (BOM B). Deels is dit te verklaren doordat er vooral in stadsdeel Noord transformatie gebieden zijn, waar een bedrijfsterrein wordt omgezet naar een woongebied. In 2022 zijn er 41 omgevingsvergunningen van rechtswege verleend, categorie BOM B: 8 en BOM A: 33. Dit is slechts 0,69 % van het aantal aanvragen.

Trends en Ontwikkelingen Rookmelders verplicht in woningen. Sinds 1 juli 2022 is in iedere woning op elke verdieping een rookmelder verplicht. Deze verplichting bestaat al sinds 2003 voor nieuwbouwhuizen, maar geldt nu ook voor bestaande woningen. Amsterdammers zijn hierover geïnformeerd via

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2022 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

campagne op sociale media, zoals Facebook en Instagram en via advertenties op andere websites. Insteek van de campagne was om rookmelders op een goede plek te hangen. Er is niet specifiek toezicht hierop gehouden. Hoogbouw van hout Vanuit duurzaamheid is er een politieke wens om meer met hernieuwbare, of biobased materialen zoals hout te bouwen. Nabij het Amstelstation is in stadsdeel Oost in maart 2022 de eerste hoge woontoren van hout in Amsterdam opgeleverd: HAUT. Een voorbeeld voor innovatief en duurzaam bouwen, met de hoogste graad in duurzaamheid. Woontoren HAUT is 73 meter hoog met 21 verdiepingen en heeft een vernieuwend hybride houten hoogbouwconstructie en energieopwekkende gevels. Het gebruik van deze vernieuwende techniek met CLT (Cross Laminated Timber, ofwel kruislaaghout) bracht grote uitdagingen en leermomenten bij de toetsing van de aanvraag, de constructie en het toezicht tijdens de bouw. Zo zijn er bijvoorbeeld geen vastgestelde landelijke normen voor de toetsing van de houten constructie en de brandveiligheid. Dit is aangetoond middels het uitvoeren van proeven, soms zelfs op de bouwplaats. Door intensief overleg tussen de bouwer, opdrachtgever, de Omgevingsdienst en de toezichthouder is dit opgelost. De komende jaren zullen meer bouwprojecten van hout worden.

Geluidsoverlast bouwprojecten Bij de grote bouwprojecten is een trend zichtbaar dat meer omwonenden vragen om toezicht en naleving van de maximale geluidseisen tijdens de bouw. Steeds vaker staan nieuwe bouwlocaties vlak naast bestaande woongebouwen. Bij grote bouwwerken wordt de bouwer nu vaak door de toezichthouder verplicht om zelf het geluidsniveau tijdens de bouw te registreren en deze gegevens te overleggen, zodat deze beoordeeld kunnen worden. Dit wordt vervolgens in het toezicht meegenomen. Ook het gehele bouwproces en de aan- en afvoer van materialen legt een grote druk op de omgeving, de verkeersveiligheid en het leefklimaat van de bewoners. De toezichthouders benadrukken in de gesprekken met de bouwers het belang van een goede relatie en communicatie van de bouwer met de buurt. Verder worden afspraken gemaakt over de tijden van geluidsoverlast voor de buurt. In stadsdeel Oost wordt om deze reden nu standaard bij grote bouwwerken een startgesprek met de bouwer ingepland.

Communicatie met omwonenden wordt door grote bouwondernemingen steeds vaker professioneel opgepakt, middels nieuwsbrieven, een duidelijk aanspreekpunt en bereikbaarheid. Dit is een duidelijke verbetering voor de buurt. Doel is om klachten weg te nemen en bewoners tijdig te informeren over de planning en duur van de werkzaamheden, momenten van geluidsoverlast, transporten en andere mogelijk overlast gevende activiteiten. Bij kleinere bouwbedrijven blijft dit een punt van aandacht. Een voorbeeld hiervan is op Centrumeiland- IJburg, waar veel bouwactiviteiten zijn met zelfbouw en dus onervaren bouwers. Tijdens de bouw hebben de toezichthouders veel tijd besteed aan de geluidsoverlast voor de omgeving en de omgevingsveiligheid. Daarbij is ook afgestemd met het stedelijk ingenieursbureau. Vervolg aanpak bouwdynamiek Het grote aantal bouwactiviteiten in de stad legt een grote druk op de openbare ruimte en de leefomgeving. Bewoners ervaren overlast door rommel op straat, het plaatsen van objecten op de stoep en parkeerplaatsen, bouwverkeer, het laden- en lossen, geluidsoverlast door aggregaten en de tijden van de bouwactiviteiten. Dit noemen we bouwdynamiek. Voor de overlast die deze bouwdynamiek veroorzaakt is een aanpak bedacht.

