Initiatiefvoorstel Onze stad ons geld.pdf

RAAD

VN2025-004257 Griffie

Initiatiefvoorstel voor de Raadsvergadering van 5 en 6 maart 2025 Van Datum Portefeuille Agendapunt

Het lid Broersen 21 maart 2025 Onze stad, ons geld 13

Onderwerp

Instemmen met het gewijzigde initiatiefvoorstel 'Onze stad, ons geld' van het lid Broersen en kennisnemen van de bestuurlijke reactie op het oorspronkelijke initiatiefvoorstel De gemeenteraad van Amsterdam besluit

gezien het initiatiefvoorstel van het lid Broersen, getiteld: Onze stad, ons geld van 20 november 2024 en gewijzigd op 21 maart 2025; mede gezien de behandeling in de raadscommissie Sociaal, Economische Zaken en Democratisering van 26 februari 2025; I. in te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel; II. het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: 1.

ter voorbereiding van stadsbreed participatief begroten een gefaseerde invoering te realiseren, door in de loop van 2025 en 2026 twee concrete pilots uit te voeren in stadsdeel Noord en Zuid, waarbij elke pilot zich richt op een specifiek aspect van het proces; o pilot 1: Ervaring opdoen met laagdrempelig participatief begroten door: ▪ workshops op laagdrempelige locaties (buurtkamers, wijkcentra) om bewoners actief te helpen bij idee-indiening; ▪ specifieke sessies voor jongeren via scholen en jongerenwerk; ▪ Co-creatie: bewoners werken samen met experts en ambtenaren aan haalbare en gezamenlijke voorstellen; ▪ Extra ondersteuning voor bewoners met barrières (bijvoorbeeld taal, digitaal of procesmatig) door persoonlijke begeleiding, eenvoudige taal en andere hulpmiddelen; o Pilot 2: Scenario's te onderzoeken en uit te werken voor een optimale samenhang en mogelijke integratie van buurtbudgetten, inclusief het centraliseren van deze budgetten op één gebruiksvriendelijk online platform ▪ Stadsdeel Zuid hierin een voortrekkersrol te geven voor het creëren van een centraal gebruiksvriendelijk online platform;

2. de volgende uitgangspunten hierbij in acht te nemen: i. inclusiviteit en toegankelijkheid; ii. cocreatie; iii. haalbaarheid en criteria; iv. transparantie en verantwoording; v. evaluatie & lerende aanpak; 3. bij elke pilot een lerende aanpak te hanteren, waarbij zowel het proces als de uitvoering van de gekozen plannen zorgvuldig wordt geëvalueerd. De uitkomsten van deze

evaluaties vormen de basis voor de verdere uitwerking en opschaling naar stadsbreed participatief begroten in de volgende bestuursperiode: i. de bevindingen worden gedeeld met zowel de gemeenteraad als bewoners, zodat zij inzicht krijgen in de impact en werking van de pilots; ii. op basis van de geleerde lessen wordt een onderbouwd voorstel ontwikkeld voor de stadsbrede invoering van participatief begroten; 4. dat de pilots binnen het budget van de huidige buurtbudgetten op maat uitgewerkt worden, waarbij gebruik gemaakt wordt van de al bestaande structuren en processen van de buurtbudgetten; III. kennis te nemen van de bestuurlijke reactie op het oorspronkelijke initiatiefvoorstel. Wettelijke grondslag

artikel 147a, eerste lid van de Gemeentewet

Initiatiefvoorstel “When you take power from the City Chamber and the technocracy, and take the debate directly to the population, the priority is always going to be what makes most sense for those people. It is their livelihood.”1 - Raul Pont, burgemeester van Porto Alegre (1997–2000) Het vertrouwen van Amsterdammers in de overheid is laag. We leven in een periode waar veel mensen niet het gevoel hebben dat er naar ze geluisterd wordt of dat ze een stem hebben in beslissingen die van groot belang zijn voor de stad. Weinig mensen gingen naar de stembus, de opkomst voor de gemeenteraadsverkiezingen in Amsterdam was in 2022 historisch laag. Dit wantrouwen is niet zonder consequenties. De kloof tussen de overheid en de bewoners groeit, en dat is niet alleen slecht voor de stad, maar ook voor de sociale verbinding tussen Amsterdammers2. Er leeft een verlangen naar betrouwbaarheid en betrokkenheid; zien en voelen dat je stem gehoord wordt en dat je bijdrage ertoe doet. Deze context maakt de uitdaging waarvoor we staan duidelijk: hoe brengen we vertrouwen terug en bouwen we aan een samenleving waar Amsterdammers zich gehoord, gezien en vertegenwoordigd voelen? Het vertrouwen van mensen in de overheid terugwinnen is geen eenvoudige opdracht. Niet voor niets luidt het gezegde dat vertrouwen te voet komt, en te paard gaat.

