Inspraakvoorstel AAV 13 februari 2023.pdf

Afschaffen kostendelersnorm en lagere AOW bij samenwonen en/of kamerverhuur 65+ (afschaffing AOW-boete). Opstellen van richtlijnen en afspraken maken voor nieuwbouw en bestaande voorraad over bijkomende diensten bij verhuur (servicekosten). Verbieden van het aanhouden van een woning om te verhuren: keep-to-let. Mogelijk maken om de opkoopbescherming voor een groter deel van de woningvoorraad te laten gelden. Inkomensbeleid laten aansluiten bij te hoge woonlasten voor huurtoeslaggerechtigden (inclusief lobby op inzet op behoud van de huur­toe­slag/voorkomen van normhuur van € 550 in sociale sector). Financiering intermediaire verhuur. Systeemveranderingen in de financiering van de zorg. Meer mogelijk maken in regelgeving en stimu­ lerende regelingen voor woningkwaliteit en duurzaamheid, zoals het aanmerken van slechte energetische kwaliteit als gebrek.

De Amsterdamse woningcorporaties zullen op basis van de inspraakversie van de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting voor 1 mei 2023 een bod uitbrengen op basis van de beleidsvoornemens van de gemeente in deze aanpak. Met het bod laten zij zien op welke wijze zij een bijdrage willen leveren aan de realisatie van de doelen in de aanpak. Vervolgens gaan de gemeente, de huurdersvertegenwoordiging en de Amsterdamse woningcorporaties in gesprek. De drie partijen stellen gezamenlijk vóór 15 december 2023 de nieuwe samenwerkingsafspraken vast. We gaan voor collectieve afspraken, gecombineerd met transparantie over de individuele bijdrage per corporatie. Hiermee willen we koplopers zichtbaar maken, knelpunten of achterblijvers benoemen, het leren van elkaar bevorderen en bespreken wat er extra of anders moet in het geval prestaties achterblijven of niet gehaald worden. Mochten de collectieve afspraken waartoe we kunnen komen ons niet voldoende vertrouwen geven in de te leveren resultaten, dan kan het college kiezen om op afgebakende onderwerpen, zoals verkoop of duurzaamheid, individuele afspraken vast te leggen. Op 15 december moeten de corporaties hun begrotingen indienen bij de AW (Autoriteit Woningcorporaties).

Wij vragen hen om bij te dragen aan onze prioriteiten voor de Amsterdamse Volkshuisvesting door: › Groei van de voorraad sociale huurwoningen in handen van corporaties, door middel van nieuwbouw, geen verkoop en liberalisatie. › Nieuwbouw van woningen (op basis van een gebiedsgerichte programmering) voor verschillende doelgroepen, waaronder in ieder geval (geclusterde) ouderenwoningen en woningen voor gezinnen. › Minimaal 90% van de woningen in de nieuwbouw aanpasbaar gebouwd. (Dat is met uitzondering van studenten- en jongerenhuisvesting en collectief opdrachtgeverschap). › Benutten van nieuwbouw en geschikte woningen in de bestaande bouw (sociaal en middelduur) voor bevorderen van doorstroming en meer

58

›

›

›

›

› › ›

›

› ›

› ›

›

›

› ›

› ›

passend wonen, bijvoorbeeld door vrijkomende middeldure huurwoningen toe te wijzen aan huurders die een sociale huurwoning achterlaten. Benutten van stedelijke vernieuwing op eigen locatie van corporaties voor de bouw van minimaal evenveel sociale huurwoningen én toevoegen van middeldure huur, onder andere ten behoeve van doorstroming en passend wonen in de eigen wijk. Afspraken maken over ‘Geen verkoop van sociale huurwoningen, tenzij...’. Het doel is zo min mogelijk verkoop. Geen verkoop van ultra schaarse sociale huurwoningen (rolstoelwoningen en grote woningen geschikt voor grote gezinnen). Tijdelijke huurcontracten voor ultra schaarse woningen (rolstoelwoningen en grote woningen geschikt voor grote gezinnen), met doorstroomgarantie voor de huurders. Geen verkoop of splitsing van rolstoelwoningen in het middeldure of vrije segment. Geen leegstand van woningen langer dan zes maanden. Bij stedelijke vernieuwing: frictie tijdelijke verhuur benutten voor spoedzoekers zoals economisch daklozen, andere mensen uit kwetsbare groepen en jongeren of studenten. Verduurzaming van de bestaande woningen: te beginnen met het wegwerken van de 27.000 woningen met een E-, F- en G-label, die vallen onder de nationale prestatieafspraken. Verdere inzet op opwekken duurzame energie. In kader van Warm Amsterdam 10.000 extra woningen van het gas af in de komende periode ten opzichte van 2022.

Toepassen van circulaire principes bij renovaties. Aanpak van achterstallig onderhoud en ver­ betering van woningkwaliteit, ook van woningen in gemengde VvE’s. Tenminste 50% van de vrijkomende sociale huur­woningen bestemmen voor ‘reguliere woningzoekenden’. Tenminste 30% van de vrijkomende woningen beschikbaar stellen voor de huisvesting van kwetsbare groepen (uitgaande van 7.000 nieuwe verhuringen zijn dat 2.100 woningen). Voortzetten van de samenwerking op huisvesting kwetsbare groepen. Inzetten op alternatieven voor zelfstandig wonen in de wijk, met stedelijke ontwikkeling van nieuwe woonvormen voor Amsterdammers in een kwetsbare situatie. Voortzetten van de samenwerking op huisvesting van beroepsgroepen. Samenwerking met het Masterplangebied Zuidoost, het Nationaal Programma Samen NieuwWest, Aanpak Noord en Aanpak Binnenstad.

› › ›

›

Samen woonzorgcirkels en thuisbuurten en Lang Leven Thuisflats ontwikkelen en uitvoeren. Gezamenlijke lobby naar het Rijk over systeem­ veranderingen financiering zorg. Samenwerking aan bestrijding van energie­ armoede en voortzetten van de werkwijze voor het voorkomen van huisuitzettingen door huurschulden. Samenwerking in het bestrijden van woonfraude.

Daarnaast nemen we in de gesprekken mee hoe we verder samenwerken op bepaalde deelonderwerpen in de huidige afspraken, zoals de ijzeren voorraad atelierwoningen en jongerenhuisvesting. In de gesprekken met de corporaties en huurderskoepels over de nieuwe samenwerkingsafspraken zal het college diverse punten inbrengen die door de raad zijn meegegeven, bijvoorbeeld via moties.

Samenwerking met huurders van particuliere verhuurders Huurdersnetwerk Amsterdam (HNA) behartigt de belangen van álle huurders in Amsterdam, ook die van de particuliere huurders. HNA zit niet aan tafel bij de prestatieafspraken maar wordt betrokken bij allerlei beleidswijzigingen zoals de nieuwe woonruimteverdeling. Ook bij de participatiebijeenkomsten van de AAV was HNA nadrukkelijk betrokken. HNA was ook aanwezig bij de meedenkavonden. Naast HNA willen we ook meer in gesprek gaan met de Federatie Huurders Commerciële Sector (FHCS). Zij behartigen de belangen van huurders van de institutionele beleggers. De FHCS wordt door de gemeente gesubsidieerd via HNA. We willen zowel HNA als de FHCS concreet betrekken bij de uitwerking en lokale implementatie van de Wet goed verhuurderschap. Ook vragen over handhaving op de WWS-punten en hoe particuliere huurders op hun rechten te attenderen, zullen we samen oppakken.

Verwachtingen ten aanzien van zorgpartners: › Samen woonzorgcirkels en thuisbuurten ontwikkelen en uitvoeren: dit vraagt om langjarig commitment. › Lang Leven Thuisflats ontwikkelen samen met corporaties en gemeente. › Samenwerking voortzetten in programma huis­ vesting kwetsbare groepen. › Doorgaan met de samen ontwikkelde werkwijzen waaronder het model van intermediaire verhuur. De drie partijen lobbyen gezamenlijk ten behoeve van financiering intermediaire verhuur. › Gezamenlijke lobby naar het Rijk over systeem­ veranderingen financiering zorg.