De aanpak bestaat uit het maken van afspraken over het gebruik van de openbare ruimte, communicatie met de buren over bouwactiviteiten door het plaatsen van bouwborden en beperking van de bouwmogelijkheden. Voor het toezicht hierop is een vaste adviseur openbare ruimte. Deze zorgt op vriendelijk toon voor medewerking van alle betrokkenen en voorkomt op deze manier veel problemen. Het aantal klachten over bouwactiviteiten is afgenomen van 1691 in 2020 naar 1565 in 2021 en naar 764 in 2022. Waarschijnlijk komt dit mede door de gecombineerde aanpak bouwdynamiek. Communicatie middels bouwborden Bouwborden zijn een (communicatie)methode om overlast door bouwdynamiek tegen te gaan cq te voorkomen. Het bouwbord geeft informatie over hoe lang het werk duurt en wie het aanspreekpunt is. Zo zijn bewoners op tijd op de hoogte en kunnen zij direct contact opnemen bij overlast of vragen. Als proef zijn sinds 15 mei 2020 de bouwborden verplicht bij alle bouwwerkzaamheden in de stadsdelen West, Centrum en Zuid. Dit is als voorschrift opgenomen in de omgevingsvergunning. Deze succesvolle aanpak is in 2022 verder uitgerold naar de andere stadsdelen. De bouwborden zijn gratis op te halen bij de stadsloketten, of kunnen zelf worden gemaakt.

Gemeente Amsterdam

Beperking bouwmogelijkheden Ook door het beperken van de bouwmogelijkheden voor kelderbouw en vergunningsvrije bouw in bestemmingsplannen wordt de bouwdynamiek aangepakt. In stadsdeel West is in 2022 het bestemmingsplan Oud West aangepast en in stadsdeel Zuid het bestemmingsplan Museumkwartier – Valeriusbuurt 2022. In beide plannen zijn de bouwmogelijkheden ingeperkt. Hierdoor zijn er vanaf dat moment minder kelders gerealiseerd in beide stadsdelen. Ook zijn er minder overlastmeldingen over bouw binnen gekomen. Het ‘Afwegingskader Grondwaterneutrale Kelders Amsterdam’ vastgesteld op 20 januari 2021, waarborgt de impact van (cumulatieve) kelderbouw op het grondwater en naastgelegen panden. Huisvestingsverordening – bouwgerelateerd Splitsen De huisvestingsverordening regelt de mogelijkheden en vereisten bij het splitsen, samenvoegen van woningen en het omzetten van zelfstandige naar onzelfstandige woningen. Een splitsingsvergunning is nodig wanneer een eigenaar woningen in een gebouw met meerder appartementen afzonderlijk wil verkopen. Het eigendom moet dan juridisch gesplitst worden in appartementsrechten of lidmaatschapsrechten. Aan een splitsingsvergunning zijn bouwkundige kwaliteitseisen verbonden. Voor het splitsen van een woning zijn in 2022 307 aanvragen ingediend. Het aantal aanvragen ligt 68 % hoger dan in 2021.

Hiervan zijn slechts 120 vergunningen verleend (60 %), in 2021 zijn er 109 splitsingsvergunningen verleend. Het merendeel van de aanvragen werd net als in 2021 en 2020 gedaan in stadsdeel Zuid: 122 stuks. Omzetten Een omzettingsvergunning is nodig als een woning wordt verhuurd en bewoond door drie of meer personen die geen gezin vormen. Stedelijk zijn er wijkquota bepaald, waar per wijk en per pand is aangegeven in hoeveel woningen er kamers verhuurd mogen worden. Of er in een stadsdeel nog quotum is, kan via een digitale kaart ingezien worden op de website van de gemeente Amsterdam. Met name in stadsdeel West is in een aantal gebieden het quotum bereikt en mogen er dus geen nieuwe omzettingsvergunningen verstrekt worden. In 2022 zijn 399 aanvragen voor omzettings vergunningen ingediend, daarvan zijn er 313 verleend. Dat is 22% hoger dan in 2021, toen er 326 omzettingsvergunningen zijn aangevraagd en 247

vergunningen verleend. Opvallend is dat de meeste aanvragen worden gedaan in stadsdeel Nieuw West. Bed and Breakfast (B&B) Voor een B&B is een vergunning nodig, waarvoor per wijk een maximaal aantal vergunningen (quotum) beschikbaar is. Voor Weesp gelden de regels per 1 januari 2023. Of er in een stadsdeel nog quotum is, kan via een digitale kaart ingezien worden op de website van de gemeente Amsterdam. Met name in stadsdeel Zuidoost is voor veel wijken het quotum vol. Aanvragen voor een B&B vergunning worden sinds 2021 centraal door stadsdeel Nieuw-West behandeld. Dit proces is in 2021 op orde gebracht en de achterstanden zijn weggewerkt. Hierdoor zijn er in 2022 163 aanvragen voor een B&B vergunning ontvangen en 174 vergunningen verleend. Het aantal verleende vergunningen is hoger dan het aantal aangevraagde vergunningen omdat dit deels aanvragen uit 2021 betrof. Woonboten – bouwgerelateerd Sinds 2018 worden woonboten gezien als bouwwerk. Dit is vastgelegd in de Wet verduidelijking voorschriften woonboten (Wvvw) die op 1 januari 2018 inwerking is getreden. Om zicht te krijgen op alle woonboten binnen Amsterdam en de BAG (Basis Administratie Gebouwen) registraties zijn vooraf alle woonboten gecontroleerd op maatvoering en aanwezigheid van een ligplaats vergunning.