Het herstellen van vertrouwen vraagt om een langdurige, responsieve aanpak waarin burgers niet alleen gehoord worden, maar ook merken dat hun input invloed heeft op beleid en besluitvorming.3 Door zeggenschap te vergroten, transparantie te bieden en Amsterdammers direct te betrekken bij beleid, verkleinen we de afstand tussen overheid en inwoners en brengen we tevens Amsterdammers onderling dichter bij elkaar. Participatief begroten is een concrete invulling van deze ambitie. Het geeft Amsterdammers zeggenschap over een deel van de gemeentebegroting en hiermee meer inspraak in wat er gebeurt in hun straat, buurt en stad. In praktische zin biedt het proces van participatief begroten een gesprek tussen de bewoners van de stad, het ontwikkelen van plannen en het gezamenlijk nemen van beslissingen over waar het overheidsgeld aan besteed wordt. Amsterdammers zelf zijn vaak het best op de hoogte van wat er in hun stad leeft. Welke projecten zijn hard nodig? Waar moet meer geïnvesteerd worden? Welk initiatief draagt bij aan de toekomst van Amsterdam? Bij participatief begroten hoort gezamenlijk overleggen, discussiëren, vergaderen en stemmen. Het draagt op deze manier effectief bij aan democratisering en het politieke vertrouwen. Dit voorstel vraagt om stadsbreed participatief begroten door een deel van de begroting over te laten aan de Amsterdammers.

Zo krijgen Amsterdammers meer te zeggen over het geld en hebben ze meer controle over projecten en doelen die van belang zijn voor henzelf en voor de ontwikkeling van de stad. Onze stad, ons geld.

1 https://files.wri.org/d8/s3fs-public/wrr-case-study-porto-alegre_1.pdf 2 https://onderzoek.amsterdam.nl/publicatie/amsterdamse-burgermonitor-2023 3 https://www.movisie.nl/sites/movisie.nl/files/2023-03/Naar-vertrouwen-in-een-betrouwbare-overheid.pdf

Het voorstel is het resultaat van een lang traject van gesprekken met verschillende betrokkenen uit de stad en uit het buitenland, en experts op het gebied van burgerparticipatie en democratische vernieuwing. Zo spraken wij bijvoorbeeld met Democracy Agency, Ma.ak020, Meer Democratie en Bureau Burgerberaad. Allemaal organisaties die zich inzetten voor het versterken van democratische processen door middel van burgerparticipatie. Verder spraken we met een bestuurder in Antwerpen die participatief begroten in de praktijk heeft gebracht en een inwoner in Parijs die betrokken is geweest bij het indienen van een project voor Le budget participatif. Tot slot spraken we met verschillende Amsterdammers die betrokken waren bij de buurtbudgetten.

Participatief begroten in het buitenland Internationaal succes Participatief begroten heeft internationaal al vele successen gekend. In meer dan honderd Europese steden is participatief begroten al een normale zaak, onder meer Sevilla, Parijs, Rome, Lissabon en Parijs maken al gebruik van het instrument.4 Het instrument is van origine afkomstig uit Porto Alegre, Brazilië. Participatief begroten op stadsbreed niveau is daar een redding geweest voor haar inwoners in tijden van corruptie en politieke onwil. Andere landen in Europa hebben de methode van Porto Alegre overgenomen, en deze verder ontwikkeld naar de Europese context. Er zijn verschillende methodes voor participatief begroten.5 Zo is het mogelijk om de gehele gemeentebegroting participatief in te richten zoals in Porto Alegre, of een begrotingsfestival op wijkniveau te organiseren zoals in Antwerpen. Hoe de methode wordt aangekleed en ingevuld heeft invloed op de werking van het participatief begroten en op de mate van zeggenschap voor de inwoners. Participatief begroten in Parijs In Parijs heeft het proces van participatief begroten de afgelopen jaren meerdere vormen aangenomen. Le budget participatif laat zien hoe verschillende vormen van participatief begroten mogelijk zijn en op wat voor manier het een stad in positieve zin kan veranderen.

