initiatiefvoorstel Ontnemen bevoegdheid aanwijzing veiligheidsrisicogebieden door paragraaf 2 artikel 6 van de APV in te trekken..pdf
Tekst van het document
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Gemeenteblad
R
Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van
Jaar
2020
Afdeling
1
Nummer
<gemblnr>
Publicatiedatum
Niet invullen
Agendapunt
<agpnr>
Datum initiatiefvoorstel
datum Onderwerp
Instemmen met het initiatiefvoorstel van raadsleden M. Taimounti en J. Veldhuyzen van 17 november 2020 getiteld: “Ontnemen bevoegdheid aanwijzing veiligheidsrisicogebieden door paragraaf 2, artikel 6 van de Algemene Plaatselijke Verordening in te trekken”, Met dit initiatiefvoorstel stel ik u voor het volgende besluit te nemen: Tekst van openbare
De gemeenteraad van Amsterdam
besluiten wordt gepubliceerd
Gezien het initiatiefvoorstel van de raadsleden M. Taimounti en J. Veldhuyzen van 17 november 2020 getiteld: “Ontnemen bevoegdheid aanwijzing veiligheidsrisicogebieden door paragraaf 2, artikel 6 van de Algemene Plaatselijke Verordening in te trekken”. Mede gezien de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel en de behandeling in de raadscommissie Algemene Zaken c.a. besluit:
I. in te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel; II. het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: 1. de bevoegdheid van de burgemeester zoals is opgenomen in de Algemene Plaatselijke Verordening, paragraaf 2, artikel 6, genaamd ‘Aanwijzing veiligheidsrisicogebied’ te ontnemen door desbetreffend artikel in te trekken; III. kennis te nemen van de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel. Wettelijke grondslag
Art. 147a, lid 1 Art. 39 Reglement van orde voor de raad van Amsterdam Initiatiefvoorstel
1
Jaar Afdeling Nummer Datum
2018 1 <gemblnr>
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van
Inleiding “Bij uitzondering wordt er preventief gefouilleerd in de stad. Zoals bij Ajax-Juventus. Dat heeft te maken met korte duur, een extreme situatie en specifieke locatie. Zoals we het nu hebben opgeschreven denken we dat de effectiviteit ervan in dit geval gering is, terwijl de kansen op negatieve gevolgen groot kunnen zijn.” - Burgemeester Halsema (september 2019) Burgemeester Femke Halsema heeft eerder treffend de bezwaren tegen het invoeren van preventief fouilleren verwoord. De ondertekenaars onderschrijven deze bezwaren volledig. Tijdens de raadsvergadering van 5 november 2020 werd duidelijk dat de burgemeester toch voornemens is om een proef met preventief fouilleren, ondanks een uitgesproken weerstand van een raadsmeerderheid, in te gaan voeren. Ondergetekenden hebben grote bezwaren tegen dit besluit van de burgemeester. Bestuurlijke achtergrond Preventief fouilleren is een strafrechtelijke fouilleringsbevoegdheid binnen een bestuursrechtelijk kader. De discussie die in de jaren 90 over preventief fouilleren gevoerd werd, moet binnen een context van toegenomen geweldsincidenten alsook een toegenomen roep om veiligheidsmaatregelen vanuit de burger bezien worden. Daarbij vulde het bestuursrecht de gaten in het strafrecht op en verschoof de visie op de rol van de politiemacht van het ‘consentparadigma’ naar het ‘controleparadigma’ 1.
Sinds 2002 kan de gemeenteraad een verordening aannemen die de burgemeester toestaat een gebied aan te wijzen als veiligheidsrisicogebied, conform de Gemeentewet (artikel 151.b) en de Wet Wapens en Munitie. Deze bevoegdheid is via artikel 2.6 van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) toegeschreven aan de burgemeester. Overigens zijn er ook andere juridische mogelijkheden om over te gaan tot fouilleren, zowel preventief als gericht. Artikel 50 en 51 van de Wet Wapens en Munitie geeft de politie de bevoegdheid om mensen, bagage en voertuig te fouilleren op wapens als er “redelijkerwijs” een aanleiding is. Dat kan bijvoorbeeld als er op die locatie iets gebeurd is met een wapen, of als er concrete informatie is dat iemand mogelijk een wapen heeft. Daarnaast geeft artikel 174b de burgemeester de rechtstreekse bevoegdheid om een veiligheidsrisicogebied aan te wijzen voor ten hoogste 12 uur als een gebeurtenis plaats vindt die aanleiding geeft om ter handhaving van de openbare orde fouilleeracties in te zetten, zoals een confrontatie tussen voetbalsupporters. De (on)zin van preventief fouilleren De burgemeester heeft in het verleden in haar afwijzing van preventief fouilleren aangetoond dat zij zich in de discussie liet leiden door de wetenschap en deskundig onderzoek.
Onderzoek naar preventief fouilleren laat namelijk zien dat de effectiviteit van preventief fouilleren hooguit gering is en dat er sterke negatieve neveneffecten zijn van preventief fouilleren. Bovendien biedt preventief fouilleren geen oplossingen voor de structurele oorzaken van wapengeweld, in tegenstelling tot bewezen effectieve integrale instrumenten, zoals de top 600-aanpak, de inzet van buurtregisseurs, sociaalpsychologische programma’s en andere maatregelen die gebaseerd zijn op de volksgezondheidsbenadering.
