Jaarverslag Deelnemingen 2023.pdf

2023

Jaarverslag Deelnemingen

Voorwoord Voor u ligt het jaarverslag Deelnemingen 2023. Deelnemingen zijn bedrijven die werken in het publiek belang van de stad. Deze publieke belangen lopen uiteen van goed openbaar vervoer tot energie- en warmtelevering in de stad. Daarbij hebben deelnemingen een voorbeeldfunctie als het gaat om maatschappelijk verantwoord ondernemen. Voor dit jaarverslag heb ik, net als vorig jaar, gekozen om hier de focus op te leggen en dan met name op het gebied van goed werkgeverschap en duurzaamheid. De stad Amsterdam voert een ambitieus beleid op het gebied van goed werkgeverschap en verwacht dit ook van haar deelnemingen. Onder goed werkgeverschap vallen onderwerpen als gematigde en transparante beloningen voor topfuncties, een transparante werving van bestuurders en commissarissen, een goede man/vrouw-verhouding en inclusie van werknemers met afstand tot de arbeidsmarkt. Ook staat Amsterdam voor complexe vraagstukken op het gebied van het klimaat en leefbaarheid. Als stad hebben we een ambitieus klimaat­ beleid met als pijlers energietransitie, circulariteit en klimaatadaptatie.

Niet alleen spelen deelnemingen als het Havenbedrijf, Schiphol, Alliander, Westpoort Warmte en waterleverancier WRK een belangrijke rol in de vraagstukken op deze gebieden, maar ook vragen we van alle deelnemingen om hun bedrijf zo duurzaam mogelijk te runnen en keuzes maken die leiden tot serieuze besparingen op emissies en grondstoffenverbruik en de leefbaarheid in de stad vergroten.

Jaarverslag Deelnemingen 2023

De deelnemingen zijn zich steeds meer bewust van hun positie in de stad en rapporteren uitgebreider over hun prestaties op het gebied van goed werkgeverschap en duurzaamheid. Zo hebben vrijwel alle deelnemingen een beleid op diversiteit en inclusie. Ook heeft Matrix Innovation Center bijvoorbeeld in 2023 een duur­zaamheidsrapportage toegevoegd aan hun jaarrekening en hebben de vastgoed­deel­nemingen Stadsgoed en Zeedijk in 2023 voor het eerst hun CO2-emissies laten berekenen. Alle beschikbare gegevens hierover zijn samen gebracht in dit jaarverslag Deelnemingen 2023. Met deze uitdagingen wordt het steeds belangrijker om niet alleen actief aandeelhouder te zijn van onze deelnemingen, maar ook een samenwerkingspartner. Om zowel van elkaar te leren als elkaar te stimuleren om een bijdrage te leveren als het gaat om de complexe vraagstukken over bijvoorbeeld wonen, klimaat en inclusiviteit. Wat de gemeente als aandeelhouder hierin verwacht van de deel­ne­ mingen zal worden vastgelegd in de Engagement Strategie, die ik heb aangekondigd bij de recente herijking van de deelnemingen­ portefeuille. Met deze strategie zetten we een nieuwe stap in de samen­werking met de deelnemingen met als doel de leefbaarheid van de stad Amsterdam te verbeteren, nu en in de toekomst.

Alexander Scholtes, Wethouder Deel­nemingen

3

WRK 50%

Aandeel

WRK wint, behandelt en transporteert voorge­ zuiverd oppervlaktewater.

AEB Aandeel

GVB 100%

AEB verbrandt afval en wekt zo energie en warmte op voor de stad.

Aandeel

99,9%

GVB verzorgt het openbaar vervoer in Amsterdam.

SADC Aandeel

25%

SADC koopt, ontwikkelt en exploiteert bedrijfsterreinen in de omgeving van Schiphol.

WPW Aandeel

GEM Lutkemeer Aandeel

50%

WPW levert stads­warmte aan woningen en bedrijven in Amsterdam.

VGA Aandeel

Aandeel

100%

Het Havenbedrijf Amsterdam beheert, ontwikkelt en exploiteert het Amsterdamse havengebied.

20%

GEM Lutkemeer ont­ wikkelt gronden op de Lutke­meerpolder tot een bedrijventerrein.

Havenbedrijf Amsterdam

100%

VGA is het verzekerings­ bedrijf voor de gemeente Amsterdam.

RAI 25%

Aandeel

RAI Holding exploiteert het RAI congres- en evenementencomplex.

Schiphol Aandeel

Stadsherstel

20%

Schiphol is een lucht­ havenonderneming met Amsterdam Airport Schiphol als belangrijkste luchthaven.

Aandeel

BNG Aandeel

1,2%

BNG is de bank van en voor overheden en maatschappelijke instellingen.

Jaarverslag Deelnemingen 2023

13,6%

Stadsherstel koopt in verval geraakte monumenten en verhuurt deze na restauratie.

Carré Aandeel

100%

Carré is de exploitant van het Koninklijk Theater Carré.

NV Zeedijk Aandeel

90,9%

NV Zeedijk verbetert de leefbaarheid en de bonafide economische activiteiten op en nabij de Zeedijk.

BAVO Aandeel

Beurs van Berlage

BAVO is eigenaar van grond rondom de Volgermeerpolder.

25%

Aandeel

Beurs van Berlage is de eigenaar en exploitant van het rijksmonument de Beurs aan het Damrak.

ODE Energie Aandeel

16,9%

Matrix

ODE Energie levert warmte en koude aan de gebouwen op het Oosterdokseiland.

Clipper Aandeel

Matrix bouwt en verhuurt bedrijfs- en laboratorium­ ruimtes aan kennis­instel­ lingen en onder­nemingen op Amsterdam Science Park en de Zuidas.

Stadsgoed 32,6%

Aandeel

25%

Aandeel

LSFA 16,5%

Aandeel

29,5%

De Clipper Stad Amster­ dam is gebouwd op initiatief van uitzend­ bureau Randstad en de gemeente Amsterdam.

Stadsgoed richt zich op op het versterken van de woonfunctie, leefbaarheid en toegankelijkheid van de Amsterdamse binnenstad.

LSFA participeert in star­tende bedrijven in de life sciences sector in de metro­pool­regio Amsterdam.

Johan Cruijff ArenA

Alliander

ROM InWest

Aandeel Aandeel

9,2%

Aandeel

36,25%

48%

De Johan Cruijff ArenA is een multifunctioneel voetbalstadion en de thuishaven van Ajax.



99,7%

Alliander beheert het netwerk voor gas en elektriciteit.

ROM InWest helpt ondernemers bij het versterken van de regionale en circulaire economie in NoordHolland.

5

Jaarverslag Deelnemingen 2023

Inhoudsopgave Voorwoord2 1 Inleiding

9

2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen

12

2.1 Evenwichtige samenstelling bestuur en RvC 2.2 Goed werkgeverschap 2.3 Duurzaamheid: energie-, circulaire en groene transitie

3 Financieel overzicht deelnemingenportefeuille 3.1 Vermogenspositie 3.2 Rendement 3.3 Dividend 3.4 Risicomanagement

4 Overzicht per deel­neming en beloningen



14 16 25

39 39 41 41 42

45

7

Jaarverslag Deelnemingen 2023

1

Inleiding De gemeente Amsterdam is aandeelhouder in 24 ondernemingen. Deze worden door de gemeente ‘deelnemingen’ genoemd. De gemeente neemt namelijk met publiek geld deel in een onderneming. Deelnemingen worden door de gemeente niet aangegaan om winst te maken, ze zijn er voornamelijk om een specifiek publiek belang te borgen. Dit zijn belangen die een groter maatschappelijk doel dienen en om die reden voor het college van burgemeester en wethouders van betekenis zijn. De gemeente als aandeelhouder Als aandeelhouder beslist de gemeente niet over de dagelijkse gang van zaken van de onderneming; dat is een taak van de directie van de deelneming. Wel heeft de gemeente als aandeelhouder bevoegd­heden om er voor te zorgen dat het publiek belang goed gediend wordt, bijvoorbeeld het vaststellen van de jaarrekening, het goedkeuren van een lange termijn strategie en het benoemen van bestuurders. Bij de deelnemingen stelt de gemeente zich op als een actieve en betrokken aandeelhouder. Deze actieve opstelling houdt in dat de gemeente in een vroeg stadium op de hoogte is van ontwikkelingen. Alle aandeelhoudersbesluiten van de deelnemingen worden besproken in het college van B en W, voordat zij worden genomen. Bij de algemene vergaderingen van aandeelhouders van de deelnemingen is een wethouder of een ambtelijke vertegenwoordiger aanwezig.