Het omvat inmiddels vier verschillende stromingen die samen het participatief begroten vormen. Allereerst is er een stadsbreed proces waarin projecten, die het algemeen belang dienen, worden gekozen via een jaarlijkse stemming. Daarnaast zijn er twintig stadsdeelbudgetten, vergelijkbaar met de Amsterdamse buurtbudgetten, die plaatsvinden in elk van de 20 arrondissementen van Parijs. Verder ligt er ook nog een bijzondere focus op participatief begroten voor wijken met grote kansenongelijkheid, bedoeld om middelen te verdelen onder degenen die ze het hardst nodig hebben. Tot slot is er een speciaal participatief begroten proces voor jongeren en scholen, wat plaatsvindt in alle openbare scholen op basisschool-, middelbare school- en lyceumniveau. Parijs benadrukt hier het belang van het betrekken van jongeren bij het besluitvormingsproces en het vroeg betrekken bij de politiek. Het proces voor het bepalen van de stadsbrede begroting is zo ingestoken dat iedereen mee kan doen door middel van veel verschillende workshops en bijeenkomsten. Deze gaan over verschillende overkoepelende thema’s zoals zorg, klimaat, onderwijs, cultuur en economie.

4 https://onlinelibrary-wiley-com.proxy.uba.uva.nl/doi/epdf/10.1111/j.1468-2427.2008.00777.x 5 https://onlinelibrary-wiley-com.proxy.uba.uva.nl/doi/epdf/10.1111/j.1468-2427.2008.00777.x

Participatief begroten in de praktijk In de praktijk is participatief begroten in Parijs een jaarlijks proces waarbij mensen projectvoorstellen kunnen doen en dit begint met de indieningsfase in januari en februari. Parijzenaren kunnen vanaf dit moment plannen indienen en dit gebeurt op de overkoepelende website Decider.Paris.fr. Op deze site kunnen Parijzenaren op stads- én buurtniveau hun ideeën indienen. Dit kan variëren van ondersteuning voor dak- en thuislozen tot meer groen in de stad. Deze voorstellen worden vervolgens onderworpen aan een proces van co-constructie met ambtenaren en een collectieve discussie, gevolgd door een technische evaluatie om de haalbaarheid en de impact van elk project te waarborgen. -Yves Cabannes: “Out of the 400 plus projects voted over the last 3 years, Solidarity with the Homeless, the first choice of Parisians in 2016, is probably one of the most innovative.

It clearly indicates that participatory budgeting can kick off solidarity and radical ideas to address homelessness as an unsolved problem in most cities, primarily large ones, because of the lack of adapted policies illustrates once again the idea that participation and participatory budgeting are turning individuals into citizens able to prioritize humanitarian and rights-based issues, instead of starting with projects that would selfishly benefit them, their families, or their neighbors. It substantiates the hope that another city is possible with participatory budgeting.”6 De projecten doorlopen verschillende fases, waaronder een technische beoordeling door ambtenaren en goedkeuring door commissies op stadsniveau die bestaan uit een mix van burgervertegenwoordigers, politici, en ambtenaren. Hierna begint het echt werk; Parijzenaren moeten campagne gaan voeren voor hun ideeën. De promotie- en campagnefase geeft de goedgekeurde projecten de kans om steun te verzamelen onder de Parijzenaren. In september wordt een open stemproces gehouden, waarbij alle inwoners van Parijs kunnen stemmen op de projecten die zij het meest waardevol vinden. De winnende projecten worden dan later in het jaar aangekondigd en opgenomen in de begroting van het volgende fiscale jaar, waarbij de gemeenteraad de uiteindelijke beslissingen goedkeurt.

De Amsterdamse buurtbudgetten Huidig beleid - Effect buurtbudgetten Amsterdam werkt al een langere tijd met een beperkte vorm van participatief begroten. Buurtbudgetten hebben in Amsterdam al aanzienlijk bijgedragen aan het vergroten van lokale democratie, participatie en betrokkenheid. De evaluatie van de buurtbudgetten bevestigt daarom ons betoog voor een verdere uitbreiding van participatief begroten. Bewoner Noord: “Ik heb bewoners zien veranderen. De gemeente Amsterdam gaat mij echt geen geld geven, naar: wow ik ga ervoor.”7