Negatieve neveneffecten van preventief fouilleren 1
Politie en publiek. Een onderzoek naar de communicatievormen tussen burgers en blauw. H.J.G. Beunders, M.D. Abraham, A.G. van Dijk & A.J.E. van Hoek, DSP-groep, Amsterdam/Erasmus Universiteit, Rotterdam, 2011
2
Jaar Afdeling Nummer Datum
2018 1 <gemblnr>
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van
Hoewel de effectiviteit van preventief fouilleren hoogstens gering is, heeft deze maatregel verregaande negatieve gevolgen voor de Amsterdamse burgers. Fouillering is een inbreuk op het recht op eerbiediging en bescherming van de persoonlijke levenssfeer (art. 10 GW en art. 8 EVRM). Gezien de lage effectiviteit, is het een disproportionele inbreuk op dit grondrecht. Preventief fouilleren is een maatregel die de subjectieve veiligheidsbeleving van een bepaalde groep burgers vergroot en leidt tot schijnveiligheid 2. Bovendien vergroot preventief fouilleren de afstand tussen de burgers en de politie – en in bredere zin, de overheid. Juist burgers waarbij de afstand tot de overheid groot is, zullen hun contact met de politie als representatief voor hun relatie met de overheid beschouwen. Preventief fouilleren draagt niet bij aan een relatie op basis van vertrouwen en verantwoordelijkheid, maar aan een relatie op basis van wantrouwen en controle. Dit heeft negatieve effecten voor de legitimiteit van de (Amsterdamse) politie 3 en bemoeilijkt daardoor de buurtregiefunctie. Ook tonen verschillende onderzoeken aan dat preventief fouilleren leidt tot etnisch profileren, immers krijgt de dienstdoende agent altijd een bepaalde mate van discretionaire bevoegdheid. De subjectieve ervaring van de agent kan leiden tot selectieve aandacht voor bepaalde burgers.
Ook als een systematiek van te voren is opgezet, kan daar om praktische redenen van afgeweken worden. De politie verzet zich tegen de invoering van stopformulieren waardoor de fouilleringen en benaderingen niet naderhand controleerbaar zijn. Er zijn geen consequenties aan verbonden als wordt vastgesteld dat er etnisch is geprofileerd. In het onderzoek van het College voor de Rechten van de Mens komt duidelijk naar voren dat het politieapparaat er “associatieve intuïties” op nahoudt en dat deze door overheidsmaatregelen zoals de scootercontrole en de zogeheten patseraanpak worden versterkt4. We zijn daarnaast bekend met de problematiek omtrent het bestrijden van (onbewuste en bewuste) racistische denkbeelden binnen het politiekorps. De burgemeester heeft tot op heden niet overtuigend laten zien dat deze maatregel niet eveneens zal leiden tot dezelfde overschatting door de politie van de oververtegenwoordiging van etnische minderheden in criminaliteitsstatistieken. De aanwijzing van een veiligheidsrisicogebied of probleemgebied gaat mogelijk gepaard met het stigmatiseren van buurten en hun bewoners 5. Ook de Europese Commissie tegen Racisme en Intolerantie wijst erop dat wanneer een gebied wordt aangewezen als veiligheidsrisicogebied dit een stigmatiserend effect heeft op buurtbewoners.
Zij roept overheden dan ook duidelijk op om, “bij de beslissing om politiecontroles te concentreren op bepaalde misdrijven of bepaalde geografische gebieden”, rekening te houden met dit stigmatiserende effect6. Ook als de wijze van het selecteren van individuen die gefouilleerd moeten worden volledig aselect is, gaat van het aanwijzen van veiligheidsrisicogebieden een discriminatoire werking uit. Immers zijn het de wijken met relatief veel mensen met een lage sociaaleconomische status en relatief veel mensen met een migratieachtergrond die als dergelijke risicogebieden worden aangewezen. De bewoners in een dergelijk gebied komen dus vaker op een zeer 2 3
4 5
6
https://www.nationaleombudsman.nl/uploads/rapport_waarborgen_bij_preventief_fouilleren_2011_252_ra111171.pdf https://www.amnesty.nl/content/uploads/2016/11/rapport_etnisch_profileren_ainl_28_okt_2013.pdf?x71839 p.11 https://publicaties.mensenrechten.nl/file/f3216c31-c1be-4cb5-9c04-bc38ad0ca225.pdf https://www.oneworld.nl/lezen/discriminatie/sociaal-onrecht/waarom-preventief-fouilleren-niets-gaat-doentegen-wapengeweld/ https://tandis.odihr.pl/bitstream/20.500.12389/20119/1/03945.pdf
3
Jaar Afdeling Nummer Datum
2018 1 <gemblnr>
Gemeente Amsterdam Gemeenteraad
R
Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van
indringende manier in aanraking met de politie. Niet alleen worden de onschuldige burgers in die wijken zo benadeeld, maar ook wordt de kans om door de politie gepakt te worden zo oneerlijk verdeeld tussen de wijken van Amsterdam. Dit zal wederom bijdragen aan de oververtegenwoordiging van bepaalde groepen in de criminaliteitsstatistieken. De aanwijzing van veiligheidsrisicogebieden kan derhalve indirecte discriminatie teweeg brengen. Voorstel Gezien vorenstaande is het voor de indieners duidelijk dat preventief fouilleren hooguit een geringe effectiviteit heeft om wapengeweld tegen te gaan, terwijl preventief fouilleren verregaande negatieve gevolgen heeft. Daarom stellen de fracties van DENK en BIJ1 voor om: 1. Paragraaf 2, artikel 6, genaamd ‘Aanwijzing veiligheidsrisicogebied’ van de Algemene Plaatselijke Verordening in te trekken en daarmee de bevoegdheid van de burgemeester om veiligheidsrisicogebieden voor langere tijd aan te wijzen te ontnemen.
Stukken Meegestuurd Ter inzage gelegd
Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel n.v.t. De leden van de gemeenteraad van Amsterdam
M. Taimounti J. Veldhuyzen
4