Initiatiefvoorstel Martens VVD getiteld Stop Straatintimidatie..pdf

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van Datum vergadering Nummer Directie Van Datum Portefeuille Agendapunt

Nummer Directie C. Martens 8 december 2022 Openbare Orde en Veiligheid Agendapunt

Onderwerp Instemmen met het initiatiefvoorstel ‘Stop straatintimidatie’ van het lid Martens. De gemeenteraad van Amsterdam besluit 1 In te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel 2 het college van burgemeester en wethouders te verzoeken de aanpak tegen straatintimidatie te intensiveren, door: 1 Een bewustwordingscampagne tegen straatintimidatie te ontwikkelen en deze stadsbreed uit te rollen, bijvoorbeeld met een online filmpje in navolging van de Britse campagne #IsThisOK? 2 een pilot ‘straatintimidatie vrije zone’ op te zetten bij een hotspot voor straatintimidatie in de stad, door: 1 een app of WhatsApp-nummer te ontwikkelen waar mensen melding kunnen doen als zij worden lastiggevallen op straat; 2 ervoor te zorgen dat een melding in deze app of via dit WhatsAppnummer wordt opgepakt door politie of handhaving en dat de data uit deze app/dit WhatsApp-nummer kan worden gebruikt voor het aanscherpen van de aanpak tegen straatintimidatie; 3 deze ‘zone’ zichtbaar te maken in de openbare ruimte via borden, stickers en/of andere bewegwijzering; 4 politie, handhaving, buurtcentra, scholen en andere relevante instellingen te betrekken bij de bekendmaking en ontwikkeling van de ‘vrije zone’.

Gemeente Amsterdam

Datun Pagina 2 van 5

Wettelijke grondslag artikel 147a, lid 1 van de Gemeentewet Initiatiefvoorstel De fractie van de VVD wil de aanpak tegen straatintimidatie opvoeren. Uit onderzoek blijkt namelijk dat ongeveer driekwart van de jonge vrouwen wordt lastiggevallen op straat. In dit voorstel wordt daarom geopperd door de hele stad een bewustwordingscampagne te houden, in navolging van de Britse campagne genaamd #IsThisOK?. Ook wil de VVD een pilot houden met een ‘straatintimidatie vrije zone’. In deze zone moet een app of WhatsApp-nummer worden ontwikkeld waar mensen die worden lastiggevallen op straat eenvoudig melding kunnen doen. Deze melding dient vervolgens te worden opgepakt door politie of handhaving. De data die wordt verzameld met deze app of met dit nummer, bijvoorbeeld over de aard, omvang en locatie van de intimidatie, kan door de autoriteiten worden gebruikt om de aanpak verder aan te scherpen. Voor een effectieve pilot is het belangrijk dat politie, handhaving en nabijgelegen buurtcentra, scholen en andere relevante instellingen nauw worden betrokken. Ook moet de zone zichtbaar zijn in de openbare ruimte, met borden, stickers of andere bewegwijzering. De VVD stelt voor een dergelijke pilot te houden op een plek waar straatintimidatie veelvuldig plaatsvindt, zoals het Mercatorplein en de Jan Evertsenstraat in West.

Bij succes kan de pilot worden uitgebreid naar andere delen van de stad. Op deze manier hoopt de fractie van de VVD paal en perk te stellen aan straatintimidatie, het veiligheidsgevoel voor voornamelijk jonge vrouwen te vergroten en dus te zorgen voor een vrije en veilige stad voor iedereen. Hoe groot is het probleem van straatintimidatie? Straatintimidatie is een groot probleem. Uit recent onderzoek uitgevoerd door het Centraal Bureau voor de Statistiek, blijkt dat bijna 4 op de 5 (77%) meisjes en jonge vrouwen in de vier grote steden wordt lastiggevallen op straat. 12 Dit varieert van nafluiten, naroepen en sissen, tot zelfs achtervolgen en achternazitten. Dit onderzoek is uitgevoerd ten tijde van corona. Mogelijk waren de cijfers nog alarmerender geweest als in deze periode mensen zich vaker hadden begeven in de openbare ruimte. In Amsterdam is dit probleem niet anders. In een laatste meting van onderzoeksbureau OIS uit 2021 geeft 74% van de vrouwen tussen de 15 en 34 jaar aan in de afgelopen 12 maanden straatintimidatie te hebben ervaren.3 Deze praktijken gebeuren wijdverspreid over de stad, maar komen vaker voor op drukke plekken, veelal in het centrum.

