Jaarverslag Deelnemingen 2020.pdf

Jaarverslag Deelnemingen

Jaarverslag Deelnemingen 2020

2020

Voorwoord 2020 is een veelbewogen jaar geweest. Corona had een grote impact op de inwoners en ondernemers van Amsterdam en ook op veel gemeentelijke deelnemingen. Dit jaarverslag Deelnemingen 2020 beschrijft de gevolgen hiervan voor deze bedrijven. Ook worden de ontwikkelingen op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen, een Evenwichtige samen­stelling van bestuur en toezicht en de financiële resultaten beschreven. De coronacrisis zorgde ervoor dat activiteiten van de gemeentelijke deelnemingen stil vielen. Zo gelastte RAI evenementen voor een langere duur af en moest theater Carré vanaf maart 2020 de deuren sluiten voor het publiek. De luchthaven Schiphol zag het aantal passagiers dalen met meer dan 70% en het Havenbedrijf Amsterdam had te kampen met dalende omzet en overslag. Ik ben trots dat in dit moeilijke jaar de gemeentelijke deelnemingen toch veel hebben gepresteerd voor onze stad. GVB investeerde bijvoorbeeld in het OV-netwerk. De Amstelveenlijn is geopend, er zijn twee hybride ponten te water gelaten en de eerste elektrische bussen zijn gaan rijden. De druk op de zorginstellingen en andere non-profit organisaties was vanwege de pandemie groot. Ze konden in deze moeilijke tijden voor financieringen rekenen op onze deelneming, de BNG Bank. En RAI heeft de stad in de coronacrisis geholpen met het beschikbaar stellen van ruimte voor testen en vaccinaties.

In het jaarverslag is een uitgebreide rapportage opgenomen met maatschappelijke relevante indicatoren. Als aandeelhouder vind ik maatschappelijk verantwoord ondernemen, aandacht voor duurzaamheid, aandacht voor een evenwichtige samenstelling van bestuurders en voor goed werkgeverschap essentieel. In de nieuwe strategie van het Havenbedrijf Amsterdam is het thema duurzaamheid zwaar verankerd en de BNG Bank richt zich op het vergroten van zijn maatschappelijke impact. Ten slotte wil ik de medewerkers, bestuurders en commissarissen van de gemeentelijke deelnemingen van harte bedanken voor hun inspanning en grote inzet tijdens deze crisis en de prominente rol die ze hebben gespeeld voor de stad Amsterdam. Met vriendelijke groet, Victor Everhardt Wethouder Deelnemingen

2

Overzicht deelnemingen AEB

GVB 100%

Aandeel Winst

SADC Winst

AEB Amsterdam is een duurzaam energie- en grondstoffenbedrijf.

25%

Aandeel

€ -7,1 miljoen

€ 4,5 miljoen

Beurs van Berlage 100%

Aandeel Winst

€ -2,4 miljoen

GVB verzorgt het openbaar vervoer in Amsterdam.

SADC koopt, ontwikkelt en exploiteert bedrijfsterreinen in de omgeving van Schiphol.

Aandeel

N.V. Zeedijk

25% -

Winst Beurs van Berlage is de eigenaar en exploitant van het rijksmonument de Beurs aan het Damrak.

BAVO 78%

Aandeel Winst

€ 1,0 miljoen

N.V. Zeedijk verbetert de leefbaarheid en de bonafide economische activiteiten op en nabij de Zeedijk.

99,7%

Aandeel

-

Winst BAVO is eigenaar van grond rondom de Volgermeerpolder.

Aandeel

GEM Lutkemeer 20% -

Winst GEM Lutkemeer ontwikkelt gronden op de Lutkemeerpolder tot een bedrijventerrein.

Winst

100%

Winst

VGA

RAI

VGA is het verzekerings­ bedrijf voor de gemeente Amsterdam.

Winst

20,03% € -567 miljoen

Schiphol is een luchthavenonderneming met Amsterdam Airport Schiphol als belangrijkste luchthaven.

Stadsgoed Aandeel Winst

Stadsherstel Aandeel Winst

Schiphol

€ 1,5 miljoen

€ -29 miljoen

14% € -10,8 miljoen

Stadsherstel koopt in verval geraakte monumenten en verhuurt deze na restauratie.

Aandeel Winst

17% € 0,2 miljoen

Stadsgoed is een vastgoed­ bedrijf dat zich richt op het versterken van de woonfunctie, diversiteit, leefbaarheid en toegankelijkheid van de Amsterdamse binnenstad.

Clipper

Carré 100% € -1 miljoen

Carré is de exploitant van het Koninklijk Theater Carré.

€ 0,5 miljoen

Matrix bouwt en verhuurt bedrijfs- en laboratoriumruimtes aan kennisinstellingen en ondernemingen op het Science Park.

100%

25%

RAI Holding exploiteert het RAI congres- en evenementencomplex.

25%

Aandeel

€ 82 miljoen

Aandeel

Winst

Winst

-

Winst

Matrix

Het Havenbedrijf Amsterdam beheert, ontwikkelt en exploiteert het Amsterdamse havengebied.

Aandeel

Aandeel

17%

Aandeel

ODE Energie levert warmte en koude aan de gebouwen op het Oosterdokseiland.

Havenbedrijf Amsterdam

Aandeel

ODE Energie

Aandeel Winst

32,6% -

De Clipper Stad Amsterdam is gebouwd op initiatief van Randstad en de gemeente Amsterdam.

Johan Cruijff ArenA

LSFA

48%

Aandeel

Aandeel Winst

€ -0,5 miljoen

Winst

29% € -1,4 miljoen

De Johan Cruijff ArenA is een multifunctioneel voetbalstadion en de thuishaven van Ajax.

LSFA participeert in startende bedrijven in de life sciences sector in de metropoolregio Amsterdam en Alkmaar.

BNG

Alliander

Aandeel Winst

1,1% € 0,2 miljoen

BNG is de bank van en voor overheden en maatschappelijke instellingen.

Aandeel Winst

9,16% € 0,2 miljoen

Alliander beheert het netwerk voor gas en elektriciteit.

3

Inhoudsopgave 1

Inleiding

6

2 Ontwikkelingen portefeuille 2020

9

3 Ontwikkelingen deelnemingen

13

4

22

MRI-rapportage

4.1 Evenwichtige samenstelling bestuur en RvC

24

4.2 Goed werkgeverschap

26

4.3 Duurzaamheid: CO2-uitstoot

33

4.4 Duurzaamheid: Circulaire Economie

38

5

44

Overzicht per deelneming

4

1 Inleiding De gemeente Amsterdam was in 2020 aandeelhouder van 21 ondernemingen. Deze worden deelnemingen genoemd. De gemeente neemt namelijk met publiek geld deel in een onderneming. Deelnemingen zijn en worden aangegaan om een publiek belang te borgen. Publieke belangen zijn belangen waarvan de behartiging voor de samenleving als geheel wenselijk is en die de politiek zich om deze reden aantrekt. Als aandeelhouder beslist de gemeente niet over de dagelijkse gang van zaken van de onderneming; dat is een taak van de directie van de deelneming. Wel heeft de gemeente als aandeelhouder bevoegdheden om te zorgen dat het publiek belang goed gediend wordt, zoals het vaststellen van de jaarrekening, het goedkeuren van een adequate strategie en het benoemen van bestuurders.

De gemeente als aandeelhouder De wijze waarop de gemeente haar rol als aandeelhouder invult, is vastgelegd in het deelnemingenbeleid. Dat stelt dat de gemeente een actieve en betrokken aandeelhouder is. Deze actieve opstelling houdt in dat de gemeente in een vroeg stadium op de hoogte is van ontwikkelingen die kunnen leiden tot belangrijke besluiten of risico’s. De gemeente is daarnaast betrokken ten aanzien van maatschappelijk verantwoord ondernemen door haar deelnemingen. We rapporteren hierover in hoofdstuk 4 “MRI-rapportage”.

Informatiebronnen De deelnemingen rapporteren zelf over 2020 in hun jaarrekeningen en jaarverslagen. Het jaarverslag deelnemingen bundelt de belangrijkste informatie uit die documenten, vult die waar nodig aan met andere informatiebronnen en geeft daarmee inzicht in de ontwikkelingen van de gemeentelijke deelnemingen­ portefeuille in het afgelopen jaar. Naast financiële kerngegevens van de deelnemingen is ook aandacht besteed aan maatschappelijk relevante indicatoren en informatie omtrent de governance van de deelnemingen. Scheepsexploitatiemaatschappij BAVO N.V. heeft bij het schrijven van dit verslag nog geen vastgesteld jaarverslag gepubliceerd. Om die reden zijn de jaarcijfers voor 2020 niet meegenomen in dit verslag.

