Jaarverslag en beleidsevaluatie VTH_.pdf

Duiding en evaluatie Het ETB heeft in 2022 2.325 controles brandveilig gebruik uitgevoerd. Dat is beduidend meer dan in de 1.124 controles in 2021 en de 1.365 controles in 2020. Dat is te verklaren door het beëindigen van de corona maatregelen en de inhaalslag die ETB gemaakt heeft door stevig in te zetten op controles bij risicovolle gebouwen met klasse 1 en 2. Deze bouwwerken worden nu jaarlijks gecontroleerd. Dit was ook onderdeel van het verder opschonen van de basisadministratie van gebouwen met een vergunning brandveilig gebruik, de zogenaamde Stedelijke objectenlijst. Voor de

panden met de hoogste risicoklasse: 1 en 2 is deze objectenlijst nu op orde en actueel. Panden in de minder risicovolle klassen 3 en 4 worden in 2023 verder opgepakt: deze worden bezocht en de objectenlijst verder geactualiseerd. Panden in risicoklasse 3 en 4 zijn bijvoorbeeld buurthuizen, kantoor, sport, winkels en horeca e.d. bestemd voor minder mensen. Vervolgcontroles van vergunningen en meldingen worden planmatig en risicogestuurd ingepland op basis van een frequentieafspraak per risicocategorie. Dit houdt in dat gebouwen met een functie die in een hogere risicocategorie vallen, vaker worden gecontroleerd. Themaopgave Project Zorg convenant 2.0 Het Convenant Brandveiligheid in de Zorg 2.0 is in april 2021 door de convenantpartners ondertekend. Het omvat een gezamenlijke en cyclische methodiek om de risico’s op het gebied van brandveiligheid van deelnemende zorginstellingen te monitoren, te verbeteren en te waarborgen. Samenwerking tussen de zorginstellingen, gemeente Amsterdam, Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied en de Brandweer Amsterdam-Amstelland is hierbij het uitgangspunt. De beheersing van de brandveiligheid door een zorginstelling vindt daarbij plaats aan de hand van een brandveiligheidsmanagementsysteem. Verbetering van de brandveiligheid gebeurt daardoor op organisatieniveau binnen de instellingen.

Het ETB voert bij een zorginstelling systeemtoezicht uit via audits. Op basis hiervan kan zij de zorginstelling adviseren over het verbeteren van de brandveiligheid. De aangesloten ziekenhuizen vallen onder de verantwoordelijkheid van de Omgevingsdienst. Het introduceren van systeemtoezicht betekent overigens niet dat het reguliere toezicht geheel verdwijnt. Zowel regulier toezicht als het systeemtoezicht kunnen in bepaalde gevallen (naast elkaar) blijven bestaan. Het ETB ontwikkelt nu de implementatie en borging van dit systeemtoezicht. Als dit goede resultaten oplevert, dan kan ook op andere functies worden gebruikt. Waar in 2021 de focus bij de gemeente lag op het netwerk en de kennisoverdracht naar de deelnemende partijen, zijn in 2022 de voorbereiding voor de audits gestart. Om uitvoering te geven aan het convenant zijn in 2022 3 toezichthouders brandveiligheid opgeleid tot auditors en is het werkproces opgestart over hoe dit uit te voeren. De daadwerkelijke uitvoering van het systeemtoezicht bij de deelnemende zorginstellingen wordt in 2023 via audits gestart.

Gemeente Amsterdam

23

Deel 5:

Monumenten

24

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2022 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

5. Monumenten

Amsterdam telt, naast ruim 9800 monumenten, zes beschermde stads- of dorpsgezichten en de grachtengordel die op de UNESCO-Werelderfgoedlijst staat, ook nog een heleboel andere bouwwerken, objecten en structuren van historische waarde. Alle wettelijk beschermde en ook de (nog) niet wettelijk beschermde cultuurhistorisch waardevolle bouwwerken en gezichten samen noemen we erfgoed. De aantrekkelijkheid van Amsterdam en Weesp voor bewoners en bezoekers komt mede voort uit haar historische bebouwing. Het is van belang zorgvuldig met deze historische waarden om te gaan. We willen bewerkstelligen dat de monumentale waarde van bouwwerken bewaard wordt en monumenten toekomstbestendig en in optimale conditie blijven. Zowel bestemmingsplannen als welstandsnota’s doen uitspraken over de ruimtelijke kwaliteit binnen een gemeente. Het bestemmingsplan geeft de primaire voorschriften: het regelt dat er een bouwwerk met een bepaalde functie en van een bepaalde omvang op een locatie mag komen. Aanvullend op het bestemmingsplan geeft de welstandsnota aanwijzingen voor het uiterlijk van een bouwwerk. Dit zijn de secundaire voorschriften, bijvoorbeeld voor de exacte plaats van een bouwwerk of van welke materialen iets gemaakt moet worden. De stad Amsterdam hecht waarde aan de kwaliteit van de gebouwde omgeving; het is een publiek belang om zorgvuldig met die omgeving om te gaan.

Tegelijkertijd wil de gemeente burgers niet onnodig beperken in de mogelijkheid gebouwen aan te passen aan hun wensen. Het beoordelen van bouwplannen op redelijke eisen van welstand is een manier om deze twee uitgangspunten in de praktijk te brengen. Voordat een vergunning wordt verleend voor een bouwwerk, wordt het uiterlijk van het bouwwerk op zichzelf en in relatie tot de omgeving beoordeeld; het moet letterlijk ‘wel staan’. De welstandsnota is het inhoudelijk kader voor die beoordeling.

Inspanningen en resultaten De druk op de bestaande bebouwing en daarmee op de monumentale panden is en blijft groot. Gebruikers van monumenten willen optimaal gebruik maken van het pand. Kopers van monumenten starten soms zonder vergunning met een verbouwing. Aanpak van illegale activiteiten bij monumenten is steeds een prioriteit geweest bij de stadsdelen via gebiedstoezicht. Er is gebiedstoezicht om alert te zijn op (illegale) wijzigen / bouwwerkzaamheden aan monumenten. In het centrum wordt dagelijkse gebiedstoezicht uitgevoerd om illegale sloop- en bouwwerkzaamheden op te sporen. Er wordt veel aan voorlichting gedaan, maar er zijn nog steeds eigenaren van mening dat alleen de voorgevel monumentaal is. Binnen dit thema wordt samengewerkt tussen de stadsdelen en de afdeling Monumenten en Archeologie van Ruimte en Duurzaamheid. Onder meer voor het adviseren in het kader van vergunningverlening middels de commissie ruimtelijke kwaliteit. Voorheen: de ‘welstandscommissie’ genoemd. In 2022 zijn er 1036 aanvragen ingediend voor een omgevingsvergunning voor wijziging van een monument. Er zijn 736 vergunningen daadwerkelijk verleend. De inspanningen binnen het thema monumenten verschillen sterk tussen de stadsdelen omdat het aantal monumenten per stadsdeel ook sterk verschilt. Zo zijn er in stadsdeel Centrum 387 vergunningen verleend en in stadsdeel Zuidoost slechts twee.

Bij 804 vergunningen voor het wijzigen van een monument is een controle uitgevoerd in 2022. Er zijn meer vergunningen gecontroleerd in 2022 dan er zijn verleend in 2022, door een ‘overloop’ van uitvoering van vergunningen uit eerdere jaren. Van de 804 gecontroleerde vergunningen waren er 551 in Centrum; 132 in Zuid, 41 in West, 36 in Oost, 19 in Noord, 7 in Weesp, 14 in Nieuw-West en 2 in Zuidoost. Hierbij is in 39 gevallen een afwijking van de vergunning geconstateerd waarvan twintig in Centrum en vijftien in Zuid, twee in Oost en een in West.

