Initiatiefvoorstel_Mohamed Belkasmi_Openbare Sportvelden.pdf

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van Datum vergadering Nummer Directie Van Datum Portefeuille Agendapunt

Nummer Directie M. Belkasmi 23-12-2022 Sport Agendapunt

Onderwerp Instemmen met het initiatiefvoorstel verhogen gebruik van openbare sportvelden van het lid Belkasmi De gemeenteraad van Amsterdam besluit 1 In te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel 2 het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: 1 Een watertappuntnorm te ontwikkelen waarin het streven is dat vanuit ieder openbaar sportveld/speeltuin op een afstand van maximaal 500 meter een watertappunt is. 2 Samen met sportgerelateerde organisaties, zoals de Johan Cruyff Foundation en Krajicek Foundation, mogelijkheden onderzoeken tot het plaatsen van duurzame verlichting op openbare sportvelden. 3 De mogelijkheid tot een pilot met een overkapt sportveld in Noord, Nieuw-West of Zuidoost te onderzoeken in samenwerking met organisaties zoals de Krajicek Foundation en Johan Cruyff Foundation. Wettelijke grondslag artikel 147a, lid 1 van de Gemeentewet

Initiatiefvoorstel 1. Inleiding Jongeren perspectief bieden is essentieel, sport is een middel om dat te realiseren. De openbare sportvelden zijn plekken waar jongeren vaak te vinden zijn. Verschillende maatschappelijke organisaties organiseren regelmatig activiteiten voor jongeren op deze velden. Een plek waar onder andere jongerenwerkers ook het gesprek met hen voeren over allerlei vragen die ze hebben. De velden vervullen daarmee een belangrijke maatschappelijke rol als het gaat om jongeren bereiken en perspectief bieden. Deze velden vervullen ook een belangrijke rol om Amsterdammers en met name jongeren meer te laten bewegen en sporten. Het is namelijk een laagdrempelige en toegankelijke manier om een sport te beoefenen. Dat betekent dat we de uitdaging hebben om deze velden ook optimaal te benutten. De sportvelden worden minder goed gebruikt wanneer het slecht weer is (regen) en wanneer het donker is. Belemmeringen die weg te nemen zijn door het plaatsen van overkapte velden en verlichting. Daarnaast hebben enkele sportvelden geen watertappunten, zoals het voetbalveld op het NDSM en de Bongerd, de tennisbaan aan het Rietlandterras en het basketbalveld aan de Hoogte Kadijk. Jongeren in mijn omgeving ervaren het gebrek aan een watertappunt en verlichte openbare sportvelden als belemmering om vaker te sporten.

Een watertappunt kan ervoor zorgen dat Amsterdammers langer gaan sporten en zorgt er tevens voor dat minder snel wordt overgegaan tot een ongezond drankje. Zo zie ik dat jongeren in mijn omgeving bij het voetballen op het Johan Cruyff Court in Noord (wel een watertappunt) vaak niet naar de supermarkt gaan om frisdrank te halen maar bij het voetballen op het NDSM-voetbalveld (geen watertappunt) dat wel doen. Watertappunten kunnen ook leiden tot minder plastic afval omdat men flesjes kan bijvullen.1 Dit voorstel heeft tot doel een uitwerking te geven hoe openbare sportvelden meer gebruikt zouden kunnen worden zodat Amsterdammers en in het bijzonder jongeren meer gestimuleerd worden om te bewegen en sporten. Het voorstel bevat drie punten, namelijk; I. Verlichting bij openbare sportvelden zodat Amsterdammers in de avonduren hier gebruik van kunnen maken. II. Overkapte openbare sportvelden zodat Amsterdammers hier ook bij slechte weersomstandigheden gebruik van kunnen maken. III. Watertappunten bij openbare sportvelden zodat Amsterdammers langer blijven sporten, minder snel overgegaan tot een ongezond drankje en minder plastic afval veroorzaken.