6

1 Inleiding

Leeswijzer Na deze inleiding gaat het volgende hoofdstuk over de belangrijkste ontwikkelingen van de deelnemingen­ portefeuille. In hoofdstuk drie wordt voor elke deelneming de belangrijkste ontwikkelingen en gebeurtenissen uit 2020 beschreven. Hoofdstuk vier is gewijd aan maatschappelijk verantwoord ondernemen. Traditiegetrouw biedt het laatste hoofdstuk een overzicht van de financiële kerngegevens, de bestuursstructuur en andere informatie van de 21 deelnemingen.

7

2 Ontwikkelingen portefeuille 2020 Op de volgende bladzijden wordt een overzicht van de ontwikkelingen in de portefeuille geboden. Dit geeft inzicht in hoe de deelnemingen zich in 2020 in financieel en niet-financieel opzicht hebben ontwikkeld ten opzichte van 2019. De coronacrisis heeft een grote impact gehad op de deelnemingen. Veel deelnemingen zijn in 2020 in zwaar weer gekomen, hebben hun omzet sterk zien dalen en hebben – met het oog op een gezond herstel – geen dividend kunnen uitkeren. De gemeente Amsterdam ontvangt in een boekjaar dividenden die zijn gebaseerd op het jaar ervoor. In 2020 betreft het derhalve de dividenden die gebaseerd zijn op de resultaten van 2019. De dividendinkomsten verderop zijn gepresenteerd vanuit het perspectief van de gemeente Amsterdam en sluiten aan op de cijfers in het gemeentelijke jaarverslag.

dat in het jaar van de verzelfstandiging (2014) een tekort ontstond.

Daar is echter een uitzondering op. Dit betreft het Havenbedrijf Amsterdam. Voor deze deelneming geldt dat het dividend wordt verantwoord in de rekening van het boekjaar waarop het betrekking heeft. Het Havenbedrijf Amsterdam was oorspronke­lijk een gemeentelijke dienst. Door een uitzondering te maken op het gemeentelijk dividendbeleid, werd voorkomen

In 2020 ontving de gemeente € 61,3 miljoen aan dividendinkomsten. Dat is significant minder dan in 2019 toen € 107,1 miljoen is ontvangen. In het gemeentelijk jaarverslag 2020 is overigens abusievelijk € 60,4 aan dividendinkomsten opgenomen doordat niet de volledige ontvangsten van het Havenbedrijf zijn verwerkt.

Het effect van de coronacrisis is duidelijk terug te zien in de financiële kerncijfers. Bijna alle kerncijfers tonen een neerwaartse trend aan ten opzichte van 2019, met als grootste dalers de negatieve nettowinst in 2020 en de lage dividendinkomsten. Hoewel de meeste dividendinkomsten gebaseerd zijn op 2019, toen nog geen sprake was van corona, is in 2020 bij veel deelnemingen ervoor gekozen om eerder voorgenomen dividenden niet uit te keren om de liquiditeit van de onderneming te waarborgen.

9

2 Ontwikkelingen portefeuille

Financiële kerncijfers

Totale activa (miljard)

2019

169,6

2020

182,6

2019

5,1

Eigen vermogen (miljard) 2019

15,2

2020

Solvabiliteit van gemeentelijke deelnemingen in 2020

Nettobedrijfsomzet (miljard)

2020

4,2

Nettowinst (miljoen)

11,0

2019

838

2020

-85

2019

2020

AEB

-12,1%

-10,2%

Amsterdam Clipper Beheer

100,0%

100,0%

Alliander

48,0%

45,9%

Beurs van Berlage

55,9%

45,8%

Carré

4,5%

1,0%

GEM Lutkemeer

94,8%

98,7%

GVB

23,3%

18,6%

Havenbedrijf Amsterdam

72,0%

71,4%

BNG

3,3%

3,2%

ODE Energie

28,3%

28,4%

RAI

41,9%

25,4%

LSFA

99,5%

99,8%

Schiphol

56,1%

40,2%

Matrix

27,6%

28,2%

BAVO

83,2%

83,2%

SADC

83,2%

81,7%

Stadion Amsterdam

71,2%

71,8%

Stadsgoed N.V.

77,7%

77,4%

Stadsherstel

76,3%

73,6%

VGA

42,5%

43,5%

Zeedijk

34,3%

32,7%

10

2 Ontwikkelingen portefeuille

Dividenden

Niet-financiële kerncijfers

Totale dividendontvangsten uit gemeentelijke deelnemingen (x € 1 miljoen)

Deelnemingen met meerkoppig bestuur die voldoen aan een evenwichtige man-vrouw verdeling 2019

2020

50%

44%

Deelnemingen met meerkoppige RvC die voldoen aan een evenwichtige man-vrouw verdeling

Dividendontvangsten 2020 (x € 1 miljoen)

2019

2020

71%

71%

Aantal medewerkers

Deelneming

Bedrag

Alliander N.V.

10,4

N.V. Bank Nederlandse Gemeenten

0,8

Havenbedrijf Amsterdam N.V.

50,9

RAI Holding B.V.

-0,8

LSFA

0,04

Totaal

61,3

2019

2020

14.629

13.743

Totale CO2-emissie (ton) 2019 2020

1.584.707 1.621.919 11

3 Ontwikkelingen deelnemingen Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen in de deelnemingenportefeuille in 2020. De pandemie heeft een grote impact gehad op de Amsterdammers. De Amsterdamse economie is van de vier grote steden het hardst geraakt en kromp in 2020 met 6,9%. In 2019 was nog sprake van een groei van 3,1%. Ook voor veel deelnemingen heeft de coronacrisis in 2020 ingrijpende gevolgen gehad. De JC ArenA, Beurs van Berlage, RAI en Carré ontvingen vanaf maart 2020 geen bezoekers meer. GVB en Schiphol zagen een gigantische daling in passagiers. Stadsgoed, Stadsherstel en NV Zeedijk werden geconfronteerd met huurders die niet aan hun verplichting konden voldoen. Andere deelnemingen zagen de omzet dalen. Ondanks de steunmaatregelen vanuit het Rijk en de gemeente, zijn er grote gevolgen geweest voor het personeel, bedrijfsvoering en financiën van deze bedrijven.

Hierna worden per deelneming in meer detail de gevolgen van de coronacrisis samen met andere belangrijke ontwikkelingen van 2020 op een rij gezet.

13

3 Ontwikkelingen deelnemingen

AEB Holding NV 2020 stond in het teken van

stabilisatie

In 2019 heeft zich een aantal gebeurtenissen voorgedaan die een grote invloed hadden op de resultaten van AEB, met name het tijdelijk uit bedrijf nemen van de installaties om de veiligheid te waar­ borgen. De gevolgen van deze gebeurtenissen, zowel operationeel, strategisch als financieel, hebben ook in het verslagjaar 2020 hun stempel gedrukt op AEB. 2020 stond voor AEB in het teken van stabilisatie. AEB heeft verder gewerkt aan het verbeteren van de technische staat van de installaties, is terug in control gekomen en het onderhoud van de afvalverwerkings­ installaties is verbeterd. Hiernaast is een financierings­ akkoord gesloten tussen AEB, de banken die AEB financieren en de gemeente en is het herstructureringsplan waar dit onderdeel van uitmaakt voorgelegd aan en goedgekeurd door de Europese Commissie. In 2020 is daarmee financiële rust en ruimte gecreëerd voor het verkoopproces van AEB.

De coronacrisis heeft uiteindelijk beperkt impact gehad op AEB. Als gevolg van de lagere economische activiteit vanwege de Corona maatregelen is de hoeveelheid te verwerken bedrijfsafval een periode iets lager geweest en is de focus verschoven van bedrijfsafval naar huishoudelijk afval. De hoeveelheid te verwerken afval is later in het jaar weer op het niveau van voor de uitbraak van het Corona virus gekomen.

Amsterdam Clipper Beheer

Renovatie Clipper Als gevolg van de coronacrisis heeft de Clipper het grootste gedeelte van 2020 niet gevaren. In deze periode is het schip gerenoveerd om het zeewaardig te houden.

Alliander Bouw van

960 middenspanningsstations

Alliander heeft ondanks de coronacrisis in 2020 meer klanten aangesloten, meer kabels gelegd en meer geïnvesteerd in het elektriciteitsnet dan in 2019. In 2020 werd 1.201 kilometer middenspanningskabel gelegd, een toename van 415 kilometer ten opzichte van dezelfde periode in 2019. Ook werden 960 nieuwe middenspanningsstations gebouwd, 344 meer dan in 2019. De totale investeringen stegen in 2020 met € 56 miljoen tot € 890 miljoen. Alliander is in oktober 2020 in overleg getreden met haar grootaandeelhouders over de versterking van het eigen vermogen. Als gevolg van de energietransitie stijgen de investeringen in het elektriciteitsnetwerk sterk. Deze investeringen wordt voornamelijk gefinancierd met behulp van vreemd vermogen, maar hier dient voldoende eigen vermogen tegenover te staan om een solide kapitaalstructuur te behouden.

