Initiatiefvoorstel Week tegen Mensenhandel CU PvdA.pdf

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Gemeenteblad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

Jaar

2020

Afdeling

1

Nummer

<gemblnr>

Publicatiedatum

Niet invullen

Agendapunt

<agpnr>

Datum initiatiefvoorstel

30 september 2020

Onderwerp

Instemmen met het initiatiefvoorstel van raadsleden Ceder en Boutkan van 30 september 2020 getiteld: “Week tegen Mensenhandel”, Met dit initiatiefvoorstel stel ik u voor het volgende besluit te nemen: Tekst van openbare

De gemeenteraad van Amsterdam

besluiten wordt gepubliceerd

gezien het initiatiefvoorstel van raadsleden Ceder en Boutkan van 30 september 2020 getiteld: “Week tegen Mensenhandel”, mede gezien de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel en de behandeling in de raadscommissie Algemene Zaken c.a. besluit:

i. ii.

iii.

in te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel; het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: 1. bewustwording te creëren over mensenhandel in Amsterdam door het organiseren van een Amsterdamse Week tegen Mensenhandel; 2. deze week samen te organiseren met partijen waarmee de gemeente samenwerkt in de strijd tegen mensenhandel; 3. een conferentie over mensenhandel te organiseren voor publiek, scholen, werkgeversorganisaties, (internationale) werknemersorganisaties en maatschappelijke organisaties; 4. te onderzoeken hoe docenten getraind kunnen worden in het herkennen van mensenhandel, zonder extra belasting voor het onderwijs, door bijvoorbeeld de workshop ‘mensenhandel (niet) op school’ van CKM; 5. bewustwording te creëren onder jongeren rondom persoonlijke grenzen en mensenhandel door het faciliteren van gastlessen en/of lesmateriaal op scholen, bijvoorbeeld in aansluiting op bestaande curricula; 6. de fototentoonstelling ‘Open je ogen’ van Comensha opnieuw in Amsterdam te hosten; 7. binnen de Week tegen Mensenhandel een specifieke rol te geven aan werkgevers- en werknemersorganisaties en de Inspectie SZW. kennis te nemen van de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel.

Wettelijke grondslag

1

Jaar Afdeling Nummer Datum

2018 1 <gemblnr>

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

Art. 147a, lid 1 Art. 39 Reglement van orde voor de raad van Amsterdam Initiatiefvoorstel

Inleiding Mensenhandel gaat in tegen alle grondrechten van een mens 1. Het berooft een mens van al zijn vrijheden. De handel van mensen is een grove schending van de waardigheid van mensen en is om die reden dan ook verboden. Helaas is het een praktijk die ondanks het verbod nog steeds plaatsvindt, ook in onze stad Amsterdam. Onder mensenhandel verstaan we in Nederland: het werven, vervoeren, overbrengen, opnemen of huisvesten van een persoon, met gebruik van dwang (in brede zin) en met het doel die persoon uit te buiten 2. Het (beoogde) uitbuiten van mensen is de kern van mensenhandel3. Deze uitbuiting kan plaatsvinden binnen de seksindustrie, als men daar onvrijwillig werkt. Dat is de meest bekende vorm van mensenhandel, maar ook in andere sectoren, zoals bijvoorbeeld de land- en tuinbouw, schoonmaakbranche, toeristenindustrie en restaurants vindt arbeidsuitbuiting plaats. Mensenhandel is iets dat in de gehele samenleving gebeurt. Dwang is een essentieel kenmerk van uitbuiting en mensenhandel, maar is geen voorwaarde om iets te labelen als arbeidsuitbuiting. Uitbuiting komt namelijk ook voor door mensen tegen slechte voorwaarden te laten werken. Slachtoffers ‘labelen’ dit niet altijd zelf als arbeidsuitbuiting, maar volgens Nederlandse normen is er wel degelijk sprake van uitbuiting.