1 Inleiding

9

Beleid verbonden partijen De wijze waarop de gemeente haar rol als aandeelhouder vervult, is vastgelegd in het deelnemingen­ beleid. Dit beleid is in 2021 geactualiseerd met de vaststelling van de Nota beleidskader verbonden partijen door de gemeenteraad. Naast deelnemingen die privaatrechtelijke rechtspersonen zijn, kent de gemeente een aantal publiekrechtelijke rechtspersonen (stichtingen, verenigingen en gemeen­schappe­ lijke regelingen). Wij duiden hen aan als ‘overige verbonden partijen’ (zijnde geen deelneming).

Focus op maatschappelijk ondernemen De focus in dit jaarverslag ligt op Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO). Als actieve en betrokken aandeelhouder, is de gemeente voortdurend in gesprek met de deelnemingen om de MVO-doelen van de gemeente onder de aandacht te brengen. Dit gebeurt mede naar aanleiding van de verschillende moties en toezeggingen van de gemeenteraad, die bij de bespreking van de eerdere jaarverslagen zijn aangenomen. De resultaten van de gesprekken en meer informatie over de moties zijn terug te vinden in dit jaarverslag.

Jaarverslag gemeente Amsterdam Alle financiële informatie over de deelnemingen in dit jaarverslag is eerder naar buiten gekomen in Gemeentelijk Jaarverslag 2023. De reden om deze cijfers ook hier op te nemen is om ze te plaatsen in de context van het geheel van de onderneming, inclusief het inhoudelijke jaarverslag en de doelstelling op het gebied van MVO.

Beloningen In dit jaarverslag zijn de beloningen van de leden van de directie en RvC opgenomen in Hoofdstuk 4 dat een cijfermatig overzicht biedt per deelneming. De gemeente hanteert de WNT-norm als richtsnoer in de gesprekken met deelnemingen over hun beloningsbeleid. In 2023 is de maximum bezoldiging volgens de WNT voor bestuurders € 223.000. Voor de voorzitter van de RvC is het bezoldigings­ maximum voor 2023 € 33.450. Voor commissarissen is dit € 22.300. Het overgrote deel van de deelnemingen voldoet aan de WNT-norm. Van alle deelnemingen is alleen de Johan Cruijff ArenA niet bereid hier in het openbaar over te rapporteren. De beloningsgegevens van dit bedrijf staan in de vertrouwelijke bijlage.

Informatiebronnen De deelnemingen rapporteren zelf over 2023 in hun jaarrekeningen en jaarverslagen. Het jaarverslag deelnemingen bundelt de belangrijkste gegevens uit die documenten. Deze data worden aangevuld met informatie die is aangeleverd door de deelnemingen op basis van een vragenlijst van de gemeente. De uitvraag is toegespitst op maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Leeswijzer Het hoofdstuk na deze inleiding gaat over maatschappelijk verantwoord ondernemen. In hoofdstuk drie worden de financiële kerngegevens gepresenteerd. Het laatste hoofdstuk biedt een overzicht van de bestuursstructuur, beloningsgegevens en andere basisinformatie van de 24 deelnemingen.

Jaarverslag Deelnemingen 2023

Uitdagingen 2023 Macro-economische ontwikkelingen 2023 kende weer een hoge inflatie. Door stijgende prijzen van energie en levensmiddelen en materialen zorgde voor stijgingen in de kosten van de deelnemingen. De hoge indexering van de lonen van medewerkers zorgden daarnaast ook nog voor een grote stijging van de loonkosten. Deelnemingen als Carré en GVB meldden in hun jaarrekeningen dat deze macro-economische ontwikkelingen zorgden voor grote financiële uitdagingen omdat zij maar in beperkte mate deze kosten kunnen doorberekenen in hun prijzen.

Krapte op de arbeidsmarkt In 2023 bleef de arbeidsmarkt krap. Veel deelnemingen hadden moeite om gekwalificeerd personeel te vinden door deze krapte op de arbeidsmarkt. Dit betekent voor de deelnemingen dat er functies niet of onderbezet waren en dat er meer duurdere inhuurkrachten nodig waren. GVB heeft bijvoorbeeld in 2023 grote problemen gekend om bus-, tram- en metrobestuurders, schippers, IT’ers en technici te vinden. Dit heeft als gevolg gehad dat op sommige OV-lijnen de ritfrequentie gedwongen omlaag moest. Het ziet ernaar uit dat de krapte nog een aantal jaren zal voortduren.

Energiecongestie Het energienet raakt overvol. Netbeheerders als Alliander worden daardoor gedwongen om trans­port­ beperkingen in te stellen. Dit zorgt bijvoorbeeld voor een belemmering van de elektrificering van de vloot van GVB en een tekort aan elektriciteit voor (duurzame) bedrijven in bijvoorbeeld het Havengebied of ontwikkelgebieden van SADC.

Duurzaamheid De ambities van deelnemingen op het gebied van duurzaamheid zijn ook in 2023 ambitieus. Niet alleen omdat ze intrinsiek gedreven zijn om een bijdrage te leveren aan het oplossen van de klimaatcrisis, maar ook omdat de veranderingen grote aanpassingen vragen van de deelnemingen. Zoals bijvoor­ beeld: moeten overstappen op andere bronnen of gebouwen beter moeten isoleren. Daarnaast heeft de klimaatverandering ook impact op de deelnemingen zelf. Van verzilting en droogte in de Amsterdamse haven tot aan hittestress in de stad en de noodzaak voor vastgoeddeelnemingen als Zeedijk en Stadsgoed om hun panden te isoleren. Dit heeft veel impact op deelnemingen, zowel op financieel gebied als op de bedrijfsvoering. In hoofdstuk 2 ‘Maatschappelijk verantwoord ondernemen’ en hoofdstuk 4 ‘overzicht per deelneming’ kunt u meer lezen over wat de bovenstaande uitdagingen voor impact hebben gehad op de individuele deelnemingen.

1 Inleiding

11

2

Maatschappelijk verantwoord ondernemen Dit hoofdstuk is gewijd aan de inspanningen van de Amsterdamse deelnemingen op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). MVO betekent dat deelnemingen rekening houden met de effecten van hun bedrijfsvoering op mens, milieu en de maatschappij als geheel. Een onderneming die maatschappelijk verantwoord onderneemt laat zich leiden door de resultaten op elk van deze dimensies. Het gaat om het creëren van waarde op de langere termijn en het vinden van een goede balans tussen financiële, menselijke en ecologische waarde. Verwachtingen gemeente Amsterdam op het gebied van MVO De gemeente hecht een groot belang aan een goed beleid ten aanzien van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Als publiek aandeelhouder verwacht de gemeente van haar deelnemingen dat zij oog hebben voor bredere publieke belangen, zoals duurzaamheid, inclusiviteit en goed werkgeverschap. In haar beleid heeft de gemeente ervoor gekozen om de Nederlandse Code Corporate Governance (hierna: de code) als leidraad te hanteren voor de sturing en beheersing van de gemeentelijke deelnemingen. De code is in 2022 herzien en de herziene code is op 1 januari 2023 rechtsgeldig geworden. De gemeente verwacht dat deelnemingen een voorbeeldfunctie vervullen in hun eigen sector op gebied van MVO. Dit is ook vastgelegd in de Nota Beleidskader Verbonden Partijen.

De code beschrijft de balans in de verhouding tussen de aandeelhouder, de raad van bestuur en de raad van commissarissen en bevat richtlijnen voor een goede governance en MVO (met name) op het gebied van diversiteit en inclusie. Hoewel het volgen van de code alleen verplicht is voor beurs­ genoteerde bedrijven, bieden de principes een uitstekende handreiking voor het monitoren van alle deelnemingen. Het doel van de code is duurzame lange termijn waardecreatie. Dit houdt in dat op de lange termijn waarde gecreëerd moet worden om de continuïteit van de deelneming te borgen en dat er tegelijkertijd rekening gehouden wordt met de effecten van hun bedrijfsvoering op mens, milieu en de maatschappij. De code ziet bijvoorbeeld op de invulling van de raad van commissarissen en de verantwoording van de raad van bestuur aan stakeholders, zoals de aandeelhouder. De meeste deelnemingen rapporteren over de mate waarin zij voldoen aan de vereisten op het gebied van MVO. In hun jaarverslagen laten zij zien dat ze oog hebben voor bredere publieke belangen. Sociale doelen worden onder meer getoetst in medewerkerstevredenheidsonderzoeken en de wijze waarop personeel wordt geworven. Duurzame doelstellingen worden vaak uitgedrukt in de mate waarin een bedrijf CO2-uitstoot en de termijn waarop de bedrijfsvoering klimaatneutraal is.