14

3 Ontwikkelingen deelnemingen

Bank Nederlandse Gemeenten (BNG)

Beurs van Berlage

Carré

Waarborging

Terugval in omzet

Kapitaalstorting

Kredietverlening tijdens coronapandemie De coronacrisis is van grote invloed geweest op de klanten van BNG. Met name bij zorginstellingen en gemeenten was de financiële druk als gevolg van de pandemie groot. BNG heeft zijn klanten geholpen waar mogelijk en gewaarborgd dat hun krediet­ verlening ook in deze moeilijke tijden is gecontinueerd. Daarnaast heeft BNG zijn strategie aangescherpt in 2020. BNG kiest ervoor zich exclusief te richten op het publieke domein en op het vergroten van maatschappelijke impact op vier Sustainable Development Goals: goede gezondheid en welzijn, kwaliteitsonderwijs, betaalbare duurzame energie, duurzame steden en gemeenschappen.

overheidssteun WTV, NOW en TVL

CARRÉ

DICHT

€3 miljoen De Beurs van Berlage heeft in 2020 zwaar geleden onder de coronamaatregelen. De Beurs van Berlage heeft interne maatregelen genomen om de financiële effecten van de coronacrisis op te vangen middels een reorganisatie, bezuinigingen en interen op het eigen vermogen. De investeringen die gepland stonden, zijn waar mogelijk uitgesteld en alleen het onderhoud dat nodig was, is uitgevoerd. Daarnaast heeft de Beurs gebruik moeten maken van overheidssteun (WTV, NOW en TVL) en betalingsregelingen.

Als gevolg van de coronacrisis heeft Carré op 12 maart 2020 de deuren moeten sluiten voor het publiek. De maanden die volgden stonden in het teken van onzekerheid en gebrek aan perspectief. Carré heeft een onvermijdelijke kostenbeperking en reorganisatie doorgevoerd. Carré heeft gezocht naar alternatieve inkomsten met de aanleg van een terras op de Amstel en het aangaan van allerlei samenwerkingsverbanden. Gesprekken met de gemeente in 2020 hebben in het jaar 2021 geleid tot een besluit tot kapitaalstorting van € 3 miljoen euro ter versterking van het eigen vermogen. Deze eenmalige bijdrage is een mijlpaal in de geschiedenis van theater Carré en de stad Amsterdam. De steun stelt Carré in staat om een moeilijke periode te overbruggen en is essentieel voor het behoud van het mooie theater voor de stad Amsterdam.

15

3 Ontwikkelingen deelnemingen

GEM Lutkemeer

Gemeentelijk Vervoerbedrijf (GVB)

Havenbedrijf Amsterdam (HbA)

Dalende reizigersaantallen door coronapandemie

Vaststelling nieuwe strategie Havenbedrijf

De reizigersaantallen van GVB zijn in 2020 door de coronacrisis drastisch gedaald. Tijdens de lockdowns zijn de reizigersaantallen meer dan 80% gedaald. Desondanks is GVB blijven rijden om de stad bereikbaar te houden. Om dit te kunnen doen is een aantal bezuinigingen doorgevoerd en heeft GVB steun vanuit het Rijk gekregen.

Het Havenbedrijf Amsterdam heeft door de coronacrisis en PFAS- en stikstofbelemmeringen de omzet en overslag stevig zien dalen. Ook de zeeen riviercruise kwam helemaal stil te liggen. Positief is dat eind 2020 de nieuwe strategie van het Havenbedrijf is vastgesteld. In deze strategie zijn ambitieuze doelstellingen op het gebied van duurzaamheid opgenomen met een bijbehorende forse investeringsagenda.

Verdere ontwikkeling

In 2020 is GEM Lutkemeer verder gegaan met de ontwikkeling van het Business Park Amsterdam Osdorp. Het park heeft als doel bedrijven in groothandel/distributie, logistiek, ambacht en maakindustrie, mode en voedsel binnen te halen. Het is minder gericht op Schiphol dan voorheen. Daarnaast zijn de betrokken partijen verder in gesprek geweest in 2020 over het behoud van de Boterbloem en hier is in 2021 toe besloten.

Ondanks het coronajaar heeft GVB wel geïnvesteerd in het OV-netwerk. De Amstelveenlijn is geopend, er zijn twee hybride ponten te water gelaten en de eerste elektrische bussen zijn gaan rijden.

16

3 Ontwikkelingen deelnemingen

Life Sciences Fund Amsterdam (LSFA)

Schiphol

Matrix Innovation Center

Medicijn RS virus voor baby’s

Nieuw strategisch plan Schiphol

Start bouw Matrix I

Aanhoudend hoge bezettingsgraad Begin 99,8%

Eind

97,9% De participaties van het Life Sciences Fund Amsterdam (LSFA) deden het in 2020 over het algemeen goed en werden klaargezet voor een exit uit het fonds. De participatie Sigmascreening is opgezet om de mammografie te verbeteren en meer vrouwvriendelijk te maken. De eerste order van de ontwikkelde paddles om pijnvrije röntgenfoto’s te maken is op handen. Participatie RSouth is erin geslaagd om een medicijn te ontwikkelen dat hele jonge kinderen beschermt tegen het RS-virus. In 2023 komt het medicijn op de markt.

De coronacrisis heeft een enorme impact gehad op de luchthavens van Schiphol en de luchtvaartsector als geheel. Het passagiersvolume op Amsterdam Airport Schiphol daalde in 2020 met 71% naar 20,9 miljoen passagiers. In 2020 is het Strategisch Plan 2021-2025 ‘Building back Better’ vastgesteld. Het plan stelt de ambitie vast om zo sterk mogelijk te herstellen van de coronacrisis. Het plan bevat vier strategische doelen voor de komende jaren: 1. Herstel van connectiviteit en kwaliteit van het netwerk 2. Vermindering van uitstoot en geluidsoverlast 3. Efficiënte luchthavendiensten van hoge kwaliteit 4. Een efficiënte en veerkrachtige organisatie

De coronacrisis heeft nagenoeg geen invloed gehad op de financiële gezondheid van Matrix Innovation Center. Matrix startte het verslagjaar met een bezettingsgraad van 99,8%. Het jaar werd afgesloten met een bezettingsgraad 97,9%. De omzet is met 5% gestegen. Op 2 november 2020 is de eerste paal geslagen voor het nieuwe Matrix I gebouw. De verwachte oplevering van het gebouw is juni 2022. De realisatie van Matrix I leidde tot een herfinanciering van de portefeuille die zorgt voor significante besparing op de financieringslasten.

17

3 Ontwikkelingen deelnemingen

RAI

Schiphol Area Development Company (SADC)

Stadion Amsterdam (Johan Cruijff ArenA)

Mensen getest

Grond uitgegeven

Verslagjaar

400.000 CO

VID

-19

Bij aanvang beloofde 2020 voor RAI Amsterdam een bijzonder goed jaar te worden. De snelle verspreiding van het coronavirus verstoorde dit vooruitzicht. Na donderdag 12 maart zijn evenementen in Nederland en RAI Amsterdam voor langere duur afgelast. RAI bleef open voor maatschappelijke initiatieven. Sinds juni maakt de GGD gebruik van diverse ruimten binnen de RAI om het publiek te testen op corona. Circa 400.000 mensen zijn in 2020 getest op corona. RAI is verder in gebruik genomen als leslokaal, parkeer­ voorziening voor onderwijspersoneel, sportruimte voor studenten en logistiek centrum voor het inpakken van voedselpakketten voor kwetsbare Amsterdammers. Ook werd de expertise, tijd en het netwerk van de medewerkers ingezet om een maatschappelijke bijdrage te leveren.

21,3

’19-’20

is het slechtste financiële jaar geworden in haar 24-jarige bestaan

hectare

In 2020 is 21,3 hectare aan gronden uitgegeven met een transactiewaarde van € 71,5 miljoen.

Het verslagjaar 2019-2020 is voor de Johan Cruijff ArenA het slechtste financiële jaar geworden in haar 24-jarige bestaan. Dit heeft geleid tot een negatief financieel resultaat. Veel aandacht is besteed aan het managen van de liquiditeit om de continuïteit van de bedrijfsvoering veilig te stellen. Door de coronacrisis zijn de sociaal-maatschappelijke activiteiten minder groot geweest dan in voorgaande jaren. Het stadion is daarbij beschikbaar gesteld aan meerdere maatschappelijke initiatieven.

18

3 Ontwikkelingen deelnemingen

Stadsgoed N.V.

Stadsherstel Amsterdam

Stadsgoed NV helpt huurders tijdens coronapandemie

In 2020 zijn

10 panden aangekocht,

20 panden gerestaureerd en 17 panden gerenoveerd

Verzekeringsbedrijf Groot Amsterdam (VGA) Verdere professionalisering dienstverlening Netto schadelast:

€11,3

mln.