1

https://hbo-kennisbank.nl/details/sharekit_hz:oai:surfsharekit.nl:adca56f5-d27b-40f2-8bb7-fd1bc62c27f0?q=%22Wezel%2C+M.+van%22

2. Geschiedenis en het beleid Hieronder is een inventarisatie te vinden van wat er in het verleden en beleidsmatig op dit thema is gebeurd. Deze inventarisatie heeft tot doel een beeld te geven van wat dit voorstel uiteindelijk toevoegt. 2.1 Geschiedenis 2.1.1 Motie 20122 In 2012 is een motie aangenomen door het lid van Roemburg over de plaatsing van 150 extra drinkwaterfonteintjes of -tappunten in Amsterdam. De ambtelijke opdrachtnemer voor deze watertappunten was Waternet. De uitvoering van deze motie is goed gelopen en heeft geleid tot meer watertappunten in de stad. 2.1.2 Initiatiefvoorstel 2015 3 In 2015 is een initiatiefvoorstel aangenomen waarin het volgende stond opgenomen in relatie tot de watertappunten: ●

●

Een inventarisatie te maken van plaatsen als parken, schoolpleinen, sportvelden, hardlooproutes, speelplekken en uitgaanspleinen waar een behoefte is aan drinkwater uit een tappunt en waar plaatsing van een drinkwatertappunt wenselijk zou zijn. Met de eigenaren en/of beheerders van deze plaatsen een plan op te stellen hoe deze plekken te voorzien van drinkwatertappunten.

In een bestuurlijke reactie daarop is aangegeven dat deze inventarisatie zal plaatsvinden en dat wordt gekeken waar er behoefte is aan een watertappunt. In de voorjaarsnota in 2016 is vervolgens € 1.2 miljoen beschikbaar gesteld voor de plaatsing van watertappunten. Dit initiatiefvoorstel heeft geleid tot meer watertappunten op verschillende plekken in onze stad. 2.1.3 Initiatiefvoorstel 20214 In 2021 diende D66 een initiatiefvoorstel in. Hierin stond specifiek iets opgenomen over watertappunten bij openbare schoolpleinen. In de bestuurlijke reactie op dit initiatiefvoorstel stond tevens een update over de resultaten van het bovenstaande voorstel: ‘’Naar aanleiding van het initiatiefvoorstel ‘Met drinkwater naar een gezond Amsterdam’ van de raadsleden Poot (VVD), Groen (GroenLinks), Duijndam (SP) en Guldemond (D66), zijn er inmiddels 300 extra drinkwatertappunten in de openbare ruimte geplaatst, o.a. op de meeste openbare schoolpleinen. De GGD Amsterdam informeert alle scholen elk jaar actief over de subsidieregeling watertappunten vanuit de Gezonde School. De subsidieregeling waar naar verwezen wordt, liep tot eind 2021. Deze regeling was gericht op schoolpleinen en dus niet sportvelden.

2

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/650010/3/Uitvoering_motie_Van_Roemburg_m_b_t__150_extra_drinkwaterfonteintje s_en_-tappunten_in_de_stad_-_1__Brief_wethouder_Waterbeheer_d_d__27_maart_2013 3 4

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/2784339/1/document

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/10063723/1/Initiatiefvoorstel+d_d_+23+april+2021+van+het+lid+Rooderkerk+%28D66 %29+getiteld+Gezonde+schoollunches+in+Amsterdam

2.1.4. Schriftelijke vragen Nadif Sportveldverlichting5 Hoewel deze vragen gaan over verlichting van sportverenigingen is het desondanks relevant te benoemen dat GroenLinks zich destijds zorgen maakte over de ecologische gevolgen van verlichting. Hieruit blijkt dat het gebruik van Ledverlichting minder ecologisch belastend is en dat bij de aanleg van verlichting goed wordt gekeken naar de omgeving (overlast) en er een natuurtoets plaatsvindt. 2.2 Beleid Vanaf 2022 zijn er geen watertappunten meer opgenomen in de projecten, deze zijn geschrapt om de stijgende kosten van de materialen/projecten te kunnen blijven dekken. Er zijn verscheidene beleidstukken die relevant zijn voor dit voorstel: 2.2.1 Agenda Sport en Bewegen6 In deze agenda staat het volgende: ‘’Sport in dienst van zorg, participatie of openbare orde. Dit zijn vormen van “sport als middel”, waarbij sport ingezet wordt bij een interventie met een ander doel dan sporten of bewegen op zich. Sport wordt preventief op verschillende terreinen ingezet; bij het voorkomen of bestrijden van overgewicht, eenzaamheid, ongezonde leefstijl, bij het afglijden naar crimineel gedrag en bij integratie. Sport wordt met succes ingezet bij verschillende gezondheids- en jeugdzorginterventies.