Ligplaatsvergunning woonboot Voor ligplaatsen van woonboten zijn er in 2022 181 aanvragen ontvangen, hiervan waren er 57 locaties in Centrum. Het aantal aanvragen is iets hoger dan in 2021, toen zijn er 157 aanvragen ingediend. Wanneer een woonboot wordt verkocht moet de ligplaatsvergunning op naam van de nieuwe eigenaar worden gezet. Er zijn in 2022 104 aanvragen voor te naam stelling van een vergunning ontvangen en 69 verleend. Voor Weesp geldt de eis voor een ligplaatsvergunning in 2022 nog niet. Maar per 1 juli 2023 zal deze uitzondering in de Vob veranderen en moeten ook de woonboten in Weesp een ligplaatsvergunning hebben. Stadsgebied Weesp is daarom samen met de VTH afdeling van stadsdeel Zuidoost in 2022 begonnen met de voorbereidingen. Belangrijk onderdeel is het informeren van woonbooteigenaren over de nieuwe regels door twee persoonlijke brieven en artikelen in de media. Project handhaving woonboten Voor de afhandeling van handhavingszaken is een stedelijke, projectmatige aanpak ingericht. Door het

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2022 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

college is op 15 december 2020 de ‘Aanpak Nulmeting Woonboten inclusief de Handhavingsstrategie Woonboten’ vastgesteld. Dit beleidsdocument geeft tevens regels voor de handhavingstaken voor drijvende bouwwerken: woonboten en niet-varende bedrijfsvaartuigen. Dit stedelijke project is van start gegaan in 2021 met een eigen team. Voor de afstemming en planning over lokale dossiers in de stadsdelen is er regelmatig overleg met de afdelingen VTH en het dagelijks bestuur van het stadsdeel en stadsgebied. Als gevolg van het herstel van kades en bruggen moet er op diverse locaties in Amsterdam een aanzienlijk aantal woonboten tijdelijk verplaatst worden. Het projectteam Nulmeting woonboten werkt nauw samen met de uitvoerende dienst en zorgt er vooral voor dat de woonboten veilig zijn om te verplaatsen en faciliteert waar nodig. Inmiddels zijn er binnen dit project een aanzienlijk aantal overtredingen beëindigd, veelal in samenwerking met eigenaren en bewoners en incidenteel door middel van juridische handhaving. Uitgangspunt is een directe persoonlijke benadering en maatwerk waar mogelijk. Er zijn in 2022 56 brieven verstuurd met verzoek de overtredingen op te lossen. Daarvan zijn er nu 10 woonboten waarbij de juridische handhaving is gestart. Het projectteam komt bij ernstig verwaarloosde woonboten (handhaving Woningwet, excessen aanpak) schrijnende persoonlijke situaties tegen.

Samen met de bewoner en in overleg met Zorg en Woonoverlast en GGD/ Vangnet wordt dan gezocht naar een aanvaardbare oplossing en begeleiding. Van de 23 excessen woonboten die in 2022 zijn aangeschreven is bij 6 gevallen voor de bewoner(s) een begeleidingstraject gestart. Uiteindelijk zijn er 8 excessenboten gehandhaafd en verwijderd. Correctie van de BAG registratie van woonboten wordt ook in dit project meegenomen, 48 adressen zijn aangeschreven, waarvan 22 hersteld. In de komende jaren blijft er een grote uitdaging bestaan op dit onderwerp. Noodzakelijke verplaatsingen van woonboten door het herstel van kades en bruggen zal de komende jaren nog verder gaan. Vaak zullen dan ook bouwsels op de kades en oevers verwijderd moeten worden. Dat zal veelal tot weerstand en (langdurige) procedures leiden. De kennis binnen dit team wordt ook gebruikt bij advisering en ondersteuning bij vraagstukken over woonboten door collegiale diensten.