Ook verantwoordt een aantal deelnemingen hun prestaties op het gebied van circulariteit en klimaatadaptatie.

Jaarverslag Deelnemingen 2023

Sturingsmogelijkheden op MVO De gemeente wil maximaal gebruik maken van haar instrumenten om MVO te bevorderen. De bedrijven waarin gemeente Amsterdam aandelen heeft, verschillen sterk in aard en omvang. Ook de invloed van Amsterdam op de bedrijfsvoering verschilt. Van sommige deelnemingen bezit de gemeente 100% van de aandelen, van anderen een minderheid. De omvang van het aandelenpakket bepaalt de directe zeggenschap in de onderneming. Daarnaast zijn er statutaire afspraken per deelneming die de invloed van de gemeente bepalen. Deze kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op het benoemen van de directie of individuele commissarissen, het goedkeuren van de strategie of jaarplan of de voorwaarden waaronder goedkeuring vereist is voor investeringen. Naast besluitvormende mechanismen, kan de gemeente ook invloed uitoefenen via meer informele instrumenten bijvoorbeeld via kennisdeling, samenwerking met medeaandeelhouders en de uitvraag over duurzaamheid bij de deelnemingen. Het gesprek over MVO met de deelnemingen vindt op dit moment plaats in de context van het totaal aan besluiten dat wordt genomen tijdens de algemene vergaderingen van aandeelhouders. Als aandeel­ houder heeft de gemeente Amsterdam in 2023 vooral de focus gelegd op diversiteit en inclusie, goed werkgeverschap en duurzaamheid.

De gemeente verkent op dit moment hoe zij als actief aandeel­ houder de deelnemingen kan bijstaan in het versnellen van de inzet op de duurzame opgave, zoals benoemd in de raadsbrief ‘Onze stad van Morgen’.

CSRD De mate waarin bedrijven moeten doen aan MVO is nog niet wettelijk vastgelegd. Hier komt verandering in via de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD). De CSRD is een EU-richtlijn waarmee het verplicht wordt voor bepaalde bedrijven in de EU om te rapporteren over MVO thema’s, hun impact en hun governance op MVO thema’s. De CSRD wordt verplicht voor alle naamloze en besloten vennootschappen die worden aangemerkt als een grote rechtspersoon. Dit is het geval als een vennootschap op twee opeenvolgende balansdata voldoet aan ten minste twee van de volgende drie criteria: 1. de waarde van de activa bedraagt meer dan € 20 miljoen; 2. de netto-omzet is meer dan € 40 miljoen; 3. het gemiddeld aantal werknemers is 250 of meer. Acht deelnemingen vallen daarmee onder de CSRD-wetgeving: Schiphol, Alliander, AEB, GVB, Havenbedrijf Amsterdam, RAI, WPW en BNG. Van deze deelnemingen zijn Schiphol en Alliander vanaf het verslagjaar 2024 CSRD-plichtig en de overige vanaf het verslagjaar 2025. Deze deelnemingen moeten dan een uitgebreide openbare rapportage maken rondom diverse MVO-thema’s zoals governance, goed werkgeverschap en duurzaamheid. De gemeente heeft deelnemingen die niet hoeven te voldoen aan CSRD gevraagd om, waar zinvol, aan te sluiten bij deze ontwikkeling op het gebied van rapportage. Een aantal deelnemingen heeft dit gedaan.

Een goed voorbeeld is de Johan Cruijff ArenA. Dit bedrijf meldt in haar jaarverslag dat het in boekjaar 2025-2026 aan deze richtlijn gaat voldoen. Een andere deelneming die het verzoek van de gemeente heeft opgepakt is Matrix Innovation Center. Matrix hoeft door haar beperkte omvang niet te voldoen aan CSRD, maar vindt het als organisatie belangrijk om hierin een voorloper te zijn vanuit een intrinsieke motivatie om duurzaam te ondernemen en om huurders aan te trekken. Vanwege de kleine omvang en capaciteit van veel deelnemingen kost het tijd voor om aan dit verzoek te voldoen. Dit hoofdstuk is onderverdeeld in de volgende thema’s: 1. Evenwichtige samenstelling bestuur en raad van commissarissen 2. Goed werkgeverschap 3. Duurzaamheid: energietransitie, circulaire transitie en groene transitie Per thema gaan we in op de beleidsmatige achtergrond en ontwikkelingen en vervolgens op de resultaten en initiatieven van de deelnemingen.

2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen

13

2.1

Evenwichtige samenstelling bestuur en RvC Op 1 januari 2022 is de Wet ingroeiquotum en streefcijfers (‘Diversiteitswet’) in werking getreden. De Diversiteitswet ziet op het evenwichtiger maken van de verhouding tussen het aantal mannen en vrouwen in de raad van bestuur (RvB), de raad van commissarissen (RvC) en de subtop van grote ven­noot­schappen. Deze bedrijven moeten passende en ambitieuze doelen in de vorm van een streef­ cijfer vaststellen om genderdiversiteit te bevorderen. De vennootschap dient zelf te bepalen wie haar subtop is (categorieën werknemers in leidinggevende functies). Daarnaast moeten de bedrijven een plan van aanpak opstellen om de gestelde doelen te bereiken. Het verplichte diversiteitsquotum gaat uit van een derde man en een derde vrouw voor RvC’s van beursvennootschappen. Onder het streefcijfer- en transparantiegedeelte van de nieuwe wet vallen, net als bij de CSRD, alle naamloze en besloten vennootschappen die worden aangemerkt als een grote rechtspersoon. Sommige van de overige deelnemingen geven aan dat zij alvast rekening houden met deze wetgeving omdat zij denken er in de toekomst ook aan te moeten voldoen. De meeste kleinere deelnemingen hanteren bij het werven van directieleden en toezichthouders een beleid gericht op diversiteit en inclusie.

Hoewel er voor hen geen wettelijke verplichting is, is dit wel onderdeel van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Op 22 november 2022 heeft het Europees parlement ingestemd met de introductie van een vrouwen­ quotum voor beursvennootschappen. Op grond van deze richtlijn moeten alle in de Europese Unie gevestigde grote beursgenoteerde ondernemingen er uiterlijk 30 juni 2026 voor zorgen dat ten minste 40% van de leden van RvC’s van het ondervertegenwoordigde geslacht is. De code schrijft voor dat een commissaris slechts twee keer voor vier jaar kan worden benoemd. Een verlenging van twee keer twee jaar is mogelijk maar alleen met een sterke motivatie. De gemeente vraagt van de deelnemingen bij het werven van leden van de raad van bestuur en de raad van com­mis­ sarissen een aantal stappen te volgen. Eerst wordt het profiel opgesteld, daarna wordt een longlist gemaakt, die uitmondt in een shortlist en uiteindelijk in een benoeming. De stappen geven de gemeente als aandeelhouder op meerdere momenten de mogelijkheid tot het kenbaar maken van haar wensen in het proces. De gemeente vindt het van belang dat de werving van bestuurders en commissarissen op een openbare en transparante wijze plaats vindt. Zowel bij de wervingen die de gemeente als aandeelhouder zelf doet als bij de wervingen die door de RvC van een deelneming wordt gedaan.

Bij deelnemingen waar openbaarheid niet standaard deel uitmaakt van de wervingsprocedure gaat de gemeente hierover het gesprek aan met de RvC. Ultimo 2023 hadden elf van de 24 deelnemingen een meerkoppig bestuur. Van die elf voldeden vijf deelnemingen in 2023 aan een evenwichtige man-vrouwverhouding (45%). Achttien deelnemingen hadden in 2023 een RvC. Zestien deelnemingen kenden in 2023 minimaal 30% mannen en 30% vrouwen. In 2022 voldeden ook zestien van de achttien deelnemingen met een RvC.

Jaarverslag Deelnemingen 2023

Tabel 2.1. Diversiteit raad van bestuur per deel­neming met een meerkoppig bestuur.

2022

2023

2021

2020

2019

Deelneming

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

AEB

100%

0%

100%

0%

100%

0%

100%

0%

100%

0%

Alliander

75%

25%

75%

25%

75%

25%

75%

25%

67%

33%

BNG

50%

50%

60%

40%

67%

33%

67%

33%

67%

33%

GVB

50%

50%

67%

33%

67%

33%

67%

33%

67%

33%

Havenbedrijf Amsterdam

67%

33%

67%

33%

67%

33%

100%

0%

100%

0%

RAI

100%

0%

100%

0%

100%

0%

100%

0%

100%

0%

LSFA

100%

0%

100%

0%

100%

0%

100%

0%

100%

0%

Schiphol

100%

0%

60%

40%

50%

50%

40%

60%

60%

40%

VGA

50%

50%

50%

50%

50%

50%

50%

50%

50%

50%

WPW

100%

0%

100%

0%

100%

0%

-

-

-

-

WRK

50%

50%

50%

50%

100%

0%

-

-

-

-

Tabel 2.2. Diversiteit raad van commissarissen per deel­neming.