Premie inkomsten:

€16 Een groot deel van 2020 is gedomineerd door de coronacrisis. Met het wegvallen van de toeristen, zijn veel huurders in zwaar weer gekomen. Ook de huurders van woningen hadden het niet allemaal makkelijk. Vanaf april 2020 is Stadsgoed begonnen met uitstel van betalingen en vanaf juni 2020 met het gedeeltelijk kwijtschelden van de huur. Omdat Stadsgoed niet elke huurder in dezelfde mate kan helpen, is een duidelijk onderscheid gemaakt tussen commerciële en maatschappelijke huurders.

Ondanks de coronacrisis staat Stadsherstel er financieel gezien relatief goed voor. De gevolgen van de coronacrisis waren voor huurders van horeca-, winkel en culturele ruimten van Stadsherstel in 2020 groot. De langdurige perioden van verplichte sluiting in combinatie met het wegblijven van toeristen bracht deze categorie huurders in financiële problemen. Stadsherstel kwam de huurders die aantoonden steun nodig te hebben tegemoet door het aanbieden van huurkortingen.

mln.

VGA richt zich in 2020 tijdens de coronacrisis op de continuïteit van het bedrijf en het welzijn en de gezondheid van de werknemers. Daarnaast heeft VGA de dienstverlening verder geprofessionaliseerd om beter klanten te helpen. De totale netto schadelast is € 11,3 miljoen. De premie inkomsten waren in 2020 € 16 miljoen.

Ondanks de coronapandemie heeft Stadsgoed een aantal panden aangekocht en projecten gerealiseerd. Een aantal rijksmonumenten en tien winkelruimtes in de Nieuwe Hoogstraat zijn aan de portefeuille toegevoegd.

19

3 Ontwikkelingen deelnemingen

N.V. Zeedijk NV Zeedijk viert sober zijn

35

jaar bestaan

In 2020 bestaat NV Zeedijk 35 jaar. Dit is sober gevierd met de digitale audiotour “Het echte Amsterdam”. De coronacrisis heeft de NV Zeedijk door achter­ stalligheid van betalingen en schulden van huurders extra werk opgeleverd. Er is een aantal aankopen gedaan. Café het mandje is gered van de ondergang en de NV Zeedijk heeft in de Nieuwe Hoogstraat een pand verworven ten behoeve van het green light district. NV Zeedijk wordt betrokken met het “Uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad”, dat eind 2020 is vastgesteld. Het afgelopen jaar heeft NV Zeedijk samengewerkt met vastgoedpartners Stadsgoed NV, Stadsherstel en met de gemeente Amsterdam. Verder is samen met eigenaars in de Hoogstraten en in de Breestraten verschraling van het winkelaanbod tegengegaan.

20

4 MRI-rapportage Inleiding

Amsterdam en MVO

Dit hoofdstuk is gewijd aan de inspanningen van de Amsterdamse deelnemingen op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). MVO wordt gekenmerkt door het creëren van waarde op langere termijn op drie verschillende vlakken: niet alleen in financieel-economische zin, zoals het maken van winst en een grotere omzet behalen, maar ook in ecologische en sociale zin. Bij MVO laat een onderneming zich leiden door de resultaten op elk van deze dimensies.

De gemeente hecht veel waarde aan MVO en vindt het belangrijk dat de deelnemingen waarin zij participeert dit ook doen. In het coalitieakkoord is hierover opgenomen dat het college het aandeelhouderschap wil benutten om maatschappelijk verantwoord ondernemen bij deelnemingen te bevorderen.

De mate waarin bedrijven doen aan MVO is niet wettelijk vastgelegd. Bedrijven maken daarin zelf keuzes. Wel neemt de maatschappelijke druk op bedrijven toe om bij hun productie rekening te houden met de effecten daarvan op mens, milieu en maatschappij.

De raad heeft de afgelopen jaren meerdere moties aangenomen om deelnemingen aan te sporen om ook in ecologische en sociale zin een positieve bijdrage aan Amsterdam te leveren. Een voorbeeld hiervan is de motie over arbeidsdiscriminatie waarin het college wordt opgeroepen om serieus werk van dit thema te maken bij de deelnemingen. De gemeente kan als aandeelhouder wensen op het gebied van MVO aan bedrijven niet opleggen. MVO heeft namelijk betrekking op de bedrijfsvoering van de deelnemingen en een aandeelhouder heeft geen formele zeggenschap over de bedrijfsvoering van een bedrijf. Desondanks is er wel degelijk ruimte voor de gemeente om in haar rol als aandeelhouder MVO onder de aandacht te brengen van de deelnemingen. Waar relevant stelt de gemeente MVO aan de orde in gesprekken met de deelnemingen, bijvoorbeeld tijdens de aandeelhoudersvergaderingen.

22

4 MRI-rapportage

Een van de manieren om aandacht op het belang van MVO te vestigen vindt middels deze rapportage over maatschappelijk relevante indicatoren (MRI). De keuzes in dit MRI-hoofdstuk tonen de zaken die de gemeente op het gebied van MVO belangrijk vindt. De MRIrapportage beoogt om trends te ontwaren en deelnemingen bewust te maken hoe zij presteren ten opzichte van de andere bedrijven waarvan de gemeente aandeelhouder is. Daarnaast beschikt het college met deze MRI-rapportage over informatie waarmee zij MVO bij de deelnemingen verder kan bevorderen. Dit past binnen de filosofie van een actief aandeelhouderschap.

Aanpak MRI-Rapportage 2020

Opbouw hoofdstuk

In dit hoofdstuk is informatie op het gebied van MVO over 2020 opgenomen. Dit wordt waar mogelijk vergeleken met de gegevens van de jaren ervoor. We baseren ons daarbij veelal op documenten die al in het bezit zijn van de gemeente of openbaar toegankelijk zijn, zoals jaarverslagen van de deelnemingen. Vanwege de verschillende informatie­ bronnen en de soms grote verschillen tussen de deelnemingen is onderstaande informatie niet altijd één op één vergelijkbaar.

Het hoofdstuk is onderverdeeld in de volgende thema’s: • Evenwichtige samenstelling bestuur en RvC • Goed werkgeverschap • Duurzaamheid: CO2-uitstoot en circulaire economie Per thema gaan we in op de beleidsmatige achtergrond en ontwikkelingen en vervolgens op de resultaten en initiatieven van de deelnemingen.

In de rapportage maken we onderscheid tussen de deelnemingen onderling omdat ze in grootte en van aard verschillen. Zo is informatie over duurzaamheid of goed werkgeverschap voor deelnemingen met weinig of geen werknemers niet altijd goed te meten, niet representatief of niet aan de orde. De man-vrouw verhouding in de top wordt wel voor alle deelnemingen (met bestuur en/of RvC) gegeven. De gemeente kijkt bij diversiteit verder dan de man-vrouw verhouding, maar deelnemingen kunnen of mogen niet rapporteren over andere vormen van diversiteit in het werknemersbestand.

23

4 MRI-rapportage

4.1 Evenwichtige samenstelling bestuur en RvC Inleiding

Evenwichtige verdeling in 2020

Beleidsmatige ontwikkelingen

Sinds januari 2013 regelt de Wet Bestuur en Toezicht (“WBT”) voor grote bedrijven dat zetels in de RvB en RvC evenwichtig verdeeld moeten zijn. Van een evenwichtige verdeling is volgens de WBT sprake als ten minste 30% van de zetels door vrouwen en ten minste 30% van de zetels door mannen wordt bezet. De gemeente hanteert deze streefcijfers voor de RvB en RvC in haar deelnemingenbeheer. Eind 2020 is een wetsvoorstel ingediend voor een bindend vrouwen­ quotum voor RvC’s. Beursgenoteerde bedrijven moeten zorgen dat hun raden van commissarissen in de toekomst voor minimaal 30 procent uit vrouwen en minimaal 30 procent uit mannen bestaat. Het wets­ voorstel is na de val van kabinet Rutte-III controversieel verklaard waardoor het onduidelijk is wanneer het in de Tweede Kamer wordt behandeld.

De afgelopen jaren richt het overgrote deel van de deelnemingen zich erop om meer vrouwen in het bestuur en de raad van commissarissen te benoemen. Verderop staan de deelnemingen gepresenteerd die een meerkoppig bestuur en RvC hebben. Voor deelnemingen die één bestuurders in dienst hebben, is het onmogelijk om zich te conformeren aan de WBT. Zo heeft de Beurs van Berlage bijvoorbeeld één directeur en geen RvC en hetzelfde geldt voor BAVO en Clipper.