6 Emeritus Professor of Development Planning, University College London, Yves Cabannes (2017)

https://budgetparticipatif.paris.fr/bp/plugins/download/PB_in_Paris.pdf 7 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/14186336/1/Stedelijke+evaluatie+buurtbudgetten+definitief

De stedelijke evaluatie van de buurtbudgetten laat een aantal belangrijke punten zien. Uit de evaluatie blijkt onder andere dat de buurtbudgetten over het algemeen positief worden ontvangen. Amsterdammers voelen zich meer betrokken en ervaren een gevoel van eigenaarschap en trots. Nieuwe ontmoetingen tussen bewoners dragen bij aan de sociale cohesie in de buurt. Bovendien voelen Amsterdammers zich door de buurtbudgetten medeverantwoordelijk voor de projecten wat het gemeenschapsgevoel versterkt. Deze positieve uitkomsten bevestigen waarom het belangrijk is deze lijn in het participatief begroten door te trekken. Bewoner Zuidoost: “Juist in een buurt (zoals Gein) waarvan men dacht ‘daar is het wel goed en gaat het goed’ brachten buurtbudgetten juist problemen in de wijk op kaart (problemen werden zichtbaar, door de ideeën die mensen aandragen). De wijk werd daardoor sterker.”8 Om verder te kunnen met het uitbreiden van participatief begroten, is het van groot belang de kritiekpunten en aanbevelingen uit de evaluatie te analyseren en mee te nemen. Ten eerste benadrukt de evaluatie het belang van inclusiviteit. Het is goed om meerdere manieren aan te bieden om ideeën in te dienen, zodat ook de mensen met taalbarrières of beperkte digitale vaardigheden mee kunnen doen. Ten tweede is gebleken dat er behoefte is aan meer ondersteuning gedurende het hele proces.

Bewoners moeten beter begeleid worden bij zowel het indienen als uitvoeren van hun ideeën. Bewoner Weesp: “De gemeente Amsterdam moet ervoor zorgen dat initiatieven goed onderhouden worden en dat plannen die haalbaar zijn, worden opgenomen in het beleid voor langdurige effecten.”9 Daarnaast wordt het huidige systeem als bureaucratisch en complex ervaren. Het is van belang dat het democratiseringsproces vereenvoudigd wordt, zodat succesvolle ideeën makkelijker opgeschaald en doorgevoerd kunnen worden. Het laat zien dat participatief begroten een lerend proces is, dat elk jaar verbeterd moet en kan worden. Bewoner Noord: “De gemeente Amsterdam kan weinig op grotere schaal uitvoeren, bijvoorbeeld rondom het illegaal dumpen van afval”10 Ten slotte is er kritiek dat het systeem te veel gericht is op kleinschalige, zichtbare projecten zonder echte structurele veranderingen, wat we juist in deze tijd zo hard nodig hebben. Deze aanbevelingen pleiten niet voor het stoppen of afschaffen van de buurtbudgetten, maar bevestigen de noodzaak het systeem uit te breiden en hiermee te verbeteren, zodat het beter aansluit bij de behoeften van de Amsterdammer en de gemeente.

Van buurtbudgetten naar stadsbreed participatief begroten Amsterdam staat voor grote uitdagingen, zoals de klimaatcrisis, de energietransitie, het woningtekort en groeiende ongelijkheid. Het is daarom belangrijk dat burgers niet alleen 8 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/14186336/1/Stedelijke+evaluatie+buurtbudgetten+definitief 9 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/14186336/1/Stedelijke+evaluatie+buurtbudgetten+definitief 10 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/14186336/1/Stedelijke+evaluatie+buurtbudgetten+definitief

meebeslissen over de besteding van overheidsgeld op buurtniveau, maar ook over bredere thema’s. Stadsbreed participatief begroten kan worden ingezet voor grootstedelijke projecten die de hele stad kunnen veranderen en bijdragen aan een betere toekomst. Dit zorgt ervoor dat belangrijke beslissingen breed worden ondersteund, makkelijker kunnen worden uitgevoerd en dat de hele gemeenschap de gevolgen ervan voelt en draagt.11121314 Participatief begroten kan de democratie ondersteunen in een tijd waarin mensen vaak verdeeld zijn en niet veel vertrouwen hebben in de overheid. Deze manier van werken geeft iedereen een kans om mee te praten, verschillen te overbruggen en samen te komen, wat zorgt voor gesprekken waar iedereen aan mee kan doen. Dit helpt om de afstand kleiner te maken, het makkelijker te maken om mee te doen en om elkaar beter te begrijpen. Hoe mensen denken over de overheid, politiek en gemeenschap kan hierdoor veranderen. Al met al is het duidelijk: Amsterdammers hebben het recht om deel te nemen aan de besluitvorming over toekomstige ontwikkelingen en plannen. Juist in deze tijd. En het is onze verantwoordelijkheid om dit te realiseren. Daarom stelt de fractie van Volt voor om stadsbreed participatief begroten in Amsterdam zo snel mogelijk in te voeren. Om dit voor elkaar te krijgen doen wij een voorstel voor een gefaseerde invoering.