59

Verwachtingen ten aanzien van particuliere verhuurders: › Met particulieren willen we afspraken maken over toewijzing van sociale en middeldure huurwoningen aan doelgroepen (waaronder economisch daklozen en de tekort-beroepen in zorg, onderwijs en politie) in de nieuwbouw. Monitoring van afspraken werken we nog verder uit. › Toepassing woningwaarderingsstelsel. › Houden aan (Wet) goed verhuurderschap: geen discriminatie bij toewijzing, geen uitbuiting, geen exorbitante huren vragen. › Sociale huur (ook nieuwbouw) blijvend betaalbaar verhuren voor de doelgroep en geen onredelijke kosten voor extra diensten in rekening brengen. › Verduurzaming van de woningvoorraad. › Met marktpartijen maken we afspraken over bouwen voor specifieke doelgroepen. Voor de doelgroep ouderen zetten we op dit moment al in op de bouw van geclusterde woningen. Dit hebben we vastgelegd in de intentieovereenkomst geclusterd wonen. Verwachtingen ten aanzien van huurders en eigenaar bewoners: › Op tijd eigen verantwoordelijkheid nemen en inspelen op volgende levensfase door tijdig een passende woning te zoeken. › Solidariteit: wanneer een (ultra) schaarse woning niet meer past bij de huishoudensituatie dit actief bespreken met verhuurder (corporatie meestal) en meewerken aan verhuizing naar wel passende woning.

› Actief benutten mogelijkheden nieuw punten­ stelsel (WWS): Naar de huurcommissie gaan bij te hoge huur en/of daar ondersteuning bij zoeken (bijvoorbeeld van !WOON). › Verduurzaming van de eigen woning (in samen­ werking met, indien van toepassing, de VvE). › Eventueel benutten van vrijstaande kamers en/of etages voor verhuur binnen de regels die gelden in de stad. › Leegstand, overlast, illegaal gebruik woningen melden.

60

8. Financiën, risico's en beheersmaatregelen De Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting omvat een groot aantal maatregelen. Dit betreft nieuwe maatregelen, maar ook deels lopend werk of maatregelen waarvoor het college eerder al middelen heeft vrijgemaakt. Het merendeel van de maatregelen gaan we verder versterken en zijn al gedekt in de begroting. Echter, als we het tij willen keren zullen we meer moeten doen dan enkel voortzetten van de huidige maatregelen. 8.1 Risicoparagraaf en beheersmaatregelen

De AAV is een structurele meerjarige aanpak die vraagt om structurele dekking, maar in financieel lastige tijden past het ook om realistisch te zijn. Het wordt als niet realistisch verondersteld om alle maatregelen die wenselijk zijn in deze collegeperiode te im­plementeren. Ten eerste omdat het aantal te omvangrijk is om de implementatie of de voorbereiding daarvan al in 2023 te starten. Ten tweede vanwege het feit dat de budgettaire gevolgen dermate groot zijn, dat het niet realistisch is te veronderstellen dat hier op korte termijn financiële middelen beschikbaar voor zijn. Om die reden hebben we ook keuzes moeten maken tussen maatregelen en de inzet van financiële middelen. Dit betekent dat er ook goede maatregelen in kaart gebracht zijn waar we, op dit moment, niet op zullen inzetten vanwege financiële afwegingen.

De opgaves op het gebied van volkshuisvesting zijn talrijk. Bovendien heeft de gemeente maar op een beperkt deel van de markt invloed en is zij in grote mate afhankelijk van de inzet, capaciteit en ambities van en bij haar samenwerkingspartners. Dit leidt er ook toe dat er een aantal grotere risico’s zijn bij de uitvoering van de aanpak: › Voor de uitvoering van een groot deel van de maatregelen zijn we afhankelijk van de inzet van onze (samenwerkings)partners; › De hoge ambities en urgentie vragen om ingrijpen. Dat vereist samenwerking, een andere manier van werken en de benodigde financiële middelen en capaciteit zowel bij de gemeente zelf als bij haar interne en externe partners; › Bij enkele maatregelen zijn we afhankelijk van nog in te voeren wet- en regelgeving; › Maatregelen sorteren niet het beoogd effect of hebben mogelijk zelfs een tegengesteld effect; › (Bestuurlijke) prioriteiten verschuiven.

We kiezen daarom voor de maatregelen met de meeste impact. De AAV is een meerjarig programma en zal stapsgewijs in ontwikkeling gaan en worden uitgevoerd. Om in 2023 te starten zijn er voldoende middelen. Vanaf 2024 zijn aanvullende middelen nodig. Het college maakt in de voorjaarsbesluitvorming de integrale afweging voor het lopende begrotingsjaar en de meerjarige doorwerking. Bij de raadsbehandeling van de AAV in juli 2023 wordt inzichtelijk gemaakt wat de implicaties voor het plan zijn op basis van de uitkomst van de voorjaarsbesluitvorming. De raad besluit in juli bij de Voorjaarsnota echter alleen over het lopende begrotingsjaar. De gemeenteraad beslist vervolgens bij de begroting 2024 over de meerjarige financiële gevolgen. Hiermee wordt de uiteindelijke inzet en het tijdspad voor het realisatiepad AAV helder.

Voor de bovengenoemde risico’s wordt een aantal beheersmaatregelen genomen. Ten eerste monitoren en evalueren we de maatregelen die we nemen, zie ook hoofdstuk 7 Hoe gaan we aan de slag? Dit levert ons inzicht op in de resultaten die we behalen. Die informatie kan ook leiden tot bijsturen of aanpassen van onze strategie. Intentie is om met onze partners en het Rijk en de regio nadere afspraken te maken over de te leveren inspanningen, bijvoorbeeld over de huisvesting van

61

kwetsbare groepen. De AAV vormt tevens de basis voor de afspraken tussen gemeente, woning­corporaties en huurders. De Woningwet is het for­mele wettelijke kader voor de samenwerking tussen gemeente, corporaties en huurdersvertegenwoordiging en daarmee voor de samenwerkingsafspraken (ook prestatie­afspraken genoemd). Deze afspraken moni­ toren we en hierover rapporteren we vervolgens aan de gemeenteraad.. Ten aanzien van de invoering van wet- en regelgeving houden we rekening met meerdere scenario’s. We monitoren samen met onze collega gemeenten de implementatie en kunnen hierin als Amsterdam, zoals we in het verleden ook hebben gedaan, ook een voortrekkersrol nemen in afwachting van landelijke regelgeving. Hierboven is ook het risico geschetst dat de financiële dekking niet - tijdig - is geregeld. In dat geval zal er tijdig bestuurlijk geprioriteerd moeten worden. Ook bij het verschuiven van (bestuurlijke) prioriteiten zal er opnieuw met het bestuur en de belangrijkste samenwerkingspartners bekeken moeten worden waar op in te zetten.

62

Afkortingen en verklarende woordenlijst AOW

De Algemene Ouderdomswet regelt in Nederland het verplichte, collectieve ouderdomspensioen dat als algemene basis dient voor Nederlandse ouderdoms­ pensioenen.

Aftoppingsgrens

De ‘aftoppingsgrens' is een begrip uit de huurtoeslagregelingen. Er zijn twee aftoppingsgrenzen: een lage voor eenpersoonshuishoudens en een hogere voor meerpersoonshuishouden. Over de huur boven deze grenzen wordt geen of relatief minder huurtoeslag gegeven.

AFWC

Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties

ATAD

Anti-Tax Avoidance Directive, Europese anti­-belastingontwijkingsrichtlijn, waar ook woningcorporaties mee te maken hebben.

Atelierwoning

Een woning die ook kan functioneren als atelier. Vaak hebben deze woningen grotere raampartijen voor voldoende inval van licht. Atelierwoningen van corporaties en gemeentelijk Vastgoed worden verhuurd aan kunstenaars na een toets of zij aan de voorwaarden voldoen.

Autoriteit Woning­ corporaties (AW)

De Autoriteit woningcorporaties (AW) ziet erop toe dat woningcorporaties zich concentreren op hun kerntaak: zorgen dat mensen met een laag inkomen goed en betaalbaar kunnen wonen.

Beheerovername

Een ingrijpingsinstrument van de gemeente, waarbij de woning op papier eigendom blijft van de huisbaas/koper, maar deze geen zeggenschap meer heeft. De gemeente kan dan beslissingen nemen over het pand.

Betaalbaarheid

Betaalbaarheid wordt in Nederland over het algemeen gemeten door de ver­­houding tussen wat een huishouden moet betalen aan huur en het verzamel­ inkomen. Of een woning betaalbaar is of niet hangt daarom sterk af van individuele omstandigheden en keuzes.

Betaalbare voorraad

Sociale voorraad + middensegment

Bestaande woning­ voorraad

De woningen die op dit moment in Amsterdam in gebruik zijn, ongeacht of dit koop of huur is en van wie de woning is. In 2022 telde Amsterdam 456.996 woningen.

Beschermd wonen (BW)

Woningen waar 24 uur per dag bescherming en/of begeleiding is.