Op 6 november 2020 is een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer ingediend om de verhouding tussen het aantal mannen en vrouwen in het bestuur en de raad van commissarissen (“RvC”) evenwichtiger te maken. Het wetsvoorstel introduceert een wettelijk diversiteitsquotum voor RvC’s van beurs­ vennootschappen van minimaal 30% mannen en vrouwen. Daarnaast moeten grote NV’s en BV’s ambitieuze en passende doelen in de vorm van een streefcijfer vaststellen om genderdiversiteit in het bestuur, RvC en senior management te bevorderen.

Ultimo 2020 hadden negen van de 21 deelnemingen een meerkoppig bestuur. In 2020 voldeden vier van de negen deelnemingen aan een evenwichtige man-vrouw verhouding. Dat waren er in 2019 vijf. Zeventien deelnemingen hadden in 2020 een meerkoppige RvC. Twaalf deelnemingen kenden in 2020 minimaal 30% mannen en 30% vrouwen. Dat waren er in 2019 eveneens twaalf.

Het wetsvoorstel vervangt de op 1 januari 2020 vervallen wettelijke streefcijferregeling. Op grond van deze regeling gold voor grote NV’s en BV’s dat zij bij benoemingen, voordrachten en het opstellen van een profielschets zoveel mogelijk rekening moesten houden met een evenwichtige verdeling van zetels van het bestuur en de RvC tussen mannen en vrouwen (ten minste 30% vrouw en ten minste 30% man). Indien deze man/vrouw-verhouding in het bestuur of de RvC niet evenwichtig was verdeeld diende in het bestuursverslag uiteengezet te worden waarom de zetels niet evenwichtig waren verdeeld, op welke wijze de vennootschap trachtte tot een evenwichtige verdeling van de zetels te komen en op welke wijze de vennootschap beoogde in de toekomst een evenwichtige verdeling van de zetels te realiseren.

24

4 MRI-rapportage

Diversiteit Bestuur per deelneming met een meerkoppig bestuur

AEB Alliander GVB Havenbedrijf Amsterdam BNG RAI LSFA Schiphol VGA

2019

2020

2019

2020

Man Vrouw

Man Vrouw

Man Vrouw

Man Vrouw

100% 67% 67% 100% 67% 100% 100% 60% 50%

0% 33% 33% 0% 33% 0% 0% 40% 50%

Deelnemingen met meerkoppig bestuur

2019

41%

2020

Diversiteit RvC per deelneming

AEB Alliander GVB Havenbedrijf Amsterdam BNG RAI LSFA Schiphol VGA

100% 75% 67% 100% 67% 100% 100% 40% 50%

0% 25% 33% 0% 33% 0% 0% 60% 50%

Deelnemingen met meerkoppig bestuur die voldoen aan een evenwichtige man-vrouw verdeling

43%

2019

56%

2020

44%

AEB Alliander Carré GVB Havenbedrijf Amsterdam BNG RAI LSFA Schiphol Matrix ODE SADC Johan Cruijff Arena Stadsgoed N.V. Stadsherstel VGA Zeedijk

100% 50% 60% 60% 40% 57% 50% 60% 71% 67% 100% 60% 75% 75% 60% 50% 67%

0% 50% 40% 40% 60% 43% 50% 40% 29% 33% 0% 40% 25% 25% 40% 50% 33%

Deelnemingen met RvC

2019

77%

2020

81%

AEB 75% Alliander 50% Carré 60% GVB 67% Havenbedrijf Amsterdam 40% BNG 57% RAI 60% LSFA 50% Schiphol 71% Matrix 67% ODE 100% SADC 60% Johan Cruijff Arena 80% Stadsgoed N.V. 75% Stadsherstel 50% VGA 50% Zeedijk 67%

25% 50% 40% 33% 60% 43% 40% 50% 29% 33% 0% 40% 20% 25% 50% 50% 33%

Deelnemingen met RvC die voldoen aan een evenwichtige man-vrouw verdeling 2019

71%

2020

71% 25

4 MRI-rapportage

Werknemers

4.2 Goed werkgeverschap Inleiding Goed werkgeverschap is een belangrijk thema voor de gemeente. Het huidige coalitieakkoord zegt hier onder meer over: “Wij willen dat Amsterdam een gemeente wordt waar goed werkgeverschap de norm is en het living wage (120% van minimumloon) uitgangspunt is. We gebruiken hiervoor onze relaties met werkgevers in Amsterdam en maken waar mogelijk afspraken om dit te realiseren.”

Definitie Goed werkgeverschap is een breed begrip dat op verschillende manieren wordt geïnterpreteerd. In deze MRI-rapportage gaat goed werkgeverschap over de wijze waarop deelnemingen zich inspannen om van hun bedrijf een diverse en inclusieve werkomgeving te maken, de kansen die zij bieden aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en de arbeidsmarkt­ bijdrage van deelnemingen door het aanbieden van stageplekken. Onder mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt verstaan wij mensen die langdurig werkloos zijn geweest en lastig aan het werk komen. Dit zijn bijvoorbeeld mensen die onder de Participatiewet vallen omdat zij niet zelfstandig het minimumloon kunnen verdienen, mensen met een Wsw-indicatie of mensen met een medische beperking. Een Wsw-indicatie is voor mensen die door hun arbeidsbeperking enkel in een beschutte omgeving kunnen werken.

Beleidsmatige achtergrond en ontwikkelingen De doelstelling op het gebied van goed werkgeverschap uit het coalitieakkoord is vertaald in een aantal beleids­ documenten en brieven. In de beleidsbrief ‘Diversiteit en Inclusiviteit’ van 18 december 2018 spreekt wethouder Groot Wassink de ambitie uit om arbeids­ discriminatie te verminderen en daarbij samen te werken met bedrijven. De brief meldt de doelstelling van ondernemend Amsterdam (ORAM) om diversiteit te promoten onder haar leden. Meerdere deelnemingen, waaronder GVB, AEB en de Johan Cruyff Arena, zijn lid van ORAM.

Deelnemingen met meer dan 25 werknemers

62% AEB Alliander Beurs van Berlage BNG Carré GVB Havenbedrijf Amsterdam Johan Cruyff Arena RAI SADC Schiphol Stadsherstel VGA

Deelnemingen met minder dan 25 werknemers

38% BAVO Clipper GEM Lutkemeer LSFA Matrix ODE Stadsgoed N.V. Zeedijk

Om dit bereiken is onder meer de brief ‘Aanpak arbeidsmarktdiscriminatie 2019-2022’ verschenen, waarin nadrukkelijk wordt stilgestaan bij deelnemingen. Het college is namelijk door de gemeenteraad middels motie 842 opgeroepen om bedrijven, waarvan zij aandeelhouder is, aan te sporen om arbeidsmarkt­ discriminatie tegen te gaan. Het college houdt de raad middels dit jaarverslag op de hoogte van de jaarlijkse voortgang.

arbeidsmarktdiscriminatie en dat de gemeente als aandeelhouder actiever aandacht vraagt voor diversiteit en inclusie bij haar deelnemingen.

Op 16 februari 2021 is het werkplan voor de aanpak arbeidsmarktdiscriminatie in de periode 2021-2022 gepubliceerd. In dit werkplan is bepaald op welke vlakken een intensivering van het programma het meest zinvol is. Dat betreft de aanpak van stage­ discriminatie, de wens van het college dat meer bedrijven aan de slag gaan met het probleem van

In afstemming met de directie Werk van de gemeente rapporteren we in deze paragraaf over de deelnemingen met 25 of meer werknemers. De reden hiervoor is dat bij deelnemingen met een relatief klein personeels­ bestand de mogelijkheden om werkplekken voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te creëren of stageplekken aan te bieden beperkt(er) zijn.

26

4 MRI-rapportage

Nieuwe indicatoren vanaf Jaarverslag 2021 Bij de bespreking van het Jaarverslag Deelnemingen 2019 is gevraagd om de inspanningen op het gebied van goed werkgeverschap op meer uniforme wijze te rapporteren. Dit zal plaatsvinden door vanaf het Jaarverslag Deelnemingen 2021 de volgende indicatoren op te nemen: 1. Aanwezigheid beleid voor divers werven en selecteren. 2. Het percentage vacatures voor managers, bestuurders en commissarissen dat in het afgelopen jaar is ingevuld met inclusieve werving en selectie. De eerste indicator is komt voort uit de inwerking­ treding van het wetsvoorstel ‘Toezicht gelijke kansen bij werving en selectie’, dat eind 2020 naar de Tweede Kamer is opgestuurd. Het wetsvoorstel verplicht bedrijven met meer dan 25 werknemers om een werkwijze te hebben die discriminatie voorkomt bij werving en selectie van werknemers en stagiairs. De tweede indicator biedt inzicht in de mate waarop het werven en selecteren van leidinggevend personeel, bestuurders en commissarissen op inclusieve wijze plaatsvindt. Dit vindt plaats aan de hand van een bestaand beleidskader of door in het wervings- en selectieproces waarneembaar aandacht hieraan te besteden.