Aanvullende opgaven bouw Binnen stadsdeel Zuidoost wordt het zakelijke gebied Amstel III getransformeerd naar een gemengd woongebied. Dat vergt goede samenwerking tussen VTH, de Omgevingsdienst en het projectmanagementbureau. Het gaat daarbij om grote projecten met honderden woningen. Verder is in stadsgebied Weesp de ontwikkeling van Weespersluis in volle gang en zijn de eerste fases vergund en afgerond. Daarmee is het project ongeveer op de helft van de totale grootschalige woningbouwontwikkeling. In stadsdeel Oost loopt al enige jaren het project Reclame Winkelstraten, waarbij de illegale reclame uitingen, rolluiken en gevelwijzigingen worden aangepakt. Doel is om te zorgen voor een upgrade van de winkelstraat door de uitstraling van de gevels en reclame te verbeteren. Per jaar wordt in dit project een straat aangepakt. In 2022 werd de Insulindeweg aangepakt. Na de inventarisatie waren er 18 dossiers waar handhaving is gestart en een last onder dwangsom is opgelegd. Eind 2022 zijn er 14 dossiers afgerond en 4 dossiers zijn verder opgepakt in 2023. De hoek Insulindeweg / Molukkenstraat is nu rolluik vrij, wat een belangrijk doel was in een betere uitstraling. Verder is in Oost het project Groene Oevers gestart met als doel om de wildgroei aan illegale steigers en bouwwerken aan het water in IJburg aan te pakken.

Communicatie met de buurt is daarin een belangrijk onderdeel, waarbij ook gezocht wordt naar oplossingen. Bij twintig dossiers is de handhaving opgestart, daarvan zijn er in 2022 vijftien afgerond en vijf dossiers lopen door in 2023. Bij twee dossiers moet er nog bestuursdwang uitgevoerd. De resterende drie dossiers staan nu on hold. Het gebiedsteam van het stadsdeel is namelijk in gesprek met de buurt om te komen tot een gemeenschappelijke oplossing. Bijvoorbeeld een algemene buurt steigers. Zodra deze zijn aangevraagd en vergund, worden de laatste dossiers opgepakt en deze steigers weggehaald. Een belangrijke opgave voor stadsdeel West in 2022 was de heroverweging van de vergunning voor de ontwikkeling van het leegstaande stuk grond op de Jan Pieter Heijestraat. Tegen de vergunning was door veel omwonenden bezwaar gemaakt. Vervolgens heeft de rechter geoordeeld dat het besluit nop een aantal punten niet voldoende was gemotiveerd. Een grote uitdaging lag in het omgaan met de buurt.

Gemeente Amsterdam

Het is gelukt om het grote bouwproject Slotkavel Westerpark West in 2022 te vergunnen, het laatste plan in dit gebied. Dit moest in verband met de financiering uiterlijk in 2022 vergund zijn. De voorbereiding naar deze aanvraag heeft het stadsdeel veel voorwerk en inzet gekost. Zie: https://www.westerparkwest.amsterdam/ In stadsdeel Noord zijn in 2022 een aantal gebiedsopgaves geweest waarbij bij de handhaving veel afstemming, overleg en waar mogelijk maatwerk is toegepast. Door het opbouwen van een goede relatie en ook duidelijk te zijn is er uiteindelijk voor iedereen bevredigende oplossing gevonden. Zo zijn bij de slibvelden een groep ex-ADM’ers ondergebracht vanuit het westelijk havengebied. Op het terrein moesten de vele eigen bouwsels en wagens gecontroleerd worden op brandveiligheid en constructieve veiligheid. Voordat de bewoners hieraan mee wilden werken heeft de betrokken toezichthouder(s) veel overlegt met bewoners. Door creatief mee te denken en te zoeken naar mogelijkheden zijn er uiteindelijk oplossingen gevonden. De horeca en de georganiseerde evenementen op het terrein moeten aan de normen voldoen die voor iedereen gelden. Maatwerk wordt ook toegepast bij de aanpak van de illegale verbouw bij beschermd stadsen dorpsgezichten in o.a. de Tuindorpen: Nieuwendammerdijk.

Verder gebiedsopgaves zoals de handhaving van het gebruik van gronden in Landelijk Noord en de illegale verhuur van gastenkamers in Kadoelen en bij de dijken is een doorlopende opgave, die ook in 2022 is opgepakt. Bij de hockeyvelden aan de Volendammerweg was een gezin illegaal met 3 caravans neergestreken. Overleg met de betrokkenen en de handhaving hiervan heeft veel afstemming en tijd gekost, maar is goed verlopen. Stadsdeel Nieuw-West heeft in 2022 veel grote bouwaanvragen vergund, veelal omzettingen van kantoren naar woningen en nieuwbouwwoningen. Het bedrijfsterrein Westpoort is door de Omgevingsdienst overgedragen aan het stadsdeel. In dit gebied spelen veel zaken zoals Illegaal wonen in bedrijfspanden, opslag van lachgas en andere mogelijk illegale activiteiten. Om zicht te krijgen op wat hier speelt zijn er inspecties gedaan, vaak samen met de politie. De Stadsnomaden zijn in 2022 in stadsdeel NieuwWest neergestreken. Controle op de brandveiligheid op de locatie was de eerste prioriteit, daar er op een eerder kamp brand was ontstaan. Vooral de opslag