2022

2023

2021

2020

2019

Deelneming

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

Man

Vrouw

AEB

67%

33%

67%

33%

100%

0%

75%

25%

100%

0%

Alliander

40%

60%

60%

40%

60%

40%

50%

50%

50%

50%

BNG

57%

43%

57%

43%

57%

33%

57%

43%

57%

43%

Carré

60%

40%

60%

40%

60%

40%

60%

40%

60%

40%

GVB

60%

40%

60%

40%

67%

33%

67%

33%

60%

40%

Havenbedrijf Amsterdam

60%

40%

40%

60%

40%

60%

40%

60%

40%

60%

RAI

60%

40%

60%

40%

60%

40%

60%

40%

50%

50%

LSFA

100%

0%

75%

25%

75%

25%

50%

50%

60%

40%

Schiphol

57%

43%

66%

34%

57%

43%

71%

29%

71%

29%

Matrix

67%

33%

67%

33%

67%

33%

67%

33%

67%

33%

SADC

60%

40%

60%

40%

60%

40%

60%

40%

60%

40%

Johan Cruijff Arena

60%

40%

60%

40%

80%

20%

80%

20%

75%

25%

Stadsgoed N.V.

80%

20%

80%

20%

75%

25%

75%

25%

75%

25%

Stadsherstel

50%

50%

50%

50%

50%

50%

50%

50%

60%

40%

VGA

67%

33%

67%

33%

67%

33%

50%

50%

50%

50%

Zeedijk

67%

33%

67%

33%

67%

33%

67%

33%

67%

33%

WPW

33%

67%

33%

67%

33%

67%

-

-

-

-

ROM inwest

33%

67%

33%

67%

-

-

-

-

-

-

2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen

15

2.2

Goed werkgeverschap Bij duurzaam personeelsbeleid gaat het om goede arbeidsomstandigheden, een gezonde werkplek en het voorkomen van ziekte. Een rechtvaardige arbeidsmarkt behoort tot de kern van de MVO-onder­ werpen. Daarom vraagt de gemeente de deelnemingen te rapporteren over de verdeling tussen vaste dienstverbanden en flexibele contracten en over de aanwezigheid van stageplekken. Zij zijn een indicatie van de toegankelijkheid van de onderneming en leveren een bijdrage aan talentontwikkeling. Personeelsbeleid vormt een belangrijk onderdeel in de jaarverslagen van de deelnemingen. Zeker nu de arbeidsmarkt krap is, investeren de deelnemingen in behoud van hun medewerkers en in scholing en stageplekken. Daarnaast monitort de gemeente de mate waarin deelnemingen een inclusief personeelsbestand hebben dat representatief is voor de bevolking van de stad. In dit jaarverslag rapporteren wij ook over de medewerkerstevredenheidsonderzoeken bij de deelnemingen en de scores hiervan. Omdat deelnemingen verschillende methodes hanteren om medewerkerstevredenheid te meten zijn de data van de deelnemingen onderling niet te vergelijken.

Indicatoren loonverhouding man-vrouw & top-werkvloer Op verzoek van de raad is de deelnemingen gevraagd om te rapporteren over de loonverhouding tussen mannelijke en vrouwelijke werknemers en de verhouding tussen het bestuur en de werknemers. Omdat dit verzoek eind 2023 door de raad is gedaan, heeft niet elke deelneming deze cijfers over de loonverhouding over 2023 kunnen sturen. Bij de deelnemingen waar het wel bekend is, zijn de cijfers meegenomen in de tabel. Dit onderwerp zal in het nieuwe jaarverslag worden vervolgd.

Overzicht per deelneming Deelnemingen met minder dan 25 personeelsleden zijn in onderstaand overzicht niet meegenomen.

Bij duurzaam personeelsbeleid gaat het om goede arbeidsomstandigheden, een gezonde werkplek en het voorkomen van ziekte. AEB Van AEB waren de gegevens bij het opstellen van dit overzicht nog niet beschikbaar.

Alliander Alliander richt zich nadrukkelijk op goed werkgeverschap, en investeert zichtbaar in haar medewerkers. Dit betekent dat ze veel aandacht schenken aan het behouden en aantrekken van de juiste mensen en hen in staat stellen om het beste uit zichzelf en de organisatie te halen. Daarvoor heeft Alliander programma’s in het leven geroepen zoals Alliander Fit! om te zorgen dat medewerkers inzetbaar blijven en stelt het bedrijf budgetten beschikbaar die medewerkers zelf mogen inzetten voor hun werkgeluk en welzijn.

Jaarverslag Deelnemingen 2023

De medewerkerstevredenheid wordt jaarlijks gemeten aan de hand van de Centrale Medewerkers­ barometer. De response was in 2023 hoger dan voorgaande jaren (74%). Medewerkers zijn bevlogen en voelen zich trots (82%, doelstelling 81%). Wel zijn er nog altijd teams waarin de werkdruk nog als (zeer) hoog wordt ervaren Indicator

2023

2022

Beleidskader diversiteit en inclusie

Ja

Ja

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

100%

100%

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

6.051 vast

5.566 vast

2.778 niet-vast (contract bepaalde tijd en inhuur)

2.109 niet vast

Aantal stageplekken

112

105

Aantal werknemers met afstand tot de arbeidsmarkt

125

90

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Ja

Ja

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

82%

82%

Bruto loon vrouwen als percentage van bruto loon man

102%

101%

Bruto loon CEO t.o.v. mediaan werknemer

3,7

3,7

Beurs van Berlage Vanuit maatschappelijke verantwoordelijkheid is het werving en selectiebeleid van de Beurs van Berlage gericht op het bouwen van inclusieve teams. Hierbij wordt interne kennis vergroot en wordt het belang van diverse en inclusieve samenwerking voor het voetlicht gebracht. De Beurs van Berlage wil dat medewerkers elkaars toegevoegde waarde erkennen en vieren. Indicator

2023

2022

Beleidskader diversiteit en inclusie

Ja

Ja

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

N.v.t.

N.v.t.

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

55 vast

48 vast

30 niet-vast

41 niet-vast

Aantal stageplekken

4

0

Aantal werknemers met afstand tot de arbeidsmarkt

1

1

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Nee (weer in 2024)

Nee (laatste keer in 2019)

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

N.v.t.

N.v.t.

Bruto loon vrouwen als percentage van bruto loon man

n.b.

n.b.

Bruto loon CEO t.o.v. mediaan werknemer

n.b.

n.b.

2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen

17

Bank Nederlandse Gemeenten BNG verklaart in haar jaarverslag dat het van essentieel belang is om de talentvolle mensen aan te trekken en om de juiste competenties, kennis en vaardigheden op de juiste plek in te zetten. In 2023 zijn zij daarin, ondanks een gespannen arbeidsmarkt, geslaagd. In 2023 zijn 119 nieuwe mensen aangetrokken om de ambities van de bank waar te maken. Veel mensen zijn geworven op basis van aanbevelingen van mensen die er werken. Kennis en vaardigheden worden voortdurend geactualiseerd en ontwikkeld via het uitgebreide aanbod van leer- en ontwikkelmogelijkheden dat de bank mede­ werkers aanbiedt. BNG heeft hiervoor een eigen leerplatform opgesteld waar in 2023 523 opleidingen zijn gevolgd. Indicator

2023

2022

Beleidskader diversiteit en inclusie

Ja

Ja

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

1% 303 vast

334 vast

171 niet-vast

63 niet-vast

Aantal stageplekken

0

0

Aantal werknemers met afstand tot de arbeidsmarkt

0

0

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Ja

Ja

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

7

7,2

Bruto loon vrouwen als percentage van bruto loon man

N.b.

N.b.

Bruto loon CEO t.o.v. mediaan werknemer

4,1

4,2

Clipper Clipper heeft zich beperkt tot het invullen van onderstaande indicatoren. Indicator

2023

2022

Beleidskader diversiteit en inclusie

Ja

Ja

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

N.v.t.

N.v.t.

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

20 vast

20 vast

30 niet-vast

25 niet-vast

Aantal stageplekken

4

4

Aantal werknemers met afstand tot de arbeidsmarkt

0

0

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Nee

Nee

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

N.v.t.

