Inspreekreactie mevrouw Neleman - Herinrichting Koninginneweg

Geachte heer/mevrouw, Aanstaande donderdag vindt de vergadering van de Vergadering Raadscommissie Mobiliteit, Luchtkwaliteit, Water plaats. Tijdens deze vergadering komt mede aan de orde de herinrichting van de Koninginneweg. Nu er maximaal drie insprekers het woord mogen voeren en de Vereniging Wonen Willemspark niet tot de gelukkigen behoort, maken wij graag van de gelegenheid gebruik om onze standpunten schriftelijk naar voren te brengen. Onze zienswijzen en de aanvulling daarop hadden en hebben betrekking op de volgende punten: Tegengaan sluipverkeer in de Willemsparkbuurt 2. Handhaven verkeerslichten kruispunt Valeriusplein 3. Koninginneweg en Willemsparkweg: beide een 30 km zone 4. Opheffen parkeerplaatsen niet afwentelen op Willemsparkbuurt 5. Laad- en losplekken slim situeren 6. Kruispunt Koninginneweg-Emmastraat-Koningslaan opnemen in NvU 7. De premisse dat bij de kruising van Koninginneweg/Valeriusplein sprake is van filevorming, is onjuist en derhalve is ook de stelling dat het huidige kruispunt moet worden gewijzigd voor een betere doorstroming onjuist 8. De argumenten om variant 2 voor de kruising van Koninginneweg/Valeriusplein af te wijzen (een variant met verkeerslichten en met bereikbaarheid van de aanliggende buurten), zijn niet valide. 1.

Geen van deze zienswijzen heeft tot een aanpassing van de Nota van Uitgangspunten geleid. Omwille van de tijd*, vooral die van u, vragen wij in het navolgende in het bijzonder uw aandacht voor drie punten: 1) de kruising Valeriusplein/Koninginneweg en met name het verwijderen van de verkeerslichten, 2) de toename van het sluipverkeer in de Willemsparkbuurt en 3) de kruising Koninginneweg/Koningslaan. De eerste twee punten omdat de argumentatie zowel in de NvU als in de NvB naar onze mening onvoldoende steekhoudend is, het derde omdat er

überhaupt geen aandacht aan is geschonken, noch in de concept NvU, noch in de NvB, noch in de definitieve NvU. Kruising Valeriusplein/Koninginneweg In de NvU wordt op meerdere plekken uitgegaan van filevorming bij de kruising Valeriusplein/Koninginneweg. De NvU noteert bijvoorbeeld als een van de wensen van de omgeving dat de filevorming op de kruispunten Valeriusplein en Amstelveenseweg moet worden opgelost (blz. 10). Een van de projectdoelstellingen is dan ook het oplossen van het fileprobleem en verbeteren van de doorstroming van tram 2 door (onder meer) het optimaliseren van kruispunt Valeriusplein (blz 10). Als dagelijkse gebruikers van het kruispunt op alle momenten van de dag weten wij dat er rondom het Valeriusplein in werkelijkheid heel weinig filevorming is, ook in de spits. Als het verkeer de stad uit ter hoogte van dit kruispunt vaststaat, komt dat bijna altijd omdat de rest van de Koninginneweg tot aan de Amstelveenseweg stil staat. Dáár doelen omwonenden dan ook op bij het oplossen van het fileprobleem. De kruising met het Valeriusplein zelf is niet of nauwelijks filegevoelig. Toch wordt nu het hele kruispunt op de schop genomen, met tal van nadelige gevolgen. Allereerst de bereikbaarheid van de omliggende buurten.

Door het geheel afsluiten van het Valeriusplein en, gedeeltelijk, de Emmalaan, zal het verkeer via het omliggende wegennet een weg gaan zoeken, al dan niet op weg naar de eindbestemming. Zowel in de Valeriusbuurt als in de Willemsparkbuurt stijgt het aantal verkeersbewegingen en het af te leggen autokilometers als oplossing van een probleem dat in werkelijkheid geen probleem is. In de tweede plaats is gekozen voor een variant waarbij wordt gesteld dat fietsers een dienst wordt bewezen, maar in werkelijkheid voor fietsers en voetgangers een levensgevaarlijke kruising wordt gecreëerd. Wij doelen op het feit dat de verkeerslichten dreigen te verdwijnen. Alle ouders van schoolgaande kinderen die de Koninginneweg oversteken en die wij de afgelopen tijd spraken, zijn unaniem in hun oordeel: dit is veel te gevaarlijk. Ook met 30 km per uur (gesteld dat het verkeer zich daaraan zou houden) is de kruising nog steeds onoverzichtelijk omdat het verkeer over de Koninginneweg achter de bochten schuilgaat. Dagelijks steken, naast volwassenen, honderden schoolgaande kinderen, soms nog heel jong, hier de Koninginneweg over. Die hebben een verkeerslicht nodig om