Pre-corona (2018) werden het Centraal Station, het Leidseplein, de Burgwallen, Bijlmer Centrum en de Jan Evertsenstraat/Mercatorplein als voornaamste hotspots van straatintimidatie genoemd.4 De impact van straatintimidatie op het slachtoffer is groot. Uit onderzoek blijkt dat het aandeel Amsterdammers dat zich weleens onveilig voelt, hoger is onder 1

https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2022/05/twee-op-de-drie-jonge-vrouwen-lastiggevallen-op-straat

2

Https://www.parool.nl/amsterdam/bijna-80-procent-jonge-vrouwen-in-grote-steden-op-straatlastiggevallen~b6a45f8b/ 3

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/9942592/1/Rapportage+Straatintimidatie+Amsterdam+2020+van+OIS 4

https://openresearch.amsterdam/nl/page/47951/factsheet-straatintimidatie-2018

Gemeente Amsterdam

Datun Pagina 3 van 5

mensen die zijn geconfronteerd met straatintimidatie dan mensen die dat niet zijn.3 Ook doen mensen aanpassingen aan hun gedrag. Zo geeft bijna één op de vijf vrouwen aan iets voorhanden te nemen om zich te kunnen verdedigen, zoals sleutels, deodorant of pepperspray. Ook bellen veel vrouwen iemand op als ze worden lastiggevallen en mijd een groot deel van de vrouwen uit voorzorg bepaalde gebieden om niet lastiggevallen te worden. Voornamelijk (jonge) vrouwen zijn, kortom, niet volledig vrij in de publieke ruimte.12 Wat gebeurt er nu zoal om straatintimidatie aan te pakken? Om straatintimidatie de kop in te drukken, zijn er de afgelopen jaren een aantal acties ingezet. Zo deed voormalig VVD-raadslid Yesilgöz-Zegerius samen met toenmalig CDA-raadslid Shahsavari-Jansen in 2016 het voorstel te onderzoeken of een verbod op straatintimidatie opgenomen kon worden in de APV, in de volksmond ook wel het ‘sisverbod’ genoemd. Dit voorstel werd in februari 2017 unaniem door de gemeenteraad aangenomen. 5 In 2021 is deze bepaling echter weer uit de APV geschrapt, nadat de rechter oordeelde dat sissen en nafluiten onder de vrijheid van meningsuiting valt. Het kabinet werkt nu aan wetgeving die seksuele intimidatie in het openbaar op korte termijn strafbaar moet stellen.6 Daarnaast is Amsterdam sinds de start in 2019 deelnemer aan het landelijk programma Veilige Steden.

Het Rijk stelt hier €50.000 voor beschikbaar. De gemeente Amsterdam heeft dit bedrag verdubbeld met nog eens €50.000. Van dit geld worden voornamelijk voorlichtingen, trainingen en workshops georganiseerd voor docenten en horecapersoneel. Ter preventie worden er ook trainingen aan (jonge) mannen aangeboden.7 Tot slot zijn er aanpassingen gedaan aan de openbare ruimte op onder andere het Leidseplein en de Kolenkitbuurt, om zo de veiligheid(sbeleving) te bevorderen. 8 Hoe wil de VVD de aanpak tegen straatintimidatie opvoeren? De VVD stelt voor om in de aanpak van straatintimidatie een tandje bij te schakelen. Dat grofweg driekwart van de jonge vrouwen niet veilig en vrij over straat kan, mag immers niet worden geaccepteerd. Het mag niet zo zijn dat straatintimidatie onderdeel is van het dagelijks leven van vele Amsterdammers. De fractie van de VVD doet daarom het voorstel stadsbreed een bewustwordingscampagne te houden en een pilot ‘straatintimidatie vrije zone’ op te zetten. 1. Ontwikkel een bewustwordingscampagne tegen straatintimidatie en verspreid deze stadsbreed, bijvoorbeeld met een online filmpje in navolging van de Britse campagne #IsThisOK?. Op 16 december 2021 lanceerde de burgemeester van Manchester met een Twitterbericht van een kort filmpje de campagne #IsThisOK?, gericht op het

5

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/vergadering/346533#ai_3201446, zie agendapunt 7.

6

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/11306346/1/Beantwoording_sv_Martens_straatintimidatie_sche ring_en_inslag, zie beantwoording vraag 3. 7

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/11306346/1/Beantwoording_sv_Martens_straatintimidatie_sche ring_en_inslag, zie beantwoording vraag 1. 8

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/11306346/1/Beantwoording_sv_Martens_straatintimidatie_sche ring_en_inslag, zie beantwoording vraag 6.

Gemeente Amsterdam

Datun Pagina 4 van 5

tegengaan van straatintimidatie en seksueel geweld.9 Gauw daarop ging de video viral in het land. Ook in Italië, Griekenland en Ierland ontving de campagne aandacht.10 Later in het jaar werd het filmpje verspreid op scholen en universiteiten.11 De fractie van de VVD stelt voor een soortgelijke (online) bewustwordingscampagne te ontwikkelen in Amsterdam, om zo de aandacht voor het probleem te vergroten. Eventueel kan dit in samenwerking met de lancering van de ontwikkeling van de ‘straatintimidatie vrije zone’ zoals hieronder beschreven. 2. Ontwikkel een pilot ‘straatintimidatie vrije zone’ bij een hotspot voor straatintimidatie in de stad. Daarnaast doet de VVD het voorstel een pilot ‘straatintimidatie vrije zone’ op te zetten. Deze pilot zou bijvoorbeeld kunnen plaatsvinden in de Jan Evertsenstraat en het Mercatorplein, één van de plekken die in onderzoek naar voren komt als hotspot voor straatintimidatie.4 Bij een succesvolle pilot hoopt de fractie van de VVD de straatintimidatie vrije zone verder te kunnen uitbreiden naar andere gebieden in de stad waar straatintimidatie veelvuldig plaatsvindt. Concreet denkt de fractie van de VVD aan vier voorwaarden die een gebied tot een straatintimidatie vrije zone kunnen maken. ● Ontwikkel een app of WhatsApp-nummer waar mensen melding kunnen doen als zij worden lastiggevallen op straat.