Circulariteit

Circulariteit gaat ervan uit dat producten van nu de grondstoffen zijn voor later: na gebruik kunnen producten gedemonteerd worden en de materialen opnieuw worden gebruikt. Circulariteit gaat dus uit van een wereld zonder afval.

Doorstroming

Op de woningmarkt is dit de verhuizing van de ene woning naar de andere; de verlaten woning komt hiermee beschikbaar voor anderen.

Dubbele vergrijzing

Er zijn steeds meer ouderen in de Nederlandse samenleving en zij worden steeds ouder.

Erfpacht

Erfpacht betekent dat iemand het recht heeft om een stuk grond te houden of te gebruiken dat eigendom is van een ander. De erfpachter betaalt hiervoor een bedrag aan de eigenaar van de grond: het zogeheten erfpachtcanon.

Extramuralisering

Extramuralisering is het streven om buiten de muren van een intramurale instelling gelijkwaardige zorg te bieden, bijvoorbeeld in de eigen woning. Steeds vaker blijven ouderen, die behoefte hebben aan verzorging of verpleging zelfstandig wonen. De zorgsector speelt hierop in door een passend aanbod te creëren.

63

Flexwoningen

Flexwoningen zijn kleine woningen die verplaatsbaar, stapelbaar, schakelbaar en/of splitsbaar zijn.

Geclusterde woningen

Woningen die in elkaars buurt worden gebouwd, zodat voorzieningen gemakkelijk gedeeld kunnen worden.

Gemeentefonds

Het Gemeentefonds is in Nederland een begrotingsfonds, waaruit gemeenten worden gesubsidieerd. Het Rijk stopt jaarlijks een deel van zijn belastingopbrengsten in het Gemeentefonds. Gemeenten ontvangen hieruit geld van het Rijk om hun taken uit te voeren.

Huisvestingsverordening

Op grond van de Huisvestingswet kunnen gemeenten in geval van schaarste op de woningmarkt een huisvestingsverordening vaststellen. Een huisvestingsverordening wordt veel ingezet door gemeenten om de mate van urgentie van woningzoekenden te bepalen en huurwoningen tot een bepaalde huurprijsgrens toe te wijzen of om het gebruik van de woningvoorraad te reguleren.

Huisvestingsvergunning

Een huisvestingsvergunning is een vergunning om in een goedkopere huurwoning te mogen wonen. Zo zorgt de gemeente ervoor dat deze woningen verhuurd worden aan mensen met een laag of middeninkomen.

Huisvestingswet

De Huisvestingswet biedt gemeenten de mogelijkheid om in een huisvestingsverordening regels vast te leggen over de toewijzing van huurwoningen, over het bepalen van de urgentievolgorde voor woningzoekenden en over het gebruik van de woningvoorraad. Daarnaast kunnen wijzigingen in de woningvoorraad vergunnings­plichtig worden gesteld.

Huurgewenning

Huurgewenning is een tegemoetkoming in de kosten van een hogere huur wanneer een huurder zijn woning moet verlaten omdat deze gesloopt wordt. Het verschil in de huurprijs van de huidige woning en de nieuwe woning wordt door de corporatie bijgelegd.

Huurderskoepels

Dit zijn huurdersverenigingen die opkomen voor de bescherming en belangen van huurders.

Huurtoeslaggrens

Als je huurprijs hoger is dan deze grens heb je in principe geen recht op huur­ toeslag. Huurtoeslag is een bijdrage in de huurkosten van de Nederlandse overheid.

Individueel huurcontract

Bij de kamerverhuurvergunningen die zijn aangevraagd vanaf 1 april 2020 heeft iedere huurder recht op een individueel huurcontract. Als een verhuurder een vergunning heeft aangevraagd na 1 april 2020, maar geen individuele huur­ contracten verstrekt, is de verhuurder in overtreding.

Intermediaire verhuur

Voor de huisvesting van kwetsbare groepen wordt gebruik gemaakt van intermediaire verhuurovereenkomsten: bij aanvang komt het contract op naam van de zorgaanbieder.

Inwoning

Van inwoning is sprake als u zelf in de woning woont en u laat iemand bij u in de woning wonen. Dit kan bijvoorbeeld uw partner, een vriend, kennis of familielid zijn. Deze inwonende persoon is geen medehuurder.

Institutionele beleggers

Institutionele beleggers zijn instellingen die door hun activiteiten de beschikking krijgen over gelden die ze moeten beleggen. Deze activiteiten bestaan vooral uit het verzekeren van pensioenen en het aan particuliere beleggers bieden van mogelijkheden tot beleggen met een gewenst risicoprofiel.

Jongeren

Volwassenen tussen 18 en 28 jaar.

Klimaatdoelstellingen

In 2030 moet Nederland 55% minder broeikasgassen uitstoten vergeleken met 1990. Het streven is zelfs 60% vermindering. In 2050 wil Nederland klimaatneutraal zijn. Dat wil zeggen dat de uitstoot van broeikasgas in 2050 niet hoger is dan wat er vastgelegd wordt. Netto is de uitstoot dus nul.

Klimaatbestendig

Klimaatbestendig wil zeggen: hoe goed iets is beschermd - meestal een woning tegen de effecten van klimaatverandering. Een klimaatbestendige woning is goed bestand tegen extreme hitte in de zomer of langdurige en hevige regen.

64

Klimaatadaptief

Onder klimaatadaptatie wordt verstaan: het tijdig en effectief aanpassen aan het actuele of verwachte klimaat. Daardoor kan schade door klimaatverandering beperkt worden.

Kostendelersnorm

De kostendelersnorm betekent dat als je samenwoont met meer volwassenen, de gemeente de bijstandsuitkering daarop aanpast. Hoe meer volwassen personen in je huis wonen, hoe lager de uitkering. Niet alle huisgenoten tellen mee voor de kostendelersnorm.

Kwaliteitskortingsgrens

De kwaliteitskortingsgrens (in 2023 € 452,20) is het bedrag tot waar huurtoeslagontvangers een deel van de huurprijs voor 100% krijgen gecompenseerd door de overheid. Jongeren onder de 23 jaar krijgen alleen huurtoeslag voor woningen onder de kwaliteitskortingsgrens.

Lang Leven Thuisflats

In een Lang Leven Thuisflat werken de woningcorporatie (eigenaar), een zorgpartij en een welzijnsorganisatie samen met bewoners aan een omgeving en diensten om ouderen te faciliteren om zo lang mogelijk zelfstandig te kunnen blijven wonen. Partijen zorgen voor zorg en ondersteuning in nabijheid, voorlichting, vroegsignalering en de fysieke toegankelijkheid en veiligheid van de flat (braak, vallen, brand). Samen met de bewoners wordt een woongemeenschap opgezet, waarbij de gezamenlijke ontmoetingsruimte(s), binnen en in de tuin (indien aanwezig), wordt benut voor gezamenlijke activiteiten gericht op ontmoeting. Voor bewoners is er zorg op maat, ongeacht indicatie WLZ (VPT/MPT), ZvW en WMO. Om zorg in nabijheid voor de hele flat te kunnen organiseren, is er in iedere flat een bepaald aantal woningen dat wordt toegewezen door de zorgpartij: hierdoor is een minimale zorgomvang gegarandeerd waardoor, een zorgpartij haar zorgteam kan organiseren.

Leegstandverordening

Door middel van de leegstandsverordening kunnen gemeenten jegens vastgoed­ eigenaren regels toepassen ter zake van het verplicht melden van leegstand, het voeren van overleg tussen de gemeenten en eigenaren van leegstaand vastgoed en het voordragen van gebruikers.

Liberalisatie

Een liberalisatie is het opheffen door de overheid van beperkingen om tot een bepaalde markt toe te treden en daarmee concurrentie toe te staan.

Maatschappelijke opvang (MO)

Dak- en thuisloze mensen met psychiatrische en/of verslavingsproblemen (onvoldoende of beperkte zelfredzaamheid) krijgen in de maatschappelijke opvang een persoonlijk traject dat hen helpt een stabieler bestaan op te bouwen, met inkomen, zorg en een dak boven het hoofd.

Maatschappelijke Opvang Beschermd Wonen (MOBW)

Maatschappelijke opvang (MO) en Beschermd wonen (BW) vallen binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en zijn de verantwoordelijkheid van de gemeente.

MRA

Metropoolregio Amsterdam.

Middeldure huurwoning

Een woning is een middeldure huurwoning als de kale huur bij start van de huurovereenkomst boven de liberalisatiegrens, te weten € 763,47 (prijspeil 2022) ligt en onder de € 1.068,83 (prijspeil 2022).