N.v.t.

Bruto loon vrouwen als percentage van bruto loon man

N.b.

N.b.

Bruto loon CEO t.o.v. mediaan werknemer

N.b.

N.b.

Jaarverslag Deelnemingen 2023

Carré Carré onderschrijft de Code Diversiteit en Inclusie. Op basis hiervan is de beleidsnotitie Diversiteit & Inclusie destijds opgesteld. Ook in 2023 stond dit onderwerp hoog op de agenda. Carré’s Diversiteit en inclusie aanpak betreft alle medewerkers, zowel achter als voor de schermen (theatermedewerkers). Carré besteedt bij het invullen van vacatures aandacht aan inclusieve werving en selectie, die er met name op gericht is om kandidaten met verschillende culturele achtergronden aan te spreken en uit te nodigen. Ook is in het najaar van 2023 een pilot uitgevoerd met diversiteits- en inclusie trainingen voor hun theatermedewerkers. Indicator

2023

2022

Beleidskader diversiteit en inclusie

Ja/nee

Ja

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

100%

100%

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

25,3 FTE vast

22,5 FTE vast

33 FTE niet-vast

24,8 FTE niet-vast

Aantal stageplekken

4

5

Aantal werknemers met afstand tot de arbeidsmarkt

2

2

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Nee

Nee

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

N.v.t.

N.v.t.

Bruto loon vrouwen als percentage van bruto loon man

117%

N.b.

Bruto loon CEO t.o.v. mediaan werknemer

4,1

N.b.

Carré besteedt bij het invullen van vacatures aandacht aan inclusieve werving en selectie, die er met name op gericht is om kandidaten met verschillende culturele achtergronden aan te spreken en uit te nodigen.

2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen

19

GVB GVB heeft net als andere vervoersbedrijven moeite om bus-, tram- en metrobestuurders, schippers, IT’ers en technici te vinden. De krapte zal nog een aantal jaren voortduren, alleen al omdat Nederland vergrijst. GVB beseft dat om een goede werkgever te zijn, arbeidsvoorwaarden als beloning, werkprivébalans, autonomie, persoonlijke ontwikkeling aan belang winnen. Ook goed leiderschap met ruimte voor persoonlijke aandacht is noodzakelijk. Hiervoor heeft GVB verschillende regelingen voor de medewerkers, zoals geld om duurzame inzetbaarheid te stimuleren, de zware beroepenregeling en een Opleidings- en Ontwikkelingsfonds. Een inclusieve werkomgeving is een basisvoorwaarde. Daarom heeft GVB een diversiteitsbeleid met principes die worden toegepast op alle werkprocessen. In de interne communicatie is hier aandacht voor en het management van GVB overlegt met interne diversiteitsnetwerken zoals het Roze Netwerk en Jong GVB GVB heeft in de cao een bepaling over gelijke beloning voor mannen en vrouwen opgenomen. Doel hiervan is het voorkomen van ongelijkheid. Het verschil tussen de beloning van mannen en vrouwen wordt nu grotendeels veroorzaakt doordat het percentage mannen in de organisatie groter is (73% man/27% vrouw) en dat van deze mannen 56% aan het eind van de schaal zit. Indicator

2023

2022

Beleidskader diversiteit en inclusie

Ja

Ja

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

100%

100%

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

95,7% vast

96,7% vast

4,3% niet-vast

3,2 % niet-vast

Aantal stageplekken

50

24

Aantal werknemers met afstand tot de arbeidsmarkt

12

12

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Nee

Ja

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

N.v.t.

7,01

Bruto loon vrouwen als percentage van bruto loon man

98%

n.b.

Bruto loon CEO t.o.v. mediaan werknemer

3,8

4,7

Havenbedrijf Amsterdam In 2023 heeft het Havenbedrijf Amsterdam het Diversiteit en Inclusie beleid afgerond. Er zijn streef­ cijfers per organisatorische laag geformuleerd. Er is een nieuwe werkgroep geformeerd die 2023 heeft gebruikt om alle acties en aandachtsgebieden in kaart te brengen en te prioriteren. Ook is er in 2023 in samenwerking met de vakbonden een werkgroep gestart om te bepalen hoe ze tot een inclusieve cao kunnen komen. In het jaarlijkse medewerkersonderzoek is dit jaar gefocust op het thema bevlogenheid. De respons op dit onderzoek was 73,5%. Dat is meer dan in 2022 (70,3%) en hoger dan de benchmark van 62,9%. Bij het thema bevlogenheid is de score iets hoger dan in 2022.

Jaarverslag Deelnemingen 2023

Indicator

2023

2022

Beleidskader diversiteit en inclusie

Ja

Ja

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

100%

100%

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

339 vast

342 vast

37 niet-vast

66 niet-vast

Aantal stageplekken

7

6

Aantal werknemers met afstand tot de arbeidsmarkt

50 (samen met Pantar)

50 (samen met Pantar)

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Ja

Ja

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

22

26,5

Bruto loon vrouwen als percentage van bruto loon man

N.b.

N.b.

Bruto loon CEO t.o.v. mediaan werknemers

N.b.

N.b.

Johan Cruijff ArenA Personeel is voor de Johan Cruijff ArenA van groot belang. Medewerkers maken het creëren van betekenisvolle herinneringen mogelijk. Daarom staat de gezondheid en de veiligheid van het eigen personeel hoog in het vaandel. De werkomgeving is gericht op de vitaliteit en de fysieke en mentale gezondheid van de werknemer. Belangrijk daarbij is om uit te gaan van gelijkheid in het werven, belonen en ontwikkelen van personeel. In het gebroken boekjaar 2022/2023 was er extra aandacht op de salariskloof tussen mannelijke en vrouwelijke medewerkers. Er is een kloof in de totale beloningen van 20% tussen mannen en vrouwen onder managementniveau. Dit komt doordat vrouwen meer operationele functies, met een lager salaris­niveau, vervullen. Om te zorgen dat in een vergelijkbare functie de beloningen niet scheef lopen is een nieuw functiehuis opgesteld. Hierin is iedere functie opnieuw beschreven en gewogen, inclusief competenties behorende bij de rol en de organisatie. Daarbij is het salarishuis gebenchmarkt en is de beoordelingssystematiek aangepast en transparant gemaakt. Indicator

2022/2023

2021/2022

Beleidskader diversiteit en inclusie

Ja, in werving

Nee

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

N.v.t.

N.v.t.

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

54 vast

49 vast

12 niet-vast

10 niet-vast

Aantal stageplekken

8

7

Aantal werknemers met afstand tot de arbeidsmarkt

0

0

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Nee

Nee

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

N.v.t.

N.v.t.

Bruto loon vrouwen als percentage van bruto loon man

N.b.

N.b.

Bruto loon CEO t.o.v. mediaan werknemers

N.b.

N.b.

2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen

21

RAI RAI presenteert zich als een bedrijf ‘voor mensen, door mensen’. Het resultaat van uit hun medewerkers­ tevredenheidsonderzoek is met 70% lager dan in 2022 (78%). Desalniettemin geeft de score aan dat over de hele linie medewerkers tevreden zijn bij RAI. Ondanks de heersende krapte op de arbeidsmarkt, is RAI ook in 2023 in staat gebleken medewerkers te werven voor relevante posities binnen de organisatie. Eind 2023 bevond de functie-invulling zich nagenoeg op niveau van formatie. In 2023 heeft RAI een beleid voor diversiteit en inclusiviteit vastgelegd, waarbij het bevorderen van inclusie als kernfocus is geformuleerd. Indicator

2023

2022

Beleidskader diversiteit en inclusie

Ja/nee

Ja

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

n.v.t.

n.v.t.

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

78% vast

76% vast

22% niet-vast

24% niet-vast

Aantal stageplekken

85

80

Aantal werknemers met afstand tot de arbeidsmarkt

n.b.

0

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Ja

Ja

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

70%

78%

Bruto loon vrouwen als percentage van bruto loon man

96%

N.b.

Bruto loon CEO t.o.v. mediaan werknemers

7

N.b.

Schiphol Area Development Company (SADC) De focus van SADC is sterk gericht op gebiedsontwikkeling, In het jaarverslag is niet stilgestaan bij haar rol als werkgever. Indicator

2023

2022

Beleidskader diversiteit en inclusie

Ja

Ja

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

N.v.t.

N.v.t.

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

28 vast

24 vast

6 niet-vast

9 niet-vast

Aantal stageplekken

2

2

Aantal werknemers met afstand tot de arbeidsmarkt

0

0

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Ja

Ja

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

7,3

7,3

Bruto loon vrouwen als percentage van bruto loon man

n.b.

n.b.