In extreme gevallen worden mensen tegen hun eigen wil gedwongen werk te doen onder vaak erbarmelijke omstandigheden. Dit is een grove schending van de vrijheid van de mens. Een waarde die zo belangrijk is in Amsterdam: vrij om te zijn wie je wilt zijn en om te doen wat je wilt doen. Slachtoffers van mensenhandel hebben die vrijheid niet. Achter mensenhandel gaan hele schrijnende verhalen schuil. Ze zijn volledig in de greep van anderen. Bijvoorbeeld door het afpakken van een paspoort of via bedreiging worden mensen in de greep van hun uitbuiters gehouden. Arbeidsuitbuiting en seksuele uitbuiting gaan veel verder dan slecht werkgeverschap, het draait om chantage, misleiding, geweld, dwang en mishandeling. Deze slachtoffers van mensenhandel, deze mannen vrouwen, jongens en meisjes zijn vaak niet in beeld. Het gevaar van het verdwijnen van zicht op mensenhandel is ook iets waar de Nationaal rapporteur Mensenhandel voor heeft gewaarschuwd. En dat is zeer schrijnend. Dat zou niet moeten gebeuren in een stad als Amsterdam. Hoe komen deze mensen wel in beeld? En hoe kunnen we mensenhandel bestrijden én voorkomen? Bewustwording is daarvoor essentieel. Er wordt vaak gedacht dat mensenhandel in een moderne samenleving als de onze niet meer plaatsvindt. Dat mensen in een stad als Amsterdam allemaal vrij zijn om te doen wat ze willen doen. Het tegendeel is waar.

In 2018 waren er 668 slachtoffers in beeld bij het landelijk meldpunt, terwijl er naar schatting tussen de 5.000 en 7.500 slachtoffers per jaar zijn in Nederland4. Dat is een groot verschil tussen het aantal geregistreerde slachtoffers 1 2

3 4

1948 Universele Verklaring van de Rechten van de Mens; 2000 Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie 2000 Palermo protocol, artikel 4: https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/protocoltraffickinginpersons.aspx Nationaal Rapporteur Mensenhandel: https://www.nationaalrapporteur.nl/binaries/Factsheet%20Slachtoffermonitor%20mensenhandel

2

Jaar Afdeling Nummer Datum

2018 1 <gemblnr>

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

en het aantal geschatte slachtoffers van mensenhandel. Het geschatte aantal ligt volgens organisaties als International Labour Organization (ILO) en Walk Free Foundation veel hoger: 17.500 en 30.000 slachtoffers van mensenhandel in Nederland. Uit deze schattingen blijkt hoe lastig het is om de slachtoffers goed in beeld te brengen. Een feit is wel dát het gebeurd, ook in Amsterdam. Het is aan ons om hen in beeld te brengen. Herman Bolhaar, Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen, stelt in de Slachtoffermonitor mensenhandel 2014-2018 dat jonge slachtoffers van seksuele uitbuiting in Nederland steeds meer uit beeld raken, zonder dat er gecoördineerde aanpak is5. Mensenhandel is een ‘verborgen’ misdaad. Slachtoffers van mensenhandel leven vaak een kwetsbaar, geïsoleerd leven. Ze leven onder dwang, misleiding of geweld. Ze zitten vast in het web van de mensenhandelaar. Of herkennen en erkennen hun slachtofferschap niet en kunnen er daardoor niet over praten. Ze weten vaak hun rechten niet of zijn onbekend met alle procedures en instanties in Amsterdam die hen kunnen helpen. Een combinatie van deze factoren zorgt ervoor dat slachtoffers van mensenhandel vaak buiten beeld blijven. De indieners van dit voorstel vinden dit een verontrustende zaak. Signaleren door de omgeving is daarom essentieel.