Middeninkomen

Huishoudens met een middeninkomen hebben een jaarinkomen tussen € 41.000 tot € 56.500 voor eenpersoonshuishoudens en tussen de € 45.000 en € 75.000 voor meerpersoonshuishoudens (prijspeil 2022).

NIBUD

Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting.

OMPG

Aanpak Overlastgevende Multi Probleem Gezinnen.

Onzelfstandige woning

Woonruimte welke geen eigen toegang heeft en/of niet alle wezenlijke voorzieningen zoals keuken en sanitair. Er is dan vaak sprake van gedeelde voorzieningen.

Omgevingswet

De Omgevingswet bundelt en moderniseert de wetten voor de leefomgeving. Hierbij gaat het onder meer om wet- en regelgeving over bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur.

65

Omslagwoning

Dit is een woning voor iemand die uitstroomt uit de maatschappelijke opvang of beschermd wonen en die daar met bepaalde afspraken mag gaan wonen. In eerste instantie wordt het huurcontract op de naam van de zorgverlener gezet, na een vooraf vastgestelde periode komt de woning op eigen naam te staan.

Onder de pannen

Dit project maak het mogelijk dat iedereen die een kamer over heeft zich aan kan melden als verhuurder zonder gekort te worden op een uitkering, toeslagen en (sociale) huurwoning. Zo verandert een lege kamer in een kans voor een ander en een financieel extraatje voor degene die verhuurt.

Particuliere huursector

Huurwoningen waarvan de verhuurder geen woningcorporatie is. Hier vallen huurwoningen van grote institutionele beleggers onder, maar ook individuen die één woning verhuren.

Prijsplafond energie

In 2023 geldt er een prijsplafond op energie voor huishoudens en andere klein­ verbruikers. Tot een verbruik van 1.200 m3 gas, 2.900 kilowattuur (kWh) elektriciteit en 37 gigajoule (GJ) stadsverwarming gelden in 2023 maximale tarieven.

Samenwerkingsafspraken

De samenwerkingsafspraken tussen de gemeente Amsterdam, de corporaties (verenigd in de AFWC) en de huurderskoepels (verenigd in de FAH) vormen het kader waarbinnen we samenwerken aan de volkshuisvesting in Amsterdam. In Amsterdam worden deze afspraken om de vier jaar gemaakt.

Sociaal/medische urgentie

Urgentie die een woningzoekende kan aanvragen op grond van een woonprobleem dat is ontstaan door bepaalde sociale of medische omstandigheden, zoals geweld of dreiging, dreigende dakloosheid met kinderen of lichamelijke of psychische problematiek. Een urgent woningzoekende krijgt via directe bemiddeling eenmalig een woning aangeboden van een woningcorporatie.

Sociale huurvoorraad

Huurwoningen met een huur die onder de liberalisatiegrens ligt. In 2022 lag de grens op € 763,47.

Stadsdeelvoorrang

Zittende bewoners van een stadsdeel kunnen voorrang krijgen op bepaalde nieuwbouwcomplexen of transformatiecomplexen in het stadsdeel. Daarvoor moeten zij de afgelopen 10 jaar minstens 6 jaar onafgebroken in het stadsdeel hebben gewoond.

Statushouder

Een asielzoekers met een verblijfsvergunning. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) koppelt vergunninghouders aan gemeenten (dat is de zogenoemde taakstelling). Gemeenten moeten statushouders passende woonruimte aanbieden.

Splitsen

Splitsen in appartementsrechten.

Stadsvernieuwingsurgenten

Als een huurwoning van een woningcorporatie wordt gesloopt of ingrijpend wordt gerenoveerd, kan de huurder een stadsvernieuwingsurgentie krijgen. Met deze urgentie kan de bewoner met voorrang reageren op vrijkomende sociale huurwoningen van corporaties.

Toeristische verhuur

In een woonruimte tegen betaling bieden van verblijf aan personen die niet als ingezetene zijn ingeschreven met een adres in de gemeente in de basisregistratie personen.

TOP600

Programma van de gemeente Amsterdam. Met als doel high-impact delicten terug te dringen voert Amsterdam een persoonsgebonden integrale aanpak voor de top600: dit zijn de 600 personen die de afgelopen jaren relatief veel high-impact delicten hebben gepleegd. Het gaat dan om overvallen, straatroven, woninginbraken, zware mishandeling, openlijke geweldpleging en moord/doodslag.

Verstedelijkingsstrategie

De MRA en het Rijk hebben voor de MRA een verstedelijkingsstrategie opgesteld. Hierin wordt niet alleen naar woningbouw gekeken, maar ook naar mobiliteit, economie en natuur, energie en water. Zeven regio’s met de hoogste verstedelijkings­ druk dienen een verstedelijkingsstrategie op te stellen.

Vakantieverhuur

Het tijdens afwezigheid van de bewoner tegen betaling in gebruik geven van een zelfstandige woonruimte. Dit is een vorm van toeristische verhuur.

66

Voorrangsregeling

In Amsterdam zijn verscheidene regelingen waarmee specifieke huishoudens of mensen, die aan de voorwaarden van de regeling voldoen, voorrang krijgen op vrijkomende sociale huurwoningen.

Vrije huursector

Huurwoningen in de vrije sector zijn woningen met een huurprijs hoger dan de liberalisatiegrens (€ 763,47 in 2022). Voor huurwoningen in de vrije sector gelden geen regulerende bepalingen, in tegenstelling tot de sociale huursector.

VNG

Vereniging van Nederlandse Gemeenten.

VvE

Vereniging van Eigenaren.

Warmtefonds

Het Nationaal Warmtefonds biedt met diensten als de Energiebespaarlening verantwoorde en betaalbare financiering voor de verduurzaming van de gebouwde omgeving.

Wet goed verhuurderschap

Met het wetsvoorstel Wet goed verhuurderschap wil de regering ongewenste verhuurpraktijken voorkomen en tegengaan en woningzoekenden, huurders en arbeidsmigranten beschermen. De wet richt zich tot verhuurders van reguliere woonruimte, verhuurders van verblijfsruimte voor arbeidsmigranten en verhuurbemiddelaars. Er worden verschillende instrumenten geïntroduceerd, waaronder (basis)normen voor goed verhuurderschap, de bevoegdheid om verhuur­ vergunningen te introduceren en de mogelijkheid voor gemeenten om het beheer van een woning over te nemen.

WLZ

Wet langdurige zorg: de zorg vanuit de WLZ is voor mensen die blijvend permanent toezicht nodig hebben of 24 uur per dag zorg in de nabijheid nodig hebben.

WMO

Wet maatschappelijke ondersteuning.

WOO

Wet Open Overheid, voorheen Wet openbaarheid van bestuur (WOB). Op grond van deze wet kan informatie worden opgevraagd of moet de overheid die actief geven.

WoningNet

Het Amsterdamse aanbiedingsplatform van (sociale) huurwoningen van woning­ corporaties.

Woningonttrekking

Van woningonttrekking is sprake als een woonruimte gebruikt wordt voor iets anders dan bewoning. Bijvoorbeeld wanneer een woning wordt gebruikt als bedrijfsruimte of illegaal hotel.

Woningwaarderingsstelsel Het Woningwaarderingsstelsel is een systeem waarmee de kwaliteit van een huurwoning, kamer of woonwagen wordt uitgedrukt in een aantal punten. Aan dit puntental is een maximale toegestane huurprijs gekoppeld. Woningwet

De woningwet is een Nederlandse wet die betrekking heeft op de volkshuisvesting. Er staan voorschriften in die van toepassing zijn op de volkshuisvesting, woningbouw en monetair sturen van gemeente en het Rijk voor de woningbouw.

Wooncoöperatie

Een wooncoöperatie is een vorm van collectief wonen, een gemeenschap waarin bewoners meer of minder met elkaar delen.

Woonplek

Plaats waar men kan wonen die niet per se aangemerkt hoeft te worden als zelfstandige woning. Een woonplek is bijvoorbeeld een kamer of een woning met een gedeelde badkamer en/of keuken, maar kan ook inwoning zijn (hospita).

Woonruimteverdeling

Het Handboek Woonruimteverdeling legt de regels uit over het aanbieden en verdelen van sociale huurwoningen van woningcorporaties in Amsterdam.

Woonzorgcirkel

In een woonzorgcirkel vormt een centrale ontmoetingsplek (inlooplocatie of 24-uurs zorglocatie) de kern. Daar omheen wonen (gespikkeld) mensen die zorg of ondersteuning nodig hebben zelfstandig in de wijk.