veilig over te kunnen steken. De Koninginneweg heeft twee rijrichtingen voor auto’s, twee voor trams, twee voor fietsers en scooters. Al deze verkeersstromen hebben voorrang op de overstekende fietsers. Dus hoe komen zij zonder stoplicht ooit over? Het risico is te reëel dat kinderen die haast hebben om op tijd op school te komen, denken dat het wel lukt om toch nog even voor de tram langs te schieten, of voor scooters, auto’s, vrachtverkeer, noem het maar op. Jonge kinderen hebben geen volledig verkeersbeeld kunnen gevolgen moeilijk overzien. Overigens geldt dit net zozeer voor de oudere fietsers en voetgangers. Ook voor hen blijven de verkeerslichten noodzakelijk. Op dit punt vinden wij de argumentatie in zowel de NvU als in de NvB niet steekhoudend. In de NvU staat dat “het programma Fiets de wens heeft kruispunten met Plusnet Fiets zonderverkeerslichten te ontwerpen. Uit de VRI-toets blijkt dat dit op het Valeriusplein mogelijk is (blz. 15)”. Wie de moeite neemt het programma Fiets erop na te slaan, ziet dat dit helemaal niet zo stellig is. Het Programma Fiets van de gemeente Amsterdam is verantwoordelijk voor de uitvoering van maatregelen en het halen van de doelen van het Meerjarenplan Fiets 2017 – 2022. Het Programma Fiets heeft zelf dus geen “wensen”. Op blz.

27 van dit Meerjarenplan staat over verkeerslichten vermeld: “Samen met fietsers voeren we een actie uit waarbij Amsterdammers de kans krijgen om aan te geven welke verkeerslichten beter kunnen worden afgesteld, uitgeschakeld of zelfs verwijderd. Na onderzoek en een testperiode passen we verkeerslichtenwaar mogelijk aan.” Met betrekking tot de kruising Koninginneweg – Emmalaan heeft zo’n gesprek tussen de gemeente en haar bewoners tot op heden nooit plaatsgevonden. In ieder geval niet tussen de gemeente en ouders van fietsende kinderen. Een enkele verwijzing naar het Programma Fiets, dat slechts uitvoering geeft aan het Meerjarenplan, kan daarom niet de grondslag vormen voor het verwijderen van de stoplichten. Het Meerjarenplan bevat evenmin, zoals in de NvU wordt verondersteld, een grondslag voor de stelling dat het Programma Fiets ‘de wens heeft om kruispunten zonder verkeerslichten te ontwerpen’. Het Meerjarenplan voorziet in meerdere opties voor snelle routes. Het verwijderen van verkeerslichten is daar slechts één van. Het beter afstellen van de verkeerslichten is bijvoorbeeld ook een optie.

Hoewel dus aantoonbaar onjuist, is in de definitieve NvU, waar u nu over gaat beslissen, nog steeds opgemerkt dat het programma Fiets de wens heeft om kruispunten als Koninginneweg/Valeriusplein zonder verkeerslichten te ontwerpen. Dat is dus niet juist. Dit uitgangspunt heeft evenwel vervolgens de variantenkeuze beïnvloed. Dat achten wij niet zorgvuldig. In de NvB wordt overigens de uitgevoerde VRI als aanleiding voor het verwijderen van de verkeerslichten gegeven. Opgemerkt wordt: “Bij het beoordelen van het kruispunt Valeriusplein is de VRI-toets de aanleiding. Het kruispunt is vervolgens in de Werkgroep Verkeerslichten Amsterdam (WVA) behandeld, daar wordt naar de specifieke omstandigheden gekeken. Daar is geconcludeerd dat het veilig is de verkeerslichten te verwijderen. De verkeerslichten worden niet weggehaald om de doorstroming van de tram te verbeteren. In het nieuwe ontwerp is er minder afslaand verkeer, het kruispunt wordt overzichtelijker en er wordt minder hard gereden. De veiligheid van het Valeriusplein is getoetst door de Centrale Verkeerscommissie (CVC), het voorkeursontwerp is door hen veilig beoordeeld.