van gasflessen bij de woonwagens is risicovol. Samen met ketenpartners THOR, politie en Brandweer zijn er controles uitgevoerd. Stadsdeel Zuid heeft de achterstand van de werkvoorraad Wabo aanvragen sterk verminderd. in een project opgestart om weg te werken. Er was wat terugloop in het aantal aanvragen, deze ruimte is gebruikt om dit projectmatig op te pakken. Daar is een grote slag gemaakt: van 200 naar 70 dossiers. In 2022 heeft Zuid ook een kwaliteitsslag gemaakt in het rapport van bevindingen (inspectierapport). Door samenwerkingsafspraken en een 4 ogen principe loopt dit nu naar tevredenheid. Resultaat was dat tijdens een rechtszaak de zaak gewonnen werd vanwege de verslaglegging!

Duiding en evaluatie In het Wabo beleid staan een aantal strategieën beschreven. Hieronder wordt aangegeven of deze effectief zijn, aanpassing nodig is of aanvullende strategieën nodig zijn. Voorlichting Actief voorlichting geven over regels bij bouwen is een van de strategieën uit het Handhavingsen Vergunningenbeleid Wabo. Hiermee worden overtredingen en overlast voorkomen. Voorlichting heeft op verschillende manieren plaatsgevonden, waaronder: • • •

Flyeracties. Actief contact met initiatiefnemers. In vergunningvoorschriften is een voorschrift opgenomen over het informeren van de omgeving (plaatsen van een bouwbord of poster met rele vante informatie van de omgeving).

Het uitvoeren van deze strategieën heeft ook in 2022 een bijdrage geleverd aan het terugdringen van het aantal overlastmeldingen en overtredingen tijdens de bouw. Concept aanvragen Het aansturen op conceptaanvragen bij initiatieven die niet passen in het gemeentelijk beleid is een van de strategieën van het Vergunningenbeleid Wabo. Bij een conceptaanvraag wordt beoordeeld of het initiatief past binnen de ruimtelijke kaders en de welstandskaders en of het stadsdeel wil meewerken aan een wijziging. Voor de aanvrager betekent het in veel gevallen lagere leges ten opzichte van de formele behandeling van een

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2022 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

definitieve aanvraag. Ook is het dan nog niet nodig om uitgebreide tekeningen te laten maken, waardoor de kosten in deze fase beperkt kunnen blijven. Vooral voor grotere projecten en transformatiegebieden geeft dit de initiatiefnemer de mogelijkheid om te onderzoeken wat er wel en niet mogelijk is. De eerdere behandeling als conceptaanvraag heeft vaak tot gevolg dat de definitieve aanvraag snel en zonder problemen kan worden afgehandeld. Deze strategie is succesvol. Melding start/ gereed bouw Om effectief toezicht te kunnen houden is het van belang om op de hoogte te zijn wanneer de werkzaamheden worden uitgevoerd. In het verleden werd de start van een bouwproject sporadisch gemeld. Om dit te verbeteren is het ‘protocol startmeldingen bouw’ vastgesteld, waarin strategieën zijn neergelegd om naleving van deze verplichting te bevorderen. Dit protocol is opgenomen in het op 6 april 2021 vastgestelde beleidsdocument ‘Bijstelling Handhavingsbeleid Wabo 2021’. De verbetering van 2021 zet zich in 2022 door: op 4642 verleende vergunningen zijn er 3603 start- en gereed meldingen ontvangen. In 2021 waren dat 3806 start- en gereed meldingen op 5.133 verleende omgevingsvergunningen. Gezien de daling van het aantal verleende aanvragen is dit een goed resultaat.

bouwprojecten: Plan bij grote bouwwerken standaard een startgesprek in van de toezichthouder met de bouwer/ uitvoerder. Te bespreken onderwerpen zijn bouwdynamiek, veiligheid en geluidoverlast voor de omgeving. De afspraken hierover worden vastgelegd in het dossier. 3. Risico bij uitgestelde toetsing van de constructie: Dring erop aan dat bij grote bouwwerken tijdig de tekeningen met aanvullende constructies worden ingestuurd. Deze moeten worden getoetst door de Omgevingsdienst. Wettelijk moet de toetsing binnen 3 weken gedaan zijn, maar dit gaat nu vaak nog niet goed bij gecompliceerde bouwprojecten met veel tekeningen. Als dit niet tijdig gebeurd kan dat problemen geven bij controle en uitvoering van de bouw. 4. Betrek de uitvoering bij het bedenken van beleid in verband met de uitvoerbaarheid. Een uitvoeringstoets maken bij het opstellen van nieuw beleid zorgt ervoor dat tijdig naar boven komt wat in de uitvoering niet mogelijk of niet duidelijk is. Dit kan vervolgens in het beleid aangepast worden.