Zelfstandige woning

Een woning met eigen toegang, keuken, toilet en badkamer.

ZVW

Zorgverzekeringswet. Hierin is de basiszorg geregeld.

67

Bijlage 1. Verslag Meedenk­ traject Aanpak Volkshuisvesting

68

Verslag Meedenktraject Aanpak Volkshuisvesting

aanpakvolkshuisvesting.amsterdam.nl

Inhoudsopgave

Inhoudsopgave

2

1. Veel dank voor het meedenken!

3

2. Hoe mensen hebben meegedacht

4

3. Met respect voor de persoonlijke verhalen

5

4. Hoe we de aanbevelingen hebben samengevat

6

5. Inkijkje in de stadsdeelbijeenkomsten

8

6. Overzicht van de themabijeenkomsten

13

7. De focusgroepen in vogelvlucht

14

8. Inzichten uit de online vragenlijst

15

9. Bijlagen

17

2

1. Veel dank voor het meedenken! In het najaar van 2022 vroeg de gemeente bewoners en andere betrokkenen in Amsterdam en Weesp om mee te denken over de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting. We spraken 500 mensen live en ruim 600 mensen reageerden online. Dankzij al deze mensen hebben we bijna 1.000 aanbevelingen mogen ontvangen.

We willen iedereen hartelijk bedanken voor de moeite, tijd en energie die is besteed aan het meedenken over (toekomstig) wonen in Amsterdam! Met deze aanbe­ velingen verbeteren we de voorstellen waarmee de gemeente goede en betaalbare woningen wil bieden voor huidige en toekomstige bewoners van de stad. Deze voorstellen schrijven we op in de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting, die eind december 2022 klaar moet zijn.

3

2. Hoe mensen hebben meegedacht 1000

1000

Op verschillende manieren konden mensen van 19 september 2022 tot en met 14 november 2022 meedenken. In totaal hebben zo’n 1.000 mensen meegedacht:

We weten, op basis van de informatie die mensen zelf hebben aangegeven in hun aanmelding, het volgende over de achter­ grond van de deelnemers:

Tijdens de 14 bijeen­ komsten en 12 focus­ groep­gesprekken is er veel meegedacht. Aan­ gevuld met de online reacties, ontvingen we in totaal 983 aanbevelingen:

› 272 mensen kwamen naar de acht stadsdeelgesprekken; › 169 mensen kwamen naar de zes themabijeenkomsten; › 52 mensen spraken met ons verdeeld over vier focusgroepen; › 128 mensen reageerden online op de doelen van de aanpak; › 490 mensen vulden de online vragenlijst in.*

› 66% van de aangemelde deelnemers zijn bewoners, waarvan een kwart betrokken is bij een bewonersinitiatief of lid van een huurdersvereniging, bewonerscommissie of VVE; › 34% van de aangemelde deelnemers zijn betrokkenen vanuit werk, waarvan werkzaam bij:

› 319 aanbevelingen uit online reacties op de doelen › 356 aanbevelingen tijdens stadsgesprekken › 216 aanbevelingen in themabijeenkomsten › 92 aanbevelingen vanuit focusgroepen

*De totale optelsom is 1.111 mensen, maar sommigen zijn naar meerdere bijeenkomsten gekomen.

Woningcorporaties (27%) Belangenbehartigers (26%) Overheidsinstanties (13%) Ondernemers waaronder een aantal makelaars (11%) Zorginstellingen (8%) Maatschappelijk werk (6%) Ontwikkelaars (6%) Onderwijsinstellingen (3%).

4

In de anonieme online vragenlijst hebben we niet naar aanbeve­ lingen gevraagd, maar naar de eigen woonsituatie in relatie tot betaalbaarheid, passendheid van de woning, woningdelen, isolatie en verduurzaming.

3. Met respect voor de persoonlijke verhalen Naast de vele aanbevelingen hoorden we ook enorm veel indrukwekkende verhalen. De grote krapte op de woningmarkt in Amsterdam komt terug in de persoonlijke ervaringen die mensen met ons delen. De oudere die drie hoog woont, maar geen geschikte andere woning dichtbij kan vinden en niet uit de vertrouwde buurt wil verhuizen. De dertigjarige die al jaren op de wachtlijst staat en nog steeds thuis woont. De student die jong moeder is geworden en met twee kleine kinderen het einde van haar campuscontract ziet naderen. De voormalig dakloze die soms een dag eten overslaat omdat het anders niet lukt om de kosten van zijn nieuwe woning te betalen. Het gescheiden stel dat blijft samenwonen bij gebrek aan alternatief. De starter

die graag in de buurt van ouders blijft wonen om voor hen te kunnen zorgen, maar daar geen betaalbare woning kan vinden. De man die afwisselend in zijn auto en bij vrienden op de bank slaapt, terwijl hij overdag naar zijn werk gaat. Het gezin van drie dat jarenlang op 30m2 woont in afwachting op sloop/nieuwbouw, intussen met volwassen zoon. En dat zijn nog maar een paar voorbeelden. Er zijn zoveel mensen die dagelijks stress ervaren als gevolg van hun woonsituatie. We hebben onmetelijk veel respect gekregen voor het vermogen van Amsterdammers om in dit soort situaties te blijven zorgen, werken, studeren, liefhebben en leven!

5

4. Hoe we de aanbevelingen hebben samengevat We hebben eerst alle aanbevelingen per bijeenkomst en die uit de online reacties onder elkaar gezet, 983 in totaal. Vervolgens hebben we de aanbevelingen die over hetzelfde onderwerp gaan bij elkaar gezet. Daarna hebben we per onderwerp gekeken welke aanbevelingen vaker werd genoemd. De meest genoemde aanbevelingen hebben we samengevat. Op deze manier zijn we tot een top 44 van aan­ bevelingen gekomen. Deze samenvatting is dus zowel van alle aanbevelingen die we online hebben ontvangen, als van alle aanbevelingen die in de verschillende bijeenkomsten en focusgroepen ge­ geven zijn. De volgorde van de top 44 is willekeurig. Wel zijn de aanbevelingen die elkaar tegenspreken bij elkaar gezet. De complete lijst met 983 aanbevelingen is beschik­ baar als losse bijlage.

6

De Top 44 Aanbevelingen voor de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting Duurzaamheid / isolatie

Regulering › › › › › › › › ›

Geef Amsterdammers voorrang Reguleer huurprijzen in de vrije sector Maak het makkelijker een kamer te verhuren Ga verkamering van geschikte woningen voor gezinnen tegen Verbied AirBnb Maak woningruilen makkelijker Verbied tijdelijke contracten Laat beleggers geen woningen opkopen Beboet leegstand en handhaaf overtredingen beter

› › › › › › › ›

Passend wonen / doorstroom

Meer woningen › › › › › › › › ›

› ›

Zet lagere grondprijzen in om meer woningen te realiseren Creëer woonruimte in leegstaande gebouwen Breng het gemeentelijk woningbedrijf terug Bouw meer tijdelijke woningen Bouw geen tijdelijke woningen Meer middeldure huurwoningen realiseren Meer sociale huurwoningen realiseren Betrek bewoners bij nieuwbouwplannen Handhaaf de 40% sociaal ­ 40% middelduur ­ 20% duur verdeling in nieuwbouw

› › › › ›

› › ›

› › › › ›

Zorg voor doorstroom op wijk­ of buurtniveau Stimuleer woongroepen, woonzorgclusters en andere creatieve samenleefvormen De huur moet gelijk blijven na verhuizing om doorstroom te bevorderen Breng bejaardenhuizen terug Realiseer meer seniorenwoningen Bied senioren ondersteuning bij verhuizen Mix jong en oud

Communicatie / participatie

Sociale huur / woningcorporaties › ›

Dwing woningcorporaties om te verduurzamen Voer een APK op huizen in Verzorg betere informatievoorziening over de mogelijkheden om te verduurzamen Breng de bestaande voorraad eerst op orde Stel eisen aan commerciële verhuurders Zorg voor meer groen in de stad Benader bewoners proactief om te verduurzamen Betrek bewoners bij verduurzaming

Stop de verkoop van sociale huurwoningen Bewaak het nakomen van samenwerkingsafspraken strenger Verruim de sociale huurgrens Maak afspraken met aparte corporaties i.p.v. met het collectief Versterk de rol van corporaties Pak scheefwonen aan Baseer de huurprijs op het aantal m2

›

7

Betrek bewoners serieus en op tijd bij plannen Informeer bewoners actief om zich voor te bereiden op toekomstige woonsituaties Zorg voor betere communicatie tussen gemeente en andere organisaties in hulp bij woon/zorg Ga als gemeente in gesprek over maatwerk en geef bewoners regie

5. Inkijkje in de stadsdeelbijeenkomsten In een samenvatting is het moeilijk recht doen aan de rijkdom van de gesprekken die we hebben gevoerd. Daarom geven we per stadsdeelbijeenkomst een kort inkijkje, met uitspraken en aanbevelingen in de woor­ den van de deelnemers zelf. We hebben in ieder stads­ deel en stadsgebied een bijeenkomst georganiseerd waar gesproken kon worden over alle onderwerpen op het gebied van wonen. Voor deze bijeenkomsten zijn

mensen uitgenodigd via de Amsterdam krant, lokale krantjes en online via nieuwsberichten en social media. We geven hier een selectie weer om een indruk per stadsdeel te geven. Maar we hebben alle aanbeve­ lingen per stadsdeel verzameld en geanalyseerd. De complete lijst van aanbevelingen per bijeenkomst zijn aparte bijlage terug te vinden.