Gemeente Amsterdam

25

Signalen van buiten In 2022 zijn 88 handhavingsmeldingen en signalen van ketenpartners ontvangen. Hiervan waren er 66 afkomstig uit Centrum. Handhavingsverzoeken: totaal elf. Waarvan vijf in Zuid, vier in Centrum en twee in Oost. In de andere stadsdelen geen. Aantal inspecties naar aanleiding van handhavingsmeldingen en -verzoeken gerelateerd aan monumentale bouwwerken. Totaal 101 waarvan 80 in Centrum. Aantal inspecties n.a.v. handhavingsmeldingen en -verzoeken gerelateerd aan monumentale bouwwerken waarbij een overtreding is geconstateerd. Totaal 45 waarvan 35 in Centrum. Handhaving (geen onderscheid in aanleiding voor handhaving) In het huidige bijgestelde Wabo-beleid is een bestuursrechtelijke aanpak opgenomen. In 2022 zijn in totaal 119 constateringsbrieven, voornemens en handhavingsbesluiten verstuurd waarvan 86 in Centrum. Daarnaast is in negentien gevallen een bouw- of sloopstop opgelegd waarvan dertien in Centrum.

Aanvullende opgaven

geconstateerde overtreding proces verbaal wordt opgemaakt en aangifte wordt gedaan bij het Openbaar Ministerie. Deze is opgenomen in de Bijstelling van het Handhavingsbeleid Wabo. Er heeft afstemming met het Openbaar Ministerie plaatsgevonden over dit ontwikkelde beleidsinstrument. Zo wordt de kans vergroot dat na het doen van aangifte door de gemeente een strafrechtelijke procedure wordt opgestart. De dreiging van strafrechtelijk optreden werkt afschrikkend. Het daadwerkelijk opstarten van een strafrechtelijke procedure komt (hierdoor) nauwelijks voor. De strategie ‘voorlichting’ uit het Handhavingsbeleid Wabo kan verder worden aangescherpt door meer in te zetten op specifieke doelgroepen. Eén van die doelgroepen zijn professionele partijen zoals projectontwikkelaars en woningcorporaties. Verder is informatie gestuurd toezicht een van de strategieën van het Wabo beleid. Informatie gestuurd toezicht omvat zowel het uitvoeren van toezicht op verleende omgevingsvergunningen voor het wijzigen van een monument als het uitvoeren van gebiedstoezicht (actieve opsporing).

Om beschadigingen van monumentale waarden te voorkomen is het van belang dat nieuwe eigenaren goed op de hoogte zijn van de regels. Door goede communicatie proberen we overtredingen te voorkomen. Als aanvullende opgave is capaciteit gereserveerd om nieuwe eigenaren van monumenten proactief te informeren. Hierbij worden zij op de hoogte gesteld van de bijzondere status van hun pand en de verantwoordelijkheid die daarbij komt kijken. Maandelijks worden ongeveer 200 brieven aan nieuwe eigenaren gestuurd.

Duiding en evaluatie Overtredingen van de regelgeving en eventueel daaruit volgende beschadigingen van monumentale panden zijn vaak te wijten aan de inzet van onbekwame aannemers. Er is een groot verloop in personeel van aannemers, waardoor de wel aanwezige kennis verloren gaat. Dit leidt veelal tot vernieling en onherstelbare beschadiging. Ook wordt steeds vaker vergunningsvrij verbouwd, waarbij vergeten wordt dat voor monumentale panden of onderdelen daarvan een omgevingsvergunning benodigd is. Daarnaast is samen met Monumenten en Archeologie aanvullend beleid voor monumenten ontwikkeld. Als extra beleidsinstrument is een ‘Monumenten matrix’ ontwikkeld, waarmee kan worden bepaald of bij een

26

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2022 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

Deel 6:

Kwaliteit bestaande bouw

Gemeente Amsterdam

27

6. Kwaliteit bestaande bouw

Amsterdam en Weesp zijn mooie steden. Veel mensen verblijven er met plezier. Dat willen we zo houden. Kwaliteit van woningen en andere gebouwen is belangrijk voor de veiligheid en gezondheid van individuele bewoners en gebruikers. Het is ook belangrijk voor de leefbaarheid en het voortbestaan van de bestaande gebouwen en buurten. We willen bewerkstelligen dat de kwaliteit van bestaande woningen binnen Amsterdam wordt verbeterd. Gebouwen in Nederland moeten voldoen aan een minimale wettelijke kwaliteit. Het onderhoud en beheer van gebouwen is de verantwoordelijkheid van de eigenaar. Toezicht op de wettelijke minimale kwaliteit wordt uitgevoerd door de stadsdelen. Het voorkomen van het bezwijken van (delen van) bestaande gebouwen is een essentieel onderdeel van het waarborgen van een veilige leefomgeving in de stad. Constructieve gebreken van gebouwen kunnen ontstaan door natuurlijke veroudering of verandering van het gebruik. Datzelfde geldt voor andere aspecten van gebouwen woningkwaliteit. Bouwwerken moeten voldoen aan de bouwregelgeving voor bestaande bouw op het gebied van gebouwkwaliteit. Eigenaren moeten zich verantwoordelijk voelen voor de constructieve veiligheid en kwaliteit van hun bouwwerk. Kwaliteit van bestaande bouw is binnen het vergunningen- en handhavingsbeleid Wabo onderverdeeld in twee thema’s: Constructieve veiligheid en Gebouwkwaliteit.

Beide thema’s zijn sterk met elkaar verbonden. Constructieve klachten in een gebouw betekenen vaak dat er ook andere kwaliteitsklachten zijn, en andersom. Dit speelt vooral bij woningen. Binnen deze thema’s is samenwerking tussen de stadsdelen, de Omgevingsdienst en directie Wonen van belang. Dit vergt voortdurende inspanning om de resultaten verder te optimaliseren.

28

Inspanningen en resultaten constructieve veiligheid Toezichthouders vormen zich periodiek op basis van een quickscan een oordeel op hoofdlijnen van de constructieve staat van een pand. De verzamelde dossiers worden vervolgens risicogericht en projectmatig opgepakt, waarbij de panden met de grootste constructieve risico’s meer diepgaand worden geïnspecteerd en waar nodig aangepakt. Hierbij wordt samengewerkt met directie Wonen. In 2020 is al gebleken dat problemen rondom constructieve veiligheid en slechte funderingen bij bepaalde stadsdelen meer voorkomen dan bij andere stadsdelen. De inzet op dit onderwerp verschilt daarmee per stadsdeel. Stadsdelen houden daarnaast reactief toezicht op basis van signalen en handhavingsverzoeken en -meldingen. In 2022 zijn er 100 handhavingsmeldingen en verzoeken bij de stadsdelen met betrekking tot constructieve veiligheid binnengekomen. Ten aanzien van de afhandeling van vergunningen is noemenswaardig dat in 2022 de NEN is gewijzigd ten aanzien van de onderbouwing van de draagkracht naar de fundering. Hierdoor moeten er nu bij meer aanvragen funderingsgegevens worden aangeleverd, dit kost meer tijd en moeite van de aanvrager.

Inspanningen en resultaten gebouwkwaliteit Een goede woning is een basisbehoefte voor bewoners en belangrijk voor de leefbaarheid in de stad. Toezicht en handhaving op gebouwkwaliteit is veelal een intensief en langdurig (juridisch) traject. Deze toezichten handhavingstaak wordt vooral door de stadsdelen uitgevoerd. Stadsdelen voeren planmatig toezicht uit. Ook reageren zij op meldingen en woningklachten. In 2022 zijn er 284 handhavingsmeldingen geregistreerd bij de stadsdelen met betrekking tot woningkwaliteit. Programma Woningkwaliteit Om nog meer actief aandacht te vragen voor en besteden aan de kwaliteit, veiligheid en gezondheid van de woningvoorraad is het programma Woningkwaliteit bij de directie Wonen in leven

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2022 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

geroepen. Het programma levert een bijdrage aan het behouden en verbeteren van de woningkwaliteit in Amsterdam door inzet op het borgen van wettelijke woningkwaliteit, het voorkomen dat woningen verslechteren en het stimuleren van een extra kwaliteitsimpuls voor woningen. Voor meer informatie met betrekking tot de activiteiten van het programma Woningkwaliteit: verwijzen we naar de raadsinformatiebrief van 23 mei 2023 die is aangeboden aan de gemeenteraad.