Het definitief ontwerp wordt nogmaals door de CVC getoetst.” Omdat wij niet de beschikking hebben over deze stukken, is het ons niet duidelijk of in de VRI toets, in de WVA en in de CVC ooit rekening is gehouden met het feit dat dit kruispunt door zoveel kwetsbare verkeersdeelnemers wordt gebruikt. Wij vragen ons dat ten zeerste af en wij verzoeken u de NvU op dit punt kritisch tegen het licht te houden. Ook zonder de stukken is namelijk duidelijk dat de stelling dat de CVC het voorkeursontwerp als veilig heeft beoordeeld, minst genomen moet worden genuanceerd. Een van de partijen in het CVC is de Fietsersbond. En deze Fietersbond heeft in zijn zienswijze op de NvU uitdrukkelijk stelling genomen tégen het verwijderen van de verkeerslichten op de kruising Valeriusplein (NvB, blz. 114). Waarom? Omdat ook de Fietsersbond het, met name voor fietsende scholieren, niet veilig acht. De tram komt niets tekort met verkeerslichten. Zij kunnen immers de apparatuur op afstand op groen zetten. Dus de doorstroming komt ook met verkeerslichten niet in gevaar. Kortom, het is en blijft onduidelijk waarom de gemeente denkt dat het goed is voor de fietsers om de verkeerslichten weg te halen. Dat is het

niet. U heeft de mogelijkheid om toekomstige ongelukken en onoverzienbaar leed te voorkomen door de NvU op dit punt af te wijzen. Kijkt u alstublieft niet weg, maar maak gebruik van uw bevoegdheden. Tegengaan sluipverkeer in de Willemsparkbuurt In de NvU wordt niet onderkend dat het herinrichten van de Koninginneweg ook met het handhaven van tweerichtingsverkeer voor (veel) extra sluipverkeer gaat zorgen in de Willemsparkbuurt. De NvU bevat in § 2.4.2 slechts een verwijzing naar het programma Autoluw: “Vervolgens gaan we met variantenonderzoek kijken wat we kunnen doen om verkeer zonder bestemming uit het gebied te weren.” En: “We kijken hoe we de negatieve effecten in andere straten met aanvullende maatregelen kunnen verzachten of voorkomen.” Feit is dat er in deze fase van de besluitvorming geen onderzoek is gedaan naar (tijdelijke) oplossingen en maatregelen (zoals andere verkeersroutering, elektronische toegangspaaltjes, digitaal managen van verkeersstromen, snelheidsbeperkende maatregelen, verkeersknip etc). Het ligt voor de hand dat gedurende de aanlegfase al het verkeer dat vanaf het centrum over de Willemsparkweg de stad uit gaat, de route door het Willemspark zal kiezen. De Koninginneweg wordt afgesloten en het verkeer kan aan het eind van de Willemsparkweg dus nog maar één kant op: de route Koningslaan-Oranje Nassaulaan-Amstelveenseweg.

Aan het eind van de Oranje Nassaulaan bevindt zich een bottleneck in de vorm van een kruisend fiets- en voetpad en een voorrangsweg. Zonder maatregelen zal dit dagelijkse files opleveren in de Willemsparkbuurt. Deze situatie is niet denkbeeldig, want tijdens de werkzaamheden aan het kruispunt Koninginneweg-Amstelveenseweg een jaar terug stonden die files er ook, met chaotische toestanden als gevolg. Zoals auto’s die via de stoepen een uitweg proberen te vinden. Andersom zal verkeer dat vanaf de Amstelveenseweg via de Willemsparkweg richting het centrum wil rijden, de Willemsparkbuurt bij diezelfde bottleneck proberen in te gaan. In spitstijd is dat voor een enkele auto al lastig, laat staan voor een stroom aan auto’s. Dat komt helemaal vast te staan. Het spreekt voorts voor zich dat de Willemsparkbuurt niet is toegesneden op groot en zwaar verkeer. Het betreft hier een woongebied met vooralsnog relatief rustige straten. De vraag rijst welke tijdelijke maatregelen in de aanlegfase worden getroffen. De NvU zwijgt daarover.