27

4 MRI-rapportage

4.2.1 Toelichting goed werkgeverschap

Hieronder worden de ontwikkelingen van de deelnemingen op het gebied van goed werkgeverschap verantwoord en toegelicht. Dit betreft initiatieven van deelnemingen om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, jongeren en andere kwetsbare groepen zoals statushouders een kans te bieden. Daarnaast wordt ook aangegeven als deelnemingen initiatieven ontplooien om stageplekken aan te bieden. De gemeente vindt het van groot belang dat jongeren de kans krijgen om werkervaring op te doen en stimuleert deelnemingen om stageplekken aan te bieden.

Alliander

AEB

Ook is gewerkt aan culturele diversiteit. In 2020 is het interne cultureel medewerkersnetwerk ‘Wij zijn Nexus’ opgericht. Dit netwerk moet bijdragen aan bewustzijn, het inclusiever maken van HR-processen en biedt trainingen aan voor medewerkers met een andere startpositie dan medewerkers met een autochtone achtergrond. Op 6 oktober 2020 is Diversity Day gevierd met meer dan 200 medewerkers. Zij hebben online webinars of workshops gevolgd over diversiteit en inclusiviteit. Naast samenwerking met andere organisaties op het gebied van diversiteit is in 2020

AEB heeft zich in 2020 primair bezig gehouden met het op orde brengen van de onderneming. Alle overige zaken heeft de directie minder prioriteit gegeven. Dit heeft onder andere geleid tot een jaarverslag dat zich beperkt tot de basis en minder aandacht schenkt aan MVO dan gebruikelijk.

Alliander streeft naar een goede diversiteitsbalans op alle niveaus en een gevarieerd personeelsbestand. Alliander heeft met gerichte werving en selectie het aantal vrouwen in leidinggevende posities bestendigd. Het aandeel vrouwen in leidinggevende posities is eind 2020 29,0% (2019: 26,9%). De doelstelling is dat in 2024 33% van de leidinggevende posities door vrouwen wordt vervuld. Alliander onderzoekt in 2021 de eventuele salarisverschillen tussen mannen en vrouwen (pay-gap). Het totale inkomen van de CEO bedraagt in 2020, net als het jaar ervoor, 3,6 maal de mediaan van de salarissen van alle medewerkers van Alliander in Nederland. In de CAO is afgesproken dat de salaris­ stijging voor de CEO in 2020 3% bedraagt met een maximale aanvulling van 1% bij zeer goed presteren. De salarisstijging van de CEO in 2020 is lager dan de gemiddelde salarisstijging van alle medewerkers van Alliander in Nederland.

een samenwerking gestart met Agora Network om eerlijke kansen voor iedereen te bevorderen. Agora Network heeft als doel om culturele diversiteit in organisaties te bevorderen. Alliander werkt sinds 2009 aan het verhogen van de arbeidsparticipatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. In 2020 hebben 108 personen een werk- of ervaringsplek gekregen. Alliander heeft de Alliander Foundation waarmee het personeel ondersteunt bij vrijwilligerswerk, met speciale aandacht voor eenzaamheid bij ouderen.

BNG BNG Bank stimuleert het aantrekken, behouden en benutten van divers talent en gelooft in de meerwaarde hiervan. BNG Bank wil een organisatie zijn die een werkomgeving biedt waar mensen zich welkom voelen, zichzelf kunnen zijn en gewaardeerd worden om wie ze zijn. Het aantal medewerkers van BNG Bank was ultimo 2020 333 medewerkers (330 fte). 47 medewerkers (14%) hebben een contract voor bepaalde tijd. 13 mannen (4%) en 38 vrouwen (11%) werken parttime. De gemiddelde leeftijd van medewerkers is met 46,6 jaar nagenoeg gelijk gebleven aan voorafgaand jaar. Bij BNG Bank werken 46 (45,2 fte) externe medewerkers op formatieplaatsen en 81 externe medewerkers op niet-formatieplaatsen. Het percentage vrouwen in leidinggevende posities is 22%.

28

4 MRI-rapportage

GVB GVB wil een aantrekkelijke werkgever zijn voor iedereen: divers en inclusief. Ook mensen die een afstand hebben of voelen tot de arbeidsmarkt, zijn welkom. Voor diversiteit en inclusie zijn de onderstaande doelen en KPI’s gesteld voor de komende jaren. Diversiteit is een uitgangspunt bij werving. Van alle nieuwe medewerkers in 2020 is 26% vrouw. Ook het percentage vrouwen op managementposities ligt op 26%. In 2021 onderzoekt GVB naar manieren om meer diversiteit te bereiken.

Doelen Kandidaten Participatiewet Nieuwe medewerkers jonger dan 25 jaar Verdeling vrouw/man in RvC Verdeling vrouw/man in directie Gelijke salarishantering in gelijke functies Geen last van ongewenste omgangsvormen

In 2020 is gestart met een GVB-breed programma over omgangsvormen en professioneel gedrag op de werkvloer. Dit wordt uitgevoerd met een extern bureau dat is gespecialiseerd in diversiteit, omgangs­ vormen en integriteit. In 2020 zijn er twaalf werkplekken voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Sinds 2012 zijn er in totaal 71 mensen geplaatst. In 2020 zijn drie deelnemers doorgestroomd naar een vaste, reguliere functie bij GVB. Daarnaast overlegt GVB regelmatig met andere bedrijven om Participatiewet-deelnemers te laten doorstromen, zoals met de sociale netwerkkoepel van Amsterdamse bedrijven. Ook is GVB onderdeel

KPI 12 10% 30/30 30/30 85%

2019 12 9,9% 33/66 40/60 

in HalloWerk, een platform voor werkgevers en werkzoekenden van gemeente Amsterdam en het werkgeversservicepunt. Samen met de gemeente Amsterdam startte GVB in 2019 een pilot met werkervaringsplekken voor status­ houders. Vier statushouders zijn aan de slag gegaan. Voor één statushouder is de werkervaringsplek verlengd. De pilot heeft niet geleid tot definitieve plaatsingen. De toekomst moet uitwijzen of er een vervolg komt. JINC is een organisatie die zich inzet voor jongeren voor een goede start op de arbeidsmarkt. Via het JINC-programma maken ze kennis met allerlei beroepen, ontdekken ze welk werk bij hun talenten past en leren ze solliciteren. GVB is ruim 15 jaar een actieve partner van JINC. In 2020 zijn samen met JINC activiteiten zoals sollicitatietrainingen georganiseerd om kansen te bieden voor jongeren voor wie dat niet vanzelfsprekend is.

2020 12 8,5% 33/67 40/60  81,7%

29

4 MRI-rapportage

Johan Cruijff ArenA

RAI

De Johan Cruijff ArenA bracht in 2020 het bedrijfs­ leven, de overheid en diverse relevante stakeholders bij elkaar om het 1.000-banenplan, inclusief een uitvoerende organisatie onder leiding van Randstad, verder te brengen. Daarmee worden mensen in de bijstand in Amsterdam Zuidoost geholpen om binnen het bedrijfsleven aan de slag te gaan. Aan het einde van het boekjaar 2019-2020 zijn er 358 plaatsingen bereikt.

RAI streeft naar diversiteit binnen het bedrijf qua leeftijd, ervaring, sekse en competenties. Hier is, in samenspraak met de Ondernemingsraad, met de reorganisatie in 2020 rekening mee gehouden. Eind 2020 beschikt RAI met 51% vrouwen en 49% mannen (op FTE-basis) over een evenwichtig personeelsbestand. De doelstelling op het gebied van man-vrouw diversiteit, zoals onderschreven in de charter Talent naar de Top, is gehaald: het aandeel vrouwen in het beleidsteam en de tweede managementlaag bedraagt 33%.

De Johan Cruijff ArenA hecht sterk aan maatschappelijk verantwoord ondernemerschap. Dit gebeurt aan de hand van de contracten die worden aangegaan met huurders, leveranciers en andere zakelijke relaties. Sociale inclusiviteit zijn daarbij van groot belang. Mede door de coronacrisis is de bijdrage aan sociaalmaatschappelijke activiteiten minder groot geweest dan in voorgaande jaren. Het stadion is beschikbaar gesteld en/of er is steun verleend aan de volgende organisaties: • Zuidoost Werkt • Sportclub Only Friends • Fonds Gehandicapten Sport • Stichting Steun Emma Kinderziekenhuis AMC • Voedselbank Bilthoven • Johan Cruyff Foundation • Prinses Máxima Centrum • Mooiste Contact Fonds van KPN • Stichting Streetsmart ‘Helping the homeless’

Het verantwoord en duurzaam HR-beleid vindt onder meer zijn weerslag in het creëren van meer social return voor de stad Amsterdam. RAI draagt bij aan diverse initiatieven gericht op het bieden van meer kansen voor jeugdwerklozen (Werkakkoord in het kader van Aanpak Jeugdwerkloosheid) en voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Vanuit het programma ‘Hartverwarmend Amsterdam’ worden lokale en eerlijke ingrediënten ingekocht.