Aanvullende opgaven Programma Bruggen en Kademuren Voor 2027 moeten 850 verkeersbruggen en bijbehorende kades getoetst zijn op veiligheid. Het VTH maakt onderdeel uit van een stedelijk projectteam. Er is 1 loket en proces van behandelen van vergunningaanvragen, het uitvoeren van toezicht en waar nodig handhaven. De stadsdelen hebben capaciteit geleverd aan dit stedelijk projectteam. In Reigersbos Zuidoost is hard gewerkt aan verbetering van de gebouwkwaliteit en verduurzaming van enkele wooncomplexen. In Weesp is een gevelscan uitgevoerd. In Nieuw-West is regelmatig sprake van vocht en schimmel. Bewonersgedrag, onder andere door ventileren, speelt hier een rol in, voorlichting blijft daarom belangrijk. De toezichthouders proberen geconstateerde schimmel- en vochtproblemen in samenspraak met de eigenaren/ bewoners op te (laten) lossen. In uiterste gevallen wordt een last onder dwangsom opgelegd. In het Centrum is in 2022 actief aangeschreven op constructieve veiligheid.

Duiding en evaluatie Constructieve veiligheid Het nieuwe funderingsbeleid is op 16 november 2021 vastgesteld door het college. De kern van het stuk luidt als volgt. Op basis van de Woningwet kan de eigenaar van een pand aangeschreven worden om funderingsherstel uit te laten voeren. Het uitvoeren van funderingsherstel is echter een ingrijpende gebeurtenis voor de bewoners/ bedrijven op de begane grond. Het is daarnaast een zeer kostbare aangelegenheid voor een eigenaar, die uiteraard ook de bewoner kan zijn. Om te voorkomen dat er casco- funderingsonderzoeken en aanschrijvingen door de gemeente plaatsvinden zonder dat een pand daartoe een concrete aanleiding geeft, zijn in deze beleidsregel criteria opgenomen, om te bepalen wanneer besloten wordt een casco- funderingsonderzoek te gaan uitvoeren, hoe zo’n onderzoek plaatsvindt en welke criteria gelden om te bepalen of een eigenaar maatregelen dient te treffen. Hiermee wordt een helder kader geschapen voor de medewerkers van de gemeente en bewoners, eigenaren van panden en bedrijven van Amsterdam met betrekking tot de toepassing van deze wettelijke bevoegdheid. Gerichte inzet op casco-funderingsonderzoeken heeft in 2022 niet plaatsgevonden vanwege gebrek aan capaciteit. Wel is handhavend opgetreden naar aanleiding van incidenten.

De advisering van de Omgevingsdienst laat soms (te) lang op zich wachten door gebrek aan capaciteit en beschikbaar gekwalificeerd personeel. Hierdoor lopen deelgoedkeuringen vertraging op.

Omdat de meeste stadsdelen niet of beperkt ervaring hebben met een funderingsaanpak, werken het programmateam Woningkwaliteit en stadsdeel Centrum sinds eind 2018 samen om de kennis van en over funderingsonderzoek en -herstel actief bijeen te brengen en te delen. Om uitvoering te geven aan bovenstaande taken is het noodzakelijk om meer aandacht te besteden aan de informatie overdracht aan de overige stadsdelen op dit thema. In 2022 heeft een funderingszaak in West op de Admiraal de Ruyterweg veel inspanning gevergd. Hier bleek eerder meerdere panden snel te verzakken en speelde een langdurige discussie over herstel dan wel sloop en vervolgens nieuwbouw.

Gemeente Amsterdam

29

Deel 7:

Planologisch gebruik

30

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2022 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

7. Planologisch gebruik

De ruimte in Amsterdam en Weesp is schaars. Daarom moet er goed nagedacht worden welk gebruik waar passend is. Er moet een evenwicht zijn tussen wonen, bedrijvigheid en recreatie. Dit wordt vastgelegd in bestemmingsplannen. Een goede ruimtelijke ordening moet in ieder geval bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving. Bedrijven en bewoners zoeken vaak naar mogelijkheden om de ruimte op de voor hen meest optimale wijze te benutten. Dit valt niet altijd één op één samen met het in het bestemmingsplan neergelegde gebruik. We willen bewerkstelligen dat de planologische visie op bouwwerken en open terreinen wordt verwezenlijkt, waardoor er evenwicht bestaat tussen wonen, bedrijvigheid en recreatie. Strijdig gebruik heeft impact op de directe omgeving. Zeker als er sprake is van een illegaal hotel of prostitutie in woningen en massagesalons. Het is daarom van belang dat bouwwerken en terreinen volgens de geldende bestemmingsplannen worden gebruikt. Elke aanvraag voor een omgevingsvergunning voor afwijken van de ruimtelijke regels wordt getoetst aan deze bestemmingsplannen. Wanneer zonder toestemming wordt afgeweken van de regels in bestemmingsplannen, ontstaat er een mogelijk risico tot overlast. Binnen dit thema wordt actief samengewerkt tussen de stadsdelen, Wonen en Ruimte & Duurzaamheid.

Inspanningen en resultaten In 2022 zijn er 2102 aanvragen omgevingsvergunningen voor afwijken ruimtelijke regels ontvangen. De verdeling over de stadsdelen was als volgt; Centrum 432, Zuid 533, West 306, Oost 332, Noord 169, Zuidoost 80 en stadsgebied Weesp 69. Er zijn 2127 Omgevingsvergunningen voor afwijken ruimtelijke regels verstrekt. De verdeling over de stadsdelen was hiervoor als volgt; Centrum 327, Zuid 435, West 250, Oost 309, Noord 465, Zuidoost 61 en stadsgebied Weesp 115. De aanvragen zijn getoetst conform de uitgangspunten in het Vergunningenbeleid Wabo. Om strijdig gebruik te constateren, is het betreden van een pand of woning vrijwel altijd nodig. Vooral

als vergunningen om af te wijken van het volgens het bestemmingsplan toegestane gebruik worden geweigerd wordt dit extra gecontroleerd. Daarnaast zijn we vooral afhankelijk van meldingen omdat we niet achter de voordeur kunnen kijken. Wonen in bedrijfsruimtes van bedrijfsverzamelgebouwen, bijvoorbeeld Westpoort, is een aandachtspunt. Binnen dit thema zijn handhavingsverzoeken en – meldingen opgepakt (reactief toezicht). Verzoeken en meldingen van bewoners, belangengroeperingen maar ook vanuit de eigen basisregistratie. In 2022 zijn er 241 signalen via ketenpartners, handhavingsverzoeken van Amsterdammers en signalen vanuit de BAG-registratie ontvangen over illegaal planologisch gebruik. Voorlichting Voorlichting is op verschillende manieren gegeven. Bijvoorbeeld via de telefonische spreekuren van de plantoetsers, tijdens het uitvoeren van toezicht en het behandelen van handhavingsverzoeken. Er wordt dan veel context en uitleg gegeven over wat wel en niet is toegestaan op een bepaalde locatie. Conceptaanvragen Het actief sturen op conceptaanvragen is een belangrijke strategie uit het Vergunningenbeleid Wabo. Van deze mogelijkheid maakten veel Amsterdammers ook in 2022 gebruik.

Het actief sturen op het indienen van een conceptaanvraag wordt nog steeds als een waardevolle strategie gezien: zowel voor de initiatiefnemer (de kosten zijn relatief laag) als de plantoetsers (sneller proces bij de eventueel daaropvolgende volledige aanvraag).

Aanvullende opgaven Op Het Domijn in Weesp heeft een project plaatsgevonden waarbij alle aanwezige opstallen zijn gecontroleerd en in kaart gebracht welke constructieve wijzigingen daarin hebben plaatsgevonden waarvoor geen omgevingsvergunning is verleend. Middels een grote kaart werd duidelijk welke overtredingen zijn begaan en is prioritering aangebracht in de met spoed te legaliseren constructieve wijzigingen. Deze aanpak heeft geleid tot een complete aanvraag begin 2023.