Wij vrezen voorts dat wanneer de Koninginneweg na alle ingrepen voor automobilisten een minder aantrekkelijke route wordt, de route door het Willemsparkweg dat juist wél wordt en deze route derhalve permanent door sluipverkeer zal worden gebruikt. Sinds de herinrichting van de De Lairessestraat is er immers al sprake van een duidelijke toename van verkeer in de Willemsparkbuurt. Een verdere verslechtering dient te worden voorkomen. En dus is ook hier de vraag welke maatregelen in de gebruiksfase (kunnen) worden getroffen. Noch de concept NvU, noch de definitieve NvU biedt hier inzicht in. Sterker nog, in de NvB wordt ontkend dat het sluipverkeer gaat toenemen: “Er wordt geen extra sluipverkeer verwacht” (NvB blz. 79). Waar het projectteam dit op baseert, is niet duidelijk. De toename van het sluipverkeer is al jaren gaande en zal met een Koninginneweg waarop niet hard mag worden gereden alleen maar verder toenemen. Ons standpunt in deze is dat een herprofilering van de Koninginneweg niet mogelijk is zonder grondige analyse van de nadelige verkeerseffecten in de omliggende buurten en het treffen van de daarvoor mogelijke maatregelen, zowel tijdens de aanlegfase als de gebruiksfase. Nu dat niet is gebeurd, vinden wij dat de NvU op dit punt de toets der kritiek niet kan doorstaan. Kruispunt Koninginneweg-Emmastraat-Koningslaan opnemen in NvU De NvU schiet op meer punten tekort.

Zo bevat de NvU bevat geen enkele informatie over aanpassing van het kruispunt KoninginnewegEmmastraat-Koningslaan. Tijdens de informatieavonden werd door de projectleiders kenbaar gemaakt dat hier ook aanpassingen zullen plaatsvinden. De aard en de omvang van die aanpassingen zijn echter niet in beeld gebracht. In onze zienswijze hebben wij hier nadrukkelijk aandacht voor gevraagd (NvB blz. 78), maar dit punt is in de beantwoording van de zienswijzen achterwege gebleven. Wij zijn van mening dat dit kruispunt integraal onderdeel vormt van het project en dus net zoals het kruispunt bij het Valeriusplein in de NvU moet worden meegenomen. Twee punten zijn hier van belang: de verkeersveiligheid en het ontmoedigen van sluipverkeer. In het plan wordt de Emmalaan afgesloten als ingang van de Willemsparkbuurt. Verkeer komend vanaf de Amstelveenseweg dat naar

of via het Willemspark wil rijden, dient in de toekomst in oostelijke richting door te rijden naar de Koningslaan. Aldaar moet een soort U-turn worden gemaakt en moet een drukke fietsoversteekplaats en zebrapad niet één, maar twee keer worden doorkruist. Bijzonder onhandig en onoverzichtelijk dus. In het verleden gebeurde het nogal eens dat automobilisten deze onhandige manoeuvre vermeden door vóór de bocht in de Koninginneweg (dus tegen het auto- en fietsverkeer in) linksaf de Koningslaan in te schieten. Dat is natuurlijk heel onveilig en onwenselijk. Een ander punt is dat de ingang bij de Koningslaan een van de twee hoofd in- en uitgangen wordt van het Willemspark. Het aanpassen van dit kruispunt moet mede oog hebben op het voorkomen dan wel beperken van sluipverkeer. In de definitieve NvU had moeten worden aangegeven hoe dit kruispunt wordt aangepast, waarbij aandacht had moeten zijn gegeven aan de veiligheid van alle weggebruikers én aan het voorkomen cq beperken van sluipverkeer in de Willemsparkbuurt. Nu dat niet is gebeurd, is de NvU niet volledig en zijn wij van mening dat deze niet zo kan worden vastgesteld.

Voor de door u aan deze brief te besteden aandacht zeggen wij u veel dank. Het bestuur van de Vereniging Wonen Willemspark, Namens deze, Willem Koster, Voorzitter *De brief van het projectteam waarin uw vergadering wordt aangekondigd en waarin wordt verwezen naar de Nota van Beantwoording, is verzonden op 28 januari en gisteren, maandag 1 februari bij omwonenden bezorgd. Dat gaf ons minder dan een dag om de NvB te bestuderen en een reactie te formuleren.