Bruto loon CEO t.o.v. mediaan werknemers

2,6

2,5

Jaarverslag Deelnemingen 2023

Schiphol Schiphol heeft een Sociaal Akkoord gesloten en is daarom bezig een nieuwe pijler in de visie op te nemen: kwaliteit van het werk. Deze pijler richt zich op het verbeteren van de werkstandaard op Schiphol voor alle betrokkenen, met als doel van Schiphol de meest toonaangevende duurzame en hoogwaardige luchthaven ter wereld te maken. In 2023 ging de Employee Net Promoter Score (eNPS) op Amsterdam Schiphol Airport naar 24, een forse sprong ten opzichte van de zeven in het jaar ervoor en hoger ook dan hun doelstelling van twintig. Schiphol ziet dit als een teken van herstel en een bevestiging dat ze op de goede weg zijn. Schiphol ondervindt veel last van de krapte op de arbeidsmarkt. Het aantal vacatures is daardoor sterk gestegen. Dit is aanleiding om de werving van personeel te professionaliseren. Ook is een nieuwe CAO afgesloten met forse verhogingen van de lonen (11,25%). Schiphol besteedde veel aandacht aan een diverse en inclusieve organisatie. Ondanks dat Schiphol beter dan de benchmark van de Nederlands Inclusiviteitsmonitor scoort, zijn er acties gepland om dit verder te verbeteren. Medewerkers met een praktische achtergrond en met een niet-Nederlandse achtergrond waren namelijk minder positief. Indicator

2023

2022

Beleidskader diversiteit en inclusie

Ja

Ja

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

100%

100%

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

2340 vast

2031 vast

466 niet-vast

269 niet-vast

Aantal stageplekken

78

86

Aantal werknemers met afstand tot de arbeidsmarkt

20

7

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Ja

Ja

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

24

7

Bruto loon vrouwen als percentage van bruto loon man

98% 6,0

N.b.

Bruto loon CEO t.o.v. mediaan werknemers

2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen

N.b.

23

Stadsherstel Amsterdam In 2023 is veel aandacht besteed aan het op peil houden/brengen van de personeelscapa-citeit. Er zijn een aantal nieuwe medewerkers geworven, soms vanwege vervanging, maar veelal door uitbreiding van de activiteiten. Bij de werving en selectie hanteert Stadsherstel een beleid voor diversiteit en inclusie. Alle medewerkers hebben in 2023 deelgenomen aan een coaching traject. Tijdens deze coaching zijn onder andere de kernwaarden van Stadsherstel gezamenlijk gedefinieerd. Daarnaast hebben alle medewerkers meerdere trainingen cyberse¬curity gevolgd, die worden gecontinueerd. Indicator

2023

2022

Beleidskader diversiteit en inclusie

Ja

Ja

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

100%

100%

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

48 vast

45 vast

19 niet vast

15 niet vast

Aantal stageplekken

4

3

Aantal werknemers met afstand tot de arbeidsmarkt

0

0

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Ja

Nee

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

7,7

N.v.t.

Bruto loon vrouwen als percentage van bruto loon man

65%

N.b.

Bruto loon CEO t.o.v. mediaan werknemers

4,5

N.b.

VGA De medewerkers van VGA zijn in dienst van de gemeente Amsterdam. VGA maakt daarom gebruik van het gemeentelijke team van HR adviseurs, recruitmentspecialisten en een verzuimadviseur met expertise op het gebied van leren en ontwikkelen en vitaliteit. VGA heeft in 2023 een actieplan gemaakt met de diversiteits- en inclusiedoelstellingen. Het aangepaste actieplan is omarmd door zowel de ondernemingscommissie als het managementteam. Er zijn diverse bijeenkomsten en presentaties georganiseerd voor de afdelingen van VGA om het bewustzijn en belang van diversiteit en inclusie te vergroten. Ook heeft VGA in 2023 gemeten hoe het gesteld is met de inclusieve werkcultuur. 86% van de medewerkers gaf aan dat zij volledig zichzelf kunnen zijn. Indicator

2023

2022

Beleidskader diversiteit en inclusie

Ja

Ja

% percentage vacatures voor managementfuncties met inclusieve werving

100%

100%

Contractduur werknemers (vast/niet-vast)

39 vast

40 vast

7 niet vast

5 niet vast

Aantal stageplekken

0

0

Aantal werknemers met afstand tot de arbeidsmarkt

0

0

Medewerkerstevredenheid onderzoek

Nee

Ja

Score medewerkerstevredenheid onderzoek

N.v.t.

6,3

Bruto loon vrouwen als percentage van bruto loon man

N.v.t.

N.v.t.

Bruto loon CEO t.o.v. mediaan werknemers

N.v.t.

N.v.t.

Jaarverslag Deelnemingen 2023

2.3

Duurzaamheid: energie-, circulaire en groene transitie De gevolgen van klimaatverandering zijn overal merkbaar, ook in Amsterdam. Wil de gemeente dat huidige en toekomstige generaties verzekerd zijn van een gezonde, groene en weerbare stad, dan is snellere actie nodig. De gemeente wil daarom de komende jaren optimaal gebruiken om de doelen gesteld in de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050 op tijd te halen.

Klimaatdoelen Amsterdam

2030 Duurzame eigen organisatie 100%

Geschikte daken met zonnepanelen 50%

Plastic zwerfafvalvrije stad 100%

Dierlijke eitwitten

Duurzame energie (woningen) 80%

Plantaardige eitwitten

40%

60%

Ecologisch groenbeheer

Uitstootvrij verkeer binnen A10 100%

100%

A10

Nieuw materiaalgebruik

Voedselverspilling

CO2-uitstoot (t.o.v. 1990)

-50%

-60%

-50%

2040 Geschikte daken met zonnepanelen 100%

2050

Duurzame energie (woningen) 100% Natuurinclusief

Circulair 100%

100%

2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Aardgas vrij 100%

Klimaatadaptief

Klimaatneutraal

100%

100%

CO2-uitstoot (t.o.v. 1990) -100%

25

Voor het bereiken van doelstellingen op het gebied van klimaat, circulariteit, groen & gezond en klimaatadaptie beschikt de gemeente over meer instrumenten. De gemeente stuurt bijvoorbeeld via bestemmingsplannen, wetgeving en (bouwkundige) eisen. Daarnaast beschikt de gemeente over een gevarieerd palet aan financiële instrumenten om initiatiefnemers in de stad te faciliteren, zoals subsidies, leningen en belastingkortingen. Deelnemingen van de gemeente Amsterdam dragen ook bij aan een toekomstbestendige stad. De gemeente verwacht van haar deelnemingen dat zij een voorbeeldfunctie pakken als het gaat om verduurzaming. Als actief en betrokken aandeelhouder stimuleert de gemeente duurzaamheid bij de deelnemingen in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen. De gemeente maakt in haar beleid onderscheid tussen drie transities waar verwacht wordt dat de deelnemingen ook een bijdrage aan leveren. Dat zijn de energietransitie, circulaire transitie en de groene transitie (incl. klimaatadaptatie).

De Energietransitie: overgang naar duurzame energie In de Klimaatwet is vastgelegd dat in 2030 49% minder broeikasgassen uitgestoten wordt en in 2050 95% minder ten opzichte van 1990. De gemeente heeft zich gecommitteerd aan 60% CO2-reductie in 2030 en 100% minder in 2050 ten opzichte van het peiljaar 1990. De gemeente streeft voor haar eigen organisatie een CO2-uitstoot van netto nul in 2030 en zet in op maximale energievermindering en maximale energieopwekking. Transparantie over de CO2-uitstoot is nodig om de vorderingen op dit gebied te kunnen monitoren. Landelijke wet- en regelgeving bepaalt in toenemende mate de wijze waarop de bedrijven verduur­ zamen. Het wereldwijd meest gebruikte protocol om de uitstoot broeikasgassen te berekenen is het Greenhouse Gas Protocol. Het Greenhouse Gas Protocol (GHG Protocol) kent een drietal scopes: Scope 1: directe CO2-uitstoot, veroorzaakt door eigen bronnen binnen de organisatie. Het betreft dan de uitstoot door eigen gebouw-, vervoer- en productiegerelateerde activiteiten. Denk hierbij aan eigen dieselgeneratoren en verwarmingsinstallaties, eigen (vracht)auto’s of de toepassing van koelvloeistof in koelapparatuur en klimaatinstallaties. Scope 2: deze omvat de indirecte uitstoot van CO2 door opwekking van zelf gekochte en verbruikte elektriciteit of warmte. De organisatie gebruikt deze energie intern, maar wekt deze niet intern op.