Gemeente Amsterdam

31

In stadsdeel Zuid geldt in het bestemmingsplan een regeling voor het behouden van oude ambachten. De reden hiervoor is dat bedrijven in De Pijp een belangrijk aandeel hebben in de sfeer, de eigenheid en het vestigingsklimaat voor andere functies in De Pijp. Met de regeling moet worden voorkomen dat ambachtelijke bedrijven verdrongen worden door financieel sterkere functies. Het risico is dat anders een minder diverse functiemix ontstaat, waardoor De Pijp zijn typische sfeer op dit gebied verliest. Dit betekent dat wanneer een ambachtelijk bedrijf op een bepaald adres verdwijnt, enkel een ander ambachtelijk bedrijf zich daar mag vestigen. Periodiek houden de toezichthouders in Zuid in samenwerking met het gebiedsteam en R&D toezicht op deze regeling. In stadsdeel Centrum is actief ingezet op handhaving van het bestemmingsplan winkeldiversiteit. Dit is een pijler uit de ‘Aanpak binnenstad’. Doel is het bevorderen van de winkel- en horecadiversiteit en daarmee de aantrekkelijkheid en leefbaarheid van de binnenstad voor bewoners. In 2022 is de naleving van de regels van het bestemmingsplan Winkeldiversiteit licht toegenomen door enkele (tijdelijke) sluitingen. Het doel is dat de meest beeldbepalende vormen van overlast en verloedering zoveel mogelijk zijn voorkomen of bestreden en structureel zoveel mogelijk op het bereikte niveau worden gehouden.

In 2022 is in stadsdeel Centrum een pilot aanpak LED-schermen voorbereid met de inzet dit in 2023 uit te voeren.

Duiding en evaluatie Er is behoefte aan een strategie om systematisch strijdig gebruik in kaart te brengen. Delen van de stad bevinden zich in transformatie, bijvoorbeeld van industrie/bedrijventerreinen naar wonen. In zulke gebieden wordt vaak al in bedrijfspanden gewoond. Deze behoefte is er ook voor het landelijk gebied van stadsdeel Noord. Gebiedstoezicht is het actief opsporen van illegale activiteiten. Gebiedstoezicht waarbij alleen vanaf de straat wordt gekeken is voor het constateren van strijdig gebruik geen toereikende strategie. Niet toegestaan gebruik is niet zomaar te constateren. Toezichthouders hebben in het voorbijgaan van een pand niet alle gebruiksregels als parate kennis. Gebruiksovertredingen zijn minder opvallend dan bouwen in strijd met de bestemmingsplanregels. Het vindt voornamelijk plaats ‘achter de gevel’. Via gebiedstoezicht is niet alles te zien wat in een pand gebeurt. De strategie voor het constateren van strijdig gebruik moet worden aangescherpt naar een vorm van informatiegestuurd toezicht Omgevingswet De Omgevingswet en de overgang van verschillende bestemmingsplannen in een gemeente naar een overkoepelend omgevingsplan vraagt een goede voorbereiding door het VTH-domein samen met Ruimte en Duurzaamheid.

In 2022 heeft de aanpak van zogenoemde ‘darkstores’ veel inzet gevraagd van VTH. Vestiging van dit soort activiteiten in buurten en wijken leidt namelijk veelal tot overlast. Voorbeelden zijn: geluidsoverlast zowel overdag als in de (late) avonduren, parkeeroverlast, veel laad- en losbewegingen, wachtende koeriers, grote aantallen geparkeerde scooters en fietsen, brommende koelunites en dichtgeplakte ramen. Deze overlast doet zich nog meer gelden in buurten waar sprake is van een hoge bebouwingsdichtheid in combinatie met schaarse openbare ruimte. Het is daarom van belang dat we hier adequaat tegen kunnen optreden om te zorgen voor een aanvaardbaar woon en leefklimaat. Het aanpakken van darkstores en de overlast die daarmee gepaard gaat is een belangrijke opgave voor de afdelingen Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH) van de stadsdelen. Daarnaast zijn er ook bedrijven die een aanvraag kunnen indienen die aan de hand van het nieuwe beleid getoetst zullen moeten worden.

32

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2022 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

Deel 8:

Milieu en APV, Alcoholwet en WOK

Gemeente Amsterdam

33

8. Milieu en APV, Alcoholwet en Wok

In Amsterdam vindt veel bedrijvigheid plaats in een dichtbevolkte omgeving. Verschillende wet- en regelgeving beschermt de leefbaarheid van de buurten. Binnen dit thema hebben we het over de VTH-taken die worden uitgevoerd op grond van het Activiteitenbesluit, de Algemene Plaatselijke Verordening, Alcoholwet en de Wet op de Kansspelen. We willen bewerkstelligen dat overlast op het gebied van geur en geluid door horeca en andere kleine bedrijven in de directe omgeving wordt verminderd.

Inspanningen en resultaten Horeca Regulier toezicht op horecabedrijven vindt integraal plaats. Dit betekent dat tijdens een controle wordt bekeken of de inrichting voldoet aan de wet- en regelgeving: zoals de Wabo, APV en de Alcoholwet. Om een horeca inrichting te mogen uitbaten is een exploitatievergunning verplicht. In 2022 zijn 694 aanvragen ingediend voor een exploitatievergunning horeca (APV). 227 hiervan in Centrum, Zuid 106, West 99, Noord 87, Oost 84, Nieuw-West 65 , Weesp 13 en Zuidoost 13. Het aantal vergunningen dat daadwerkelijk is verleend in 2022 was 490. Hiervan waren er 180 in het Centrum, Zuid 76, Noord 69, Oost 58, West 58, Nieuw-West 38, Zuidoost 6 en Weesp 5. Daarnaast zijn er in 2022 ook nog 744 wijzigings-/ verlengingsaanvragen voor een exploitatievergunning horeca gedaan. 337 in Centrum, 132 Zuid, 105 West, 73 Oost, 39 Nieuw-West, 30 in Zuidoost, 24 in Noord en 4 in Weesp. Hiervan zijn 692 wijzigings/ verlengingaanvragen verleend. Centrum 333, Zuid 119, West 109, Oost 57, Nieuw-West 31, Noord 21, Zuidoost 18, Weesp 4. Tot 1 oktober 2022 gold de tijdelijke terrassenregeling in verband met Corona. In 2022 zijn nog maar liefst 1209 aanvragen gedaan voor een tijdelijk terras. Hiervan zijn er 1105 vergund. Dit heeft vanzelfsprekend een forse inspanning van VTH gevergd. Per 1 oktober is deze regeling gestopt.

Dit betekent dat het terras toen verwijderd moest zijn dan wel over een reguliere terrasvergunning moest beschikken.

34

Dat de tijdelijke terrassenregeling zou eindigen was op voorhand duidelijk. Om te voorkomen dat er een groot aantal handhavingszaken zouden ontstaan, is volop ingezet op voorlichting en het contact leggen met ondernemers. Enerzijds om nadrukkelijk te wijzen op het eindigen van de tijdelijke regeling en de gevolgen daarvan en anderzijds om te wijzen op de mogelijkheid om, indien dit in de lokale situatie inpasbaar en toegestaan is, een permanente vergunning aan te vragen. Deze aanpak was een succes, het grootste deel van de ondernemers heeft de corona terrassen op tijd zelf verwijderd. Bij het toezicht hierop is als eerst prioriteit gelegd bij de uitgaanspleinen en straten met een krappe doorloopruimte. Daarnaast zijn er ook permanente vergunningen aangevraagd, in Zuid waren dit er bijvoorbeeld veertien. Alcoholwet De belangrijkste doelstellingen van de Alcoholwet zijn: • • •

alcoholmatiging en tegengaan gezondheidsschade; tegengaan oneerlijke concurrentie door de paracommercie; terugdringen problemen in de sfeer van de open­ bare orde

Er zijn in 2022 417 vergunningen voor de Alcoholwet ingediend. 143 daarvan waren in Centrum, 78 in Zuid, 63 in West, 47 in zowel Oost als Noord, 18 in NieuwWest, 11 in Weesp en 10 in Zuid-Oost. Hiervan zijn er 367 verleend. Het gaat deels om nieuwe horecazaken, maar ook om bedrijfsovernames of verlengingen. Daarnaast zijn er 1064 wijzigingen leidinggevende gemeld. Hiervan zijn er 935 goedgekeurd. In het Centrum is toenemende aandacht voor overtredingen van de Alcoholwet door winkels die geen alcohol mogen verkopen. Eigen onderzoek verkoop alcohol aan minderjarigen heeft uitgewezen dat ruim twee derde van de bezochte winkels het verbod negeert. Beide onderwerpen zijn vanaf 2023 aandachtspunten bij Integrale handhaving Wallen. Wet op de Kansspelen De aanwezigheidsvergunning is verplicht voor het plaatsen van speelautomaten in de horeca. De

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2022 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

meeste daarvan bevinden zich in Centrum en West. Daarnaast zijn er speelautomatenhallen. Er zijn in 2022 59 vergunningen aangevraagd op grond van de Wet op de Kansspelen. Hiervan zijn 37 vergunningen verleend. Het vergunningstelsel is veranderd. Dit betekent dat er geen vergunningen meer zijn met een onbeperkte geldigheidsduur maar voor maximaal 15 jaar. Hiermee krijgen ook andere ondernemers de kans om tot deze branche toe te treden. De bestaande vergunninghouders zijn hierover geïnformeerd en dit heeft veel bezwaren van ondernemers opgeleverd.