In ons voorstel pakken we de kritiek op de buurtbudgetten aan en nemen we de lessen mee uit de jarenlange ervaring met participatief begroten in vergelijkbare steden.

Uitgangspunten stadsbreed participatief begroten in Amsterdam Zoals we al eerder zeiden is het erg belangrijk hoe het stadsbreed participatief begroten wordt aangekleed en wordt ingevuld. Dit heeft enorme invloed op de werking van het participatief begroten en de mate van democratie en zeggenschap van de inwoners. Om dit te waarborgen, hebben we uitgangspunten opgesteld voor ons voorstel voor stadsbreed participatief begroten in Amsterdam. Budget - Het bedrag dat wordt vrijgemaakt voor stadsbreed participatief begroten moet significant genoeg zijn om impactvolle projecten mogelijk te maken, maar binnen de financiële mogelijkheden van de stad blijven. Inclusiviteit en toegankelijkheid - Het huidige systeem, de buurtbudgetten, wordt als bureaucratisch en complex ervaren, wat het moeilijk maakt voor bewoners om hun ideeën effectief in te dienen en uit te voeren. Bij het participatief begroten in Antwerpen is dit ondervangen door fysieke bijeenkomsten te organiseren. We stellen daarom voor om voldoende middelen en ondersteuning 11 https://www.stateninformatie.provincie-utrecht.nl/documenten/1-PCL-rapport-Bouwen-aan-vertrouwen.pdf 12https://wbs.nl/sites/default/files/2021-

04/06.%20M%20v%20Muijen_Lessen%20van%20de%20Franse%20burgerklimaattop_SD_2021_2.pdf 13 https://open.overheid.nl/documenten/ronl-5bb66205-5bb3-4dbd-b556-73a2be4793a6/pdf 14 https://files.wri.org/d8/s3fs-public/wrr-case-study-porto-alegre_1.pdf

-

beschikbaar te stellen om alle Amsterdammers de kans te geven deel te nemen aan het proces. Dit omvat het organiseren van workshops en bijeenkomsten in verschillende wijken, evenals het bieden van online en offline mogelijkheden om projectideeën in te dienen. Speciale aandacht moet worden besteed aan het bereiken van ondervertegenwoordigde groepen, zoals mensen zonder internettoegang, met een taalachterstand, en anderen die mogelijk barrières ervaren bij deelname.

Cocreatie - Cocreatie is een belangrijk onderdeel van het proces. Dit betekent dat projectvoorstellen in samenwerking met verschillende belanghebbenden, waaronder bewoners, experts, en ambtenaren, worden ontwikkeld en verfijnd. Deze samenwerking zorgt voor meer draagvlak en verbeterde projectvoorstellen die beter aansluiten bij de behoeften van de stad. Haalbaarheid en criteria - Alle ingediende projecten moeten voldoen aan de volgende criteria om in aanmerking te komen voor verdere evaluatie: - Het project moet het algemeen belang dienen en een impact hebben op de stad als geheel. - Het project moet binnen de bevoegdheden van de gemeente Amsterdam vallen. - Het project moet binnen het beschikbare budget passen en financieel haalbaar zijn. - Tijdens de technische evaluatie wordt er ook gekeken naar de praktische uitvoerbaarheid van de projecten, inclusief technische haalbaarheid, juridische haalbaarheid en potentieel voor succesvolle implementatie. Grootstedelijk karakter van projecten - Ingediende projecten moeten een grootstedelijk karakter hebben, wat betekent dat ze een significante impact hebben op de stad als geheel en het welzijn van een brede groep bewoners verbeteren. Diversiteit en representativiteit (Geloot burgerpanel) - Ook bij het Le budget participatif in Parijs was het een uitdaging om een diverse groep Parijzenaren te benaderen om mee te doen.