Kansen voor jongeren worden vergroot met de inzet en training van circa 300 terugkerende flexkrachten. Zij nemen deel aan horecatrainingen of behalen een diploma voor verkeersregelaar. Jaarlijks bezoeken circa 300 studenten van verschillende opleidingen RAI om, deels via stageplekken, een beeld te vormen van een mogelijke werkomgeving. Er vinden gemiddeld twee à drie rondleidingen per maand plaats. Via het interne stagebureau plaatst RAI jaarlijks circa 100 stagiaires van HBO- en MBO-niveau en in de vormen BBL, BOL en Duaal. De stagiaires ontvangen training, bijvoorbeeld op de gebieden solliciteren, personal branding, time management en Officevaardigheden. Ook werken ze samen met de Kracht van Zuid, een organisatie die jongeren tussen de 10 en 23 jaar uit Amsterdam Zuid helpt bij hun vraag, droom of talent.

In samenwerking met het ROC van Amsterdam is gestart met een hybride leeromgeving om gezamenlijk een kwalitatief hoogwaardige standaard in hospitality te waarborgen. Dit is uitgemond in een tweejarige opleiding (BBL) op niveau 2 op het gebied van Food & Beverage. De RAI presenteert deze opleiding aan nieuwe statushouders.

30

4 MRI-rapportage

Schiphol De coronacrisis is ingrijpend voor het personeel van Schiphol. Het schrapt ongeveer 330 arbeidsplaatsen op een totaal van ongeveer 2.500 fte’s. Daarnaast krijgt veel personeel een nieuwe functie. De Employee Promoter Score (EPS), die de medewerkerstevredenheid weergeeft, is desondanks in 2020 4,1 punten hoger dan in 2019 (39,2). In overleg met de vakbonden is een afvloeiingsplan ontwikkeld. Het plan omvat regels en procedures over baanverlies, vacatures, het herplaatsingsproces en uitdiensttreding. Werknemers krijgen ondersteuning bij het vinden van een nieuwe baan en kunnen gebruik maken van de plaatsmakersregeling: een positie kan aangeboden worden aan collega’s die anders zouden worden ontslagen. Schiphol wil graag dat medewerkers zich binnen het bedrijf langdurig in professionele zin kunnen ontwikkelen. In 2020 deden ze mee aan een pilot met ‘skills paspoorten’. Deze zijn ontwikkeld door Werkgeversvereniging AWVN, House of Skills en Luchtvaart Community Schiphol. Deze paspoorten bieden inzicht in competenties en talenten. Ze helpen medewerkers zich bewust te worden van hun vaardig­ heden. Schiphol krijgt een beter beeld van het beschikbare talent en waar verdere ontwikkeling kan worden ondersteund.

Diversiteit & Inclusie is bij Schiphol Group een belangrijk thema. In 2020 zijn de ambities verhoogd, onder meer met specifieke doelstellingen voor medewerkers met een biculturele achtergrond en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Om de ondervertegenwoordiging van jongeren in de luchtvaartsector te bevorderen is een Youth Community opgericht. Samen met Luchtvaart Community Schiphol en MBO College Airport is een nieuw coronaproof concept voor stages ontwikkeld: een deel van de stage bestaat uit een simulatie op de school en het andere deel op de luchthaven. Schiphol streeft naar een gelijke genderverdeling op alle niveaus en alle posities binnen de groep. De directie van Schiphol voldoet aan de doelstelling van de Wet bestuur en toezicht, die voorschrijft dat minimaal 30 procent van de leden vrouw is. Tot 2018 heeft de Raad van Commissarissen ook de doelstelling van 30 procent vrouwen gehaald; vanwege een vacature blijft het percentage vrouwen momenteel steken op 28,5 (twee van de zeven leden). De overall man-vrouw verhouding binnen de Schiphol Group is 69% man en 31% vrouw.

SADC Het personeels­bestand bestaat voor 39% (2019 41%) uit vrouwen en voor 61% (2019 59%) uit mannen. Werknemers mogen elk jaar een opleiding volgen. Hier hebben in 2020 door de coronacrisis slecht vijf mensen gebruik van kunnen maken. Ook heeft een intervisiegroep gefunctioneerd onder begeleiding van het vaste HR-bureau. In 2019 is een samenwerking aangegaan met JINC. JINC helpt kinderen tussen de 8 en 16 jaar aan een goede start op de arbeidsmarkt. Door de coronacrisis hebben er in 2020 helaas geen activiteiten plaats­ gevonden. Wel zijn er afspraken gemaakt om in 2021 deze activiteiten in een coronaveilige omgeving op te starten.

De gezondheid en het welzijn van de medewerkers heeft prioriteit. De kantoor- en werkruimten op de lucht­havens zijn aangepast om veilig en verantwoord werken te garanderen. Sinds april bieden ze coronatests aan operationele medewerkers. Niet-operationele medewerkers hebben het grootste deel van het jaar thuisgewerkt. Zij zijn op verschillende manieren geholpen om ze door deze periode heen te loodsen.

31

4 MRI-rapportage

Stadsherstel

VGA

Het werk van Stadsherstel omvat meer dan alleen restaureren. Het gaat ook over maatschappelijke betrokkenheid. Stadsherstel werkt daarbij samen met instanties die zich toeleggen op het verzorgen van begeleid wonen van ouderen met dementie en jongeren met een autisme. Dit leidt in 2020 tot een paar nieuwe sociale woonplekken. Stadsherstel laat zich ook van haar sociale kant zien door actief de huurders van bedrijfsruimten, die door de maatregelen het hardst getroffen werden, te helpen.

Alle medewerkers die activiteiten voor VGA verrichten zijn in dienst van de gemeente Amsterdam.

Jaarlijks zijn bij Stadsherstel meerdere stageplaatsen beschikbaar. In 2020 is het vanwege corona voor studenten erg moeilijk om een stageplaats te vinden. Desondanks is ervoor gezorgd dat er op verschillende afdelingen stagiaires meelopen met interessante werkzaamheden. Zorgen voor het opleiden van leerlingen is van groot belang voor de instandhouding van het restauratieambacht. Stadsherstel schrijft daarom voor dat op elk restauratieproject een leerlingbouwplaats gewenst is. Een ervaren leermeester zorgt dan voor de begeleiding van een jongere medewerker.

De stad Amsterdam heeft een diverse bevolking. Die diversiteit ziet de gemeente Amsterdam nog onvoldoende terug in haar personeelsbestand. Met de bestuursopdracht Inclusie en Diversiteit wil de gemeente ervoor zorgen dat het personeelsbestand van de gemeente Amsterdam een betere afspiegeling vormt van de Amsterdamse bevolking. VGA spant zich in om diversiteit en inclusie te bevorderen bij het in dienst nemen van nieuwe medewerkers of het aanbieden van stageplekken. VGA heeft in 2020 twee stageplaatsen beschikbaar gesteld: één plaats voor een MBO-student van de opleiding Juridische Dienstverlening Amsterdam en een rechtenstudent van de Universiteit van Amsterdam. Ook is er een ambassadeursteam die ideeën, wensen en behoeften van medewerkers onder de aandacht brengt van het management en collega’s. Het team is in 2020 periodiek bij elkaar geweest om de uitkomsten van het medewerkerswaarderingsonderzoek te bespreken. Ook is nagedacht over hoe medewerkers in coronatijd met elkaar in contact blijven.

32

4 MRI-rapportage

4.3 Duurzaamheid: CO2-uitstoot Inleiding Het terugdringen van CO2-uitstoot is een belangrijk onderdeel van het huidige coalitieakkoord. Daarin is opgenomen dat Amsterdam een wezenlijke bijdrage wil leveren aan het halen van de doelstellingen van Parijs, en heeft daarom de ambitie de CO2-uitstoot in Amsterdam terug te dringen met 55% in 2030 en 95% in 2050. In 2040 moet Amsterdam aardgasvrij zijn. Het streven is om de groene koploper van Nederland en Europa te worden. Daarvoor kiest het college voor aardgasvrije wijken, voor verdere verduurzaming en energiebesparing en het verbeteren van de luchtkwaliteit. Omdat de openbare ruimte steeds drukker wordt, moet die groen en gezond zijn. Het terugdringen van de CO2 uitstoot gebeurt enerzijds door minder fossiele energie te verbruiken en anderzijds door duurzaam opgewekte energie toe te passen. Bedrijven en organisaties kunnen CO2-uitstoot reduceren door bedrijfsprocessen, bedrijfsvoering en hun vastgoed te verduurzamen en deze in te zetten voor het opwekken van duurzame energie.