De afgelopen drie jaren heeft FairWork met financiering van de gemeente Amsterdam het project ‘Uitbuiting achter de voordeur’ uitgevoerd. Een belangrijke uitkomst van dit project was dat er veel mensen en instanties zijn die mensenhandel kunnen signaleren. Dat komt omdat mensenhandel ook regelmatig achter de voordeur plaatsvindt. Buren, kerken, scholen en maatschappelijke organisaties hebben dus een grote rol in het signaleren van mensenhandel en het in beeld brengen van slachtoffers. Volgens FairWork stijgen het aantal meldingen van mensenhandel altijd na training en bewustwording over mensenhandel. Meer meldingen van mensenhandel betekent meer mensen die geholpen worden naar een leven in vrijheid. Dat geeft het belang van dit voorstel weer. Er valt grote winst te behalen in het bestrijden en voorkomen van mensenhandel door het creëren van bewustwording. Het Amsterdams Coördinatiepunt tegen Mensenhandel stelt dat kennisoverdracht rondom mensenhandel een noodzaak is 6. Deze bewustwording is niet alleen nodig voor mensenhandel achter de voordeur, maar in alle sectoren. Uitbuiting in restaurants, van de champignonplukker, de au pair of een loverboy die meisjes ronselt op scholen, mensenhandel vindt overal in de samenleving plaats.

In al die sectoren en lagen van de samenleving heeft de omgeving een signalerende rol, omdat slachtoffers zichzelf vaak niet identificeren als slachtoffer. Buren, docenten, gemeenschapsleiders of horecaondernemers, allemaal hebben we een bijdrage te leveren aan het in beeld brengen van slachtoffers van mensenhandel. En met het in beeld brengen, wordt de weg vrijgemaakt naar een leven in vrijheid. Hierin moeten de werkgevers- en werknemersorganisaties ook een belangrijke rol spelen. Zij kunnen immers ook signalen oppakken en strijden voor betere arbeidsomstandigheden en het tegengaan van illegaal werk. De aandacht en bewustwording voor deze mensonterende praktijk is de afgelopen 5 6

%202014%202018_tcm23-412691.pdf https://www.nationaalrapporteur.nl/Publicaties/slachtoffermonitor-mensenhandel-2014-2018.aspx www.hvoquerido.nl/acm/bestuur/

3

Jaar Afdeling Nummer Datum

2018 1 <gemblnr>

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

jaren gestegen, maar volgens de fracties van de ChristenUnie en PvdA is dit nog niet voldoende. De hulporganisatie Comensha pleit al jaren voor bewustwording van mensenhandel met hun campagne ‘Open je ogen’. We kunnen als Amsterdam onze ogen niet sluiten voor deze praktijken, maar moeten de beelden, verhalen en kenmerken zien. Bewustwording blijft een noodzaak op dit onderwerp. Amsterdam is een stad waar mensen in vrijheid horen te leven. Voorstel Gezien bovenstaande stellen de fracties van de ChristenUnie en PvdA voor om een Week tegen Mensenhandel te organiseren in Amsterdam. Deze week is gericht op bewustwording van mensenhandel. Deze bewustwording zorgt voor het beter signaleren van mensenhandel zodat situaties ondervangen kunnen worden en heeft daarnaast een preventieve werking. De fracties van de ChristenUnie en PvdA doen daarom de volgende voorstellen aan het college: 1. De fracties van ChristenUnie en PvdA stellen het college voor om bewustwording te creëren over mensenhandel in Amsterdam door het organiseren van een Week tegen Mensenhandel. Deze week kan op verschillende manieren worden uitgewerkt maar de fracties stellen in ieder geval in de onderstaande voorstelpunten al een aantal zaken voor.