Verschillende stemmen spraken over een geloot panel om dit goed te waarborgen. Dit willen we meenemen naar het stadsbreed participatief begroten in Amsterdam. Om ervoor te zorgen dat de projectplannen zo breed mogelijk gedragen worden, wordt er een geloot burgerpanel ingevoerd. Dit panel bestaat uit een willekeurige en representatieve steekproef van Amsterdammers, die meedenken en beslissen over de ingediende projecten. Dit zorgt voor een breed scala aan perspectieven en zorgt ervoor dat verschillende mensen uit de stad vertegenwoordigd zijn. De leden in dit panel kunnen ook hun eigen omgeving aansporen om plannen in te dienen en zo functioneren als ambassadeurs. Transparantie en verantwoording - Alle fases van het participatief begroten proces moeten transparant zijn. Dit omvat het openbaar maken van de criteria voor selectie en afwijzing van projecten, maar ook de resultaten van de technische evaluaties en impactanalyses.

-

De voortgang van winnende projecten moet regelmatig worden bijgehouden en openbaar worden gemaakt, zodat Amsterdammers kunnen zien hoe hun gekozen projecten vorderen.

Evaluatie - Na de implementatie van de winnende projecten moet er een grondige evaluatie plaatsvinden van het gehele proces van participatief begroten. Hierbij worden de ervaringen van deelnemers en de effecten van de projecten meegenomen. - Op basis van deze evaluatie worden waar nodig aanpassingen gedaan om het proces te verbeteren en te zorgen voor een nog effectievere en inclusievere participatie in de volgende cyclus.

Aanpassing voorstel naar aanleiding van de bestuurlijke reactie Naar aanleiding van de bestuurlijke reactie zullen wij een gewijzigd voorstel doen. Dit betreft een gefaseerde en voorbereidende invoering van stadsbreed participatief begroten waar er in pilots essentiële kenmerken worden getest en verfijnd. Pilot 1: Meedoen moet makkelijker worden Participatief begroten geeft bewoners directe invloed op gemeentelijke uitgaven, maar in de praktijk doen vooral de mondige en al betrokken groepen mee. Wij willen dit proces laagdrempeliger maken en ervoor zorgen dat ook bewoners uit ondervertegenwoordigde buurten, en doelgroepen – zoals jongeren – actief betrokken worden. Daarnaast willen we participatief begroten verder ontwikkelen door samenwerken centraal te stellen: het moet niet alleen gaan om stemmen, maar om samen de stad mooier maken. Uit de bestuurlijke reactie blijkt dat participatief begroten doorontwikkeld moet worden, met meer focus op inclusiviteit en toegankelijkheid. Daarom willen we niet alleen ideeën laten indienen en erover stemmen, maar de wijk in trekken om bewoners actief te ondersteunen bij het bedenken en uitwerken van plannen. Via deliberatieve sessies met experts, ambtenaren en andere bewoners kunnen voorstellen worden verbeterd, samengevoegd en haalbaarder gemaakt. Dit versterkt het draagvlak, vergroot de kans op succesvolle uitvoering en vermindert kosten.

Hoewel stemmen nu nog een onderdeel blijft, kunnen de twee vormen die we nu gebruiken (consensus & deliberatie, en cocreatie) aanleiding zijn om in de toekomst na te denken over andere methoden. Participatief begroten ontwikkelt zich, en wellicht ontdekken we gaandeweg manieren waarop besluitvorming nóg beter kan aansluiten bij de behoeften en wensen van bewoners. Om deze aanpak te testen, starten we een pilot in Stadsdeel Noord en Stadsdeel Zuid. Beide stadsdelen hebben een diverse sociale en demografische samenstelling, wat waardevolle inzichten oplevert over hoe participatief begroten breder toegankelijk kan worden gemaakt. Een belangrijk speerpunt in deze pilots is jongerenparticipatie. Jongeren zijn vaak ondervertegenwoordigd in democratische processen, terwijl beslissingen die nu worden genomen ook hen in de toekomst raken. Door hen actief te betrekken via scholen, jongerenwerk en wijkinitiatieven, maken we participatie laagdrempeliger en vanzelfsprekender. Daarom willen we in ten minste één van de twee stadsdelen specifiek experimenteren met jongerenparticipatie en een jongerenbudget.