Warme overdracht interne organisatie Tijdens het proces van vergunning naar toezicht blijft de interne afstemming een uitdaging. Een ‘warme overdracht’ middels persoonlijk contact van de behandelaar richting de toezichthouder zorgt voor een vlotte en persoonlijke uitwisseling van de benodigde informatie. Vooral bij grote, gecompliceerde of bestuurlijk gevoelige aanvragen, nieuwe bouwmethodes of waar speciale vergunningsvoorwaarden zijn zal de warme overdracht een meerwaarde zijn. Ook bij het opstarten van een handhavingszaak zal een warme overdracht van de toezichthouder naar de behandelend jurist bijdragen aan een snel en accuraat proces. Aanbevelingen Uit de gesprekken met de medewerkers zijn nog een aantal aanbevelingen naar voren gekomen: 1. Digitaal communiceren: vraag bij de controle of de persoon toestemming geeft om per mail te communiceren en brieven te ontvangen voor het betreffende dossier. Zo kan er snel worden gecommuniceerd. Dit emailadres kan vervolgens in het werksysteem bij het dossier worden genoteerd. 2. Geluidsoverlast/ omgevingsveiligheid grote

Gemeente Amsterdam

Deel 3:

Slopen en asbest verwijdering

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2022 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

3. Slopen en asbestverwijdering

In Amsterdam wordt relatief veel gesloopt. Een groot deel van de panden is vóór 1993 gebouwd. De kans op aanwezigheid van asbest in deze panden is daarom groot. Bij werkzaamheden kan blootstelling aan asbest plaatsvinden. Blootstelling aan asbest levert gezondheidsrisico’s op. Eigenaren en gebruikers van panden, aannemers, uitvoerders en asbestverwijderaars moeten daarom steeds op de hoogte zijn van deze risico’s en hoe veilig te slopen met asbest. Op deze manier kan blootstelling aan asbest worden voorkomen. Amsterdam wil dat sloopactiviteiten veilig en deskundig worden uitgevoerd. Illegale sloop moet worden voorkomen. We willen bewerkstelligen dat sloopactiviteiten en asbestverwijdering op een veilige en gezonde wijze wordt uitgevoerd en dat blootstelling aan vrijgekomen asbest(vezels) wordt voorkomen. Inspanningen en resultaten Een sloopvergunning (omgevingsvergunning voor sloop) is nodig bij een monument of een beschermd stads- of dorpsgezicht of wanneer het bestemmingsplan aangeeft dat een omgevingsvergunning hiervoor nodig is. Voor alle andere gevallen voldoet een sloopmelding. Verwijderen van asbest tijdens bouwactiviteiten gebeurd als zelfstandig onderdeel, maar veelal in combinatie met sloopactiviteiten.

Het milieutoezicht op asbestsanering is een basistaak van de Omgevingsdienst tenzij de asbestsanering wordt uitgevoerd bij en door een particulieren en niet meer is dan 35 vierkante meter. Per 1 juli 2022 is in Amsterdam de toetsing en het toezicht van meldingen van sloop met asbest aan de Omgevingsdienst overgedragen. De Omgevingsdienst rapporteert over dit onderdeel in haar jaarverslag. Hierdoor zijn in de tweede helft van 2022 alleen de sloopmeldingen zonder asbest en de aanvragen om sloopvergunning bij een monument of bescherm stadsof dorpsgezicht bij de stadsdelen gebleven. In 2022 zijn tot 1 juli 2022 nog meldingen voor sloop met asbest door het betreffende stadsdeel behandeld. Het toezicht op asbestverwijdering en sloopactiviteiten wordt door de stadsdelen informatie gestuurd en

risicogericht uitgevoerd. De meldingen worden grotendeels middels administratief toezicht afgedaan. Dat houdt in dat de melding wordt beoordeeld op volledigheid en een korte risicobeoordeling wordt gedaan. Na de sloop wordt aan de hand van de beschikbare gegevens en ingediende stukken gecontroleerd of de asbestverwijdering conform de regelgeving heeft plaatsgevonden. Bij risicovolle situaties wordt op de locatie toezicht gehouden. Er zijn in 2022 slechts 2 (omgevings)vergunningen voor sloop verleend. Daarnaast zijn er 1568 sloopmeldingen met asbest ingediend en 593 sloopmeldingen zonder asbest. Er zijn 1054 sloopmeldingen met asbest administratief gecontroleerd en 649 ter plaatse. Bij sloopmeldingen zonder asbest zijn er 508 meldingen administratief gecontroleerd en 236 ter plaatse. Grote incidenten hebben niet plaatsgevonden in 2022.