Doelgroepen voor deze bewustwording kunnen zijn: mensen en organisaties die signalen van uitbuiting kunnen waarnemen en doorgeven, maar ook (internationale) medewerkers die in een uitbuitingssituatie terecht zijn gekomen; 2. Samenwerking is belangrijk in de strijd tegen mensenhandel. De gemeente Amsterdam werkt met verschillende partijen en organisaties samen om mensenhandel tegen te gaan. Daarom het voorstel deze Week tegen Mensenhandel in samenwerking met deze partijen te organiseren; 3. De omgeving van slachtoffers van mensenhandel heeft een belangrijke rol in het signaleren van mensenhandel. FairWork geeft aan dat meldingen van mensenhandel verhogen na training en bewustwording. Het organiseren van een conferentie over mensenhandel voor publiek, scholen, werkgeversorganisaties, (internationale) werknemersorganisaties en maatschappelijke organisaties is een wezenlijk onderdeel van de Week tegen Mensenhandel. Daarom stellen de ChristenUnie en PvdA voor om in de Week tegen Mensenhandel een conferentie te organiseren over dit thema; 4. De Nationaal Rapporteur Mensenhandel stelt dat jonge slachtoffers van seksuele uitbuiting steeds meer uit beeld raken in Nederland. Net als in andere sectoren waar arbeidsuitbuiting bijvoorbeeld achter de voordeur plaatsvindt. De omgeving van slachtoffers speelt een grote rol in het signaleren van mensenhandel.

Voor jonge slachtoffers van arbeidsuitbuiting uit alle sectoren zijn docenten een belangrijke schakel in het vroegtijdig signaleren. Daarom stellen de fracties van de ChristenUnie en PvdA voor om te onderzoeken hoe Amsterdamse docenten getraind kunnen worden in het herkennen van mensenhandel, door bijvoorbeeld de workshop ‘Mensenhandel (niet) op school’ van CKM in samenwerking met het Rode Kruis. De indieners vinden het van belang dat docenten niet extra belast worden en door bijvoorbeeld een al bestaande workshop te faciliteren en aan te sluiten bij al bestaande curricula worden scholen mogelijk ontlast; 5. Het weten en kunnen aangeven van rechten en grenzen is essentieel in preventie van mensenhandel. Jongeren zijn in een leeftijd waarbij het ontdekken en aanleren van communicatie rondom individuele grenzen volop in ontwikkeling is, 4

Jaar Afdeling Nummer Datum

2018 1 <gemblnr>

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

waardoor het essentieel is gedurende deze leeftijd bewustwording te creëren rondom mensenhandel onder jongeren. Dit kan bereikt worden door het faciliteren van gastlessen en/of lesmateriaal op scholen over mensenhandel en persoonlijke grenzen. Daarom stellen de fracties van de ChristenUnie en PdvA voor deze gastlessen in samenspraak met het onderwijsveld in Amsterdam te faciliteren. Ook hierbij vinden de indieners het van groot belang te onderzoeken hoe deze lessen het beste aansluiten bij het bestaande curriculum van scholen, om hierin docenten te ontlasten; 6. Bewustwording binnen de maatschappij rondom mensenhandel is belangrijk. Comensha zet zich al een aantal jaren in om de schrijnende verhalen van mannen, vrouwen, meisjes en jongens die slachtoffer zijn van mensenhandel te vertellen door de bewustwordingscampagne ‘Open je ogen’. Deze tentoonstelling heeft in 2017 voor de Stopera gestaan. Dit is een mobiele fototentoonstelling die op aanvraag ergens geplaatst kan worden en als doel heeft om erkenning en herkenning van mensenhandel bij het publiek te creëren. De fracties van de ChristenUnie en PvdA stellen voor om deze tentoonstelling tijdens de Week tegen Mensenhandel opnieuw in Amsterdam te plaatsen. 7. Binnen de Week van de mensenhandel een specifieke rol te geven aan werkgevers- en werknemersorganisaties en de Inspectie SZW.

Werkgevers hebben een belangrijke signalerende rol in het zien van arbeidsuitbuiting in hun werkveld en ketens, en zijn daarom belangrijke partners in bewustwording en signaleren van mensenhandel. Werknemersorganisaties staan in contact met medewerkers en hebben daarin ook een signalerende rol. De Inspectie SZW heeft veel kennis in het signaleren van arbeidsuitbuiting en is daarom een belangrijke partner in bewustwording en training. De fracties van de ChristenUnie en PvdA geloven dat deze organisaties een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan de bewustwording en het signaleren van mensenhandel.

Stukken Meegestuurd Ter inzage gelegd

Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel n.v.t. De leden van de gemeenteraad van Amsterdam

D.G.M. Ceder D.F. Boutkan

5