Met deze pilots leggen we de basis voor een stadsbrede invoering van participatief begroten, waarin alle Amsterdammers de kans krijgen om hun stad actief vorm te geven. Fase 1 - Idealisatie en co-constructie Bewoners worden geholpen met het indienen van hun ideeën. Hiervoor wordt er gedacht aan plekken in de wijk waar mensen komen. Plekken die vertrouwd voelen, zoals buurtcentra en buurtkamers. Hier zullen bijeenkomsten, workshops en ontmoetingen plaatsvinden om mensen te vragen naar wat ze zelf graag willen veranderen in hun stadsdeel en ze op weg te helpen met het indienen van een idee. Hierbij moet het uitgangspunt zijn dat meedoen makkelijker wordt. Hierbij kunnen workshops worden ingericht, specifiek voor jongeren waar gezamenlijk onder begeleiding aan hun voorstellen kan worden gewerkt. Fase 2 - Projecten indienen voor preselectie Voorstellen kunnen tijdens workshops en bijeenkomsten worden ingediend op papier, of eerder/later online. Voor de online variant zal in deze fase worden gekeken naar een centrale website waar projecten ingediend kunnen worden voor preselectie. Deze website zou de eerste aanzet kunnen zijn voor de te realiseren stedelijke website. Inspiratie kan geput worden uit de Parijse website: decider.paris.fr. De website moet zo toegankelijk mogelijk worden gemaakt en een voorzet zijn op stadsdeel en stadsbreed niveau.

Er moet altijd de mogelijkheid zijn om projecten zowel online als offline in te dienen. Fase 3 - Projecten indienen en co-constructie De fases uit de eerste versie van het initiatiefvoorstel zullen hier worden samengevoegd: In de fase van co-constructie zullen projecten worden verfijnd, samengevoegd en eventueel aangepast, ook naar de haalbaarheid. In deze fase zou voor het jongerenbudget een werkwijze kunnen zijn waar jongeren gezamenlijk met ambtenaren/experts aan de ingediende voorstellen werken. Hier kan samengewerkt worden met o.a. de jongerenwijkraad, scholen en jongerenwerkers. Eventueel kan gekeken worden naar een lotingsysteem om jongeren te selecteren om mee te denken. Fase 4 - Stemming en uitslag Voor de rest van het budget wordt er normaal gestemd via de website die later zal dienen als de centrale website voor de buurtbudgetten en de toekomstige stadsbrede projecten. Voor het jongerenbudget is het idee dat jongeren tussen de 12 en 26 stemmen op de voorstellen van jongeren. Over te nemen is te werken met fysieke stemlocaties op bijvoorbeeld scholen. Het budget wordt door de stemmers verdeeld door te begroten: iedere stemmer verdeelt zijn virtuele budget over de projecten, waardoor er daadwerkelijk begroot wordt. Fase 5 - Implementatie van projecten en evaluatieproces De uitvoering gebeurt door het stadsdeel.

Een grondige evaluatie van het doorlopen proces levert input voor een stedelijke aanpak voor stadsbreed participatief begroten. Daarnaast bieden de experimenten met een inclusievere aanpak handvatten voor het doorontwikkelen van de buurtbudgetten.

Pilot 2: Integratie en centralisatie buurtbudgetten: Om participatief begroten in Amsterdam verder te ontwikkelen, is het van belang om de verschillende bestaande en nieuwe vormen van buurtbudgettering beter op elkaar af te stemmen. Momenteel zijn er diverse methodes en fasen in verschillende stadsdelen, maar deze werken vaak los van elkaar en verschillen in aanpak, toegankelijkheid en communicatie. Deze pilot richt zich daarom op het onderzoeken van verschillende scenario’s om buurtbudgetten en andere vormen van participatief begroten optimaal op elkaar af te stemmen. Dit omvat onder meer: ● ● ●

Het in kaart brengen van bestaande en mogelijke nieuwe werkwijzen binnen de stadsdelen en de gemeente als geheel. Het verkennen van integratiemogelijkheden om overlap en versnippering te voorkomen en een samenhangend stedelijk beleid te bevorderen. Het ontwikkelen van een centrale, toegankelijke en gebruiksvriendelijke onlineinfrastructuur, waarmee bewoners laagdrempelig ideeën kunnen indienen, participeren in stemrondes en transparant kunnen volgen hoe beslissingen worden genomen en uitgevoerd.

Stadsdeel Zuid wordt in deze pilot gepositioneerd als een voortrekker in het ontwikkelen van een centraal gebruiksvriendelijk online platform. Dit platform moet dienen als een testomgeving waarin functionaliteiten en toegankelijkheid worden geoptimaliseerd, met als doel een schaalbare oplossing te creëren die in de toekomst stadsbreed kan worden ingezet.