Duiding en evaluatie Uit gesprekken met de inspecteurs blijkt dat het aantal overtredingen beperkt is als de sloopwerkzaamheden of asbestverwijdering door een professioneel bedrijf wordt uitgevoerd. Deze partijen zijn op de hoogte van de actuele regelgeving. Ook hebben zij een goede naam hoog te houden op het gebied van veiligheid voor zowel werknemers als de omgeving. Kanttekening hierbij is dat er op basis van de beleidsstrategieën slechts toezicht ter plaatse wordt gehouden bij situaties die vooraf als risicovol ingeschat worden. Dit betreft een beperkt deel van het totaal aantal ingediende meldingen. Ook bij dit risico gestuurde en daarmee beperkte toezicht worden echter overtredingen geconstateerd. Om beter zicht te krijgen op het aantal overtredingen bij professionele sloop dient de strategie te worden aangescherpt. Hierbij kan worden gedacht aan steekproefsgewijs toezicht ter plaatse bij de niet-risicovolle situaties. Bij klachten/ meldingen over illegale sloop en of asbestverwijdering worden vaker overtredingen geconstateerd. Gebrek aan kennis over de regelgeving en risico’s bij niet professionele partijen speelt hier een rol. In het Handhavingsbeleid Wabo en de bijstelling voor 2021 is bijvoorbeeld als strategie opgenomen

Gemeente Amsterdam

dat er voorlichting wordt gegeven aan de nietprofessionele uitvoerders. Deze strategie kan worden geïntensiveerd en uitgebreid. Uitwisseling gegevens Omgevingsdienst Door de scheiding tussen de behandeling van sloopactiviteiten met asbest bij de Omgevingsdienst en sloopactiviteiten zonder asbest bij de stadsdelen ontstaat soms onduidelijkheid over de situatie op de locatie. Zo is het voor een inspecteur in bepaalde gevallen niet duidelijk of op de bouwplaats asbest aanwezig kan zijn en of deze veilig betreden kan worden. Hierdoor kan er een gezondheidsrisico ontstaan voor de toezichthouder door blootstelling aan asbest. De uitwisseling van deze gegevens over meldingen of vergunningen voor asbestverwijdering van de Omgevingsdienst naar het stadsdeel behoeft verbetering. Doordat de stadsdelen en de Omgevingsdienst met verschillende systemen werken is het moeilijk om snel inzichtelijk krijgen of er asbest aanwezig is. De overdracht van de asbestslooptaak naar de OD en de afstemming van de processen/ systemen wordt projectmatig opgepakt.

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2022 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

Deel 4:

Brandveilig gebruik

Gemeente Amsterdam

4. Brandveilig gebruik De gemeente Amsterdam vindt een brandveilig woon-, werk en verblijfsklimaat voor alle bewoners en gebruikers belangrijk. Gebouwen moeten voldoen aan de wettelijke voorschriften op het gebied van brandveiligheid. Voor een deel van de panden geldt dat er omgevingsvergunning of melding voor brandveilig gebruik moet zijn. We willen bewerkstelligen dat het risico van brand bij bestaande (risicovolle) gebouwen vermindert, door het reduceren van de kans op brand en het beperken van de gevolgen van brand. De belangrijkste risico’s bestaan in panden met niet zelfredzame gebruiker, nachtverblijf of waar veel bezoekers komen. Dit zijn gebouwen in risicoklasse 1 en 2, waarvoor een omgevingsvergunning brandveilig gebruik noodzakelijk is. Voorbeelden zijn kinderdagverblijven, hotels, basisscholen en studentenhuizen. Een melding brandveiligheid volstaat voor panden met meer dan 50 gebruikers (kantoren, sportcentra, voortgezet onderwijsscholen, winkelcentra, etc), kamerverhuurpanden. Aanzienlijke brandveiligheidsrisico’s bestaan ook bij grote milieu-inrichtingen en bij leegstaande panden die worden getransformeerd tot woonruimte (zonder omgevingsvergunning).

Bij controle van een pand met een omgevingsvergunning of melding brandveilig gebruik wordt nagegaan welke maatregelen in het pand zijn genomen om de kans op brand te reduceren en de gevolgen van de brand te beperken. We willen dat eigenaren en gebruikers zich verantwoordelijk voelen voor de brandveiligheid van hun gebouw. Het komt in de praktijk echter regelmatig voor dat eigenaren en gebruikers onvoldoende op de hoogte zijn van de regelgeving of deze anders uitleggen. Hierdoor kunnen er brandonveilige situaties ontstaan. Ook het dagelijks gedrag van gebruikers is een voortdurend punt van aandacht. Bijvoorbeeld het blokkeren van vluchtroutes met obstakels, gebruik van verlengsnoeren, etc.