Door vaardigheden als zelfbeheersing, omgaan met winst en verlies.’’ Het toegankelijker maken van sportvelden kan dus bijdragen aan preventie van allerlei andere vraagstukken. Dit initiatiefvoorstel sluit aan bij de ambitie zoals geformuleerd in de Agenda Sport en Bewegen. 2.2.2.Sportvisie7 De visie luidt als volgt: ‘’Amsterdam is een alom erkende sportstad die uitnodigt tot (sportief) bewegen door een beweegvriendelijke en -stimulerende inrichting van de openbare ruimte, een duurzame en toegankelijke sportinfrastructuur en een rijk en divers aanbod van sport- en beweegactiviteiten voor alle Amsterdammers.’’ In de sportvisie wordt ook expliciet aangegeven dat Amsterdam een beweeg- en sportvriendelijke openbare ruimte dient te blijven realiseren. Dat past in de ambitie om openbare sportvelden toegankelijker te maken en te zorgen dat de openbare sportvelden meer worden gebruikt. 2.2.3.Beleidskader Verlichting8 In dit document worden de kaders en richtlijnen beschreven met betrekking tot verlichting.

In relatie tot sport wordt het volgende gesteld: ‘Een passende verlichting maakt dat mensen de openbare ruimte ook ’s avonds graag gebruiken, niet alleen om zich te verplaatsen, maar ook om te sporten of te verblijven.’’ Zoals blijkt uit de beantwoording van de schriftelijke vragen van GroenLinks destijds blijkt dat bij de aanleg van verlichting goed wordt gekeken naar de omgeving (overlast) en er een natuurtoets plaatsvindt.

5

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/7276370/2/538_19_Schriftelijke+vragen+De+Jong+Nadif+inzake+verlichting+rondom+s portvelden 6

https://www.amsterdam.nl/sociaaldomein/sport/agenda-sporten-bewegen-2019-2022/

7

https://www.amsterdam.nl/sociaaldomein/sport/sportvisie-2025/

8

https://openresearch.amsterdam/nl/page/57794/beleidskader-verlichting

De Bewegende Stad9 en Amsterdamse Gezondheidslogica In het verouderde beleidsstuk de Bewegende Stad stonden de ambities beschreven hoe we Amsterdammers meer aan het bewegen krijgen. In relatie tot sport en watertappunten staat het volgende opgenomen: ‘’Amsterdam biedt 'nieuwe sporten', zoals streetsports en outdoorclubs de ruimte in parken en zorgt voor de nodige voorzieningen, zoals lockers en waterpunten.’’ In dit stuk wordt niets expliciet opgenomen over de bestaande sporten en openbare sportvelden. Deze ambitie zou sportbreed moeten zijn. Dat is in het nieuwe beleidsstuk de Gezonde Stad expliciet toegevoegd: ‘’Zorg voor watertappunten bij speeltuinen en sportvoorzieningen’’. Echter zoals bovenstaand is toegelicht zijn de middelen voor watertappunten geschrapt.