Aanvullende opgaven

Evenementen Evenementen, groot of klein, voegen op veel manieren iets toe aan de stad, door bij te dragen aan belangrijke doelstellingen op het gebied van cultuurparticipatie, sociale cohesie, economie, levendigheid en het versterken van kernwaarden van de stad.

In Centrum is in 2022 het project geuroverlast afgerond. Sinds eind 2018 treft stadsdeel Centrum extra maatregelen ter voorkoming van het ontstaan van geurhinder bij horecabedrijven. Een van deze maatregelen betreft het voeren van preventieve gesprekken met exploitanten voordat zij hun horecagelegenheid openen. Een andere maatregel is het verbeteren van de samenwerking tussen de verschillende afdelingen binnen het stadsdeel met als doel om geurproblematiek zo efficiënt mogelijk te verhelpen en waar mogelijk te voorkomen. Gedurende het project hebben toezichthouders gebruikstoezicht naar aanleiding van de preventieve controles in zeven gevallen aan exploitanten medegedeeld dat het stadsdeel voornemens was om de exploitatievergunning te weigeren, omdat een goed woon- en leefklimaat voor de omgeving niet kon worden gewaarborgd. Van deze exploitanten hebben er vijf besloten om hun concept aan te passen en af te zien van voedselbereiding op hout of houtskool. In één geval hebben toezichthouders na het beoordelen van aanvullende informatie geconcludeerd dat niet op voorhand kon worden gesteld dat er geen goed woon- en leefklimaat voor de omgeving kon worden gewaarborgd. Dit is de enige nieuwe exploitatievergunning met een bereiding op houtskool die de afgelopen twee jaar wel is vergund. De zevende exploitant heeft te kennen gegeven dat de bereidingswijze zal worden aangepast.

Deze aanpak zal in beleid en regelgeving (omgevingsplan) opgenomen dienen te worden om goed uitvoerbaar te zijn.

In het afgelopen jaar zijn er 853 vergunningen voor evenementen aangevraagd. Daarvan zijn 652 vergunningen verleend: 386 kleine evenementen, 177 middelgrote evenementen en 76 grote evenementen. VTH is verantwoordelijk voor de vergunningverlening van evenementen en het toezicht houden op en het handhaven van een (groot) gedeelte van de vergunningsvoorwaarden en regels in de APV. Over de verbetering van het evenementenproces is in 2022 veel te doen geweest. Hierover is apart gerapporteerd aan de gemeenteraad. We verwijzen voor nadere informatie naar deze brieven. Indirecte lozingen Indirecte lozingen van bedrijven kunnen leiden tot problemen in het rioolstelsel en hoge onderhoudskosten. Dit is te voorkomen met vetvangputten. Amsterdam wil dat het rioolstelsel bruikbaar blijft. Het toezicht op vetvangputten wordt meegenomen in de integrale controles van bedrijven en bij nieuwe horecabedrijven. In Zuid is een melding opgevolgd. Voorlichting Voorlichting is in het Handhavingsbeleid Wabo en Vergunningenbeleid Wabo een belangrijke strategie om overlast door milieu-inrichtingen te voorkomen. In 2022 heeft voorlichting vooral plaatsgevonden tijdens het contact met de ondernemer of burger. Bij zowel de controles als de afhandeling van klachten.

In het kader van de Aanpak Binnenstad is een project uitgevoerd voor het bestrijden van overlast op de Wallen en de uitgaanspleinen. Doel is het voorkomen en tegengaan van overlast van horecabedrijven in en rond genoemde locaties. Dit door preventieve activiteiten onder andere gericht op het voorkomen van geluidsoverlast, kritische beoordeling van vergunningaanvragen, toezicht en handhaving. Deze VTH-activiteiten zijn onderdeel van een multidisciplinaire aanpak.

De straatgerichte aanpak winkeldiversiteit in Centrum: De Oude Hoogstraat, Nieuwe Hoogstraat, Damstraat en Oude Doelenstraat zijn aangewezen als gebied waarin het verboden is zonder vergunning bedrijfsmatige activiteiten in de vorm van detailhandel uit te oefenen. Dit omdat er sprake is van verschraling en er ernstige signalen zijn dat in deze straten malafide bedrijven zijn gevestigd waardoor sprake is van ondermijning. Gebleken is dat de aanwezige ondernemingen in deze

Gemeente Amsterdam

35

straten voor een groot deel bestaan uit branches die gevoelig zijn voor ondermijnende criminaliteit. Dit houdt in dat er een integrale toets van de bedrijfsvoering inclusief financiering plaatsvindt (Bibob) zodat malafide ondernemers niet in aanmerking komen voor een exploitatievergunning. Hiermee zorgen we voor het zoveel mogelijk tegengaan, verstoren en beëindigen van georganiseerde criminaliteit en ondermijnende activiteiten, het tegengaan van verwevenheid van onder- en bovenwereld, het wegnemen van onderliggende gelegenheidsstructuren en de aanpak van moeilijk vervangbare criminele dienstverleners. Hiermee hebben we een instrument in handen om ondermijnende activiteiten te weren en de vestiging van de bonafide ondernemers aantrekkelijker te maken, en daarmee bij te dragen aan de verbetering van de openbare orde en versterking van de woon- en leefklimaat. De aanpak in 2022 was een belangrijke leerschool voor verdere aanvullende vergunningplichten. De doorlooptijden voor de Bibob toets, communicatie, het toezichtsregime en de handhavingsstrategie zijn hierbij van belang. In Zuidoost is op het Bijlmerplein en in de Amsterdamse Poort de samenwerking opgezocht met de afdeling Veiligheid om de horecaoverlast terug te dringen en malafide praktijken aan te pakken.

Ook heeft inventarisatie plaatsgevonden van de situatie in het gebied en zijn overlast gevende ondernemingen in kaart gebracht. In Zuidoost is bij 80% van de horecainrichtingen toezicht gehouden. In Weesp is 100% van het horecabestand bezocht. Sinds de fusie was er behoefte aan een integraal beeld van de horeca-inrichtingen in Weesp en dat is met dit integrale bezoek bereikt. In Oost wordt de geluidskoffer ingezet. Dit is een koffer voorzien van een klasse 1 geluidsmeter. De geluidskoffer wordt geplaatst bij een bewoner die meestal overlast ervaart in de avonduren en op onregelmatige tijden. Bij het plaatsen van de koffer krijgt de bewoner een korte uitleg over hoe een meting moet worden gestart en wat wij meten. Wanneer de bewoner overlast ervaart kan met een afstandsbediening de geluidsmeting gestart worden. De geluidsmeter in de koffer voert de gehele tijd wel metingen uit maar neemt niet het geluid op dit gebeurt pas als de bewoner de knop indrukt. Dit in verband met de privacy. Wanneer de bewoner aangeeft dat alle overlast is gemeten halen wij de meter op en

36

lezen deze uit. Uit de data kunnen wij achterhalen of de wettelijke normen worden overschreden. Naar aanleiding van het luisteren van de geluidsopname kunnen we meestal wel duiden wat en wie de overlast veroorzaakt. We gaan daarna met de geluidsmetingen en de opnames naar de overlastgever toe en gaan het gesprek aan wat kan resulteren dat de ondernemer aanpassingen aanbrengt om de overlast te verhelpen. Het komt ook voor dat de bewoner wel overlast ondervinden maar er geen wettelijke normen worden overschreden omdat de metingen meestal over een lange periode worden gedaan en alle overlast wordt gemeten is de bewoner bereidt om de overlast te accepteren en worden het geen veel melders. Voor ons is de geluidskoffer een nuttig middel omdat we niet de middelen hebben om elke avond/nacht medewerkers geluidsmetingen uit te laten voeren. Daarnaast is het voor de bewoner heel fijn omdat er nu een meting kan worden uitgevoerd als de overlast er is en zij er niet tegen aan lopen dat de inspecteur te laat is of niet aanwezig is als de overlast wordt ervaren. In West waren veel handhavingszaken van afvoerpijpen bij de horeca (zonder vergunning aangebracht en niet hoog genoeg). Er zijn veel handhavingsverzoeken ingediend, die deels in minnelijk overleg en deels door inzet van handhavingsinstrumenten zijn opgelost.