Inspanningen en resultaten Voor de vergunningverlening en de handhaving op brandveilig gebruik van gebouwen in Amsterdam zijn de stadsdelen en de Omgevingsdienst NZKG verantwoordelijk. Er wordt nu regelgericht toezicht gehouden op de brandveiligheid van bestaande

bouwwerken, met een ontwikkeling naar meer risico- en informatiegericht toezicht. Om het toezicht verder te professionaliseren en eenduidig te handelen, is door de stadsdelen in 2019 een stedelijk team ingericht met deskundigen op het gebied van brandveiligheid: het Expertise Team Brandveiligheid (ETB): Sinds mei 2022 heeft het ETB een vaste teammanager. Het ETB is verantwoordelijk voor het toezicht op brandveilig gebruik van panden in de hele stad van bestaande vergunningen en meldingen en houdt periodieke controles. De stadsdelen zijn verantwoordelijk voor de eerste controles bij een nieuwe vergunning of melding brandveilig gebruik. Vervolgens wordt dit aan het ETB overgedragen. Aantallen Ongeveer gelijk bleef het aantal ingediende aanvragen voor een omgevingsvergunning brandveilig gebruik. In 2022 waren dat 136 aanvragen en in 2021: 134. Dit betrof nieuwe of gewijzigde aanvragen. Het aantal meldingen brandveilig gebruik was in 2022 557 stuks, terwijl er in 2021 511 zijn ingediend. Controles In 2022 heeft het ETB 2325 controles uitgevoerd van meldingen of omgevingsvergunningen brandveilig gebruik. Slechts in 391 gevallen was de brandveiligheid direct akkoord. Na een her controle bleek ongeveer 65% op orde te zijn. Voor de overblijvende panden is eerst uitstel gegeven om de gebreken op te lossen.

Na de gegeven termijn is óf de termijn verlengd óf de handhavingsprocedure gestart. Tijdens de controles bleek vaak dat de vergunningen of meldingen verouderd zijn en/ of niet (meer) overeenkomt met het huidige gebruik van het gebouwwerk. Opvallend is dat in veel bouwwerken overtredingen zijn geconstateerd, maar ook dat veel ‘overtreders’ zich welwillend opstellen om de overtredingen te beëindigen. Hierdoor is de brand- en vluchtveiligheid van de gecontroleerde bouwwerken verhoogd. Handhaving Het ETB heeft in 2022 1934 constateringsbrieven verstuurd, dit is de eerste stap in de handhaving. Het aantal opgelegde last onder dwangsom/ last onder bestuursdwang bedroeg 102. Slechts in 4 gevallen

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2022 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

heeft dit tot een invorderingsbesluit geleid. Er is een zeer beperkt aantal handhavingsmeldingen (klachten) en signalen van ketenpartners ontvangen: in 2022 waren dat er 5. Plus 1 officieel handhavingsverzoek. Brandincidenten In 2022 hebben in totaal 527 binnenbranden in bestaande gebouwen in Amsterdam gewoed. Oorzaken (kunnen) zijn een technisch gebrek of menselijk handelen zoals brandstichting, onveilig gebruik van kaarsen, spelen met vuur, niet opletten met koken of de sigaret op een onveilige plek leggen. Twee grote brandincidenten in wooncomplexen Eind 2022 zijn er 2 grote brandincidenten geweest in wooncomplexen. Op 13 november 2022 aan de Riekerhaven in een tijdelijk containerwoningencomplex met woonfunctie en op 24 december 2022 in de meterkast van een flat aan de Slotermeerlaan Zorgen om brandgevaar in tijdelijke containercomplexen heeft geleid tot een snel onderzoek en risicoanalyse van gelijksoortige complexen in Amsterdam. Het ETB heeft hierin voortvarend de leiding genomen en daarbij samengewerkt met de stadsdelen, de Brandweer, de Omgevingsdienst, eigenaren, beheerders en bewoners van de onderzochte woongebouwen. Conclusie van dit onderzoek dd 17 januari 2023 is dat in het merendeel van de containerwoningencomplexen maatregelen moeten worden genomen en/of voorzieningen worden getroffen om te voldoen aan het Bouwbesluit 2012.

Ook het gedrag van de bewoners bleek een risico: bijvoorbeeld door opslag en obstakels in de vluchtroutes, opslag in meterkasten, etc. Hierop is direct een project opgestart om de geconstateerde gebreken op te heffen en in samenwerking met de ketenpartners aanvullende maatregelen te bedenken om de brandveiligheid te verhogen. Dit project loopt door in 2023. De gemeenteraad wordt op de hoogte gehouden van de stand van zaken en ontwikkelingen.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13859905/1