9

https://www.amsterdam.nl/wonen-leefomgeving/gezonde-stad/bewegende-stad/

3. Argumenten en Afwegingen 3.1 Overkapping van openbare sportvelden Slechte weersomstandigheden zoals regen kunnen ertoe leiden dat Amsterdammers geen gebruik willen en kunnen maken van openbare sportvelden. In ons land is dit aspect des te relevanter omdat het in Nederland gemiddeld 192 dagen per jaar regent.10 In de gemeente Zaanstad maken ze gebruik van een overkapt voetbalveld zodat ook onder slechte weersomstandigheden er kan worden gesport. Tot zover laat de data11 zien dat er in Amsterdam geen overkapte sportvelden zijn. Een aandachtspunt bij het plaatsen van overkapte velden is de sociale onveiligheid die het mogelijk tot gevolg kan hebben. Sommige openbare sportvelden voelen onveiliger dan andere locaties. Een overkapping kan het gevoel van onveiligheid bij zo een locatie versterken. Daarom is het belangrijk om rekening te houden met de sociale veiligheid bij het plaatsen van overkapping bij openbare sportvelden. Anderzijds kan een overkapping ook extra voordelen opleveren naast het verhoogde gebruik door (jonge) Amsterdammers voor sportactiviteiten. Zo kunnen de overkapte sportvelden ook breder gebruikt worden voor bijvoorbeeld buurtfeesten. En een overkapping helpt daarnaast tegen de hittestress en maakt het mogelijk om ook in de schaduw te sporten.

Een overkapping kan mogelijk ook worden gebruikt voor groene daken of zonnepanelen, dus dat helpt tevens in de vergroeningsopgave. Tenslotte heb ik begrepen dat ervaringen in Rotterdam, Den Haag en Zaandam, die al dergelijke overkappingen hebben, positief zijn. 3.2 Verlichting Wanneer het donker wordt, is het bijvoorbeeld niet mogelijk om nog fatsoenlijk te voetballen. Verlichting kan daarbij een middel zijn om ervoor te zorgen dat Amsterdammers vaker in de avonduren kunnen sporten. Volgens data van gemeente Amsterdam blijkt dat 741 openbare sportvelden geen verlichting hebben. 87 openbare sportvelden hebben wel verlichting, waarvan 34 voetbalvelden, 26 basketbalvelden, 16 skate/fitness/overig/tafeltennis en 11 tennisvelden. Bij een populaire sport als voetbal of basketbal is dat aantal beperkt. Zo is het voetbalveld op het NDSM vaak erg drukbezocht omdat het een van de weinige verlichte voetbalvelden is in Amsterdam-Noord. Bij het plaatsen van meer verlichte sportvelden is het echter wel belangrijk om aandacht te hebben voor een aantal punten: I.

II.

10

Bepaalde verlichting kan leiden tot het verstoren van het dag/nachtritme van dieren. Belangrijk om verlichting te blijven toetsen op de gevolgen die dit kan hebben voor dieren. In het beleidskader Verlichting worden expliciet de ecologische gevolgen benoemd. Dat betekent ook dat niet iedere plek zich leent om te verlichten. De effecten van kunstverlichting verschilt tevens per dier. Zo zijn sommige soorten vleermuizen zeer gevoelig voor kunstlicht; andere soorten maken juist gebruik van kunstlicht omdat dat insecten aantrekt. Belangrijk om de verlichting niet naar de lucht te schijnen maar richting de grond. Daarnaast is het belangrijk om rekening te houden met de hoge kosten van energie. Het is daarom goed om te kijken of de verlichting middels zonnepanelen en windenergie opgewekt kan worden. Er dient in ieder geval ingezet te worden op LED omdat dit een energiezuiniger alternatief is dan veel andere type lampen. Daarnaast experimenteert de gemeente met faunavriendelijke verlichting. Dat zou mogelijk een optie kunnen zijn. Tevens kan gekeken worden of lichtsensoren een optie zijn, zodat het licht alleen schijnt als iemand zich op het veld bevindt en de lichten automatisch uitgaan als er niemand op het veld aanwezig is..

https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/het-regent-niet-vaker-welharder#:~:text=In%20de%20afgelopen%20zestig%20jaar,het%20snelst%20in%20aantal%20toe. 11 https://maps.amsterdam.nl/open_geodata/?k=56

III.