Die opwekking vindt fysiek ergens anders plaats, bijvoorbeeld in een elektriciteitscentrale. Scope 3: indirecte uitstoot van CO2, veroorzaakt door bedrijfsactiviteiten van een andere organisatie. Het betreft dan uitstoot door bronnen die niet in het bezit zijn van de eigen organisatie en waar ze ook geen directe controle over heeft. De organisatie kan wel invloed uitoefenen op deze uitstoot en heeft daar dan ook een gedeelde verantwoordelijkheid over. Bijvoorbeeld de uitstoot veroorzaakt door de productie of winning van ingekochte grondstoffen of materialen en uitbestede werkzaamheden zoals goederenvervoer. Ook de indirecte uitstoot als gevolg van zakelijk verkeer met privévoertuigen en zakelijk vliegverkeer hoort bij scope 3.

Jaarverslag Deelnemingen 2023

Bij het opstellen van een CO2-voetafdruk is het van belang welke grenzen een organisatie zelf stelt en dat zij daar transparant over is. CO2-reducerende plannen zijn alleen verplicht voor bedrijven die meer dan 500 bruto kiloton CO2-equivalenten uitstoten. Zij moeten de aanwezigheid van CO2-reducerende plannen voor de periode 2023 tot en met 2030 opgeven.

De Circulaire Transitie: overgang naar de circulaire economie Als gemeente Amsterdam zijn we ons bewust van de impact die consumptie en productie hebben, zowel binnen onze eigen stadsgrenzen als daarbuiten. Amsterdam wordt een circulaire stad: de gemeente werkt aan een vermindering van de sociale- en ecologische impact van het materiaalgebruik door in 2030 50% minder niet-hernieuwbare grondstoffen, primaire (die nog nooit eerder zijn gebruikt of gerecycled) te gebruiken en in 2050 100% circulair te zijn. Een circulaire stad gebruikt grondstoffen en materialen telkens opnieuw door de strategieën voorkomen, verlengen, verwaarden en vervangen. De waarde van grondstoffen wordt zoveel mogelijk behouden tijdens de hele levensloop van een product: van ontwerp tot afdanking. Het kan gaan om het vermijden van single-use plastics, levensduur verlengen van producten maar ook het isoleren met biobased materialen. ​ ​ oor de gemeentelijke organisatie wordt ingezet op circulaire bedrijfsvoering in 2030 en maximaal V circulair materiaalgebruik in de openbare ruimte. Van onze deelnemingen wordt verwacht dat zij ook maximaal inzetten op circulaire bedrijfsvoering en materiaalverbruik waar dat mogelijk is.

De groene Transitie: naar een groene en gezonde stad , De gemeente Amsterdam zet zich in om tot een gezondere leefomgeving voor mens, plant en dier te komen. Meer en kwalitatief beter groen, gebruik en ontwerp van het water (inclusief waterkwaliteit), toename van biodiversiteit en verbeterd welzijn van gehouden en vrij levende dieren, zijn opgaven waar aan gewerkt wordt. Ook zet de gemeente Amsterdam zich in om Amsterdam in 2050 zo goed mogelijk voorbereid te laten zijn op het veranderende klimaat. Er wordt ingezet op klimaatadaptatie aan de hand van vier thema’s: hitte, droogte, neerslag en overstromingsrisico. De gemeentelijke organisatie streeft naar klimaat-adaptieve gebouwen en (binnen)terreinen in 2030. De gemeentelijke deelnemingen krijgen natuurlijk ook met een veranderende klimaat te maken en zullen net als de gemeente, hier hun organisatie op moeten voorbereiden.

Overzicht Deelnemingen Over deze drie transities is informatie uitgevraagd aan de deelnemingen. Gezamenlijk met de informatie uit de jaarverslagen geeft dit een beeld van waar de deelnemingen eind 2023 stonden op het gebied van duurzaamheid. In onderstaand overzicht ontbreken de kleinste deelnemingen omdat zij geen noemenswaardige ecologische voetafdruk nalaten (Bavo, ODE), de deelnemingen met een bemiddelende rol die zelf geen activiteiten ontplooien maar wel investeren in andere bedrijven (LSFA, Rom InWest). Daarnaast is GEM Lutkemeer als uitvoeringsorganisatie van SADC bij SADC gevoegd.

AEB Voor het AEB waren ten tijde van het opstellen van dit overzicht nog geen gegevens over 2023 beschikbaar.

Alliander Energietransitie Alliander heeft in 2023 mede dankzij groencertificaten conform doelstelling een klimaatneutrale bedrijfsvoering bereikt. Dat wil zeggen dat Alliander in 2023 per saldo geen CO2 heeft uitgestoten als gevolg van hun netactiviteiten, kantoren en voertuigen. Dit is de afgelopen jaren bereikt door CO-emissies te verminderen en te vergroenen. Het wagenpark wordt steeds meer elektrisch, het energieverbruik van de gebouwen daalt, Alliander stuurt op beperking van netverliezen voor elektriciteit en deze worden verder vergroend. In de praktijk stoot Alliander dus nog wel CO2 uit maar dit wordt gecompenseerd door de groencertificaten.

2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen

27

In 2023 is de uitstoot van de directe bruto-emissies helaas gestegen ten opzichte van 2022 en is hoger dan de doelstelling voor 2023. Dit komt onder meer door de toename van de netverliezen (grootste deel van de voetafdruk). Stijging van de netverliezen hangt samen met een zwaardere belasting; door teruglevering wordt een kabel dubbel belast. Daarnaast is Alliander gestart met het standaard zwaarder belasten van de kabels om ruimte te maken op het elektriciteitsnet. De emissies zijn ook gestegen door de inkoop van netverliezen met een hogere CO2-emissiefactor (minder groen). Indicator CO2-uitstoot

2023

2022

C02 reducerende plannen (alleen in te vullen bij meer dan 500 ton uitstoot)

Ja

Ja

C02-uitstoot scope 1 en scope 2 (ton)

Bruto: 422336 Netto: 0 (via vergroening/ compensatie)

489001

C02-uitstoot scope 3 (ton)

515217

510860

Circulaire transitie Alliander streeft naar een circulaire bedrijfsvoering. Alliander hergebruikt 90% van het resterende afval als hoogwaardig materiaal. Van de inkopen is 31% circulair (2022:28%, doelstelling 37% in 2024).

Klimaatadaptatie Alliander onderhoudt en evalueert de risico’s voor de energienetwerken en stakeholders. Alliander werkt samen aan klimaatadaptieve maatregelen met sectorbedrijven en lokale en nationale vertegen­ woordigers en participeren in (wettelijke) overleggen over crisisbeheersing. De frequentie en ernst van intensieve weerverschijnselen hebben een merkbaar effect op vitale infrastructuur. Droogte, hitte, storm en overvloedige regenval leiden tot grotere risico’s voor de maatschappelijke continuïteit. De robuust­ heid van de energie-infrastructuur kan onder druk komen te staan door de effecten van klimaat­ver­ ander­ing. Dit kan leiden tot verstoringen naar klanten en maatschappij.

Beurs van Berlage Energietransitie In 2023 is de Beurs van Berlage voor het tweede achtereenvolgende jaar beloond voor haar duur­ zaamheids­initiatieven met het Green Globe certificaat. De ambitie om steeds bewuster te ondernemen wordt in het bedrijf breed gedragen en beperkt zich niet tot het management. Verdere investeringen in warmtepompen, isolatie, LED verlichting en elektrische ovens hebben de CO2-uitstoot verder terug­ gebracht. Beurs van Berlage zet hiermee haar strategie om het energieverbruik, middels een reeks van duurzaamheidsmaatregelen te beperken voort. De doelstelling is om in 2030 de uitstoot met 50% te beperken in 2050 naar nul te brengen. Indicator uitstoot in CO2-equivalenten

2023

2022

C02 reducerende plannen (alleen in te vullen bij meer dan 500 ton uitstoot)

Ja (uitstoot < 500 ton)

Ja (uitstoot < 500 ton)

C02-uitstoot scope 1 en scope 2 (ton)

238

287

C02-uitstoot scope 3 (ton)

20

6

Circulaire Transitie Beurs van Berlage heeft een aantal duurzaamheidsmaatregelen om circulariteit te verbeteren. Denk hierbij aan afvalreductie, afvalscheiding, retourzending verpakkingsmaterialen, reductie van ‘single use plastics’ en reductie van gebruik materialen en grondstoffen van de catering.