De VVD stelt voor dat de gemeente een app of WhatsApp-nummer ontwikkelt waar slachtoffers van straatintimidatie laagdrempelig melding kunnen doen als zij op straat worden lastiggevallen. Eerder bleek bijvoorbeeld uit een actieonderzoek van de gemeente dat slachtoffers van LHBTIQ+-geweld, grote behoeften zouden hebben aan een dergelijke online tool. Eén respondent uit dat onderzoek geeft aan12: “Gewoon online, via een app ofzo. Er zijn zo veel moderne technieken. Hoe makkelijk zou het zijn als je belaagd wordt: je maakt een paar foto’s met je smartphone, je downloadt ze in een app, beschrijft even waar je bent en wat er aan de hand is, stuurt het door en het komt in de meldkamer terecht. Kijk dan heeft het zin.” In het rapport wordt aangegeven dat een dergelijke app al bestaat, maar het lijkt heden ten dage niet meer mogelijk deze te downloaden. Daarnaast geniet deze app nauwelijks tot geen bekendheid. In het Verenigd Koninkrijk is een soortgelijke online mogelijkheid opgetuigd voor het doen van meldingen van 9

https://twitter.com/AndyBurnhamGM/status/1471545996186460167?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp

%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1471545996186460167%7Ctwgr %5Ee1e8849ee8945010f9929152f46abe910afd525b%7Ctwcon%5Es1_&ref_url=https%3A%2F %2Fwww.bbc.com%2Fnews%2Fuk-england-manchester-59698000 10

https://marieclaire.nl/artikel/470079/britse-video-tegen-seksuele-intimidatie-van-vrouwen-op-straat-gaat-viral/

11

https://www.bbc.com/news/uk-england-manchester-59698000

12

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/10598359/1/A+-

+22+Diversiteit+en+Antidiscriminatiebeleid+%289%29+Bijlage+3+Actieonderzoek+a, bladzijde 51.

Gemeente Amsterdam

Datun Pagina 5 van 5

overlast in het openbaar vervoer. Dit is een groot succes, wat laat zien dat het haalbaar én mogelijk is.13 Ook bij de treinen van de NS is het inmiddels mogelijk om via een WhatsApp-nummer meldingen te doen van overlast of onveiligheid. ● Zorg ervoor dat een melding in deze app of via dit WhatsApp-nummer wordt opgepakt door politie of handhaving en dat de data uit deze app/dit WhatsApp-nummer kan worden gebruikt voor het aanscherpen van de aanpak tegen straatintimidatie. Ten tweede hecht de fractie van de VVD er belang aan dat bij de pilot een melding van straatintimidatie in de app of via het nummer wordt opgepakt door de handhaving of politie. Zo zou een handhavings- of politie-eenheid die in de buurt is bij het ontvangen van een melding meteen een kijkje kunnen nemen. In ernstige gevallen van straatintimidatie zou het daarnaast mogelijk moeten zijn om meteen op een laagdrempelige manier aangifte te doen. Een vorm van laagdrempelig contact, wat niet tijdrovend is, kan de aangiftebereidheid vergroten. Daarnaast kan de data die kan worden verzameld met de app of met het nummer waardevol zijn. Zo kan het beter inzicht geven in de omvang, aard en exacte locatie van het probleem. Op deze manier kan de aanpak tegen straatintimidatie gerichter worden aan aangescherpt. ● Maak deze ‘zone’ zichtbaar in de openbare ruimte via borden, stickers en/of andere bewegwijzering.

De fractie van de VVD vindt het daarnaast belangrijk deze vrije zone duidelijk zichtbaar te maken in de openbare ruimte, bijvoorbeeld door het plaatsen van borden en/of stickers die duidelijk maken dat er op deze locatie extra wordt toegezien op het tegengaan van straatintimidatie. Hier gaat een preventieve werking vanuit. Ook draagt dit de norm uit dat de samenleving paal en perk wil stellen aan straatintimidatie en zorgt dit voor grotere bekendheid voor de app of het nummer. ● Betrek politie, handhaving, buurtcentra, scholen en andere relevante instellingen bij de bekendmaking en ontwikkeling van de ‘vrije zone’. Tot slot verzoekt de fractie van de VVD het college bij deze pilot omliggende centra met binding met de buurt of wijk, zoals scholen of buurthuizen, te betrekken bij de bekendmaking en ontwikkeling van de vrije zone. Dit vergroot het draagvlak van de pilot. Het kan de pilot tevens effectiever maken, bijvoorbeeld als de data uit de app of het nummer aanleiding geeft een gerichte aanpak op te zetten richting dergelijke omliggende centra.

13

Deze online mogelijkheid tot het doen van een melding wordt gepromoot onder de slogan ‘See it. Say it.

Sorted.’