Verlichting op sportvelden kan ertoe leiden dat bewoners overlast ervaren. Het is daarom belangrijk om verlichting na een bepaald tijdstip uit te zetten, rond 21:00 of 22:00. Op deze wijze ondervinden bewoners geen tot minimaal hinder van bijvoorbeeld voetballende mensen. Het inbouwen van een tijdsklokje in de verlichting maakt dit mogelijk.

3.3 Watertappunten Op basis van hoofdstuk 2 is te zien dat in het afgelopen decennium veel aandacht is geweest voor de plaatsing van watertappunten over de stad. De meerwaarde is tevens meermaals benadrukt namelijk; het is gezonder, zorgt voor minder plastic afval en kan ertoe leiden dat Amsterdammers langer en vaker sporten. Er zijn verschillende momenten geweest waarin de aandacht voor de tappunten naar voren werd gebracht. De stad blijft echter groeien en dat betekent dat er op steeds meer sportvelden geen watertappunten zullen zijn. In enkele domeinen zoals in het onderwijs is veel aandacht (geweest) voor de plaatsing van watertappunten. Met betrekking tot het plaatsen van watertappunten bij openbare sportvelden is dit in mindere mate het geval. In het stuk de Bewegende stad wordt het volgende benadrukt: Amsterdam biedt 'nieuwe sporten', zoals streetsports en outdoorclubs de ruimte in parken en zorgt voor de nodige voorzieningen, zoals lockers en waterpunten. In de Amsterdamse gezondheidslogica staat het volgende verwerkt: ‘’Zorg voor watertappunten bij speeltuinen en sportvoorzieningen’’. Dit voorstel gaat een stap verder door op te roepen om een watertappuntnorm te ontwikkelen zodat we beter inzicht krijgen in welke sportvoorzieningen een watertappunt behoeven. Drinkwaterverspilling is overigens een discussie die voorheen vaak werd gevoerd.

Door het inbouwen van een drinkwaterknop bij de watertappunten werd dit bestreden. Dat is tevens de norm geworden bij het plaatsen van watertappunten en is ook de norm bij dit initiatiefvoorstel.

3.4 Aandachtspunten in een notendop Bij het plaatsen van verlichting, overkapping en watertappunten is het essentieel om rekening te houden met: ● ● ● ● ● ●

Verlichting: De gevolgen op het verstoren van het dag/nachtritme van dieren. Verlichting: Type verlichting (duurzaam bijvoorbeeld LED en mogelijk faunavriendelijke verlichting) Verlichting: De wijze van opwekking van de energie (inzet zonnepanelen) Verlichting: Overlast voor bewoners (na 22:00 lichten uit) Overkapping: De sociale veiligheid Watertappunten: drinkwaterverspilling

4. Financieel Kader 4.1 Kosten Watertappunten I. Eenmalig: € 5.000 II. Per jaar: € 800 III. Overzicht totale kosten watertappunten naar aantallen: Jaar Kosten 10 Kosten 20 Kosten 50 watertappunten watertappunten watertappunten 1 2 3 4 5 7 8 9 10 Totale Kosten Totale Kosten tussen 20222026

€ 50.000 € 8.000 € 8.000 € 8.000 € 8.000 € 8.000 € 8.000 € 8.000 € 8.000 € 122.000 € 74.000

€ 100.000 € 16.000 € 16.000 € 16.000 € 16.000 € 16.000 € 16.000 € 16.000 € 16.000 € 244.000 € 148.000

€ 250.000 € 40.000 € 40.000 € 40.000 € 40.000 € 40.000 € 40.000 € 40.000 € 40.000 € 610.000 € 370.000

Kosten 100 watertappunte n € 1.000.000 € 80.000 € 80.000 € 80.000 € 80.000 € 80.000 € 80.000 € 80.000 € 80.000 € 1.720.000 € 1.240.000