In Nieuw-West is opgevallen dat nieuwe horeca ondernemers te vaak starten zonder kennis van de regels. Inzet op voorlichting en communicatie blijft nodig, ook na verlening van de vergunning. Sinds 1 juli 2022 zijn we op de website van de gemeente uitgebreider gaan publiceren over horeca inrichtingen (ook over de algemene openingstijden bijvoorbeeld). Dit levert meer vragen op van de omgeving, meer zienswijzen en bezwaren. Bij de publicatie van verleende vergunningen wordt om deze reden in een toelichtingenveld aangegeven wat de specifieke openingstijden van de vergunde zaak zijn. Hiermee zijn de specifieke openingstijden kenbaar voor geïnteresseerden die de publicaties raadplegen. De autoverhuurbranche is kwetsbaar voor misbruik door criminelen voor het uitvoeren van criminele activiteiten. Bij ernstige misdaden (zoals wapen- en drugshandel, ontvoeringen, liquidaties) wordt vaak gebruik gemaakt van gehuurde voertuigen. In 2022 hebben we ons voorbereid op de invoering van een vergunningplicht op autoverhuurbedrijven. Begin 2023 is de vergunningplicht daadwerkelijk ingegaan. In het jaarverslag 2023 wordt hier nader over gerapporteerd.

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2022 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

In 2022 hebben we onderzoek laten doen naar de optimalisatie van de organisatie van horecatoezicht. Hiervoor is het nodig om een goede analyse te hebben van wat de risico’s in horeca en bij evenementen werkelijk zijn. Effectief toezicht vindt gericht plaats op basis van risicoanalyse en prioritering van meldingen en overtredingen. Dit houdt in dat er overgegaan wordt op een andere manier van werken en organiseren. De Amsterdammer kan beter en sneller worden geholpen als de toezichtcapaciteit wordt ingezet bij de horecagelegenheden waar de overlast het grootst is en op de momenten dat deze zich naar verwachting voordoet. De aanbevelingen zijn in 2022 (en verder) projectmatig opgepakt.

Duiding en evaluatie De problemen rondom dit thema betreffen voornamelijk geluids- en stankoverlast. De horecazaken zorgen regelmatig voor geluidsoverlast zoals bijvoorbeeld te harde muziek en stemgeluid maar ook geluidsoverlast van koelinstallaties. De geuroverlast wordt meestal veroorzaakt doordat afvoerpijpen niet hoog genoeg zijn uitgevoerd of doordat er geen goede filters aanwezig zijn. Ook cateraars, voorbereidingskeukens of andere bedrijven waar voedsel wordt bereid kunnen geuroverlast veroorzaken. Juist omdat dit de hoofdactiviteit van het bedrijf is en de gehele dag de keukens worden gebruikt is hier meer overlast te verwachten, ook op bedrijfsterreinen waar woningen of woonboten op of nabij zijn. Het is daarom goed om in toekomstig beleid de controles niet alleen in te zetten op de horeca. Daarnaast moet het VTH-domein Bouw & Gebruik zich voorbereiden op de wijziging van het evenementenbeleid en het nieuwe horecabeleid.

Gemeente Amsterdam

37

Deel 9:

Prostitutie, escort en massagesalons

38

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2022 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

9. Prostitutie, escort en massagesalons

Amsterdam wil sekswerkers zo veilig mogelijk en onder zo goed mogelijke omstandigheden hun werk laten uitoefenen, en misstanden en mensenhandel bestrijden. Om dit te realiseren is het van belang om onze inspanningen langjarig voort te zetten. Doelen In de prostitutiebranche kan sprake zijn van sprake van misstanden, uitbuiting en mensenhandel. Om hier een eind aan te maken werken we aan drie doelstellingen: 1. 2. 3.

We pakken misstanden aan in de vergunde branche De aanpak van de onvergunde branche Versterken van de positie van sekswerkers

De doelstellingen zijn om sekswerkers zo veilig mogelijk en onder zo goed mogelijke omstandigheden hun werk te laten uitoefenen, en misstanden en mensenhandel te bestrijden Organisatie/samenwerking VTH heeft dit onderwerp in een centraal team belegd dat is gepositioneerd bij Stadsdeel Centrum. Van 2012 tot 2019 was het programma prostitutie actief dat hierover separaat rapporteerde aan de Raad. Nu dit programma ten einde is wordt dit onderwerp weer opgenomen in het VTH jaarverslag. Er vindt intensieve samenwerking plaats tussen team prostitutie van VTH en de directies Openbare Orde en Veiligheid, Zorg en de politie (zowel team Mensenhandel als de wijkteams) in het kernteam prostitutie. Daarnaast wordt onder meer samengewerkt met de GGD, actieservicecentrum, Dienst Wonen en de ondermijningsbrigade. VTH team prostitutie houdt zich bezig met het beoordelen en al dan niet verlenen van vergunningsaanvragen, controleren van vergunningvoorwaarden, toezicht en handhaving op de prostitutiebranche, zowel vergund als illegaal.

Aanpak Aan de drie doelstellingen is binnen vier pijlers gewerkt, namelijk: 1. Aanpak van misstanden en normalisatie van de vergunde branche; 2. Opsporen en aanpakken van de illegale vormen van prostitutie en misstanden in de onvergunde branche; 3. Versterken van de positie van sekswerkers, en bieden van zorg en opvang; 4. Voorkomen dat kwetsbare groepen en personen instromen in de prostitutiebranche. In de activiteiten richt Amsterdam zich voor wat betreft de handhavingsmaatregelen op de facilitator en niet op de sekswerker. De Amsterdamse APV verbiedt het zonder vergunning exploiteren van een prostitutiebedrijf. Volgens de APV is er sprake van een prostitutiebedrijf wanneer, in een voor publiek toegankelijke inrichting bedrijfsmatig of in omvang alsof het bedrijfsmatig is, gelegenheid wordt gegeven tot prostitutie. Binnen de vergunde branche wordt er onderscheid gemaakt tussen raamprostitutie, besloten clubs en privéhuizen en vergunde escort. Een voorwaarde om in aanmerking te komen voor een vergunning is een goedgekeurd bedrijfsplan, waarin het bedrijfsbeleid staat beschreven op het gebied van hygiëne, gezondheid, zelfbeschikkingsrecht, zelfredzaamheid, veiligheid en arbeidsomstandigheden. Exploitanten van prostitutiebedrijven hebben de verantwoordelijkheid om misstanden in hun bedrijf tegen te gaan.

Daarnaast worden er (in de APV) eisen gesteld aan de bedrijfsadministratie, verhuurvoorwaarden, intake en het toezicht.

Inspanningen en resultaten Raamprostitutie Binnen Amsterdam zijn er drie raamprostitutiegebieden: Ruysdaelkade, het Singelgebied en het Wallengebied. In totaal telt Amsterdam 128 locaties (113 in Centrum en 15 in Zuid). Er zijn 31 lopende exploitatievergunningen. Deze worden voor een periode van vijf jaar verstrekt. In september 2024

Gemeente Amsterdam

39

zal er weer een verlengingsronde plaatsvinden. De exploitatievergunning staat op naam van de exploitant. Volgens vigerend beleid komen er geen nieuwe locaties bij waar raamprostitutie is toegestaan. In 2022 is er twintig maal een wijziging op de vergunningen voor raamprostitutie aangevraagd en negentien maal verleend. In achttien gevallen gaat het om de wisseling van een locatie of leidinggevende. Er komen dan dus niet daadwerkelijk nieuwe ramen bij. Een aanvraag is buiten behandeling gesteld en een andere aanvraag liep op 31 december 2022 nog. In 2022 zijn er in de raamprostitutie door onze inspecteurs 262 controles verricht daarbij zijn zes overtredingen geconstateerd. Daarnaast zijn tien administratieve controles verricht. Op basis hiervan is conform de handhavingsstrategie een maal een bestuurlijke waarschuwing gegeven en zijn vijf coulancebrieven gestuurd Besloten clubs Het aantal besloten clubs (en privéhuizen) laat al jaren een daling zien. In 2022 waren er 13 exploitatievergunningen actief. Ter vergelijking: eind 2012 waren er 19 locaties waar een besloten club gevestigd is of zou kunnen zijn. Het merendeel van de vergunningen is in april 2020 verlengd en heeft een looptijd van 5 jaar. In april 2025 zal er weer een verlengingsronde plaatsvinden. Volgens vigerend beleid komen er in Amsterdam geen nieuwe locaties bij waar besloten clubs zijn toegestaan.