8

Stadsdeelbijeenkomst Noord 'Het participatieprotocol dat we in Noord hebben ontwikkeld, zou leidend moeten worden bij alle plannen.' ›

Datum: 24 oktober 2022

›

Locatie: Modestraat

›

Aantal deelnemers: 50

Er was een hoge opkomst van betrokken bewoners bij het stadsdeelgesprek in Noord. Vanuit meerdere groepen kwam de roep om bewoners meer inspraak te geven in de plannen voor projecten rondom wonen en leefomgeving. En daarvoor meer ondersteuning te bieden, bijvoorbeeld in de vorm van finan­ ciering. Ook werd er opgeroepen om prioriteit te geven aan het op orde brengen van de kwaliteit van bestaande woningen. Daarnaast werd veelvuldig gepleit voor voorrangsregelin­ gen voor Noorderlingen bij het toewijzen van woningen in Noord. Opvallende aanbeveling: Stop met de bouw van onbetaalbare woningen waar alleen expats kunnen wonen.

Stadsdeelbijeenkomst Zuid 'Ik zie van dichtbij dat ouderen erg vereen­ zamen, niet actief (kunnen) zijn en dat ze in de steek gelaten worden door zowel het beleid als de woningcorporaties.'

Bij de bijeenkomst in Zuid waren veel ouderen aanwezig. Aan twee tafels werd er daarom specifiek over ouderenhuisvesting gesproken. Mede hierdoor kwamen uit deze bijeenkomst opvallend veel aanbevelingen naar voren over het verbeteren van doorstroommogelijkheden voor ouderen, zoals het terug bouwen van bejaardentehuizen en ondersteuning bij verhuizen. Veel ouderen gaven de voorkeur voor hun eigen buurt aan, bijvoorbeeld door het belang van het opgebouwde netwerk. Opvallende aanbeveling: Stop met citymarketing, dat drijft de prijs op.

9

›

Datum: 25 oktober 2022

›

Locatie: Oranjekerk

›

Aantal deelnemers: 35

Stadsdeelbijeenkomst West 'Wat heb je aan een jongerenwoning als je daarna nergens anders heen kan dan terug naar huis?' ›

Datum: 27 oktober 2022

›

Locatie: Mansveltschool

›

Aantal deelnemers: 20

Aan de tafels in West ging het opvallend veel over de huisvesting van studenten. Deelnemers adviseerden de gemeente om afspraken te maken met universiteiten over de huisvesting van buitenlandse studenten. Met als doel ervoor te zorgen dat Nederlandse studenten kunnen wonen. Een andere aanbeveling was meer inzetten op starterswoningen. Opvallende aanbeveling: Bespreek volkshuisvesting in stadsdeelpanels (250 geselecteerde bewoners) en pak de oplossingen die daar aangedragen worden.

Stadsdeelbijeenkomst Centrum 'Amsterdam zou een pilot moeten zijn voor allerlei woonvormen, zodat meer mensen gaan samenleven op minder vierkante meter woonruimte.'

De bewoners en andere belanghebbenden uit stadsdeel Centrum kwamen in de gesprekken met veel aanbevelingen rondom toerisme en overlast. Er werd onder andere opgeroepen tot het handhaven op illegaal vakantieverhuur, het beperken van de hoeveelheid toeristen en het opzetten van een loket waar overlast gemeld kan worden. Maar er werd ook gepleit voor het toestaan van wonen in bijvoorbeeld tuinhuisjes, om zo meer woonruimte te creëren. En er werd een oproep gedaan om meer woningen en dus bewoners in Centrum (terug) te brengen, om zo de leefbaarheid te verbeteren. Opvallende aanbeveling: Start als gemeente een communicatiecampagne 'verkoop niet aan speculanten'.

10

›

Datum: 2 november 2022

›

Locatie: Posthoornkerk

›

Aantal deelnemers: 30

Stadsdeelbijeenkomst Nieuw­West 'Schandalig hoe de staat van de woningen is voor een stad als Amsterdam.' ›

Datum: 3 november

›

Locatie: Ru Paré Community

›

Aantal deelnemers: 55

Bewoners in Nieuw­West gaven aan graag meer betrokken te willen worden bij plannen op het gebied van wonen en hierbij transparantie belangrijk te vinden. Gemeente en woningcor­ poraties zouden meer zichtbaar moeten zijn in de buurt en actief om input moeten vragen. Daarnaast hadden de aanwezige bewoners­ commissies behoefte om kennis met elkaar uit te wisselen, bijvoorbeeld over verduurzaming. Verder pleitten een aantal moeders van kinde­ ren met een handicap voor meer geschikte gezinswoningen voor gehandicapte kinderen. Opvallende aanbeveling: Stimuleer meer wooncoöperaties voor sociale huur en net daarboven, en zorg dat deze niet alleen voor 'witte, autochtone mensen' zijn.

Stadsdeelbijeenkomst Zuidoost 'Behoud de identiteit van Zuidoost bij de doorontwikkeling ervan.'

Tijdens de gesprekken in Zuidoost vroegen aanwezigen om meer oog te hebben voor de (culturele) identiteit van Zuidoost. En daar dus in stadsontwikkeling, maar ook in communicatie met bewoners meer rekening mee te houden. Meerdere mensen benoemden hun zorgen voor gentrificatie en benadrukten hun voorkeur voor voorrang voor Zuidoosters bij het toewijzen van woningen in Zuidoost. Daarnaast werd het belang van een goede mix tussen jongeren en ouderen benoemd. Bijvoorbeeld door te stimu­ leren dat deze groepen samen in woongroepen of wooncoöperaties kunnen wonen. Opvallende aanbeveling: Gebruik renovatieprojecten slim, zodat er tijdelijke (anti­kraak) woonruimte beschikbaar is voor jongeren.

11

›

Datum: 9 november 2022

›

Locatie: NoLIMIT

›

Aantal deelnemers: 38

Stadsdeelbijeenkomst Weesp 'Weesp is klein Amsterdam.' ›

Datum: 10 november 2022

›

Locatie: Lichthuis

›

Aantal deelnemers: 20

De aanwezige Weespers uitten hun zorgen om het tekort aan betaalbare jongeren­ woningen, het tekort aan sociale en middeldure woningen en de toename van toeristisch ver­ huur. Geopperd werd om meer startersleningen mogelijk te maken en de 'pandjesbazencultuur' tegen te gaan. Ook werd er gesuggereerd om, net als na de oorlog, inwoning bij hospita weer te stimuleren. En om het mogelijk te maken grote woningen van ouderen in kangeroewo­ ningen te veranderen. Opvallende aanbeveling: Regel dat winst bij verkoop van woningen deels wordt afgestaan aan een bouwfonds. Zoals de Franse 'plus­value'­regeling: hoe sneller je je woning doorverkoopt, hoe meer winst er wordt 'afgeroomd' voor de gemeenschap.

Stadsdeelbijeenkomst Oost 'Het is bizar dat er zo gespeculeerd kan worden met een basisbehoefte als wonen.'

Bewoners in Oost pleitten voor meer regie van de gemeente, bijvoorbeeld door woningen terug te kopen voor sociale huur. Ook werd de suggestie meegegeven om geen grote bedrijven meer naar Amsterdam te halen, omdat er niet tegenop te bouwen is. Verder was er een pleidooi voor levensloop bestendig wonen, waarbij het aantal vierkante meters flexibel is en dus kan verschillen per levensfase. Opvallende aanbeveling: Roep op tot kraken om leegstand tegen te gaan.