Aandachtspunten: ● Belangrijk om hierbij op te merken is dat dit een inschatting is van de kosten bij relatief makkelijke plekken. Het voorbereidend grondwerk kan vanwege obstakels al snel duizenden euro’s extra kosten. Bij openbare sportvelden is er sprake van minder obstakels. De kosten zijn locatieafhankelijk. ● Dit zijn de kosten van een bepaald type watertappunt. Er zijn echter ook alternatieven die goedkoper zijn. 4.2 Kosten Verlichting In de berekening van deze kosten gaat het om één pleinmast, dus 1 grote paal met meerdere lichten. Deze paal met spots kost circa € 4.000,-, het aanbrengen kost circa € 1000,- en voor het tijdklokje zijn de kosten circa € 350. Dus de totale kosten betreffen € 5.350 per paal. De onderhoudskosten zijn hierin niet meegerekend. 4.3 Kosten Overkapping De kosten van overkapping zijn hoog. In het verleden waren de kosten circa € 350.000 als we de overkappingen vanuit de Kraijeck Foundation als uitgangspunt nemen. Gezien de toenemende inflatie kunnen de huidige kosten hoger liggen. Bij de plaatsing van een overkapt veld moet tevens rekening worden gehouden met de onderhoudskosten.

5. Mogelijke Dekkingsmogelijkheden Bij de mogelijke dekkingsmogelijkheden wordt geïnventariseerd hoe binnen de bestaande budgetten de onderstaande verzoeken kunnen worden gedekt: 1 Een watertappuntnorm te ontwikkelen waarin het streven is dat vanuit ieder openbaar sportveld op een afstand van maximaal 500 meter een watertappunt is. 2 Samen met sportgerelateerde organisaties, zoals de Johan Cruyff Foundation en Krajicek Foundation, mogelijkheden onderzoeken tot het plaatsen van duurzame verlichting op openbare sportvelden. 3 De mogelijkheden tot een pilot met een overkapt sportveld in Noord, Nieuw-West of Zuidoost te onderzoeken in samenwerking met organisaties zoals de Krajicek Foundation en Johan Cruyff Foundation. Er zijn verscheidene potentiële dekkingsmogelijkheden: I. Strategisch Huisvestingsplan Bovenwijks Groen: dit zijn middelen die worden ingezet om meer te investeren in groen met als mededoel om gezond en gelukkig te kunnen leven 12. Zo worden deze middelen ook ingezet voor investeringen in sportparken en betreffen vaak herinrichtingen. Mogelijk zou hierbij binnen de al bestaande investeringen middelen kunnen worden gereserveerd voor watertappunten bij sportvelden in sportparken bijvoorbeeld. II. Impulsbudget Sport en Spelen: Er is een budget op het gebied van sport en spelen om het gebruik van sporten in de openbare ruimte te bevorderen.

De bovenstaande verzoeken sluiten aan bij deze ambities. Dit zou daarom tevens een mogelijkheid kunnen zijn. III. Beheermiddelen bij stadwerken: dit zijn de mensen die de stad schoonhouden en het groen en onze pleinen, etc. verzorgen. Mogelijk zou hier dekking vrij gemaakt kunnen worden voor wat betreft de onderhoudskosten. IV. Subsidie Groene daken; mogelijk kan hier dekking worden gevonden voor het vergroenen van overkapte daken. V. Buiten de gemeente: vanuit het Rijk waren voorheen subsidies voor watertappunten voor schoolpleinen. Mogelijk zijn er andere subsidiemogelijkheden die kunnen zorgen voor een dekking. Naast andere subsidiemogelijkheden kan ook contact worden gezocht met fondsen die willen samenwerken hierop. VI. Aanpak Noord en de masterplannen Nieuw-West en Zuidoost: De sportdeelname in deze stadsdelen dienen bevorderd te worden. Dit voorstel draagt hieraan bij. Mogelijk zou in de uitwerking gekeken kunnen worden naar een dekking via deze middelen. VII. Gebiedsexploitatie: Bij de ontwikkeling van nieuwe wijken en de daartoe beschikbare middelen kan rekening gehouden worden met het plaatsen van watertappunten.

12

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/11323893/1/20220321+Raadsinformatiebrief+3e+verdeelbesluit+SHP+Bovenwijks+Groen