Beleidsmatige achtergrond en ontwikkelingen Begin 2019 heeft de gemeenteraad ingestemd met de “Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal, gesprek met de stad”. Hiermee zijn de reductie­ doelstellingen voor 2030 en 2050 bevestigd en is de grootte van de opgave en de energietransitie inzichtelijk gemaakt. Niemand kan de energie­ transitie afzonderlijk realiseren, ook de gemeente niet. Dit moet in gezamenlijkheid gebeuren. In 2019 heeft daarom het gesprek met stad plaatsgevonden en is de routekaart Amsterdam Klimaatneutraal voorbereid. Op 22 april 2020 heeft de gemeenteraad ingestemd met Nieuw Amsterdams Klimaat Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050. Hierin staat wat Amsterdam doet en nog gaat doen, welke tussenstappen we onderweg zien en wie er aan zet is. Ook is de Transitievisie Warmte vastgesteld. Om duurzaam uit de coronacrisis te komen is in de gemeentelijke begroting 2021 een bedrag opgenomen voor de investeringen in duurzame maatregelen die gecombineerd worden met het stimuleren van werkgelegenheid en (om)scholingsmogelijkheden.

33

4 MRI-rapportage

Op 13 februari 2020 is het Klimaatfonds inclusief bestedingsperspectief door de gemeenteraad ingesteld. Het fonds heeft een budget van € 150 miljoen. Ter uitvoering van het internationale klimaatakkoord van Parijs is ook landelijk is een klimaatakkoord opgesteld. Vergelijkbaar met de landelijke systematiek onderscheidt de gemeente Amsterdam in de Routekaart Klimaat­ neutraal een aantal transitiepaden waarbinnen de transitie plaats moet vinden: de gebouwde omgeving, mobiliteit, elektriciteit en industrie & haven. Uitgangspunt voor Amsterdam is klimaat­ rechtvaardigheid. Samen met partners in de stad is een scala aan maatregelen uitgewerkt. Hiermee kunnen de doelstellingen voor CO2-reductie de komende jaren gerealiseerd worden. Het realiseren van deze doelen is alleen mogelijk als we daar samen met alle Amsterdammers, bewoners, bedrijven en instellingen aan werken. Als gemeente faciliteren we anderen om hun steentje bij te dragen en geven we zelf het goede voorbeeld door onze organisatie te verduurzamen.

CO2-uitstoot en de deelnemingen

Wet- en regelgeving geven in toenemende mate richting aan de verduurzaming van bedrijven. Daarnaast beschikt de gemeente over een gevarieerd palet aan financiële instrumenten om initiatiefnemers in de stad te faciliteren, zoals subsidies, leningen en belastingkortingen. Ook maatregelen met behulp van erfpacht en gronduitgifte, opdrachtverstrekking en inkoop, garanties en deelnemingen kunnen bijdragen aan een klimaatneutrale stad. De gemeente kan waar mogelijk en nodig eisen stellen, stimuleren, kritisch bevragen, aanbevelingen doen, enzovoort. Als aandeelhouder kan de gemeente inzetten op de (versnelling van) een resultaatgerichte duurzaamheids­ aanpak van de deelnemingen. Van acht deelnemingen is de CO2-uitstoot bekend. Zeven deelnemingen rapporteren over CO2 in hun jaarverslag.

Co2 emissie (ton) 2019 AEB Alliander BNG GVB* Havenbedrijf Amsterdam Johan Cruijff Arena RAI** Schiphol*** Totaal

2020

1.068.672 1.298.498 264.000 209.775 377 221 124.921 33.526 1.970 1.670 0 0 4.491 0 120.276 87.229 1.584.707 1.621.919

*  Het GVB heeft sinds dit jaar een andere CO2-berekenings­ systematiek. Volgens deze berekening zou de uitstoot in 2019 37.802 ton zijn geweest. ** RAI rapporteert niet over CO2-uitstoot in 2020. Dat komt doordat het complex grotendeels gesloten is geweest waardoor ook de uitstoot fors is gedaald. *** De emissiebedragen van Schiphol bevatten niet de uitstoot door derden.

Om de voortgang te monitoren is er een jaarlijkse Klimaatrapportage. Daarin is onder andere in beeld gebracht binnen welke portefeuille de CO2-uitstoot plaatsvindt en welk effect de voorgenomen acties en maatregelen hebben op vermindering van die uitstoot.

34

4 MRI-rapportage

4.3.1 Verantwoording CO2-uitstoot

Hieronder worden de ontwikkelingen van de deelnemingen op het gebied van CO2-uitstoot verantwoord en toegelicht. AEB AEB heeft zich in 2020 primair bezig gehouden met het op orde brengen van de onderneming. Alle overige zaken hebben ze minder prioriteit gegeven. Dit heeft onder andere geleid tot een jaarverslag dat zich beperkt tot de basis en minder aandacht schenkt aan MVO dan te dien gebruikelijk. In vergelijking met 2019 is de CO2 emissie met 230 ton toegenomen. Dit komt omdat in 2019 de verbrandingslijnen deels gesloten waren. In 2020 zijn deze weer volledig open gegaan.

Alliander In 2020 daalt de CO2-voetafdruk van Alliander naar iets minder dan 210 kiloton. In 2019 bedroeg deze 264 kiloton. Het bedrijf streeft naar een klimaat­ neutrale bedrijfsvoering in 2023. Het energiegebruik voor gebouwen en vervoer daalt door het nood­ gedwongen thuiswerken extra sterk. Alle kantoren van Alliander voldoen uiterlijk per 2023 aan A, B of C labelcriteria. Ook zijn volgens de internationale standaard de klimaatrisico’s beter in beeld gebracht.

Bank Nederlandse Gemeenten In 2020 zijn de CO2-emissies in vergelijking met 2019 met 42% verminderd naar 221 ton. Bovendien heeft

BNG Bank met CO2-compensatiemaatregelen 300 ton kunnen compenseren, waarmee de eigen CO2-footprint ruimschoots is gecompenseerd. De daling van de eigen CO2-emissies is terug te voeren op de halvering van de verbruikte fossiele brandstoffen door lease­ auto’s en het vrijwel wegvallen van de vliegkilometers. Het elektriciteitsverbruik is met 6% verminderd in vergelijking met 2019 en het warmteverbruik met 13%. BNG Bank heeft zich in 2019 samen met vrijwel de hele Nederlandse financiële sector gecommitteerd aan het verminderen van CO2-emissies. Eén van de onderdelen hiervan is een jaarlijkse meting van de gevolgen van kredietverlening op klimaatverandering. Hiervoor sluit BNG Bank aan bij de breed gedragen methodiek van PCAF (Partnership for Carbon Accounting Financials). Uit de rapportage blijkt dat de CO2-uitstoot van de kredietportefeuille in rapportagejaar 2020 (kalender­ jaar 2019) is gedaald met 122 kiloton, terwijl zowel de kredietportefeuille als het percentage van de portefeuille waarvan de CO2-uitstoot wordt gemeten, is gegroeid.

GVB De CO2-uitstoot van het GVB is in 2020 gedaald. Ook gebruikt GVB sinds 2020 een andere CO2-berekenings­ systematiek. Volgens deze berekening is de uitstoot in 2020 33.526 ton. Dit zou volgens deze systematiek in 2019 37.802 ton zijn geweest. In de oude systematiek bedroeg de CO2-uitstoot 124.921 ton. In 2020 was

de CO2-uitstoot ruim 11% lager dan in 2019. Dit komt vooral doordat door de coronacrisis minder ritten zijn uitgevoerd. Daarnaast heeft de inzet van elektrische bussen en hybride ponten gezorgd voor een lagere CO2 uitstoot. De CO2-voetafdruk wordt berekend met behulp van emissiefactoren. Een emissiefactor staat voor de uitstoot die wordt veroorzaakt door het verbruik van een bepaalde brandstof. De verbranding van een liter diesel leidt bijvoorbeeld tot meer CO2-uitstoot dan de verbranding van een liter benzine. Een bedrijf kan voor de berekening van de emissie­ factor kiezen tussen Tank-to-Wheel emissiefactoren (emissies bij alleen het verbruik van de brandstof) en Well-To-Wheel emissiefactoren (emissies bij productie én verbruik van de brandstof). In voorgaande jaarverslagen heeft GVB altijd Tank-To-Wheel emissie­ factoren genoemd. Met ingang van 2020 wordt Well-To-Wheel gebruikt, in lijn met de richtlijnen voor de CO2-Prestatieladder. GVB heeft in januari 2021 het certificaat voor niveau 3 van de CO2-Prestatieladder behaald. Voor de komende jaren is een plan voor de verdere reductie van CO2-uitstoot en energieverbruik vastgelegd. Dit plan is goedgekeurd door een certificerende instelling. In de nieuwe strategie is het doel om in 2030 klimaat­ neutraal te zijn.