Tijdens corona zijn de clubs lang gesloten geweest, daarna hebben ze moeite gehad voldoende sekswerkers te vinden, waardoor sommige clubs langer gesloten zijn geweest. In 2022 zijn er 14 wijzigingen aangevraagd van de vergunning. Het betrof hier het bijschrijven van een leidinggevende, een andere exploitant en het aanpassen van de vergunning. Een aanvraag is geweigerd. Het betrof hier dus 14 vergunning wijzigingen. Er zijn dus geen locaties bijgekomen. Er zijn 53 controles ter plaats verricht en daarnaast 12 administratieve controles. Hierbij zijn geen overtreding en ook geen signalen van mensenhandel geconstateerd. Escort De escortbranche kent sinds februari 2008 een vergunningplicht. Liet de escortbranche in eerste instantie een stijging zien in aantal, de laatste jaren is juist een daling ingezet. Veel exploitanten hebben zich buiten Amsterdam gevestigd in gemeenten waar geen vergunningplicht geldt.

40

Voor escort zijn dertien lopende exploitatie­ vergunningen actief. Van een aantal escortvergunningen wordt geen gebruik meer gemaakt. Het gaat dan om besloten clubs die daarnaast ook nog een escort vergunning hebben. In 2022 zijn vijf vergunningswijzigingen behandeld. Het gaat dan om het bijschrijven van leidinggevende. In 2022 zijn vijf controles ter plaatse verricht, waarvan twee in de niet vergunde escort, en drie administratieve controles. Het aantal controles van niet vergunde escort is achtergebleven vanwege capaciteitsgebrek van de politie. Controles in de onvergunde branche door onze Toezichthouders vinden namelijk altijd samen plaats met de politie. Illegale branche Dit zijn de vormen van prostitutie die volgens de Amsterdamse APV vergunningplichtig zijn, maar geen vergunning hebben en daarmee illegaal zijn. Het kan hierbij gaan om prostitutie in woningen, in massagesalons en illegale escort bijvoorbeeld in hotels. Prostitutie in hotels Illegale prostitutie vindt ook plaats in hotels. Voordeel voor de illegale sekswerker is dat zij hier zo ongezien mogelijk hun gang kunnen gaan. Niet ieder hotel beschikt over een (permanente) receptie en soms zijn er meerdere ingangen. VTH team prostitutie heeft een aanpak uitgevoerd waarbij hotels wordt uitgelegd waarop te letten, medewerkers van hotels hebben een cursus gevolgd om signalen van mensenhandel te herkennen.

Er ligt een duidelijke verantwoordelijkheid bij hotelexploitanten om ervoor te zorgen dan hun hotel niet voor sekswerk wordt gebruikt. We hebben een factsheet voor hotels gemaakt en verspreid waarop heel overzichtelijk belangrijke informatie staat dat als geheugensteun dient voor hotelmedewerkers. We zijn hierbij niet alleen maar handhaver maar ook partner, juist om overtredingen en juridische procedures te voorkomen. Op die manier stellen we ons als open overheid op. Sinds corona is er een stijging gesignaleerd van illegale prostitutie in de onvergunde branche, waaronder hotels. In 2022 hebben we 7 controles verricht. Naar aanleiding hiervan zijn 12 vooraankondigingen voor een last onder dwangsom opgelegd. Daarnaast zijn 6 lasten opgelegd en is één hotel gesloten. Daarnaast is conform de handhavingsstrategie één bestuurlijke waarschuwing aangezegd. Voorts is één maal melding gemaakt van een signaal mensenhandelbij Team Mensenhandel Tot

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2022 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

slot is in één geval overgegaan tot invordering van een verbeurde dwangsom. Dit betekent dat een hotel, ondanks de opgelegde last, opnieuw een overtreding is vastgesteld. Prostitutie vanuit woningen Woningen zijn bedoeld om in te wonen. Thuisprostitutie in de gemeente Amsterdam is uitsluitend niet vergunningplichtig als de werkzaamheden van de sekswerker niet bedrijfsmatig zijn. In dat geval is er geen vergunning vereist. Of sprake is van bedrijfsmatige prostitutie wordt vastgesteld aan de hand van de feitelijke situatie. Het controleren van woningen wordt gedaan naar aanleiding van meldingen, seksadvertenties en informatie op internet. De gemeente handhaaft ook op de adressen waar door de politie bedrijfsmatige illegale prostitutie is geconstateerd. Naast de controles door de politie controleert ook de gemeente op illegale prostitutie in woningen via integrale controles, hercontroles en controles naar aanleiding van meldingen. Er kan hierbij sprake zijn van een overtreding van de APV, Huisvestingswet en verordening, huurcontract, bestemmingsplan en de Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht. In 2022 zijn 78 controles verricht waarbij evenzoveel overtredingen zijn geconstateerd. Er zijn 88 bestuurlijke rapportages opgesteld. Voorts zijn 35 Doorzon PV’s opgesteld. Dit betekent dat er een sociale huurwoning betrokken is. Er zijn 54 lasten onder dwangsom opgelegd.

Doel hiervan is dat de woning weer daadwerkelijk als woning wordt gebruikt en het onrechtmatige gebruik wordt gestaakt. Daarnaast zijn 24 signalen doorgestuurd naar een woningcorporatie. Er zijn vier signalen mensenhandel gedaan en in twee gevallen zijn betrokken overgebracht naar de opvanglocatie van ACM. In twee gevallen is overgegaan tot invordering van een verbeurde dwangsom.

zonder prostitutievergunning is niet toegestaan. In 2022 zijn er in totaal 33 controles verricht gericht op massagesalons. Negentien keer is anoniem toezicht gehouden. In tien gevallen is een integrale controle gehouden. In drie gevallen ging het om een sluitingscontrole en in één geval om een heropeningscontrole. Tijdens anoniem toezicht is 4 maal een ‘happy end’ aangeboden. Tijdens 3 integrale controles zijn sporen door forensische opsporing vastgesteld en onderzocht. Conclusie De Amsterdamse aanpak zorgt voor meer zicht op de prostitutiebranche, zowel vergund als onvergund waardoor misstanden beter gezien worden. Een integrale samenwerking met ketenpartners in het veld, waardoor kwetsbare sekswerkers beter bij hulpverlening terecht komen. Een vergunningstelsel met daarbij behorende toezicht en handhaving, waardoor we werken aan een veilige en schone vergunde branche. Verbeterde samenwerking op het dossier prostitutie gemeentebreed en samen met externe partners. Het werkelijke aanbod van illegale prostitutie is groot, maar exacte aantallen zijn hierbij niet te geven. Duidelijk is wel dat het gaat om duizenden advertenties die dagelijks online staan. Er zijn één keer per twee weken acties gericht op de illegale branche. Hierbij wordt samengewerkt met de politie, afdeling wonen en zorg. De wens vanuit openbare orde en veiligheid is om meer te focussen op de illegale branche.

De huidige toezichts- en Handhavingscapaciteit is hiervoor echter onvoldoende. Daarnaast kampt ook de politie met beperkte capaciteit terwijl het voor het verrichten van een effectieve controle van belang is om hierin samen op te trekken.