Groene Transitie Zoals vermeld heeft Beurs van Berlage een uitgebreid duurzaamheidsplan gericht op energiereductie. Hierin zijn ook plannen opgenomen anticiperend op hogere omgevingstemperaturen en wateroverlast.

Jaarverslag Deelnemingen 2023

BNG Energietransitie in 2023 is een belangrijke renovatie van het kantoorpand van BNG uitgevoerd. Om dit mogelijk te maken zijn de werknemers in het laatste kwartaal verhuisd naar een tijdelijk onderkomen. Dit is gelegen in de directe nabijheid van een treinstation en overig openbaar vervoer. Het huurpand heeft andere energiegebruikskarakteristieken en gebruikt gas voor opwekking van warmte (+33% scope 3 emissie). De elektriciteitsvoorziening is op basis van groene energie. Daarnaast is in 2023, na de COVID-19 pandemie, weer het volledig jaar gebruik gemaakt van de kantoorfaciliteiten en is er een groei geweest in het bezoeken van de overzeese (potentiële) beleggers (+12% scope 3 emissie). Indicator duurzaamheid

2023

2022

C02 reducerende plannen (alleen in te vullen bij meer dan 500 ton uitstoot)

Ja

Ja

C02-uitstoot scope 1 en scope 2 (ton)

122

146

C02-uitstoot scope 3 (ton)

146

45

Circulaire transitie BNG Bank is financier van de afvalinzameling en -verwerking sector. In gesprekken met de sector wordt aandacht gevraagd voor hergebruik. Hetzelfde geldt voor de bouwsector: BNG bank is partner voor gemeenten en woningbouwcorporaties en in die rol komt het onderwerp ‘hergebruikt van bouw­ materialen’ aan de orde. Intern bij de huidige renovatie van het bankgebouw, zijn ook kaders voor hergebruik meegegeven zoals gescheiden afvalinzameling.

Groene Transitie BNG Bank is financier van veel projecten van gemeenten en overheden die bijdragen aan de groene transitie en klimaatadaptatie. Over de eigen activiteiten op het gebied van de groene transitie rapporteert de BNG Bank niet in haar jaarverslag.

Carré Energietransitie Carré omarmt de ambitie van de gemeente Amsterdam om in 2030 de CO2-uitstoot met 55% te verminderen en in 2050 emissievrij te zijn. Samen met adviesbureau De Groene Grachten is een verduurzamingsaanpak opgesteld met name gericht op energiereductie. Het plan loopt uiteen van ‘quick wins’ die al deels zijn uitgevoerd tot de aanschaf van nieuwe duurzame installaties. Carre heeft haar CO2-uitstoot niet berekend. Indicator uitstoot in CO2-equivalenten

2023

2022

C02 reducerende plannen (alleen in te vullen bij meer dan 500 ton uitstoot)

Ja (uitstoot < 500 ton)

Ja (uitstoot < 500 ton)

C02-uitstoot scope 1 en scope 2 (ton)

N.b.

N.b.

C02-uitstoot scope 3 (ton)

N.b.

N.b.

Circulaire transitie Carré wil bijdragen aan de doelen van de gemeente om in 2050 een circulaire stad te zijn door waardevolle materialen en grondstoffen te hergebruiken. Carré beperkt de afvalproductie via preventie, vermindering, recyclage en hergebruik. Afval wordt op duurzame wijze afgevoerd via de grachten en waar mogelijk gebruikt Carré lokale en biologische ingrediënten in de keuken.

2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen

29

Groene Transitie Carré noemt verschillende plannen in haar Jaarverslag met name gericht op het bewerkstelligen van een energiezuinig gebouw maar rapporteert in het jaarverslag 2023 niet over specifieke plannen op het gebied van de groene transitie.

Clipper De Clipper Stad Amsterdam heeft duurzaamheid hoog in het vaandel staan. Tijdens de laatste verbouwing aan het schip in 2020 zijn schonere en zuinigere motoren geïnstalleerd voor zowel de voortstuwing als de stroomvoorziening. Er is een uitlaatgas behandelingsinstallatie geïnstalleerd en het schip heeft een nieuwe vuilwaterbehandelingsinstallatie gekregen, waarmee voldaan is aan toekomstige eisen van de International Maritime Organisation (IMO). Om ook de generator in de haven niet aan te hoeven zetten en dus geen diesel te hoeven verstoken, is er een verbeterde walstroomaansluiting gerealiseerd. Indicator uitstoot in CO2-equivalenten

2023

2022

C02 reducerende plannen (alleen in te vullen bij meer dan 500 ton uitstoot)

Ja

Ja

C02-uitstoot scope 1 en scope 2 (ton)

631

561

C02-uitstoot scope 3 (ton)

N.b.

N.b.

Circulaire transitie De Clipper rapporteert niet over specifieke plannen op het gebied van circulariteit.

Groene Transitie Er wordt gestreefd om zoveel als mogelijk te zeilen, tijdens de lange oversteken zeilt de Clipper circa 80%, een duurzame manier van voorstuwing. De vernieuwde vuilwaterinstallatie wordt gebruikt om gebruikt water aan boord te filteren.

GVB Energietransitie In 2023 bedroeg de gemeten CO2-uitstoot ongeveer 20.901 ton. Dat is 16,5% minder dan in 2022 en bijna 46% minder dan in 2019. Op de vestigingen Garage West en Havenstraat liggen zonne­ panelen en er worden ook zonnepanelen geplaatst op de vestiging in de Lekstraat. In 2023 hebben de al geplaatste panelen 40.929 kWh stroom opgewekt. Met het gebruik van groene stroom en de elektriciteit van de zonnepanelen is 63.752 ton CO2 -uitstoot vermeden in 2023. Dit is minder dan in 2022 omdat er minder elektriciteit is verbruikt in 2023. Indicator uitstoot in CO2-equivalenten

2023

2022

C02 reducerende plannen (alleen in te vullen bij meer dan 500 ton uitstoot)

Ja

Ja

C02-uitstoot scope 1 en scope 2 (ton)

20.847

23.641

C02-uitstoot scope 3 (ton)

52,2 (enkel zakelijke reizen)

72,7 (enkel zakelijke reizen

Circulariteit Het aandeel hergebruikt afval in 2023 is 82,4%. Dat is minder dan het percentage van 2022 maar volgt dezelfde bandbreedte als de afgelopen jaren. De totale hoeveelheid afval is gedaald naar 2.226,5 ton. Daarnaast probeert de organisatie bij besluitvorming het principe circulariteit steeds meer te betrekken.

Jaarverslag Deelnemingen 2023

Groene Transitie GVB erkent in het jaarverslag dat klimaatverandering steeds meer consequenties heeft en dat GVB zich moet voorbereiden op welke impact deze klimaatveranderingen hebben hun activiteiten, dienstverlening en assets. In zijn jaarverslag rapporteert GVB niet over de vraag welke specifieke maatregelen het daartegen neemt.

Havenbedrijf Amsterdam Energietransitie Het havenbedrijf heeft besloten voor 2030 alle overslag van steenkolen te weren uit de Amsterdamse haven. In 2023 is hier een significant resultaat behaald. Eind 2022 is een contract met een kolen­over­ slag­bedrijf niet verlengd en in 2023 is bekend geworden dat dit bedrijf een ander deel van hun grond verkoopt. Ook andere kolenoverslagbedrijven transformeren meer van hun overslag van kolen naar niet-fossiele alternatieven. Dit heeft geresulteerd in een daling van de kolenoverslag met 48% in 2023. De Co2-footprint van het Havenbedrijf is in 2023 verder afgenomen. verschillende van hun locaties zijn van het gas af. Het elektriciteitsverbruik is nagenoeg gelijk gebleven, maar het aandeel groene energie is aanzienlijk gegroeid. Sinds het tweede kwartaal van 2023 varen alle vaartuigen op een nog schonere vorm van biodiesel, waardoor de CO2-uitstoot van de vaartuigen met 70% is gedaald Indicator uitstoot in CO2-equivalenten

2023

2022

C02 reducerende plannen (alleen in te vullen bij meer dan 500 ton uitstoot)

Ja

Ja

C02-uitstoot scope 1 en scope 2 (ton)

350

900

C02-uitstoot scope 3 (ton)

450

430

Circulariteit Een van de zeven strategische doelen is het bevorderen van de circulaire procesindustrie in de Haven. Dit doet het Havenbedrijf bijvoorbeeld door het bevorderen van circulaire ladingstrommen en het vestigen van nieuwe circulaire bedrijven. In 2023 is geen terrein uitgegeven aan circulaire activiteiten. In 2022 was dit aantal 1,2 hectaren.