12

›

Datum: 14 november 2022

›

Locatie: De Meevaart

›

Aantal deelnemers: 26

6. Overzicht van de themabijeenkomsten In de themabijeenkomsten stond één thema centraal, waardoor deelnemers in de gesprekken dieper op dat specifieke thema konden ingaan. Voor de thema­ bijeenkomsten hebben we dan ook meer gerichte uitnodigingen verstuurd aan bewonersorganisaties,

Thema­ bijeenkomst

belangengroepen en samenwerkingspartners. Hieron­ der een overzicht van alle themabijeenkomsten en kort de onderwerpen die daar besproken zijn. In de bijlage staat per themabijeenkomst een volledig overzicht van alle aanbevelingen.

Datum

Locatie

Deelnemers

Aanbevelingen over

Ouderenhuis­ vesting

11 okt

Voormalig Stadstimmer­ tuinen

60

› Kansen om ouderenhuisvesting in bestaande bouw te verbeteren › Acties om meer doorstroom van ouderen naar passende woningen te stimuleren › Aanbevelingen om meer nieuwbouw geschikt voor ouderen te krijgen

Woningkwaliteit en Duurzaamheid

26 okt

Voormalig Stadstimmer­ tuinen

30

› Betere strategie voor integraal denken › Betere regulering met meer dwang voor verhuurders en eigenaren › Betere voorlichting

Jongerenhuis­ vesting

31 okt

Voormalig Stadstimmer­ tuinen

22

› Betere voorlichting › Extra woningen voor jongeren creëren › Verbeteren van hun rechtspositie › Oog hebben voor leefbaarheid, diversiteit en keuzemogelijkheid

Samenwoon­ vormen

1 nov

Voormalig Stadstimmer­ tuinen

27

› Meer samenwoonvormen creëren door andere regulering › Voor jongeren en ouderen gemixt › Met oog voor sociale cohesie › Meer inspraak

Middensegment

7 nov

Burgerzaal Stadsdeel­ kantoor Noord

16

› Meer nieuwbouw voor middeninkomens › Rigoreus reguleren › Meer sociale huur › Meer doorstroom

Huisvesting voor Aandachts­ groepen

8 nov

NoLIMIT Zuidoost

14 (plus 31 deelnemers focusgroep)

› Vergroten woningvoorraad voor aandachtsgroepen › Informele netwerken beter benutten › Betere begeleiding tijdens wachttijd en langere begeleiding daarna › Betere communicatie

13

7. De focusgroepen in vogelvlucht 'De verhouding is zoek tussen de kosten van het bouwen van een woning en de huur die je moet betalen voor die woning.'

De gemeente bereikt sommige doelgroepen moeilijk. Daarom hebben we extra moeite gedaan om kleinscha­ lige gesprekken, oftewel focusgroepen, te organiseren voor een aantal doelgroepen waar we extra op in willen zetten voor de Aanpak Volkshuisvesting. Met deze doelgroepen hebben we aparte interviews ge­ houden en kleine groepsgesprekken. Hieronder lees je een paar inzichten en quotes uit die gesprekken. De volledige lijst met aanbevelingen uit de focusgroepen is te vinden in de bijlage.

Migrantenouderen De belangrijkste onderwerpen die migrantenouderen hebben aangekaart: geclusterd wonen mét ont­ moetingsmogelijkheden, goede communicatie en informatievoorziening, mensen op tijd betrekken, het mogelijk maken tussen gemeente­corporaties van ‘pendelen’/ transnationaal wonen én bewoning door anderen bij tijdelijke leegstand zonder beboet te worden.

Focusgroep

Deelnemers

Economisch daklozen

9

Migrantenouderen

6

Aandachtsgroepen (met urgentieverklaring)

31

Aandachtsgroepen

Gezinnen

6

'Het krijgen van een woning is niet het eindpunt maar een start. Daarna begint het aanpakken van problemen pas echt. Hulpverleners moeten geduldig zijn en elk probleem aandacht geven.'

Economisch daklozen

'Er wordt altijd gezegd dat je eigen regie moet hebben. Maar je hébt geen eigen regie. De gemeente bepaalt namelijk wat kan en vooral wat niet kan. Het is logisch dat de gemeente binnen kaders moet werken. Maar ík weet zelf het beste wat ik zelf en mijn kinderen nodig hebben. Als iets niet kan, laat me dan weten wat er wèl kan. Dan ervaar ik een gevoel van regie en werk ik zelf mee aan de oplossing.'

Als dakloze wonen in je eigen netwerk is verre van een ideale oplossing. Deelnemers zeggen: 'Je moet constant op je tenen lopen, kniebuigingen maken, je loopt altijd in de weg, je voelt je te veel.' Bij veel deelnemers leeft het gevoel dat je als dakloze in deze situatie constant op je hoede moet zijn om niet door de overheid/de gemeente op een fout betrapt te worden. 'Als ik ook maar één fout maak, is het gebeurd. Het lijkt wel of ze daarop zitten te wachten.'

'Geef vluchtelingen zo snel mogelijk een woning. Lang wachten is met trauma te moeilijk.'

Gezinnen

'Faciliteer community building rond mensen die met urgentieverklaring in wijken zijn gaan wonen. De stilte en eenzaamheid veroorzaakt mentale problemen.'

'Leuk dat je maar 850 euro hoeft te betalen voor een middeldure huurwoning, maar dan woon je op een postzegel.' 'We moeten verhuizen maar ik wil niet uit Amsterdam weg. Hier wonen mijn ouders, hier is de opvang voor mijn kinderen, hier is mijn werk.'

14

8. Inzichten uit de online vragenlijst Vind je je woning betaalbaar?

We hebben een vragenlijst op aanpakvolkshuisvesting. amsterdam.nl gezet om mensen ook online de kans te geven ons te vertellen over hun persoonlijke woon­ situatie, en hun zorgen en wensen op het gebied van wonen te delen. De online vragenlijst is ingevuld door 490 mensen en bijna iedereen die de vragenlijst heeft ingevuld woont in Amsterdam.

Ongeveer driekwart van de respondenten vindt hun woning betaalbaar. Meer dan een kwart van alle respondenten vindt hun huidige woningen dus niet betaalbaar. De beoordeling van de betaalbaarheid van de woning verschilt tussen groepen mensen. Een heel groot deel van de jongeren onder 28 jaar, namelijk 44%, vindt hun woning niet betaalbaar. Dit in tegen­ stelling tot ouderen boven 75, waarvan 91% de woning betaalbaar vindt. Er is ook verschil tussen inkomens. Lage inkomens vinden hun woning vaker betaalbaar dan middeninkomens en hoge inkomens.

Betaalbaarheid is een van de belangrijke onderwerpen voor de Aanpak Volkshuisvesting. Daarom hebben we hier specifiek naar gevraagd. Hieronder lees je wat de respondenten ons hebben verteld over de betaalbaar­ heid van hun woningen in antwoord op de vragen die we stelden.

15

Waarom vind je jouw woning niet betaalbaar? 60% 50% 40%

48%

30%

40%

38% 27%

20% 10%

12%

0% Het is te duur in verhouding tot de kwaliteit die ik ervoor krijg

Ik kan de huur of hypotheek moeilijk betalen

De energielasten zijn te hoog

Van de respondenten die hun woning niet betaalbaar vinden, vindt de helft dit omdat de woning te duur is in verhouding tot de kwaliteit van de woning. Verder geeft 40% aan moeite te hebben met het betalen van de woning. Energielasten is voor ongeveer 40% (ook) een reden om de woning niet betaalbaar te vinden. (Bij deze vraag konden mensen meerdere redenen opgeven, daarom is het totaal meer dan 100%.)

Maak je je wel eens zorgen over woonlasten? De betaalbaarheid van wonen is ook een reden tot zorg. Van de respondenten geeft 58% aan zich zorgen te maken over hun woonlasten. Deze zorgen hangen ook samen met leeftijd. Van de respondenten jonger dan 28 geeft 75% aan zich zorgen te maken om de woonlasten. Van de oudere respondenten boven de 75 is dat 50%, ook een hoog percentage. Huurders ma­ ken zich meer zorgen om hun woonlasten dan kopers. En mensen met een laag inkomen maken zich meer zorgen om hun woonlasten dan mensen met een hoog inkomen. Zorgen over betaalbaarheid zijn ook sterker aanwezig bij mensen die een woning delen, of die in een andere situatie wonen dan in een appartement of eengezinswoning. Opvallend hierbij is dat 68% van de mensen die zich zorgen maken, de stijgende energie­ lasten als reden noemen voor deze zorgen.

16

De service kosten zijn te hoog

Anders namelijk...