Tijdens de controles op thuisprostitutie worden regelmatig kwetsbare sekswerkers aangetroffen die geen werkvergunning hebben, geen inschrijving in het bevolkingsregister hebben en de Nederlandse taal niet beheersen. Onze aanpak richt zich nu voornamelijk op de pandeigenaren en de bemiddelaars en daarnaast op het bieden van zorg bij de aangetroffen sekswerkers. Massagesalons Het aanbieden van seksuele diensten in massagesalons

Gemeente Amsterdam

41

Deel 10:

Overige Wabovergunningen

42

Jaarverslag en beleidsevaluatie 2022 | Vergunningverlening, toezicht en handhaving

10. Overige Wabo-vergunningen

Een gezond bomenbestand helpt de stad aantrekkelijk te maken voor bewoners, ondernemers en bezoekers. Amsterdam kent een rijke flora en fauna: ook in de ‘stenen’ stad komen ruim 10.000 soorten voor. We zetten ons in voor het behoud van het bomenbestand en het behoud van beschermde diersoorten in de stad. Bouw-, sloop- en kapwerkzaamheden moeten daarom conform de regelgeving worden uitgevoerd. Eigenaren en gebruikers moeten meer bewust worden van de wet- en regelgeving op het gebied van vellen van houdopstand en natuurbescherming. We willen bewerkstelligen dat het huidige bomenbestand op peil blijft en dat de flora en fauna afdoende beschermd wordt. In Amsterdam staan ongeveer 1 miljoen bomen. Deze staan in tuinen, (sport)parken, begraafplaatsen en op straat. Sommige bomen zijn zo belangrijk dat de status hebben van monumentale boom. Dit is juridisch vastgelegd in het daar geldende bestemmingsplan. Voor het kappen van een monumentale boom wordt bijna nooit een vergunning verleend. Uitgangspunt bij het verlenen van een kapvergunning is, dat er een boom teruggeplaatst moet worden. Deze herplant is om praktische redenen met een kleinere boom, die op termijn uitgroeit tot een boom van dezelfde grootte.

Inspanningen en resultaten Bomen Signalen, handhavingsverzoeken en meldingen over bomen of het kappen van bomen worden reactief opgepakt. Er wordt volgens het geldende beleid reactief toezicht gehouden op de naleving van de voorschriften, met uitzondering van grootschalige projectmatige kap. Niet alle aanvragen van een omgevingsvergunningen voor het vellen van een houtopstand (kapvergunning) worden verleend. Van de 1062 aanvragen in 2022 zijn er 877 verleend. De meeste vergunningen werden verleend in stadsdeel Noord, Zuid en West. Dit is vergelijkbaar met het aantal in 2021. Toen zijn er 1007 aanvragen voor een kapvergunning aangevraagd en 935 vergunning verleend. Bij 157 kapvergunningen is een controle uitgevoerd.

Bij het aanvragen van een kapvergunning voor meerdere bomen of in een park is het vaak moeilijk om aan te geven om welke bomen dit exact gaat. Door een systeembeperking is het publiceren van een aanvraag op een dergelijk detailniveau zonder locatieaanduiding ook lastiger. Wet Natuurbescherming Wanneer een aanvraag voor een omgevingsvergunning om activiteiten gaat die op grond van de de Natuurbeschermingswet (Nbw) een aparte ontheffing/ vergunning nodig hebben dan ‘haakt’ deze toestemming aan bij de omgevingsvergunning. De Provincie is voor de wet Natuurbescherming het bevoegd gezag en de Regionale Uitvoeringsdienst Noord-Holland Noord (RUDNHN) beoordeelt de aanvragen. De gemeente moet dan daarvoor een verklaring van geen bezwaar (vvgb) aanvragen bij de Provincie. Als dit aan de orde is dan kosten deze zaken veel tijd binnen de aanvraagprocedure. Er zijn in 2022 geen omgevingsvergunning verleend, waarvoor een verklaring van bedenkingen (VVGB) in het kader van de Wet Natuurbescherming Bij het plaatsen van steigers is het belangrijk om rekening te houden met de gebouw bewonende vleermuizen en zwaluwen. Voorlichting aan de steigerbouwers voorkomt onjuiste plaatsing. Ook zijn er regelmatig meldingen over bijzondere plantjes bij het herstellen van de kademuren. Bij ingewikkelde zaken wordt er actief samengewerkt met de stadsecoloog.

Deze geeft dan aanwijzingen waar de bouwer aan moet voldoen, om ervoor zorgen dat de soorten niet of zo min mogelijk verstoord worden. In 2022 zijn er in totaal 80 handhavingsmeldingen en handhavingsverzoeken ingediend over bomenkap en de wet Natuurbescherming.

Duiding en evaluatie Kap heeft in het VTH beleid een lage prioriteit. Daarom werd er niet actief op omgevingsvergunningen voor kap gecontroleerd. Het zwaartepunt van de handhavingsstrategie in het Handhavingsbeleid Wabo lag in 2022 op reactief toezicht op basis van meldingen

Gemeente Amsterdam

43

en signalen. Deze prioritering wordt door de hoge politieke prioriteit in het nieuwe beleid verhoogd. Toezicht herplant Een belangrijk uitgangspunt in het bomenbeleid is compensatie: kap mits herplant. Voor elke gekapte boom moet er een boom terug worden geplant. Herplant wordt als voorwaarde in de vergunningen opgenomen. De gemeenteraad heeft op 17 februari 2022 motie 174.22 van raadslid Van Pijpen van GroenLinks aangenomen. Daarin wordt gevraagd om de vergunninghouder zichtbaar bewijs te laten leveren van de gedane herplant en wanneer dat niet gebeurd handhavend op te treden. In uitvoering op deze motie is dit onderdeel aangescherpt in het nieuwe VTH beleid Fysieke Leefomgeving (FLO), op basis van de Omgevingswet. Het concept VTH beleid FLO is inmiddels vastgesteld en nu in de bestuurlijke besluitvorming gebracht. Naar aanleiding van de motie zijn de volgende toezichtsstrategieën over herplant opgenomen: 1. 100% administratief toezicht op verleende omgevingsvergunningen voor het kappen van bomen, waarbij om fotobewijs wordt gevraagd 2. 10% toezicht op locatie 3. Reactief toezicht naar aanleiding van handhavingsmeldingen, handhavingsverzoeken en andere signalen. In het huidige, geldende uitvoeringsbeleid (Handhavingsbeleid Wabo) is alleen reactief toezicht opgenomen als toezichtsstrategie. Het nieuwe VTHbeleid FLO treedt in werking per 1 januari 2024.

Vooruitlopend op die inwerkingtreding is voor 2023 al capaciteit gereserveerd om volgens de bovenstaande strategieën toezicht te houden op de herplantplicht. De uitwerking naar een werkproces heeft plaatsgevonden. Implementatie van de nieuwe werkwijze bij het toezicht op omgevingsvergunningen voor het kappen van bomen vindt plaats in Q4 2023. Doordat herplant binnen 3 jaar moet gebeuren en seizoensgebonden is, blijft het lastig om een actueel bestand van te herplanten bomen bij te houden. Voorlichting In het Handhavingsbeleid Wabo is als strategie opgenomen ‘voorlichting geven aan ontwikkelaars en bouwbedrijven over de kapregelgeving en de Wet natuurbescherming’. In de praktijk wordt er veel voorlichting gegeven aan steigerbouwers.

44

Overtredingen worden ook begaan door particulieren. Gerichte voorlichting kan bij de herziening van het beleid worden meegenomen in samenwerking met de stadsecoloog. Denk daarbij aan een communicatiekalender. Informatie Ook vanuit preventief oogpunt kan de strategie aangescherpt worden. Steigerbouwers worden nu vaak achteraf bij een controle door de toezichthouders geïnformeerd over de regelgeving van flora en fauna. Bij de diverse vergunningen in de openbare ruimte kunnen voorwaarden voor bijvoorbeeld het plaatsen van steigers bij de vergunning worden opgenomen en informatie over de noodzaak worden gegeven. Ook kan het stadsloket een link opnemen naar de website van de gemeente Amsterdam waar op digitale kaarten de bekende broedlocaties van vleermuizen en (gier) zwaluwen staan aangegeven. Bouwinspecteurs geven aan dat zij te weinig kennis hebben van de Natuurbeschermingswet en bomen om de situaties goed te kunnen beoordelen. Een initiatief om dit verbeteren via een korte cursus heeft stadsdeel Nieuw West al gedaan. Een bredere oplossing voor dit probleem bij alle stadsdelen is dat de Amsterdamse stadsecologen in de gesprekken hebben aangegeven dat zij graag aan de medewerkers VTH een presentatie hierover willen geven. Dit is zowel voor de toezichthouders als bij de vergunning medewerkers.