Evaluatie Participatief begroten is een proces dat continu moet worden verbeterd en aangepast aan de behoeften en ervaringen van bewoners. Daarom is het essentieel dat de pilots niet alleen als experimenten worden uitgevoerd, maar ook als leermomenten dienen die de basis vormen voor een stedelijke uitrol. Dit betekent dat binnen elke pilot een gestructureerde en systematische evaluatie plaatsvindt, waarbij wordt gekeken naar zowel het proces als de effectiviteit van de gekozen methoden. De evaluatie richt zich op verschillende aspecten, waaronder bijvoorbeeld: ● De mate van inclusiviteit en toegankelijkheid: Zijn ondervertegenwoordigde groepen daadwerkelijk bereikt? Waren er drempels voor participatie en hoe kunnen deze worden weggenomen? ● De effectiviteit van de verschillende werkvormen: Welke methoden werkten goed om ideeën op te halen, voorstellen te ontwikkelen en bewoners te betrekken? ● Wat voor effect heeft de co-constructie fase, waarin projecten worden verfijnd, samengevoegd en aangepast naar mate van haalbaarheid, op het uiteindelijke aantal aan projecten? Wat voor invloed heeft dit op het selectieproces? Kan dit een alternatief worden voor het proces van selectie door middel van stemming? ● Hoe kunnen we de lessons learned meenemen naar een proces dat stadsbreed plaats zal vinden.

Ons voorstel, stadsbreed participatief begroten in Amsterdam Waar Porto Alegre de basis legde voor participatief begroten, haalde Parijs participatief begroten naar Europa en stak het in een modern jasje. Wij willen stadsbreed participatief begroten in Amsterdam. Stadsbreed participatief begroten zorgt voor directe invloed van bewoners en brengt verschillende Amsterdammers bijeen om samen te besluiten wat het beste is voor de stad. Onze stad, ons geld. Daarom doen wij het volgende voorstel: Het college van burgemeester & wethouders het volgende te verzoeken: 1) Ter voorbereiding van stadsbreed participatief begroten een gefaseerde invoering te realiseren, door in de loop van 2025 en 2026 twee concrete pilots uit te voeren in stadsdeel Noord en Zuid, waarbij elke pilot zich richt op een specifiek aspect van het proces; ○ Pilot 1: Ervaring opdoen met laagdrempelig participatief begroten door; ■ Workshops op laagdrempelige locaties (buurtkamers, wijkcentra) om bewoners actief te helpen bij idee-indiening; ■ Specifieke sessies voor jongeren via scholen en jongerenwerk; ■ Co-creatie: bewoners werken samen met experts en ambtenaren aan haalbare en gezamenlijke voorstellen; ■ Extra ondersteuning voor bewoners met barrières (bijvoorbeeld taal, digitaal of procesmatig) door persoonlijke begeleiding, eenvoudige taal en andere hulpmiddelen; ○ Pilot 2: Scenario's te onderzoeken en uit te

werken voor een optimale samenhang en mogelijke integratie van buurtbudgetten, inclusief het centraliseren van deze budgetten op één gebruiksvriendelijk online platform; ■ Stadsdeel Zuid hierin een voortrekkersrol te geven voor het creëren van een centraal gebruiksvriendelijk online platform; 2) De volgende uitgangspunten hierbij in acht te nemen; i) Inclusiviteit en toegankelijkheid ii) Cocreatie iii) Haalbaarheid en criteria iv) Transparantie en verantwoording v) Evaluatie & lerende aanpak 3) Bij elke pilot een lerende aanpak te hanteren, waarbij zowel het proces als de uitvoering van de gekozen plannen zorgvuldig wordt geëvalueerd. De uitkomsten van deze evaluaties vormen de basis voor de verdere uitwerking en opschaling naar stadsbreed participatief begroten in de volgende bestuursperiode; i) De bevindingen worden gedeeld met zowel de gemeenteraad als bewoners, zodat zij inzicht krijgen in de impact en werking van de pilots; ii) Op basis van de geleerde lessen wordt een onderbouwd voorstel ontwikkeld voor de stadsbrede invoering van participatief begroten; 4) Dat de pilots binnen het budget van de huidige buurtbudgetten op maat uitgewerkt worden, waarbij gebruik gemaakt wordt van de al bestaande structuren en processen van de buurtbudgetten.