9. Bijlagen Vind meer verslaglegging in aparte bijlagen: › › ›

Overzicht van alle aanbevelingen per bijeenkomst en focusgroep Overzicht van alle aanbevelingen uit de online reacties Eerste analyse van alle vragen en antwoorden uit de online vragenlijst

Deze bijlagen zijn te vinden op aanpakvolkshuisvesting.amsterdam.nl of op te vragen via: aanpakvolkshuisvesting@amsterdam.nl

17

LAS22130

Dit verslag is gemaakt door het Team Aanpak Volkshuisvesting van directie Wonen, gemeente Amsterdam. Zie voor meer informatie: aanpak.volkshuisvesting.amsterdam.nl

Bijlage 2. Woonzorganalyse Companen

86

Woonzorganalyse Gemeente Amsterdam 31 januari 2023

Doel: Langer en Weer Thuis Doel onderzoek: Zicht op huidige en toekomstige vraag naar en het aanbod van wonen voor mensen met een zorgvraag in de gemeente Amsterdam • In aantallen (kwantitatief) • In verschijningsvorm en toegankelijkheid (kwalitatief) • Vertrekpunt voor de woonzorgparagraaf in woonvisie (2022) en uitvoeringsafspraken over wonen en zorg (2023) We onderscheiden de groepen ouderen; doelgroep wonen zonder begeleiding (SMU e.a.); dak- en thuislozen (ook economisch); mensen die rolstoelafhankelijk, een lichamelijke, verstandelijke, zintuiglijke beperking of psychische kwetsbaarheid hebben; statushouders; mensen die uitstromen uit een 2 intramurale situatie; doelgroep Openbare Orde en Veiligheid.

Hoofdvraag Wat is de huisvestingsopgave voor de diverse doelgroepen op gemeenteniveau (en indien mogelijk op lager niveau) voor 2022, 2027, 2032 en 2040 en welke aanvullende maatregelen zijn nodig om mensen met een (toekomstige) zorgvraag/hulpvraag passend te huisvesten?

3

Onderzoeksvragen •

Ontwikkeling doelgroepen als gevolg van demografische ontwikkelingen, maatschappelijke trends en beleidsontwikkelingen tot 2040

•

Huidige aanbod aan woningen en woonvormen voor deze doelgroepen

•

Behoefte aan voorzieningen en verdeling huidige voorzieningen over de gemeente

•

Mogelijke kwantitatieve en kwalitatieve knelpunten match vraag-aanbod passende woningen, woonvormen, voorzieningen, zorg- en welzijnsinfrastructuur nu en op langere termijn

•

Welke uitdagingen en dilemma’s vragen om politieke keuzes (vast te leggen in de woonvisie) en nadere uitvoeringsafspraken met de partners in de stad?

4

Ouderen

5

Ontwikkeling totale bevolking Amsterdam Demografische ontwikkeling 1.200.000 1.016.623 1.000.000

881.933

800.000 600.000

563.450

485.037

400.000 200.000 0

2022

2031 Totaal bevolking

• •

2040

Totaal huishoudens

Tussen 2022 en 2040 een groei van 134.690 personen Tussen 2022 en 2040 een groei van 78.413 huishoudens

6

Ontwikkeling aandeel ouderen Bevolkingssamenstelling 2022 - 2040

Huishoudenssamenstelling 2022 - 2040

9% 8%

12% 6%

4% 1%

11% 2%

6% 9% 2% 4%

2022 2040 65-74 jaar

75-84 jaar

• • •

2040

85+ jaar

Bevolking < 65 jaar

65-74 jaar

2022

75-84 jaar

85+ jaar

Huishoudens < 65 jaar

Bevolkingssamenstelling: van 13% ouderen in 2022 naar 17% ouderen in 2040 Huishoudenssamenstelling: van 19% ouderen huishoudens in 2022 naar 25% ouderen huishoudens in 2040 7 Dubbele vergrijzing: stijging ouderen (huishoudens) zit voornamelijk in groep 75-84 en 85+

Ontwikkeling aantal ouderen Demografische ontwikkeling leeftijdsgroepen (bevolking) 69762 65-74 jaar

81868 87379 35120

75-84 jaar

48618 61803 11090 14924

85+ jaar

25640 0

10000

20000

30000

40000 2022

In de periode 2022-2040: • Groep 65-74 jaar en 75-84 jaar groeit • Groep 85+ meer dan een verdubbeling

50000 2030

60000

70000

80000

90000

100000

2040

8

Terugblik Wlz-indicaties ouderenzorg 2022 10 20 15

930

2021 10 35 40

2.655

2020 15 5080

1.095

2019 2570110

2017 50135 215

2015 85 290 0

2.175

1.130

2.005

1.115

1.935

455

385

105 0

975

335

90 5

370

965

410

1.080

VV02

VV03

3.000 VV04

VV05

VV06

Bron: CIZ databank, betreft indicaties per 1 januari van desbetreffende jaar

4.000 VV07

Aantal wlz-indicaties 2022: 5.390

VV08

VV09*

1200

8010 8015 495

1.025

2.000 VV01

965

1.760

1.160 1.000

115 0

970

1.830

1.140

300

375

1.070

2.295

1.155

2018 3595 155

2016 60 200

2.330

975

380

1.260

8020 570

90 30

5.000

6.000

VV10

9

Vitaliteitstredenmodel Companen Om een inschatting te kunnen maken van het deel van de ouderen (65+) dat behoefte heeft aan een bijzondere woonvorm zoals geclusterd wonen, maken wij gebruik van het vitaliteitstredenmodel van Companen.

• • •

Dit model bevat 4 treden. In de eerste trede zitten de meest vitale ouderen, die niet of nauwelijks gebruik maken van zorg; in de vierde trede vallen ouderen met een zware zorgvraag. In het model worden ouderen ingedeeld op basis van de ‘zwaarste’ zorgvorm die zij ontvangen. De indeling in treden geeft inzicht in de zorgvraag en vitaliteit van ouderen, en is daarmee een goede voorspeller van de woonvraag. De ervaring leert dat ouderen, naarmate ze minder vitaal worden, er vaker voor kiezen om te verhuizen naar een geclusterd woonconcept.

10

Hogere leeftijd = hogere zorgvraag 90+ jaar

27%

85-90 jaar

13%

32%

40%

80-85 jaar

11%

28% 21%

62%

75-80 jaar

28% 12%

74%

70-75 jaar

19% 8%

85%

65-70 jaar 20%

40% Vitaliteitstrede 1

Vitaliteitstrede 2

11% 6%

88% 0%

7%

7% 5%

60% Vitaliteitstrede 3

7%

80%

2%

5% 2% 100%

120%

Vitaliteitstrede 4

Bron: Vitaliteitstredenmodel Companen, CBS microdata, NZA Monitor Zorg voor ouderen 2016

Hogere leeftijd = hogere zorgvraag: • Van de ouderen tussen de 65 en 75 jaar maakt meer meer dan 85% niet of nauwelijks gebruik van zorg • Van de 90-plussers maakt 27% niet of nauwelijks gebruik van zorg, terwijl 28% gebruik maakt van zware zorg

11

Prognose zorgvraag in vitaliteitstreden 8.880

5.380

11.980 8.470

7.010

19.460

6.020

16.070

14.810

13.890 10.150

11.970

104.090

90.130

2022

2027

Vitaliteitstrede 1

Vitaliteitstrede 2

132.090

117.190

2032

Vitaliteitstrede 3

2040

Vitaliteitstrede 4

Bron: Vitaliteitstredenmodel Companen, bevolkingsprognose gemeente Amsterdam

• •

Dit figuur laat het aantal ouderen zien verdeeld over de vitaliteitstreden. De groep ouderen die Wlz-zorg ontvangt (trede 4) groeit van 5.380 in 2022 naar 8.880 in 2040.

12

Woonvormen Individueel wonen: ‘normale’ eengezinswoningen of appartementen • Behoefte aan algemeen voor ouderen geschikte woningen Geclusterd wonen voor ouderen (kan met Wlz): • Behoefte aan specifiek voor ouderen geschikte woningen Wooneenheden Wlz-V&V Intramuraal: • PG-zorg (dementie) + Somatische zorg met verblijf * gefinancierd vanuit de Wlz en alleen toegankelijk met een Wlz-indicatie

13

Toekomstbeelden 2040 Basisprognose: - Voortzetting van de huidige situatie Trendprognose: - Meeste ouderen blijven wonen in huidige woning - Een groot deel (vitale) ouderen kiest steeds meer voor geclusterd wonen en ontvangt daar, indien nodig, (zware) zorg aan huis - Het aantal verpleeghuisplekken blijft stabiel. 14